Afrikaans FAL Grade 11 P2 November Mock Exam 2 2026 QP

Proef hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V2 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) PUNTE: 70 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 20 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 2 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees AL die instruksies aandagtig deur voordat jy die vrae beantwoord. 1. MOENIE probeer om die hele vraestel te lees nie. Raadpleeg die INHOUDSOPGAWE op bladsy 3 en merk die vraagnommers van die vrae oor die afdelings wat jy wil beantwoord. Lees hierdie vrae en kies die vrae wat jy wil beantwoord. 2. Hierdie vraestel bestaan uit VIER afdelings: AFDELING A: Roman (novelle) (35) AFDELING B: Drama (35) AFDELING C: Kortverhale (35) AFDELING D: Gedigte (35) 3. Beantwoord vrae in TWEE afdelings, soos volg: AFDELING A: ROMAN Beantwoord die vraag oor die novelle. AFDELING B: DRAMA Beantwoord die vraag oor die drama. AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. 4. Beantwoord TWEE vrae: EEN vraag uit elk van die TWEE afdelings wat jy kies. LET WEL: Indien jy AFDELING C (kortverhale) of AFDELING D (gedigte) kies, moet jy die vrae oor AL TWEE tekste in daardie afdeling beantwoord. 5. Gebruik die kontrolelys op bladsy 4 om jou te help. 6. Begin ELKE afdeling op ’n NUWE bladsy. 7. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 8. Laat ’n reël oop ná elke antwoord. 9. Voorgestelde tydsindeling: ongeveer 60 minute per afdeling. 10. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 3 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef INHOUDSOPGAWE Kies TWEE afdelings. AFDELING A: ROMAN (NOVELLE) VRAAGNOMMER VRAAG PUNTE BLADSY 1. Die lig van Struisbaai Kontekstuele vraag 35 5 AFDELING B: DRAMA 2. Gedeel Kontekstuele vraag 35 9 AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. 3.1 “Die spookhuis op die hoek” Kontekstuele vraag 18 13 EN 3.2 “Mama se naaimasjien” Kontekstuele vraag 17 15 AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. 4.1 “Donderstorm oor die Hoëveld” Kontekstuele vraag 18 17 EN 4.2 “Spitsuur” Kontekstuele vraag 17 19 Let wel (Hlayiso-proefvraestel): Die voorgeskrewe letterkundetekste vir graad 11 verskil van provinsie tot provinsie en word deur kopiereg beskerm. Daarom word ALLE tekste in hierdie proefvraestel volledig afgedruk. Die novelle Die lig van Struisbaai, die drama Gedeel, die twee kortverhale en die twee gedigte is deur die eksaminator self geskryf. Lees die teks van die afdeling wat jy kies deeglik voordat jy die vrae beantwoord. Die vraagtipes en puntetoekenning stem ooreen met dié van die graad 11-eindeksamen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 4 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef KONTROLELYS Gebruik die kontrolelys om te verseker dat jy die vereiste getal vrae beantwoord het. AFDELING VRAAGNOMMERS GETAL VRAE DUI AAN (✓) BEANTWOORD A: Roman (novelle) 1 1 B: Drama 2 1 C: Kortverhale 3 1 (2 kortverhale) D: Gedigte 4 1 (2 gedigte) LET WEL: Maak seker dat jy vrae oor slegs TWEE afdelings beantwoord het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 5 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING A: ROMAN (NOVELLE) VRAAG 1: DIE LIG VAN STRUISBAAI Lees die novelle hieronder noukeurig deur en beantwoord die vrae wat volg. DIE LIG VAN STRUISBAAI (’n Novelle in drie hoofstukke – eksaminator se eie teks) HOOFSTUK 1: DIE VOORSTEL Ayanda Jacobs was sestien en het saam met haar pa, Jonas, in ’n klein vissershuisie in Struisbaai gewoon. Die dorpie lê naby Kaap Agulhas, die mees suidelike punt van Afrika, waar twee oseane mekaar ontmoet. Haar ma is oorlede toe Ayanda tien jaar oud was. Elke oggend voor sonop het Pa met sy ou bootjie, die Seemeeu, uitgevaar om 5 hottentot en geelstert te vang. “Die see gee, en die see vat,” het hy altyd gesê. “Daarom vat ons net wat ons nodig het.” Maar dié jaar het die visvang swaar gegaan. Die vangste het al hoe kleiner geword en die Seemeeu se enjin was oud en moeg. ’n Nuwe enjin sou R30 000 kos. Snags het Ayanda gehoor hoe Pa in die kombuis sit en hoes en somme maak op die