SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
MEYI/JUNI 2024
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.
Akuvumelekanga ukufotokopa ei phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2024, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isixhosa. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 368.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ndabonakalisa ukuzithemba ngaloo mini
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Inkcaza ngale mini.
• Iinkcukacha malunga nendawo, umhla neendidi zabantu
ababekho kule ndawo.
• Anganika iinkcukacha ngokwenzeka ngale mini.
• Angakhankanya iimvakalelo zakhe.
• Isenzo awasenzayo esabonakalisa ukuzithemba.
• Amava nesifundo esinokufundwa.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha NP ZF
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
1.2 Isihloko: Uthando esilufumana kubazali!
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Anganika inkcaza ngothando.
• Uthando alufumana kubazali bakhe okanye abazali
abangengabo abakhe.
• Uhlobo lothando olufunyanwa ngabantwana kubazali.
• Angachaza ifuthe lothando olufunyanwa ngabantwana
kubazali.
• Angathetha ngendima yabazali noxanduva abanalo
ngakubantwana ngokubanzi.
• Angavelisa iingxaki zokusilela kothando lwabazali
ebantwaneni.
• Angaveza indlela abangalubuyekeza ngalo abantwana
uthando abalufumana kubazali.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.3 Isihloko: Xa ndinokuphinda ndiye kuloo ndawo …
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Iinkcukacha/inkcaza ngale ndawo.
• Angakhankanya abantu awayekunye nabo kuyo.
• Anganika iinkcukacha ngezinto ezimnandi okanye ezimbi
ezathi zenzeka.
• Izimvo zakhe ngale ndawo nezigqibo awazithathayo ngayo.
• Anganika izizathu zokuba abe nomnqweno wokuphinda aye
kule ndawo.
• Amava neemvakalelo zakhe ngayo.
• Isilumkiso okanye inkuthazo malunga nale ndawo
ayikhankanyileyo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
1.4 Isihloko: Ukusetyenziswa kweethabhlethi kwinkqubo yokufunda
nokufundisa ezikolweni
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa
ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Anganika inkcazelo ngeethablethi ngokubanzi.
• Imvelaphi yokufakwa kweethabhlethi ezikolweni
njengesixhobo sokufunda nokufundisa.
• Ukubaluleka kokufunda nokufundisa kusetyenziswa
iithabhlethi.
• Uncedo okanye iingxaki ezithi zifumaneke ngokufunda
nokufundisa kusetyenziswa iithabhlethi.
• Umahluko phakathi kweendlela ebekufundiswa kufundwa
ngazo phambi kokuba kubekho iithabhlethi.
• Anokukucebisa ngokusebenzisa iithabhlethi
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.5 Isihloko: Abantu abatsha bakulungele ukukhokela
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Inkcaza malunga nabantu abatsha negalelo labo kwimbali
yezopolitiko kweli loMzantsi Afrika.
• Angabalula izakhono abanazo abantu abatsha.
• Angathetha ngendima enokudlalwa ngabantu abatsha
kwizikhundla zokukhokela ezize neenguqu.
• Angakhankanya abantu abatsha abasele bekwizikhundla
zokukhokela negalelo labo ukuphucula intlalo yoluntu.
• Angakhuthaza abantu abatsha ukuba bazigqatsele
izikhundla zokukhokela kwiindawo ngeendawo.
• Kwicala elichasayo: Angabalula ukusilela ngamava
njengengxaki abanayo abantu abatsha kwiindawo
abasebenza kuzo njengeenkokeli.
• Anganika imizekelo ephilayo apho abantu abatsha
babonakalisa ukusilela kubunkokeli babo.
• Angavakalisa isandla sabantu abadala abanamava phezu
kwemisebenzi yabantu abatsha ukuze ifezeke.
• Angabalula izimo zabantu abatsha ezenza babe
abakulungeli ukukhokela.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
1.6 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Angathetha ngezandla azibona emfanekisweni.
• Imisebenzi ebonakalisa izenzo zobuntu.
• Okuyinzuzo xa kusenziwa izenzo zobuntu entlalweni.
• Inkcaza ngohlobo lwabantu ababonakalisa izenzo zobuntu.
• Ubuntu njengendlela yokumanya uluntu.
• Okunokufundwa ngomanyano nentsebenziswano.
• Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.7 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa
ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Inkcaza ngongcoliseko lomoya.
• Izinto ezikhokhelela kungcoliseko lomoya.
• Ukuchaphazeleka koluntu nezilwanyana okubangelwa
lungcoliseko lomoya.
• Ifuthe elibi longcoliseko lomoya kwezoqoqosho, kwimpilo
yabantu nakwimo-zulu ngokubanzi.
• Iindlela zokuthintela ungcoliseko lomoya.
• Angawutolika njengemizi-mveliso kwezoqoqosho.
• Angabalula igalelo lemizi-mveliso kuphuhliso lwezoqoqosho.
• Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
1.8 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko
esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa
ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Inkcaza ngosapho.
• Angathetha ngokubaluleka kosapho entlalweni.
• Anganika inkcaza ngeempawu ezithile ezenza usapho.
• Angathetha ngokubaluleka komanyano kumalungu osapho.
• Unokuvelela indima edlalwa ngamalungu osapho
ekwakhekeni kwalo.
• Ukubaluleka kokuba yinxalenye yosapho neengxaki zaxa
kungenjalo.
• Angavelela usapho njengabantu abakunye ngokokuhlala,
ngokokusebenza, ngokobuhlobo nemvano.
• Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxela icala elinye:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
• Ukubethelela–isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
Kwisincoko esivelela amacala omabini
• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100
umxholo kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
• Idilesi inye, yeyomntu obhala ileta.
• Isibuliso – makabizwe ngegama umntu obhalelwayo.
• Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
• Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umzala wakhe.
• Umxholo: Mawube malunga nokuvuyisana nomzala wakhe
ngokuphumelela ivawutsha yempahla kukhuphiswano.
• Isiphelo sibe seseleta yobuhlobo kwaye kubhalwa igama kuphela.
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30]
2.2 ILETA ESESIKWENI
• Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.
• Isibuliso sesindilisekileyo.
• Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe
ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi).
• Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni.
• Umxholo: Mawube ngowokucebisa ngekhampeyini enokwenziwa malunga
nokuphathwa kwezilwanyana zasekhaya.
• Isiphelo sibe seseleta esesikweni- igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo.
• Ulwimi malube lolusesikweni. [30]
2.3 I-AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO
• I-ajenda mayiveze uluhlu lwemiba nenkqubo.
• Mayicwangciswe inkqubo eza kulandelwa kwintlanganiso.
• Makubhalwe iingongoma kuphela.
• Imibandela eza kuxoxwa mayinonjolwe ukuze icace nakubani na.
• Imiba ilandelelaniswa ngolu hlobo: ukuvula nolwamkelo; abakhoyo;
izingxengxezo zabangekhoyo; ukufundwa kwemizuzu yentlanganiso
edlulileyo nolwamkelo lwayo, imivuka ( imiba engazange ixoxwe igqitywe
kwintlanganiso edlulileyo); imiba engundoqo (imiba eza kuxoxwa
nesisizathu sokubizwa kwentlanganiso); Ukwaziswa komhla
wentlanganiso elandelayo; ukuvala.
• Imizuzu mayihambe ngokokulandelelana kwemiba ekwi-ajenda.
• Makubhalwe izigqibo ekuvunyelwene ngazo kuphela. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
2.4 UDLIWANONDLEBE
• Ingxoxo ibhalwa njengoko isenzeka.
• Makuvele izalathisi zeqonga ukuxela indawo, abathathi nxaxheba kunye
nexesha ekuqhutywa ngalo udliwanondlebe.
• Kushiywa umgca phakathi kwezithethi.
• Imibuzo mayicace ingqale kwaye ibuzelwe iinjongo ezisekelwe ekufezeni
iinjongo zokuqhutywa kodliwano-ndlebe.
• Umxholo: Mawube ngezifundo acetyiswa ukuba azikhethe eyunivesithi.
• Ophendulayo makanike iimpendulo ezingqale kokubuzwayo angawanqi.
• Imibuzo mayibe yengathathi cala, engacaluliyo.
• Imibuzo mayibe luhlobo lwemibuzo evulelekileyo.
• Iimpendulo mazibonise ulwazi oluphangaleleyo nolunzulu malunga
nesihloko eso, kwaye zinike inkcaza nengcaciso kangangoko.
• Akusetyenziswa zimpawu zocaphulo.
• Obuzayo nophendulayo banakho ukuthetha kumntu wokuqala
(basebenzise u-ndi). [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IPOWUSTA
• Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa,
unika lowo umenywayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo.
• Makusetyenziswe iifonti ezahlukileyo.
• Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo.
• Nini – umhla nexesha.
• Phi – idilesi/ indawo.
• Izithethi/amaqela amenyiweyo.
• Indlela yokunxibelelana; imfonomfono, iselula, ifekisi okanye i-imeyile.
• Ulwimi olucengayo.
• Ixesha langoku, kusetyenziswe izivakalisi ezifutshane ezingqala ngqo
kwiinkcukacha ezibalulekileyo, amabinzana angasetyenziswa. [20]
3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-FACEBOOK
• Makuvele iqonga lika-Facebook ekuza kuthunyelwa ngalo umyalezo.
• Uphawu lokukhangela (search icon) malubonakale.
• Makuvele igama nomfanekiso womntu othunyelelwa umyalezo.
• Makubonakale izihlokwana ezizezi: abahlobo, imiyalezo kunye
namachaphaza amathathu.
• Makuvele isithuba sokuthumela umyalezo bucala (messenger/inbox).
• Makuvele iiemoji ekunokukhethwa kuzo xa kuthunyelwa umyalezo.
• Umxholo womyalezo ka-Facebook mawube malunga neshishini
aliqalileyo.
• Iinkcukacha ngeli shishini lakhe mazidandalaziswe (indawo, uhlobo
lweshishini, okumkhuthazele ekuqaleni eli shishini).
• Makamcele ukuba alazise kangangoko nakwabakhe abahlobo ngokucofa
iqhosha elifanelekileyo (Tag/Share).
• Umyalezo mawucace gca. [20]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha
3.3 IMIYALELO
• Makubekho imiba nesihloko esingqalileyo nesicacileyo.
• Makubekho oyalelayo (onika imiyalelo) nomntu oyalelwayo (owamkela
imiyalelo).
• Imiyalelo mayibe malunga nokunikwa kweengcebiso zokuphumelela
kwibanga le-12.
• Makusetyenziswe isiyaleli kunye nemo evumayo ubukhulu becala.
• Makusetyenziswe izivakalisi ezifutshane.
• Makuvakale ukuba imiyalelo ifikelela ekupheleni usebenzisa la magama
akwizibiyeli (okokugqibela/ekugqibeleni). [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku
ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
Umgangatho ongentla
(Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
unamathelwano
30 AMANQAKU olunemfezeko
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Umgangatho ongentla
Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
13 10 7 4
Umgangatho ongezantsi
15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 15 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo,
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho
zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 16 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo.
umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye
Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo
nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper