Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202416 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2024, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) MEYI/JUNI 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16. Akuvumelekanga ukufotokopa ei phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Ndabonakalisa ukuzithemba ngaloo mini Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Inkcaza ngale mini. • Iinkcukacha malunga nendawo, umhla neendidi zabantu ababekho kule ndawo. • Anganika iinkcukacha ngokwenzeka ngale mini. • Angakhankanya iimvakalelo zakhe. • Isenzo awasenzayo esabonakalisa ukuzithemba. • Amava nesifundo esinokufundwa. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha NP ZF
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 1.2 Isihloko: Uthando esilufumana kubazali! Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngothando. • Uthando alufumana kubazali bakhe okanye abazali abangengabo abakhe. • Uhlobo lothando olufunyanwa ngabantwana kubazali. • Angachaza ifuthe lothando olufunyanwa ngabantwana kubazali. • Angathetha ngendima yabazali noxanduva abanalo ngakubantwana ngokubanzi. • Angavelisa iingxaki zokusilela kothando lwabazali ebantwaneni. • Angaveza indlela abangalubuyekeza ngalo abantwana uthando abalufumana kubazali. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.3 Isihloko: Xa ndinokuphinda ndiye kuloo ndawo … Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Iinkcukacha/inkcaza ngale ndawo. • Angakhankanya abantu awayekunye nabo kuyo. • Anganika iinkcukacha ngezinto ezimnandi okanye ezimbi ezathi zenzeka. • Izimvo zakhe ngale ndawo nezigqibo awazithathayo ngayo. • Anganika izizathu zokuba abe nomnqweno wokuphinda aye kule ndawo. • Amava neemvakalelo zakhe ngayo. • Isilumkiso okanye inkuthazo malunga nale ndawo ayikhankanyileyo. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 1.4 Isihloko: Ukusetyenziswa kweethabhlethi kwinkqubo yokufunda nokufundisa ezikolweni Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcazelo ngeethablethi ngokubanzi. • Imvelaphi yokufakwa kweethabhlethi ezikolweni njengesixhobo sokufunda nokufundisa. • Ukubaluleka kokufunda nokufundisa kusetyenziswa iithabhlethi. • Uncedo okanye iingxaki ezithi zifumaneke ngokufunda nokufundisa kusetyenziswa iithabhlethi. • Umahluko phakathi kweendlela ebekufundiswa kufundwa ngazo phambi kokuba kubekho iithabhlethi. • Anokukucebisa ngokusebenzisa iithabhlethi [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.5 Isihloko: Abantu abatsha bakulungele ukukhokela Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Inkcaza malunga nabantu abatsha negalelo labo kwimbali yezopolitiko kweli loMzantsi Afrika. • Angabalula izakhono abanazo abantu abatsha. • Angathetha ngendima enokudlalwa ngabantu abatsha kwizikhundla zokukhokela ezize neenguqu. • Angakhankanya abantu abatsha abasele bekwizikhundla zokukhokela negalelo labo ukuphucula intlalo yoluntu. • Angakhuthaza abantu abatsha ukuba bazigqatsele izikhundla zokukhokela kwiindawo ngeendawo. • Kwicala elichasayo: Angabalula ukusilela ngamava njengengxaki abanayo abantu abatsha kwiindawo abasebenza kuzo njengeenkokeli. • Anganika imizekelo ephilayo apho abantu abatsha babonakalisa ukusilela kubunkokeli babo. • Angavakalisa isandla sabantu abadala abanamava phezu kwemisebenzi yabantu abatsha ukuze ifezeke. • Angabalula izimo zabantu abatsha ezenza babe abakulungeli ukukhokela. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 1.6 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Angathetha ngezandla azibona emfanekisweni. • Imisebenzi ebonakalisa izenzo zobuntu. • Okuyinzuzo xa kusenziwa izenzo zobuntu entlalweni. • Inkcaza ngohlobo lwabantu ababonakalisa izenzo zobuntu. • Ubuntu njengendlela yokumanya uluntu. • Okunokufundwa ngomanyano nentsebenziswano. • Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Inkcaza ngongcoliseko lomoya. • Izinto ezikhokhelela kungcoliseko lomoya. • Ukuchaphazeleka koluntu nezilwanyana okubangelwa lungcoliseko lomoya. • Ifuthe elibi longcoliseko lomoya kwezoqoqosho, kwimpilo yabantu nakwimo-zulu ngokubanzi. • Iindlela zokuthintela ungcoliseko lomoya. • Angawutolika njengemizi-mveliso kwezoqoqosho. • Angabalula igalelo lemizi-mveliso kuphuhliso lwezoqoqosho. • Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 1.8 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Inkcaza ngosapho. • Angathetha ngokubaluleka kosapho entlalweni. • Anganika inkcaza ngeempawu ezithile ezenza usapho. • Angathetha ngokubaluleka komanyano kumalungu osapho. • Unokuvelela indima edlalwa ngamalungu osapho ekwakhekeni kwalo. • Ukubaluleka kokuba yinxalenye yosapho neengxaki zaxa kungenjalo. • Angavelela usapho njengabantu abakunye ngokokuhlala, ngokokusebenza, ngokobuhlobo nemvano. • Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. • Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.) • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye: • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela–isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha Kwisincoko esivelela amacala omabini • Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye, yeyomntu obhala ileta. • Isibuliso – makabizwe ngegama umntu obhalelwayo. • Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umzala wakhe. • Umxholo: Mawube malunga nokuvuyisana nomzala wakhe ngokuphumelela ivawutsha yempahla kukhuphiswano. • Isiphelo sibe seseleta yobuhlobo kwaye kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] 2.2 ILETA ESESIKWENI • Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa. • Isibuliso sesindilisekileyo. • Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi). • Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni. • Umxholo: Mawube ngowokucebisa ngekhampeyini enokwenziwa malunga nokuphathwa kwezilwanyana zasekhaya. • Isiphelo sibe seseleta esesikweni- igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo. • Ulwimi malube lolusesikweni. [30] 2.3 I-AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO • I-ajenda mayiveze uluhlu lwemiba nenkqubo. • Mayicwangciswe inkqubo eza kulandelwa kwintlanganiso. • Makubhalwe iingongoma kuphela. • Imibandela eza kuxoxwa mayinonjolwe ukuze icace nakubani na. • Imiba ilandelelaniswa ngolu hlobo: ukuvula nolwamkelo; abakhoyo; izingxengxezo zabangekhoyo; ukufundwa kwemizuzu yentlanganiso edlulileyo nolwamkelo lwayo, imivuka ( imiba engazange ixoxwe igqitywe kwintlanganiso edlulileyo); imiba engundoqo (imiba eza kuxoxwa nesisizathu sokubizwa kwentlanganiso); Ukwaziswa komhla wentlanganiso elandelayo; ukuvala. • Imizuzu mayihambe ngokokulandelelana kwemiba ekwi-ajenda. • Makubhalwe izigqibo ekuvunyelwene ngazo kuphela. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 2.4 UDLIWANONDLEBE • Ingxoxo ibhalwa njengoko isenzeka. • Makuvele izalathisi zeqonga ukuxela indawo, abathathi nxaxheba kunye nexesha ekuqhutywa ngalo udliwanondlebe. • Kushiywa umgca phakathi kwezithethi. • Imibuzo mayicace ingqale kwaye ibuzelwe iinjongo ezisekelwe ekufezeni iinjongo zokuqhutywa kodliwano-ndlebe. • Umxholo: Mawube ngezifundo acetyiswa ukuba azikhethe eyunivesithi. • Ophendulayo makanike iimpendulo ezingqale kokubuzwayo angawanqi. • Imibuzo mayibe yengathathi cala, engacaluliyo. • Imibuzo mayibe luhlobo lwemibuzo evulelekileyo. • Iimpendulo mazibonise ulwazi oluphangaleleyo nolunzulu malunga nesihloko eso, kwaye zinike inkcaza nengcaciso kangangoko. • Akusetyenziswa zimpawu zocaphulo. • Obuzayo nophendulayo banakho ukuthetha kumntu wokuqala (basebenzise u-ndi). [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 IPOWUSTA • Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa, unika lowo umenywayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo. • Makusetyenziswe iifonti ezahlukileyo. • Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo. • Nini – umhla nexesha. • Phi – idilesi/ indawo. • Izithethi/amaqela amenyiweyo. • Indlela yokunxibelelana; imfonomfono, iselula, ifekisi okanye i-imeyile. • Ulwimi olucengayo. • Ixesha langoku, kusetyenziswe izivakalisi ezifutshane ezingqala ngqo kwiinkcukacha ezibalulekileyo, amabinzana angasetyenziswa. [20] 3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-FACEBOOK • Makuvele iqonga lika-Facebook ekuza kuthunyelwa ngalo umyalezo. • Uphawu lokukhangela (search icon) malubonakale. • Makuvele igama nomfanekiso womntu othunyelelwa umyalezo. • Makubonakale izihlokwana ezizezi: abahlobo, imiyalezo kunye namachaphaza amathathu. • Makuvele isithuba sokuthumela umyalezo bucala (messenger/inbox). • Makuvele iiemoji ekunokukhethwa kuzo xa kuthunyelwa umyalezo. • Umxholo womyalezo ka-Facebook mawube malunga neshishini aliqalileyo. • Iinkcukacha ngeli shishini lakhe mazidandalaziswe (indawo, uhlobo lweshishini, okumkhuthazele ekuqaleni eli shishini). • Makamcele ukuba alazise kangangoko nakwabakhe abahlobo ngokucofa iqhosha elifanelekileyo (Tag/Share). • Umyalezo mawucace gca. [20] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Isikhokelo Sokumakisha 3.3 IMIYALELO • Makubekho imiba nesihloko esingqalileyo nesicacileyo. • Makubekho oyalelayo (onika imiyalelo) nomntu oyalelwayo (owamkela imiyalelo). • Imiyalelo mayibe malunga nokunikwa kweengcebiso zokuphumelela kwibanga le-12. • Makusetyenziswe isiyaleli kunye nemo evumayo ubukhulu becala. • Makusetyenziswe izivakalisi ezifutshane. • Makuvakale ukuba imiyalelo ifikelela ekupheleni usebenzisa la magama akwizibiyeli (okokugqibela/ekugqibeleni). [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 15 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 16 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile 8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all