agterkant 10 van ’n koevert. Een Saterdagmiddag het haar neef Kevin met ’n splinternuwe motorfiets voor die huis stilgehou. Kevin was twintig en het die skool in graad tien verlaat. Nou het hy skielik baie geld gehad. ’n Dik goue ketting het om sy nek geglinster soos ’n vis se skubbe in die son. 15 “Waar kry jy die geld vandaan?” het Ayanda gevra. Kevin het skeef geglimlag. “Perlemoen, my niggie. Die kopers in die stad betaal goed. Ons duik snags by die rotse anderkant die hawe. Al wat ons nodig het, is iemand wat op die uitkyk staan. Duisend rand per nag. En jy ken die strand beter as enigiemand.” Ayanda het geweet dat perlemoen deur die wet beskerm word en dat niemand dit 20 sonder ’n permit mag uithaal nie. Sy het ook geweet dat duisend rand per nag Pa se nuwe enjin binne ’n paar maande sou kon betaal. Haar hart het nee gesê, maar haar kop het somme gemaak. “Ek sal daaroor dink,” het sy gesê. HOOFSTUK 2: DIE NAG BY DIE ROTSE Daardie Vrydag het Pa vir ’n slag snags gaan visvang, want die geelstert het geloop. Om elfuur het Ayanda op die duin bo die rotse gestaan met ’n flitslig in haar hand. As sy die bakkie van die inspekteurs sien, moes sy drie keer flits. Onder in die swart water het sy die duikers se ligte soos vuurvliegies sien beweeg. Toe het die wind begin draai. Die see, wat die hele aand so rustig was, het begin brul. 5 Die golwe het teen die rotse geslaan en wit skuim tot by die duin gegooi. Ayanda het Pa se woorde onthou: “As die suidooster draai, kom die storm soos ’n trein.” Sy het na die hawe gekyk. Die Seemeeu se plek by die kaai was leeg. Haar maag het op ’n knop getrek. Pa was nog op see. Toe sien sy dit: ’n rooi noodfakkel wat ver buite die baai deur die donker trek en stadig 10 in die see val. Iemand was in die moeilikheid. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 6 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef Ayanda het verstar gestaan. As sy die NSRI (die seereddingsdiens) bel, sou die reddingsboot reg verby die rotse vaar. Die bemanning sou die duikers en hul sakke sien. Kevin sou gearresteer word – en dalk sy ook, want sy het saam met hulle hier gestaan. Maar as sy niks doen nie … 15 Met bewende vingers het sy die NSRI se noodnommer geskakel. HOOFSTUK 3: DIE LIG Binne twintig minute het die reddingsboot uit die hawe gedreun. Ayanda het na die kaai gehardloop, terwyl die wind aan haar hare ruk. Mense van die dorp het in die reën gestaan met komberse en flesse koffie. Niemand het gepraat nie. Dit het soos ’n ewigheid gevoel. Toe, kort voor middernag, het die reddingsboot teruggekom met die Seemeeu op sleeptou. Pa het in ’n silwer noodkombers gesit, 5 nat en bleek, maar lewend. Sy enjin het buite die baai gaan staan. “Ek het die fakkel afgevuur, maar ek het nie gedink iemand sal dit in hierdie weer sien nie,” het hy hees gesê. “Wie het gebel?” Die skipper van die reddingsboot het na Ayanda gewys. By die rotse het die polisie daardie nag twee duikers en ses sakke perlemoen gekry. 10 Kevin was een van hulle. Toe hulle by die huis kom, het Ayanda vir Pa alles vertel. Hy het geluister sonder om ’n woord te sê. Toe sy klaar is, het hy haar hand gevat. “Jy het ’n fout gemaak, my kind,” het hy sag gesê. “Maar toe dit saak gemaak het, het jy die regte ding gedoen – al het dit jou baie gekos.” 15 ’n Maand later het Kevin by die huis aangekom. Hy het ’n groot boete gekry en moes gemeenskapsdiens doen. Die motorfiets en die goue ketting was weg. “Ek was eers baie kwaad vir jou,” het hy vir Ayanda gesê. “Maar as jy nie gebel het nie, het oom Jonas daardie nag verdrink.” Hy het na sy skoene gekyk. “Oom, ek soek werk. Eerlike werk.” 20 Pa het lank na hom gekyk. Toe het hy vir Kevin ’n emmer en ’n mes gegee. “Die vis gaan nie self skoonmaak nie.” Daardie aand het Ayanda op die stoep gestaan en gekyk hoe die vuurtoring se lig oor die water swaai. Dit het gelyk asof die lig nog nooit so helder geskyn het nie. [Eksaminator se eie teks. Alle karakters is fiktief.] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 7 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 1.1 VOLTOOI die volgende paragraaf deur die korrekte woord(e) uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.4) neer. pa oupa tien twaalf Seemeeu Seeperd duisend vyfhonderd Ayanda woon saam met haar (1.1.1) … in Struisbaai. Haar ma is oorlede toe sy (1.1.2) … jaar oud was. Pa se bootjie se naam is die (1.1.3) …. Kevin bied Ayanda (1.1.4) … rand per nag aan. (4) 1.2 Hoe weet ons dat Struisbaai baie ver suid in Suid-Afrika lê? Gee EEN feit uit Hoofstuk 1. (1) 1.3 “Die see gee, en die see vat.” (Hoofstuk 1) 1.3.1 Verduidelik in jou eie woorde wat Pa met hierdie woorde bedoel. (1) 1.3.2 Hoe word hierdie woorde later in die novelle amper waar vir Pa self? (1) 1.4 Noem TWEE bewyse uit Hoofstuk 1 dat Pa geldprobleme het. (2) 1.5 “’n Dik goue ketting het om sy nek geglinster soos ’n vis se skubbe in die son.” (Hoofstuk 1) 1.5.1 Benoem die stylfiguur in hierdie sin. (1) 1.5.2 Waarom, dink jy, vergelyk die skrywer die ketting juis met ’n vis se skubbe? (1) 1.6 Kevin het “skeef geglimlag” toe Ayanda vra waar hy die geld kry. 1.6.1 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Die skewe glimlag wys dat Kevin (eerlik/skelm) is. (1) 1.6.2 Motiveer jou antwoord op VRAAG 1.6.1. (1) 1.7 Wat moes Ayanda doen as sy die inspekteurs se bakkie sien? (1) 1.8 “Haar hart het nee gesê, maar haar kop het somme gemaak.” (Hoofstuk 1) 1.8.1 Watter soort konflik beleef Ayanda hier? (1) 1.8.2 Verduidelik AL TWEE kante van hierdie konflik. (2) 1.9 Haal ’n sin uit Hoofstuk 1 aan wat bewys dat Ayanda geweet het dat Kevin se “werk” onwettig is. (1) 1.10 Waarom het Ayanda se maag “op ’n knop getrek” toe sy na die hawe kyk? (1) 1.11 Noem TWEE dinge waarvoor Ayanda bang was as sy die NSRI bel. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 8 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 1.12 Kies ’n beskrywing uit KOLOM B wat by die karakter in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (1.12.1 tot 1.12.4) neer. KOLOM A KOLOM B 1.12.1 Jonas Jacobs A het die skool in graad tien verlaat 1.12.2 Kevin B is oorlede toe Ayanda tien was 1.12.3 die skipper C die inspekteur wat Ayanda op die duin betrap het 1.12.4 Ayanda se ma D ’n visserman wat snags hoes en somme maak E het na Ayanda gewys toe Pa vra wie gebel het (4 x 1) (4) 1.13 Skryf die VIER gebeure onder mekaar in die korrekte VOLGORDE neer soos dit in die novelle gebeur. Skryf slegs die letters (A–D) neer. A Kevin kry ’n groot boete en moet gemeenskapsdiens doen. B Ayanda sien ’n rooi noodfakkel buite die baai. C Kevin hou met ’n nuwe motorfiets voor die huis stil. D Die reddingsboot sleep die Seemeeu terug hawe toe. (4) 1.14 Die Seemeeu het in die storm gesink. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 1.15 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.15) neer. Pa se reaksie toe Ayanda hom alles vertel, wys dat hy … A wraaksugtig is. B wys en vergewensgesind is. (1) C onverskillig is. D bang is vir die polisie. 1.16 Pa gee vir Kevin ’n emmer en ’n mes en sê: “Die vis gaan nie self skoonmaak nie.” (Hoofstuk 3) Wat beteken hierdie optrede van Pa vir Kevin? (1) 1.17 Verwys na die titel, Die lig van Struisbaai, en die laaste paragraaf. Waarom, dink jy, lyk die lig vir Ayanda “nog nooit so helder” nie? (1) 1.18 Noem ’n belangrike tema van hierdie novelle. (1) 1.19 Dink jy Ayanda moes Kevin se voorstel dadelik geweier het? Motiveer jou antwoord. (1) [35] TOTAAL AFDELING A: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 9 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING B: DRAMA VRAAG 2: GEDEEL Lees die drama hieronder noukeurig deur en beantwoord die vrae wat volg. GEDEEL (’n Eenbedryf in twee tonele – eksaminator se eie teks) KARAKTERS: LINDIWE NDLOVU ’n graad 11-leerder van sewentien MARIKE Lindiwe se beste vriendin JACO PIENAAR ’n stil klasmaat SIPHO NDLOVU Lindiwe se broer van twintig; hy werk by ’n bank TONEEL 1 Die skoolbiblioteek van Hoërskool Rietvlei. Dit is Maandag, tydens die pouse. LINDIWE sit by ’n tafel en leer vir ’n Wiskundetoets. MARIKE kom haastig in met haar selfoon. MARIKE: (Kyk vinnig om haar rond en fluister.) Lindiwe! Jy moet hierdie sien. Jy gaan doodlag. LINDIWE: Ek leer, Marike. Die toets is na pouse. MARIKE: (Druk die foon onder haar neus.) Net een minuut. Kyk! (LINDIWE kyk. Sy glimlag eers, maar dan verdwyn die glimlag.) 5 LINDIWE: Is dit Jaco? Van sy mondeling vanoggend? MARIKE: (Giggel.) “Ja-ja-ja-Jaco”! Ruan het dit in die klas afgeneem. Hoor hoe hakkel hy! En ek het snaakse eendgeluide bygesit elke keer as hy vassteek. Kyk hoe rooi word sy ore! LINDIWE: (Stadig.) Hy was baie senuweeagtig. Juffrou het gesê hy moet maar weer 10 begin. MARIKE: Dis presies wat dit so snaaks maak. Jy moet dit op die klasgroep, “Graad 11-Gesels”, sit. Ek het dit nou vir jou aangestuur. Jy het die meeste vriende op die groep – almal sal dit sien. LINDIWE: Hoekom sit jy dit nie self op nie? 15 MARIKE: (Rol haar oë.) Ag, Lindiwe, moenie so ’n tannie wees nie. Almal deel tog sulke goed. Dis net ’n grappie. (LINDIWE haal haar eie foon uit en kyk daarna. Haar duim hang bo die knoppie “Stuur”.) LINDIWE: (Sag, half vir haarself.) As ek nee sê, is Marike vir die res van die jaar 20 kwaad vir my … maar Jaco het niks aan ons gedoen nie. (JACO kom by die deur in met ’n stapel boeke. Hy hoor hulle lag en gaan staan.) JACO: (Skaam.) H-hallo. Wat is so snaaks? MARIKE: (Steek die foon vinnig agter haar rug weg.) Niks nie. Net ’n meme. JACO: (Vir LINDIWE.) Ek het jou die notas vir vandag se toets gebring. Die 25 s-sommetjies oor parabole wat jy nie verstaan het nie. (Hy sit die notas voor haar neer.) Ek het die moeilike stappe met rooi pen gemerk. Sterkte! (JACO stap uit. Stilte.) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 10 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef LINDIWE: (Sit haar foon neer.) Ek gaan dit nie stuur nie, Marike. Dis gemeen. MARIKE: (Gryp haar eie foon.) Jy’s so vervelig! Dan doen ek dit self. (Sy druk op die 30 knoppie.) Klaar. Gedeel. LINDIWE: Marike, nee! (Die klok lui. Die ligte doof uit.) TONEEL 2 Lindiwe se kamer, dieselfde aand. Haar foon op die bed gee die een boodskap ná die ander. LINDIWE sit met haar kop in haar hande. SIPHO klop en kom in. SIPHO: Sussie? Jy het nie aandete geëet nie. Ma is bekommerd. LINDIWE: (Wys die foon.) Driehonderd-sewe-en-veertig mense het dit al gekyk, Sipho. En kyk wat skryf hulle onder die video … Jaco het ná pouse huis toe gegaan. Hy het nie eens die Wiskundetoets geskryf nie. SIPHO: (Kyk lank na die skerm. Sy gesig word ernstig.) Het jy dit gestuur? 5 LINDIWE: Nee! Marike het. Maar ek het gelag toe ek dit die eerste keer sien. En ek het niks gedoen om haar te keer nie. SIPHO: (Gaan sit langs haar.) Weet jy hoekom ek in graad nege drie weke lank nie skool toe was nie? LINDIWE: Ma het gesê jy was siek. 10 SIPHO: Ek het vir Ma gesê ek is siek. Iemand het ’n foto van my geneem toe ek in die gang oor my eie voete val en my spaghetti oor my hele uniform mors. Die hele skool het dit op hul fone gehad. Hulle het my “Sous-Sipho” genoem. (Stilte.) Die mense wat gelag het, het dit die volgende dag vergeet. Ek het dit nooit vergeet nie. LINDIWE: (Met trane in haar oë.) Ek het nie geweet nie … 15 SIPHO: Jy kan nie die video terugvat nie. Maar jy kan besluit wat jy nou doen. (LINDIWE vee haar oë af. Sy tik vinnig op haar foon.) LINDIWE: (Lees hardop terwyl sy tik.) “Liewe mev. Daniels, ek moet môre met u praat oor ’n video van Jaco Pienaar wat op die klasgroep versprei word …” (Sy stuur dit. Dan maak sy die klasgroep oop.) “Aan almal: Ek het vanoggend gelag. Dit was verkeerd. 20 Jaco, ek is jammer. Moet asseblief nie die video verder deel nie.” SIPHO: En Marike? LINDIWE: Môre praat ek met haar. ’n Regte vriendin sê vir jou as jy verkeerd is. (Die foon piep. LINDIWE lees die boodskap en glimlag deur haar trane.) LINDIWE: Dis Jaco. (Lees.) “Dankie, Lindiwe. Dit beteken baie vir my. Sien jou môre 25 by Wiskunde. Ek het nog rooi penne oor.” (SIPHO sit sy arm om haar skouers. Die ligte doof stadig uit.) EINDE [Eksaminator se eie teks. Alle karakters en plekke is fiktief.] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 11 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 2.1 VOLTOOI die volgende paragraaf deur die korrekte woord uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die woord langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.4) neer. biblioteek klaskamer video foto Wiskunde Afrikaans Sipho Ruan Toneel 1 speel in die skool se (2.1.1) … af. Marike wys vir Lindiwe ’n (2.1.2) … van Jaco se mondeling. Jaco bring vir Lindiwe notas vir die (2.1.3) …-toets. Lindiwe se broer se naam is (2.1.4) … (4) 2.2 Kies ’n beskrywing uit KOLOM B wat by die karakter in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (2.2.1 tot 2.2.4) neer. KOLOM A KOLOM B 2.2.1 Lindiwe A het die video van Jaco in die klas afgeneem 2.2.2 Marike B is in graad nege oor ’n val in die gang gespot 2.2.3 Jaco C stuur ’n boodskap aan mev. Daniels 2.2.4 Sipho D het eendgeluide by die video gevoeg E hakkel wanneer hy senuweeagtig is (4 x 1) (4) 2.3 Wanneer speel Toneel 1 af? (1) 2.4 Marike “kyk vinnig om haar rond en fluister” wanneer sy die biblioteek binnekom. Waarom, dink jy, tree sy so op? (1) 2.5 Noem DRIE redes waarom die video wreed/gemeen teenoor Jaco is. (3) 2.6 “Almal deel tog sulke goed. Dis net ’n grappie.” (Toneel 1) 2.6.1 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Hierdie woorde wys dat Marike (onverskillig/simpatiek) teenoor Jaco is. (1) 2.6.2 Motiveer jou antwoord op VRAAG 2.6.1. (1) 2.7 Lees reël 20 van Toneel 1. Lindiwe beleef hier innerlike konflik. Verduidelik AL TWEE kante van haar konflik. (2) 2.8 Waarom wil Marike hê dat juis Lindiwe die video op die groep moet sit? (1) 2.9 “Wat is so snaaks?” (Reël 23, Toneel 1) Waarom is Jaco se vraag ironies? (1) 2.10 Haal EEN sin uit Toneel 1 aan wat bewys dat Jaco ’n behulpsame persoon is. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 12 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 2.11 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (2.11) neer. Die toneelaanwysing (Die ligte doof uit.) aan die einde van Toneel 1 wys dat … A die krag in die skool af is. B die toneel verby is. (1) C Jaco die biblioteek verlaat. D dit skielik nag word. 2.12 Waar speel Toneel 2 af? (1) 2.13 Hoe weet ons dat die video vinnig versprei het? (1) 2.14 Noem TWEE dinge wat met Sipho gebeur het toe hy in graad nege afgeknou is. (2) 2.15 “Die mense wat gelag het, het dit die volgende dag vergeet. Ek het dit nooit vergeet nie.” (Reël 13, Toneel 2) 2.15.1 Watter stylfiguur word in hierdie twee sinne gebruik? (1) 2.15.2 Wat wil Sipho vir Lindiwe hiermee leer? (1) 2.16 Gee EEN bewys uit Toneel 2 dat Sipho vir sy suster omgee. (1) 2.17 Noem TWEE dinge wat Lindiwe in Toneel 2 doen om die situasie reg te stel. (2) 2.18 Lindiwe het die video op die klasgroep gesit. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 2.19 “’n Regte vriendin sê vir jou as jy verkeerd is.” (Reël 23, Toneel 2) Hoe het Lindiwe se siening van vriendskap aan die einde van die drama verander? (1) 2.20 Wat wys Jaco se laaste boodskap vir ons van sy karakter? (1) 2.21 Wat is die belangrikste boodskap van hierdie drama? (1) 2.22 Sou jy die video gedeel het as jou beste vriend(in) jou daarvoor vra? Motiveer jou antwoord. (1) [35] TOTAAL AFDELING B: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 13 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAE 3.1 “DIE SPOOKHUIS OP DIE HOEK” Lees die kortverhaal hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Elke kind in Baobabstraat het geweet die huis op die hoek spook. Die tuin was ’n oerwoud, die gordyne was dag en nag toe, en niemand het die eienaar, oom Botha, nog ooit in die son gesien nie. Op die dak het ’n lang, dun antenna gestaan, soos ’n skelet se vinger wat na die hemel wys. En snags, as jy mooi luister, het jy vreemde piepgeluide uit die huis gehoor: piep-piep-piiieeep. 5 “Dis ’n spook wat met ander spoke praat,” het my vriend Riaan gesê. Riaan het altyd alles geweet. Een middag ná skool het hy my uitgedaag. “Ek wed jou jy is te bang om Vrydagnag by daardie huis aan te klop. As jy dit doen, kan jy my nuwe fiets ’n hele week lank ry.” Ek wou nie bang lyk nie. “Ek is nie bang nie,” het ek gesê. Dit was die grootste leuen 10 van my lewe. Vrydagnag om nege-uur het ek met my flits by die hek gestaan. Riaan het veilig agter die straatlig weggekruip. My hart het soos ’n trom geslaan toe ek deur die oerwoud stap. Ek het drie keer geklop. Die deur het kraak-kraak oopgegaan. In die deur het ’n lang, maer man met wit hare 15 en ’n groot koptelefoon gestaan. Ek het so hard gegil dat al die honde in die straat begin blaf het. “Jislaaik, seun, jy maak die dooies wakker!” het die ou man gelag. “Kom in, kom in! Jy is net betyds!” In die voorkamer was daar nie spoke nie. Daar was radio’s – groot en klein, ou en 20 nuwe, met knoppies en liggies wat flikker. “Ek is ’n radioamateur,” het oom Botha verduidelik. “Ek praat met mense regoor die wêreld. Ek slaap bedags, want my vriende aan die ander kant van die wêreld is wakker wanneer julle slaap. Die piepgeluide is morsekode.” Hy het die koptelefoon op my kop gesit. ’n Stem met ’n vreemde aksent het gesê: 25 “Hello from New Zealand!” Ek het met ’n regte mens aan die ander kant van die aarde gepraat! Toe ek ná ’n uur buite kom, het Riaan nog agter die straatlig gestaan, so wit soos ’n laken. “Het die spook jou nie gevang nie?” het hy gefluister. “Hy het,” het ek gesê. “Hy het my gevra om elke Saterdag terug te kom.” 30 Nou gaan ek elke Saterdag na oom Botha toe. Hy leer my morsekode, en ek het al met mense in Japan en Brasilië gepraat. Riaan is nog steeds te bang om by die hek in te stap. En sy fiets? Ek het besluit hy kan dit maar hou. Wie het ’n fiets nodig as jy die hele wêreld kan besoek? [Eksaminator se eie teks] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 14 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.1.1 Uit watter perspektief word hierdie verhaal vertel? Haal EEN woord uit die tweede paragraaf aan om jou antwoord te bewys. (2) 3.1.2 Noem TWEE redes waarom die kinders geglo het dat die huis spook. (2) 3.1.3 “… soos ’n skelet se vinger wat na die hemel wys.” (Reël 3) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie woorde. (1) (b) Watter stemming (atmosfeer) skep hierdie woorde in die verhaal? (1) 3.1.4 Wat sou die verteller kry as hy Riaan se weddenskap wen? (1) 3.1.5 “My hart het soos ’n trom geslaan …” (Reël 13) Wat sê hierdie woorde oor hoe die verteller gevoel het? (1) 3.1.6 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Toe die deur oopgaan, het die verteller (gegil/weggehardloop). (1) 3.1.7 Wat was die vreemde piepgeluide wat die kinders snags gehoor het? (1) 3.1.8 Waarom het oom Botha bedags geslaap? (1) 3.1.9 Oom Botha was kwaad omdat die verteller so laat by sy huis aanklop. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 3.1.10 Waarom is dit ironies dat Riaan aan die einde van die verhaal nog steeds bang is? (1) 3.1.11 Haal ’n sin uit die verhaal aan wat bewys dat die verteller en oom Botha vriende geword het. (1) 3.1.12 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (3.1.12) neer. Die toon van hierdie verhaal is hoofsaaklik … A tragies. B humoristies. (1) C bitter. D sarkasties. 3.1.13 Die huis op die hoek was eintlik glad nie ’n spookhuis nie. Waarom, dink jy, het die skrywer tog die titel “Die spookhuis op die hoek” gekies? (1) 3.1.14 Watter les leer ons uit hierdie verhaal oor gerugte? (1) 3.1.15 Sou jy die weddenskap aanvaar het? Motiveer jou antwoord. (1) [18] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 15 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.2 “MAMA SE NAAIMASJIEN” Lees die kortverhaal hieronder en beantwoord die vrae wat volg. In die voorkamer van ’n klein huis in Orlando, Soweto, het ’n swart Singer-naaimasjien gestaan wat ouer as Zanele was. Mama Thoko het al twintig jaar lank daarop rokke, skooluniforms en gordyne vir die hele buurt gemaak. Elke aand het Zanele aan die slaap geraak met die masjien se rattatat-rattatat in haar ore. Zanele was sestien en het naaldwerk die vervelendste ding op aarde gevind. “Ek sal 5 eerder my eie toon afbyt as om ’n soom te stik,” het sy altyd gesê, terwyl sy op haar foon video’s kyk. Dit was die week voor die matriekafskeid. Mama moes ses rokke teen Saterdag klaarmaak. Die stof het in rooi, goud en blou hope op elke stoel gelê. Maar Woensdagoggend het Mama by die kombuistafel inmekaargesak. By die kliniek 10 het die suster gesê haar bloeddruk is gevaarlik hoog. Sy moes ’n week lank in die hospitaal bly en rus. “Die meisies … die rokke …” het Mama in die ambulans gefluister. Daardie aand het Zanele alleen voor die masjien gesit. Drie van die rokke was amper klaar; drie het nog nie eens moue gehad nie. Sy het die naald ingeryg, haar 15 asem opgehou en die pedaal getrap. Die masjien het gebrul en die stof het skeef gehardloop. Toe het sy Mama se stem in haar kop gehoor: “Meet twee keer, sny een keer, my kind. Die masjien is nie jou vyand nie.” Gogo Dlamini van langsaan het elke middag kom help om die some met die hand te 20 stik. Zanele het tot twee-uur in die oggend gewerk. Haar vingers was vol naaldsteke en haar oë het gebrand, maar die rokke het een vir een klaargekom. Saterdagoggend het Palesa kom pas. Haar rooi rok was vyf sentimeter te kort. Palesa se oë het met trane gevul. Zanele het vinnig gedink. Sy het ’n strook goue kant uit Mama se laai gehaal en dit onderaan die rok vasgewerk. “Ek lyk soos ’n koningin!” 25 het Palesa gegil. Sondag het Mama by die huis gekom. Sy het op haar foon na die foto’s van die afskeid gekyk wat Palesa op die internet gesit het. Ses meisies het soos sterre in Mama Thoko se rokke gestaan. Mama se oë het blink geword. “Die masjien het vir jou gesing,” het sy gesê. 30 Zanele het die stof van die tafel afgevee en Mama se maatband om haar eie nek gehang. “Mama,” het sy gesê, “ek dink ek wil volgende jaar vir modeontwerp inskryf.” [Eksaminator se eie teks] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 16 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.2.1 Waar woon Zanele en haar ma? (1) 3.2.2 Haal die woord uit reël 3 aan wat die geluid van die naaimasjien naboots. (1) 3.2.3 Waarom moes Mama Thoko dié week so hard werk? (1) 3.2.4 Wat het Woensdagoggend met Mama gebeur? (1) 3.2.5 “Ek sal eerder my eie toon afbyt as om ’n soom te stik.” (Reël 5) Wat sê hierdie woorde oor Zanele se gevoel oor naaldwerk vóór Mama siek geword het? (1) 3.2.6 Noem TWEE probleme wat Zanele gehad het terwyl sy die rokke klaarmaak. (2) 3.2.7 “Meet twee keer, sny een keer …” (Reël 18) Verduidelik in jou eie woorde wat Mama hiermee bedoel. (1) 3.2.8 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Die manier waarop Zanele Palesa se rok regmaak, wys dat sy (kreatief/lui) is. (1) 3.2.9 Skryf die VIER gebeure onder mekaar in die korrekte VOLGORDE neer soos dit in die verhaal gebeur. Skryf slegs die letters (A–D) neer. A Palesa sê dat sy soos ’n koningin lyk. B Mama sak by die kombuistafel inmekaar. C Mama kyk na die foto’s van die afskeid. D Gogo Dlamini kom help om die some te stik. (4) 3.2.10 “Die masjien het vir jou gesing.” (Reël 30) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie sin. (1) (b) Wat bedoel Mama met hierdie woorde? (1) 3.2.11 Watter besluit neem Zanele aan die einde van die verhaal? (1) 3.2.12 Dink jy Zanele het in hierdie verhaal gegroei? Motiveer jou antwoord. (1) [17] TOTAAL AFDELING C: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 17 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAE 4.1 “DONDERSTORM OOR DIE HOËVELD” Lees die gedig hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Donderstorm oor die Hoëveld 1 Die middag hou sy asem op, 2 die hitte druk soos lood; 3 die mossies in die doringboom 4 sit stil, asof hul voel daar’s nood. 5 Dan kom die wolke oor die rant, 6 swart perde, wild en vry; 7 hul hoewe slaan die vlakte plat – 8 boem-boem! – hulle jaag verby. 9 ’n Silwer sweep klap deur die lug, 10 die bliksem skeur die dag; 11 Ma roep vinnig van die stoep af: 12 “Haal die wasgoed in! Moenie wag!” 13 Die eerste druppels, groot soos munte, 14 plof op die warm grond; 15 die stof ruik skielik soet en nat 16 en die aarde sluk met oop mond. 17 Ná ’n uur is alles stil; 18 die geute drup-drup-drup. 19 Oor die rant buig ’n reënboog 20 en die mossies hup-hup-hup. [Eksaminator se eie gedig] Woordverklaring: lood – ’n baie swaar metaal rant – lae heuwel sweep – ’n lang leerriem waarmee ’n mens klap geute – pype aan die dak wat reënwater wegvoer 4.1.1 Waar in Suid-Afrika speel die gedig af? Verwys na die titel. (1) 4.1.2 “Die middag hou sy asem op” (versreël 1) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie versreël. (1) (b) Wat sê hierdie versreël oor die atmosfeer net voor die storm? (1) 4.1.3 Haal die versreël uit strofe 1 aan wat wys dat selfs die voëls voel dat iets gaan gebeur. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 18 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.1.4 Kies die stylfiguur uit KOLOM B wat by die aanhaling in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (4.1.4(a) tot 4.1.4(d)) neer. KOLOM A KOLOM B (a) “groot soos munte” (versreël A metafoor 13) (b) “’n Silwer sweep klap deur die B retoriese vraag lug” (versreël 9) (c) “boem-boem!” (versreël 8) C vergelyking (d) “die aarde sluk met oop mond” D personifikasie (versreël 16) E klanknabootsing (4 x 1) (4) 4.1.5 Waarom, dink jy, vergelyk die digter die bliksem met ’n silwer sweep? (Versreël 9) (1) 4.1.6 Watter TWEE sintuie word in strofe 4 aangespreek? Haal telkens EEN woord aan as bewys. (2) 4.1.7 Gee die rymskema van strofe 4. (1) 4.1.8 Waarom eindig versreël 12 met ’n uitroepteken? (1) 4.1.9 Haal ’n versreël aan wat bewys dat die spreker die storm by die huis beleef. (1) 4.1.10 Dit is “stil” in strofe 1 én in strofe 5. Verduidelik die kontras tussen die stilte in strofe 1 en die stilte in strofe 5. (2) 4.1.11 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.1.11) neer. Die stemming in strofe 5 is … A gespanne. B vreedsaam. (1) C treurig. D vreesaanjaend. 4.1.12 Sou jy graag so ’n donderstorm wou beleef? Motiveer jou antwoord. (1) [18] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 19 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.2 “SPITSUUR” Lees die gedig hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Spitsuur 1 Om halfses is die stad al wakker: 2 taxi’s toet hul ongeduldige liedjie, 3 hakke klik-klak op die sypaadjie 4 en die son skuif sy oranje gordyn 5 stadig oop oor Marabastad. 6 By die hoek van die straat 7 staan Mama Grace agter haar tafeltjie: 8 magwinya, appels, ’n emmer vol koffie 9 en ’n glimlag wat gratis is. 10 Die blink motors ry haar verby, 11 vensters toe, oë op die foon; 12 die werkers wat te voet kom, 13 stop, groet, koop, en lag. 14 “Môre, my kind! Eet jou ontbyt, 15 die dag is lank en die pad is ver.” 16 Sy ken elkeen se naam, 17 elkeen se hartseer, elkeen se kind. 18 Wanneer die stad teen sewe-uur 19 sy das vasknoop en kantoor toe stap, 20 tel Mama Grace haar muntstukke: 21 klein, klein, klein – 22 maar genoeg vir brood, vir skoolgeld, 23 vir môre. [Eksaminator se eie gedig] Woordverklaring: spitsuur – die tyd van die dag wanneer die meeste mense werk toe gaan Marabastad – ’n ou woonbuurt en sakegebied in Pretoria 4.2.1 Hoe laat begin die gebeure in die gedig? (1) 4.2.2 “taxi’s toet hul ongeduldige liedjie” (versreël 2) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie versreël. (1) (b) Waarom, dink jy, word die taxi’s as “ongeduldig” beskryf? (1) 4.2.3 Haal ’n klanknabootsende woord uit strofe 1 aan. (1) 4.2.4 “die son skuif sy oranje gordyn / stadig oop” (versreëls 4–5) Verduidelik in jou eie woorde wat hier gebeur. (1) 4.2.5 Wat is die funksie van die enjambement in versreëls 4–5? (1) 4.2.6 Noem TWEE dinge wat Mama Grace verkoop. (2) 4.2.7 Mama Grace het “’n glimlag wat gratis is” (versreël 9). Wat sê dit vir ons van haar? (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 20 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.2.8 Verduidelik die kontras tussen die mense in die blink motors en die werkers wat te voet kom (strofe 3). (2) 4.2.9 Mama Grace noem die werkers “my kind” (versreël 14). Wat sê dit oor haar verhouding met hulle? (1) 4.2.10 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Die toon van Mama Grace se woorde in versreëls 14–15 is (liefdevol/bitter). (1) 4.2.11 Waarom word die woorde “elkeen se” in versreëls 16–17 herhaal? (1) 4.2.12 Waarom word die woord “klein” in versreël 21 drie keer herhaal? (1) 4.2.13 Waarom is “Spitsuur” ’n gepaste titel vir hierdie gedig? (1) 4.2.14 Noem ’n tema van hierdie gedig. (1) [17] TOTAAL AFDELING D: 35 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou