Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paperisiXhosa FALGrade 12202431 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2024, 31 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESIBINI (P2) MEYI/JUNI 2024 AMANQAKU: 70 IXESHA: Iiyure 2½ Olu viwo lunamaphepha angama-31. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential IMIYALELO NENGCACISO Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo. 1. MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna ukuyiphendula. 2. Eli phepha linamaCANDELO amaNE: ICANDELO A: Inoveli (35) ICANDELO B: Idrama (35) ICANDELO C: Amabali amafutshane (35) ICANDELO D: Isihobe (35) 3. Phendula imibuzo emiBINI kumacandelo amaBINI, ngolu hlobo: ICANDELO A: INOVELI Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo. ICANDELO B: IDRAMA Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo. ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane omaBINI. ICANDELO D: IMIBONGO Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI. Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa. 4. Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo. 5. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwiphepha lemibuzo. 6. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 7. Sebenzisa imizuzu engama-75 KWICANDELO NGALINYE. 8. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential IPHEPHA LESIQULATHO Eli phepha liza kukunceda ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula ngaphandle kokufunda lonke iphepha. ICANDELO A: INOVELI Phendula NAWUPHI umbuzo OMNYE okwinoveli oyifundileyo. INANI LOMBUZO AMANQAKU IPHEPHA 1. Kusa Kusihlwa 35 5 2. Umqol' uphandle 35 9 3. UMonwabisi 35 13 ICANDELO B: IDRAMA Phendula NAWUPHI umbuzo OMNYE okwidrama oyifundileyo. 4. Ndiyekeni 35 16 5. Inzala YamaRhamba 35 20 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane. 6.1 'Thath'izinto zakho mthakathindini!' 18 24 6.2 'Umhlahlo ngamehlo' 17 26 ICANDELO D: ISIHOBE Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo. 7.1 'Thembisile' 18 28 7.2 'Umama' 17 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential ITSHEKHLISTI Qaphela: Phendula imibuzo emibini kumacandelo amaBINI. Phawula (√) amacandelo owakhethileyo. ICANDELO IINOMBOLO INANI PHAWULA ZEMIBUZO LEMIBUZO (√) EPHENDU- LWAYO A: Inoveli 1–3 1 (Kusa Kusihlwa) (Umqol' uphandle) (UMonwabisi) B: Idrama 4–5 1 (Ndiyekeni) (Inzala YamaRhamba) C: Amabali amafutshane 6.1 + 6.2 1 ('Thath'izinto zakho mthakathindini!') ('Umhlahlo ngamehlo') D: Isihobe 7.1 + 7.2 1 ('Thembisile') ('Umama') QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela. 2024 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential ICANDELO A: INOVELI Kweli candelo, kukho imibuzo esetwe kwezi noveli zilandelayo:  Kusa Kusihlwa nguKS Bongela  Umqol' uphandle nguMAP Ngani  UMonwabisi nguZA Japhta Phendula NAWUPHI umbuzo OMNYE okwinoveli oyifundileyo. UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule noveli uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINi izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 1.1 noMBUZO 1.2. 1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA A 'Mpumelelo namhlanje ndifuna ukukwazisa ukuba impilo yam ayintle konke. Nanjengonyana ekuphela kwakhe, ndifuna ukhule usazi into ofanelwe kukuyenza ukwenzela ukuba ze kuthi nokuba kwenzeka ntoni na kum okanye kunyoko, ungaxakwa. Umdala ngoku kangangokuba ndingakucuntsulela ubuncinane kumahlebo alapha ekhaya. Impilo yam ayithembisi mntwan' am. 5 Ugqirha undixelele.' 'Ke, Mpumelelo le mizamo siyenzayo xa sisonke apha ekhaya, sizamela ukuba uze ufunde ube ngumntu elizweni, ungathi xa sesifile ufane nompha ochutywe walahlwa. Uze ungayiyeki imfundo naphantsi kwayiphi na imeko de ufikelele kweli nqanaba ndihlala ndisithi ndingaxola ukuba ungafikelela kulo. 10 Eyesibini yile yokuba uze uthi nokuba sewugqibile ukufunda, ugcine ilifa likayihlo lisebenze mntwan' am. Nabu ubutyebi bakwaNtsibande namhlanje bujinga buza kutsityelwa ngamaxhwili. Ingaze ife le venkile.' 'Into ebangele ukuba nditsho kukuba phambi kokuba ndiyivule, ndavelelwa ngubawo omkhulu ongasekhoyo, wandibonisa ikhondo lempumelelo neliya 15 kugcina igama lakwaNtsibande lihleli. Ke, kule mpilo yam ikekeleyo; nendiyibonayo ukuba iye isonakala ngokonakala nakuba unyoko engayiqondi, nali endifuna ukuba uze uligcine engqondweni. Nokuba sekuyintoni, ungaze umlahle unyoko koku porha kwakhe, ndawo-nye noyihlomncinci kwakunye nomakhulu lo sihleli naye, uYolisa.' 20 'Awu, tata kutheni undixelela ezi zinto nje uyaphi wena?' 1.1.1 Xela imeko yempilo kaLungile ayixelela uMpumelelo. (1) 1.1.2 Nika isizathu semizamo eyenziwa likhaya likaMpumelelo. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 1.1.3 Xela indawo awayephangela kuyo uLungile. (1) 1.1.4 Nika intsingiselo yenkcaza ebhalwe ngqindilili ngokubhekiselele kubutyebi bakwaNtsibande. (2) 1.1.5 Khankanya isenzo esihle esenziwe ngutitshala uNgxowankulu malunga noThembisa uze unike isizathu sokufaneleka kwaso. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo: (a) Isenzo esenziwe nguNgxowankulu. (1) (b) Isizathu sokufaneleka kwaso. (2) 1.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke phambi kokuba abazali bakaMpumelelo basweleke. (a) UNtongana uyokufuna iincwadi zevenkile kuThamsanqa. (b) UThamsanqa uncedisa kwivenkile kaLungile. (c) ULizzy ucela ukudanisa noMpumelelo emdanisweni. (d) UNomakhwezi utyoboza imoto yomsebenzi kaLungile. (2) 1.1.7 Simveza njengomlinganiswa onjani uNtongana isenzo sakhe sokuya kufuna iincwadi zevenkile kuThamsanqa? Xhasa impendulo yakho. (2) 1.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI ababengabanikazi bevenkile phambi kokuba ithengiselwe uLungile. (2) 1.1.9 Xela inenekazi elalihleli noLungile kwivenkile yokutyela edolophini eThekwini. (1) 1.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. UMpumelelo wayefuna ukuzigqatsela ukufumana isikhundla kwipalamente yaseTranskei. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 1.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA B 'Kaloku ndisithi kuni masihlabele mgama nje yiloo nto kanye. Ndinibizele ukuba size kubonela icebo laa mgqutsubana womntwana kuthiwa nguMpumelelo. Selevakele amarhe okuba eliya lifa liza kushiywa kuye. Ukuba kwelo lifa bamthembise ngalo badibanisa nalaa venkile ngathi naye usaza kulandela abazali bakhe,' waqokela uNozililo. 5 'Ke, Nozi, uthi makuthiweni?' wabuza uMaMiya. 'Kaloku thina mfazi singuwe, silapho ukhoyo. Nokuba uthi makuse engekho sinawo amacebo.' 'Inene asinto ithandatyuzwayo leyo Gcwanini,' wangqina uMamTolo. 'Noko ndithi ngesi sizathu nje sokuba kusandul' ukufa abazali bakhe, masingakhawulezi simbonele amacebo okumdlulisa ngaphaya kwamafu 10 kwangoku. Mna bendinengcamango yokuba aphambane, abe yinto nje efana nesithunzela, athi kuloo mpambano yakhe abhangazeke angazi nalapho aya kufela khona,' watsho uNozililo. 'Hayi ke leyo ilula. INatala kudala thina sayihlala. Siwazi onke amacebo,' waphendula uMamTolo. 15 'Makaphetshethwe zimazi!' livakele elikaMaMiya ngemihlali. Iqhubile le ncoko de yaphazanyiswa kukungena kukaNtongana evela emsebenzini. Uye wawabungezelela la makhosikazi ewabulisa ngobubele nanjengeetshomi zomkakhe. Nawo akabanga sazinza emva koku. 'Makhosikazi ndiyabulela torho ngokuza kundincedisa kule ngxaki yolu 20 Manyano. Izinto zeCawa ubonanje zikholwa kukulungiswa kwangabantu bazo. NjengoSihlalo ningabokundiyekela ngomsebenzi bafazi bomthandazo,' kwatsho uNozililo ngoncumo olukhulu ... 1.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 1.2.2 Xela ukuba kutheni uNozililo efuna ukuba uMpumelelo abonelwe icebo. (2) 1.2.3 Kwavunyelwana ngantoni nguNozililo nabahlobo bakhe malunga noMpumelelo kule ngxoxo ikwisicatshulwa? (2) 1.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. '... okumdlulisa ngaphaya kwamafu.' (1) 1.2.5 Xhasa ngolwazi lwebali imbono yokuba umntu ziyamjikela izenzo zakhe zenkohlakalo. (2) 1.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba kwaba luncedo kuMpumelelo ukufunda kwakhe eBlythswood. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 1.2.7 Nika isizathu sokuba uMpumelelo athiywe eli gama ngabazali bakhe. (2) 1.2.8 Leliphi iyelenqe elenziwe nguNozililo malunga noMpumelelo eliphume apho angakhange acingele khona? (2) 1.2.9 Luvo luni oludluliswa kule noveli malunga nabahlobo? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – MAP Ngani Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule noveli uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINi izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 2.1 noMBUZO 2.2. 2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA C 'Kodwa, ke,' uqhubile, 'umbutho lo wequmrhu andiwutyi kakuhle. Ndive kakuhle – asingobantu bequmrhu aba ndingabatyiyo, ngumbutho ngokwawo.' 'Ndiyakuva. Khawuqhube nawe phambi kokuba ndikuphikise.' 'Uzuqonde kakuhle. Akukhonto khe ndiyive ithe tenxe emthethweni eyenziwa ngulo mbutho. Kodwa ndiphawula le nto … awunasidima, hayibo, 5 awunasidima. Iinjongo zawo zintle zona kodwa ziyanyeliseka kukungabikho kweso sidima.' 'Mhlawumbi ke abequmrhu bayangeniselwa ngumbutho wabo. Kungade kube kunjalo, kodwa mna andihambisani nobuxelegu obunjengobuya baphaya – apho kugquba amanxila, imigewu noonopatazana bodwa.' 10 'Yitsh' uphinde, Joe, mfondini. Bendikhe andakuqonda apho ukhoyo. Sekhe ndazibonela mna ngala wam amehlo, unyanisile. Kodwa ke imeko yalo mbutho makhesiyijonge ngeliso elibanzi.' 'Umbutho lo mtsha. Umtshanje, ngowokuqala ukunikwa ilungelo lokuthengisa utywala okoko ithe yasuswa imiqobo ibisoloko ikho ngokwasemthethweni 15 kwintengiso yotywala kuma-Afrika. Phambi kokuba siwalathe ngomnwe, makhe siwunike ithuba elaneleyo, nabantu bade baliqhele eli lungelo bebekade bebophelelekile ukuba balixhamle ... Abantu baseza kuzifundela ukuba inight club – njengazo zonke ezinye esizaziyo – asindawo yantselo kuphela. Nokuba utywala bungumdliva, indawo enjengale yeyolonwabo, 20 yeyokuhlaziya iingqondo kubantu abadinwe zizilingo neenzima zabo zemihla ngemihla.' 'Ndinayo ingqondo yokuba ukuba uEddie ebesaphila, nguyena mntu obeza kukhawuleza abakhuphe abantu kwezo ngqondo …' 2.1.1 Xela le nto athi akayithandi uJoe Bumba. (1) 2.1.2 Nika isizathu sokuba uBumba athi umbutho iMoonglow unobuxelegu. (2) 2.1.3 Xela ukuba uHlobo wayeyokwenza ntoni kwaJoe Bumba. (1) 2.1.4 Nika intsingiselo yenkcaza ebhalwe ngqindilili ngokubhekisele kwimeko yombutho waseMoonglow. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 2.1.5 Khankanya isenzo sokunganyaniseki esenziwe nguEddie kuLinda uze unike isizathu sokungafaneleki kwaso. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo: (a) Isenzo esenziwe nguEddie. (1) (b) Isizathu sokungafaneleki kwaso. (2) 2.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke phambi kokuba uLinda abanjwe. (a) UHlobo uyokuphanda emzini kaEddie Maga. (b) UHlobo uhambela eMoonglow Night Club. (c) UHlobo ufumana itape recorder. (d) UNkskz. Hobe undwendwela isikhululo samapolisa. (2) 2.1.7 Simveza njengolimnganiswa onjani uThembisa Ntlokonkulu isenzo sokuzenza umfazi omdala, ongafundanga nohluphekileyo emapoliseni? Xhasa impendulo yakho. (2) 2.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI abancede uHlobo ngokumnika ulwazi olumncedise kuphando lwakhe kwityala lokugetyengwa kukaEddie Maga noLulama Zuma. (2) 2.1.9 Xela indawo elalixoxelwa kuyo ityala likaLinda. (1) 2.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. Umpu kaLinda owawulahlekile wavela phambi kokubulawa kukaEddie Maga noLulama Zuma. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA D 'Uxolo kancinci ke Dick.' Yatsho iphuma la nkwenk' asemzini. Emzuzwini, ibuye ithe chu ngesokunene ityesana enomqheba wayo wokubamba, ngesekhohlo ithe chu iqokobhe legolide elibukhulu bungalinganiselwa neleqokobhe lesigarethi. Iqale ngokuvala ucango, yandula ukuthoba imikhusane yeefestile le ndoda. 5 'Kuphela kwempahla kaEddie esinayo apha, ngaphandle kwemali. Imali ke akunamdla kuyo, sewutshilo. Kweli qokobhe, kuzele bubunewunewu be-mpahla eyenziwe ngamatye egolide nedayimani. Mandivule ubone … Yayi-ngudlalani, mfondini, umfana … Uyabona, la ngamaso, awegolide wona … la ngamacici – iwele nalaa maso … Ezi zizacholo, ezegolide nazo … 10 Khangela, mfondini, ukungqinisisa ukuba umfana lo wayejong' endaweni … Lo ngumsesana womtshato – owedayimani wona. Asazi ke ukuba wawuthe- ngelwe bani na.' Mhm! Ufane wancwina ngelo uHlobo, eyinkukw' esik' umlomo. 'Kule tyesi … Khawume ndivule, uzibonele ngawakho amehlo … Ngumshini oyitape 15 recorder.' Mhm! Wancwina ngamandla ngoku uHlobo, umlomo sewuqhekeka luncumo. 'Yeyona nto ndingazange ndayibhencabhenca ke le. Kodwa ngathi kukho imisonto emibini eseyishicilelwe kade. Ukuba sinokuyidlala, singayiva into eshicilelweyo kodwa leyo ikude kuthi.' 20 Wee xhungu uHlobo akuweva loo mazwi. Uthe ebesaza kuthetha, waphangelwa ngulo mfo wakwa-All Safe. 'Ndiqinisekile, yonke le nto ilapha yingqokelela yeengoma. Kaloku umninizo wayelinxila lengoma.' 'Zashiywa nini ezi zinto, mhlekazi?' 25 2.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 2.2.2 Xela le nto yayonwabise uHlobo de aqhekeke luncumo. (2) 2.2.3 Kutheni kusithiwa bubunewunewu impahla kaEddie efunyenwe elugcinweni? (2) 2.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. '... uHlobo, eyinkukw' esik' umlomo.' (1) 2.2.5 Xhasa ngolwazi lwebali imbono yokuba kubalulekile ukwenza umyolelo obubungqina obushicilelweyo. (2) 2.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba kwaba luncedo kuHlobo ukundwendwela kwakhe kwivenkile yakwaFemina House eMonti. (2) 2.2.7 Nika isizathu sokuba abanye abantu baseMonti bangamsizeli uLinda ngokubanjwa kwakhe. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 2.2.8 Loluphi ulwazi awayengenalo uHlobo malunga noNkskz. Hobe awayethetha naye esikhululweni samapolisa? (2) 2.2.9 Luvo luni oludluliswa kule noveli malunga nolwaphulo-mthetho? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential UMBUZO 3: UMONWABISI – ZA Japhta Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule noveli uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINi izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 3.1 noMBUZO 3.2 3.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA E Ngoku yayisele yonganyelwe sisihandiba somfo owayebizwa ngokuba nguThandabantu. Wayengumfo wakwaSihlunu uRhadebe, osinqe sikwalapho kuTsolo. Igama likaThandabantu yayingelogama alithiywe kokwabo, walithiywa ngabantu balapho eNtshiqo kunye neelali ezimelene nayo, ngenxa yobubele nobuntu bakhe. Eli gama lalimfanele lidume kangangokuba 5 lalisaziwa kuzo zonke ezo lali zakuTsolo ukuya kuma ngedolophu leyo. Bonke babelilisela ngevenkile yakwaThandabantu, ingulowo efuna obo bubele nenkathalo yakhe. Kuloo venkile yakhe kwakusoloko kuphithizela, ingabasebenzayo nabaze kuthenga bexutywe ngabahamba nje, kuba kaloku uRhadebe lo wayephume izinwe ngobubele. 10 ----------------------------------------------------------------------------------------------------- Abantu ababeqala ukumbona sele ekulo mgangatho babebuzana ukuba ingaba waqala njani na. Babebaninzi ke abantu ababezama ukuwuphendula loo mbuzo, bambi kubo bade baqiniseke ngezabo iimpendulo. Zonke ke zazifumaniseka ukuba aziyiyo inyani. Eyona nyani yayiyile yokuba yonke into awayenayo wayeyisebenzele nzima. Washiywa nguyise owaye enabafazi 15 abathathu xa abhala ibanga leJC. Waye engowokuqala kubantwana abalishumi elinethoba bebonke kubafazi bakayise. Imali yokumqhubela phambili ngemfundo yaphela kuba kucingelwa olo thotho lingabantakwabo liza emva kwakhe. Ngethamsanqa uyise wayesele emolusile eyindoda. Waphuma ke esikolweni ephumelele elo banga leJC. Wenza njengabanye 20 abafana abaphume esikolweni bengagqibanga, waya kufuna umsebenzi kwamlungu. Waya kutshona kweleentlanzi, eKapa. 3.1.1 Xela le nto kuthiwa yayiseyonganyelwe nguRhadebe. (1) 3.1.2 Nika isizathu sokuba uRhadebe athiywe igama elinguThandabantu. (2) 3.1.3 Xela ukuba wawafumana phi uThandabantu amava okusebenzisana nabantu. (1) 3.1.4 Nika intsingiselo yenkcaza ebhalwe ngqindilili ngokubhekiselele kwivenkile kaThandabantu. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 3.1.5 Khankanya isenzo esibi esenziwe nguMbombemfene xa wayeqhubela abafundi ibhasi bebuya emdlalweni uze unike isizathu sokungafaneleki kwaso. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo: (a) Isenzo esenziwe nguMbombemfene. (1) (b) Isizathu sokungafaneleki kwaso. (2) 3.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke phambi kokusweleka kukaGcinumzi. (a) Usapho lwakwaSihlunu lufudukela edolophini. (b) UThandabantu ushiya iKapa abuyele emva kuTsolo. (c) Kufika amagosa karhulumente ezo kuthi izakhiwo zamashishini kaThandabantu azikho mgangathweni. (d) UMaRhadebe uzala umntwana oyinkwenkwe onguMonwabisi. (2) 3.1.7 Simveza njengolimnganiswa onjani uMonwabisi isenzo sokuphuthuma iintombi zikaThandabantu? Xhasa impendulo yakho. (2) 3.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI ababe luncedo ekuvuseleleni amashishini kaThandabantu. (2) 3.1.9 Xela indawo uHlubikazi awabalekela kuyo akuba ekhulelwe. (1) 3.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. UThandabantu wazivuyela iindaba zokuba amashishini akhe uza kuwathathela kuye urhulumente. (2) 3.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA F UHlubikazi, umafungwashe kaThandabantu, wachelezela ukuhamba kumabanga aphantsi esoloko ephuma kwiqela lokuqala lesihlanu ezimviweni. Wayekhuthele ebonakala engumntwana ozolileyo othethela phantsi. Waliphumelela emagqabini ibanga lesixhenxe. Nalapho phakathi kwekhaya wayekhuthele engumzekelo kwabo beza emva kwakhe abantwana. Abazali 5 bakhe ngamabhongo bamthumela kwisikolo esinewonga, iSt. John's College. URhadebe waxhela inkabi yonke yegusha sele equka nabanye abo apho, kuba nabo babephumelele kwawabo amabanga. Intombi yabo yayiphumelele emagqabini, into ke leyo yayibanika ithemba lokuba iya kuqhuba kakuhle nakwazayo amabanga iphumelela ukuze ide ibe ngumntu ofundileyo. Yena ke 10 uMamTolo wayesele eyibona intombi yakhe ingugqirhakazi, sele isitsho ngaloo bhatyi imhlophe, ixwaye loo ntanjana yokuxilonga ichophise izixhobo zokubona ngokucekethekileyo kuloo mpumlo yayo. Hayi ke wona amabhongo obuzali ngokungabi nasiphelo! Imoto bayibetha yancinci endleleni esinge eThekwini ukuya kuthengela uHlubikazi iimpahla zasesinaleni. Kaloku iSt. 15 John's ngelo xesha yayisisikolo esaziwayo nesidumileyo, kwaye kufunda kuyo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential abantwana abagqwese ngobukrelekrele kwakho ingabantwana, isininzi, babantu abaziwayo ekuhlaleni. Ngoko ke naye unina akazange afune ukuba ahleleleke phakathi kwabanye umntwana wakhe, kwaye ke neentsiba zokwenza oko zazikhona. Baphuma bonke ukumkhapha ngomhla wokuya 20 esinaleni. Efikile esikolweni uHlubikazi wahlala kwelinye lamagunjana kunye namantombazana amathathu. 3.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 3.2.2 Xela ukuba wayezibalule ngantoni uHlubikazi esikolweni. (2) 3.2.3 Yintoni eyayisaziwa ngayo iSt. John's College? (2) 3.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. 'Imoto bayibetha yancinci endleleni …' (1) 3.2.5 Xhasa ngolwazi lwebali imbono yokuba abahlobo bayasitshintsha isimo somntu. (2) 3.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba kwaba luncedo kuMonwabisi ukuxhaphaka kwakhe evenkileni kaThandabantu. (2) 3.2.7 Nika isizathu sokuba uThandabantu afikelele kwisigqibo sokumkhupha esikolweni uMonwabisi. (2) 3.2.8 Loluphi ulwazi awayengenalo uMamTolo malunga nemali awayeyinika iintombi zakhe ngeli xesha zifunda eMthatha? (2) 3.2.9 Luvo luni oludluliswa kule noveli malunga nenkolelo yokuthwala? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] AMANQAKU ECANDELO A: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential ICANDELO B: IDRAMA Kweli candelo, kukho imibuzo esetwe kwezi drama zilandelayo:  Ndiyekeni nguDM Jongilanga  Inzala YamaRhamba nguM Mlokoti Phendula NAWUPHI umbuzo OMNYE okwidrama oyifundileyo. Phendula YONKE imibuzo ekwidrama oyifundileyo. UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule drama uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINI izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 4.1 noMBUZO 4.2 4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA G (Intlanganiso yekomiti idibene esikolweni ngosuku olulandelayo. Amalungu awayekho nanga: G. Madala usihlalo, abaNum. Jekwa, Zuma, Mavuso, Ntaba, Lamla noNkosk. Nosisi Zinzo. Wayindulula usihlalo intlanganiso.) -------------------------------------------------------------------------------------- LONI: Ndiyabulela mhlalingaphambili. Malungu ekomiti, umcimbi endinibizele 5 wona ngumcimbi eningxamele ukuwuqhela. Umhla nezolo singqingqa sibuyelela sihlanganiswa apha ngulo mfo kaNdila. Kungoku nje umcimbi wakhe apha esikolweni usibilise ubuchopho, wasithob' uNondyola. Le ndoda ikutya ngobuxelegu ukutya kwamadoda, ukuba niyayijonga ngoku ayiyodwa ngexesha lesikolo. Sisidanga sayo ke 10 eso mihla le, eyona nto imbi esi sidanga isiphathisa abantwana besikolo, ibuzwa kuyo yonke imithombo yotywala kule ngingqi. Kungoku nje lilonke simncamile thina zititshala, ngoko ke umsebenzi wakhe wonakele. Andiqondi ukuba ndingabuya ndisebenzisane naye. Ndimi. 15 JEKWA: Mhlalingaphambili, kudala siquq' apha sixhoba sifohlela sixel' igqirha limbulula. Siwabophile amaxonya akabopheka – kwanele. Uthini yena lo mfana namhlanje? Makhe sive ngaye. MADALA: Khawusiphakele mfo kaNdila. NDILA: Ndiyavuma ukuba ndiyaginya, kodwa ke ayikho le yokuba ndiginya 20 ngexesha lesikolo. LONI: Ushushu ngoku. MADALA: Kahle, titshala, aninakuphendulana ngolu hlobo. Ubusathini mfo kaNdila? NDILA: Ndigqibile nkos' am. 25 JEKWA: Mhlalingaphambili, kudala siquqa apha kudala ndisitsho. Uyabona mna ndiyanxanwa gqitha kodwa owam umntwana andifuni tu ukuba afundiswe linxila elifana nam. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 4.1.1 Xela ukuba iqhutyelwa phi le ntlanganiso. (1) 4.1.2 Nika isizathu sokuba uLoni abize le ntlanganiso. (2) 4.1.3 Xela ukuba saba yintoni isiphumo sale ntlanganiso. (1) 4.1.4 Nika imisebenzi ibe miBINI yezalathisi zaseqongeni. (2) 4.1.5 Khankanya isenzo esenziwe nguMaziko esibangele ukuba uMawonga acelwe ukuba makarhoxe esikolweni uze unike isizathu sokungafaneleki kwenjongo yaso. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo: (a) Isenzo esenziwe nguMaziko. (1) (b) Isizathu sokungafaneleki kwenjongo yaso. (2) 4.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke emva kokuba uNdila egxothiwe emsebenzini. (a) UMadala unyotywa nguNdila. (b) UMawonga ugxothwa kwaFuneka. (c) ULiziwe uxoxiswa nguLoni ngenxa yetasi awayiphathayo. (d) UNjobe uyokuphanda kwaThandiwe. (2) 4.1.7 Simveza njengomlinganiswa onjani uNomawele isenzo sokuziyela emapoliseni ayokuxela akuvileyo kwakuvakala ukusweleka kukaMawonga? Xhasa impendulo yakho. (2) 4.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI ababencedisa uFuneka ekulungiseleleni itheko lakhe. (2) 4.1.9 Xela indawo uZanele awawufumana kuyo umzimba kaMawonga. (1) 4.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. UFuneka wenza itheko ngenjongo yokuzonwabisa. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA H JERRY: Kulungile mkhaya, inkomo sele ilungele ukuhlatywa, amade ngawetyala. Boys and girls, namhlanje sivuyisana nomkhaya wam uFuneka. Niyazi ukuba akanyotywanga koko uvaviwe ngemfaneleko ekuphumeleleni ubongikazi. Impumelelo emva komzabalazo ifuna ukuthanjiswa. Kuhlwayelwe umswane 5 ukuze ingangenwa sihlava. Niyazibona ke ezi tafile. Zixakathe okweenyosi nje zingqina ubuhle bale ndibano. Niya kufikelela kuzo zonke iziqhamo, into yemini enye ayenzi nto mntu, ingenakubeka bani bala kwathini. MANDLA: Siyabulela wakuthi, wenjenje umntu ukuze ihambo yakhe 10 ithamsanqeleke, akhe amadoda atshice. Itheko malifane nelinye. (Kuxutywe zihanjiswe iziselo. Uthe xa enikwa uMawonga wala) FUNEKA: Look Wonga boy, yiba yindoda. Sonke asithathi kulo mthi kodwa le yimini eyodwa. Take a sip. Kuyadlalwa qha ke. 15 MAWONGA: Ndiyakuxelela ukuba andithathi. ZANELE: Sukuzikhathaza bhuti wam unikwa iappetizer nje. JERRY: Lonizer, don't be funny man, when in Rome do as the Romans do. (Athabathe ziintloni kuba wonke umntu wayesele emi ngaye) Masinyuke – UThixo abe nawe ngonaphakade 20 (zingqubane iiglasi). Mpilonde uthamsanqeleke ubheke phambili. (Zingqubane zithiwe qongqololo kuhlaliwe phantsi kujikeleziswe izitoy) MANDLA: Jerry, sidlule kummango wobungcathu ngoku. Give us music. FUNEKA: Utsho kum bhuti wam, Zanele sibeke emcimbini sana. 25 (UZanele adlale irecord player idume kufudumale) MAWONGA: Zanie girl, masidanise … 4.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 4.2.2 Xela isiganeko esenzeke kanye phambi kokuba uMawonga abizelwe intlanganiso yekomiti yesikolo. (2) 4.2.3 Khankanya iimpawu zibe MBINI zedrama ezifumaneka kule ngxoxo. (2) 4.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. 'Zixakathe okweenyosi nje zingqina ubuhle bale ndibano.' (1) 4.2.5 Cacisa okutyhilwa yile ngxoxo ikwisicatshulwa ngeyelenqe likaNdila. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 4.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba uThandiwe wayemazi ukuba uMawonga unentokazi athandana nayo. (2) 4.2.7 Nika isizathu sokuba uFuneka akhuthaze uMawonga ukuba makasele utywala. (2) 4.2.8 Loluphi ulwazi awayengenalo uMawonga malunga nokumenywa kwakhe kweli theko? (2) 4.2.9 Luvo luni oludluliswa kule drama malunga nokuzinikela etywaleni? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA– M Mlokoti Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule drama uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINI izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 5.1 noMBUZO 5.2. 5.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA I NYOKA: (Etsibela uNoyongo emwola emphuza) – Hhe wethu bheyibhi wam, umfumana phi na lo mntwana? NOYONGO: Ngowalapha eNgcobo Mlungu, lee phezulu eNkungwini. NYOKA: (Eduda ebambelele kuNoyongo engamyeki) – eNkungwini! Kunokuphuma umntwana onje eNkungwini? Umsebenzi 5 uyabonakala moss ungatsho nje. NOYONGO: (Ezikhulula ezandleni zikaNyoka) Kunjalo Mlungu. NYOKA: Jonga qhawekazi lam, undive kakuhle bheyibhi nhe, kungabikho mpazamo. Yenza yonke into njengesiqhelo. NOYONGO: Uyandazi kaloku kwelo cala. 10 NYOKA: Heke. Bamba nanku umgubo sisi. Ukhe kancinane ngencam yozipho, ungagqithisi kuba lo mntwana uyaqala ukuwusebenzisa kaloku. Umgalelele esiselweni sakhe, usakugqiba uye kumbonisa egumbini lakhe lokulala sisi, vha siyavana? 15 NOYONGO: Kakuhle Mlungu. NYOKA: Ndifuna azive esekhaya kweliya gumbi lakhe lokulala uyeva? Uchithe ixesha elaneleyo naye nincokola. Ndifuna kusebenze lo mgubo, azive esekhaya, amkelekile. Kudibane ukufa neyeza. NOYONGO: Ungazikhathazi Mlungu. Utsho endodeni. 20 NYOKA: Ndifuna aqhele, azive ekhululekile, kamva ke umgoduse. Sisidudla sekhomishini esi mntwan' am. Yeyakho. (Utsho encumile emalatha esifubeni) Yikomishini yakho le hehehe! NOYONGO: Ungandiqhathi kule Mlungu. NYOKA: Hayi! Hayi! Andicingi yhu! Usebenze kangaka. Iza kuba 25 ngowam kaloku lo. Wena! Bakumfumana mva ndisakugqiba ngaye, nokuba kusemva kweenyanga ezintathu! NOYONGO: (Wajala bunyevula) Ungenza nantoni na oyithandayo. Ndiyayifuna imali yam mna qha. NYOKA: Nakanjani sisi uza kuyifumana ... 30 5.1.1 Xela le nto athi uNyoka iza kufunyanwa nguNoyongo ngokuzisa uDina kwihotele yakhe. (1) 5.1.2 Nika isizathu sokuba uNyoka athi mawugalelwe kancinci umgubo. (2) 5.1.3 Xela ukuba uthi uKuku kwakutheni ukuze baphele bengavani noNoyongo. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 5.1.4 Nika imisebenzi ibe miBINI yezalathisi zaseqongeni. (2) 5.1.5 Khankanya iqhinga elenziwe nguGxalaba elibangele ukuba uNoyongo aphele elingqina lenkundla uze unike isizathu sokufaneleka kwalo. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo: (a) Iqhinga elenziwe nguGxalaba. (1) (b) Isizathu sokufaneleka kwalo. (2) 5.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke emva kokuba uDina egxothwe kwaThambolenyoka. (a) UZanoxolo uthunywa ngabazali bakhe ukuba athethe noDina. (b) UDina ubalekiselwa esibhedlele ngootitshala bakhe. (c) UDina uphumelela kwindawo yokuqala kwibanga lesibhozo. (d) USdokhwe noMkhefa bafumana ingozi yemoto. (2) 5.1.7 Simveza njengomlinganiswa onjani uZanoxolo isenzo sakhe sokunqanda uDina ukuba angazifaki engxakini ngokuhlaba uThambolenyoka? Xhasa impendulo yakho. (2) 5.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI abagxothwayo kwa- Thambolenyoka. (2) 5.1.9 Xela indawo ekuyo ihotele kaThambolenyoka. (1) 5.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. USajini Gxalaba usebenzisene noSajini Mbhotoloshi ukuze kubanjwe uThambolenyoka, agwetywe. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 22 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 5.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA J Kusesikhululweni samapolisa eNgcobo. UDina uzokumangalela uThambolenyoka. Uthunyelwa egumbini likaSajini Gxalaba. DINA: (Ungene esikhululweni samapolisa seledyulukudela, wangqala ekhawuntaleni esisifu ngumsindo.) – Liphi icala lokumangala? POLISA: Howu! Howu! Howu! Kutheni ntombazana, wangena 5 sowuligcalagcala? Kwenze njani? DINA: (Esabibitheka ngumsindo) – Ndifuna icala ekumangalwa kulo. POLISA: Ufuna icala ekumangalwa kulo umangalela ntoni? DINA: Laa nja inguNyoka. POLISA: Nguwuphi lowo Nyoka? Lo wale hotele uThambolenyoka? 10 DINA: Ewe, yena kanye, loo nkunkuma leyo. POLISA: (Liye lanikina intloko ipolisa. Lajika lajonga kugxa walo. Labuya lajonga kuDina.) – Kwekhu, ntombazana, kwakufuneka ulinde sisi. Umntu osebenzana nezimangalo eziphuma kulaa hotele, uSajini Gxalaba, usaxakekile ngokwangoku. Usenomntu anaye 15 phaya ngaphakathi. Kodwa ngena kweliya gumbi ulinde. Akazi kubamde noko. DINA: Nina kanti andinakumangala kuni? POLISA: Ewe ungamangala, xa uza kumangalela enye into. Kodwa besenditshilo, ndathi ukuba uza kumangalela uThambolenyoka lo 20 walaa hotele, umntu osebenzisana nezimangalo eziphuma phaya nguSajini uGxalaba. Nguye ophethe umcimbi walaa hotele. (Usuke apho uDina esajwaqekile ngumsindo, wangqala kwelo gumbi akhonjiswa kulo. Ufike apho kungekho mntu, wahlala phantsi esitulweni esikufuphi netafile. Uhleli apho ithuba elide 25 elindile. Kucaca ukuba uya eyicinga nzulu le nto, yaye imbindile, suka waqubuda walila. Wagixa kanobom kangangethuba elide, eyinyhididi. Kuthe kusenjalo – wangena uGxalaba.) 5.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 5.2.2 Xela isiganeko ekuthiwe sehlele uNozigoci emva kokumana kubonwa inenekazi elinxibe ngokungaqhelekanga kwaThambolenyoka. (2) 5.2.3 Khankanya iimpawu zibe MBINI zedrama ezifumaneka kule ngxoxo. (2) 5.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. 'Ewe yena kanye, loo nkunkuma leyo.' (1) 5.2.5 Cacisa okutyhilwa yile ngxoxo ikwisicatshulwa. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 23 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 5.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba yindlela awayeziphethe ngayo uDina kokwabo eyayisenza ukuba baxhalabe abazali bakhe ngaye. (2) 5.2.7 Nika isizathu sokuba uThambolenyoka aqeshe uMtshizana. (2) 5.2.8 Loluphi ulwazi awayengenalo uThambolenyoka malunga nentombi eyayimana ifika kwihotele yakhe inxibe impahla emnyama? (2) 5.2.9 Luvo luni oludluliswa kule drama malunga nokuzenzela ubutyebi ngeendlela ezingekho mthethweni? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] AMANQAKU ECANDELO B: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 24 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE Kweli candelo, kukho imibuzo esetwe kula mabali mafutshane alandelayo:  'Thath'izinto zakho mthakathindini' nguLL Ngewu  'Umhlahlo ngamehlo' nguLL Ngewu Phendula YONKE imibuzo ekwibali elifutshane olifundileyo. UMBUZO 6 Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kumabali amaBINI uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuzo zoziBINi izicatshulwa, oko kukuthi UMBUZO 6.1 noMBUZO 6.2. 'THATH'IZINTO ZAKHO MTHAKATHINDINI' – LL Ngewu 6.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA K Liguqukile iqotha qikili legqwetha laxoza omnye umphini lema limi kwinto enye yokuba aba bafazi bayitsho ngokwabo lihlab' umhlaba into yokuba bangabathakathi. Kuthe xa kucaca ukuba izigebenga azinakuphuncuka kulo mgibe laguquka igqwetha okukaguluva labuza kubamangalelwa ukuba ngaphandle nje kokuba aba bafazi bebezintame ngokwabo ukuba 5 bangamagqwirha, ingaba kukho enye na into etyhola aba bafazi batyholeke ukuba bayathakatha. Abamangalelwa baxele ukuba umnwe wegqirhakazi lakuKhothana elinguKhuthala walatha kubo apha. Ikhe yamiswa inkundla ngokomyalelo wejaji ukuba uKhuthala akhe alandwe aze kunika obakhe ubungqina kule ntsumantsumane. 10 Umtshutshisi ulingcambazisile igqirhakazi koko akeza nanto iphathekayo ngaphandle nje kokumana esithi yena unuka abantu abakhonjwe ngoonomathotholo. IJaji yenze isicelo sokuba le ntombi ikhe ize nabo bonke oonomathotholo khon' ukuze inkundla izanelise ukuba abona bantu bakhokelele aba bafana kwesi senzo ngoonomathotholo. UKhuthala 15 uphendule ngelithi oonomathotholo abathethi nokuba kukubani yaye abadibani nogesi. Umtshutshisi utsho, watsho, watsho wancama, akabuya nanto kule ntokazi. Liqukunjelwe ityala, yaza iJaji yasiwisa isigwebo sayo ngelithi, 'Kudala ndachophela amatyala. Ndiyaqala ukudibana nenkohlakalo enje ngale. 20 Bendingazi ukuba inkohlakalo iyakwazi ukuhlanganisa umntu wakude ngapha kuKhothana nabantu baseGqaqhala.' 'Wena Khuthala, ngenxa yesenzo sakho esigwenxa ndigqibe kwelokuba uyagula ...' Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 25 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 6.1.1 Xela le nto lithi igqwetha ivunyiwe ngaba bafazi kuthethwa ngabo kwisicatshulwa. (1) 6.1.2 Nika isizathu sokuba ijaji iyalele ukuba imiswe inkundla. (2) 6.1.3 Xela ukuba wayeligqirha leyiphi ilali uKhuthala. (1) 6.1.4 Nika intsingiselo yenkcaza ebhalwe ngqindilili ngokubhekiselele kuKhuthala. (2) 6.1.5 Khankanya isenzo esenziwe lixhwele laseDumse emva kokuva ukuba kuyiwa ematyaleni uze unike isizathu sokungafaneleki kwaso. Cwangcisa impendulo yakho ngolu hlobo. (a) Isenzo esenziwe lixhwele. (1) (b) Isizathu sokungafaneleki kwaso. (2) 6.1.6 Khetha iziganeko zibe ziBINI ezenzeke phambi kokuba abafana baseGqaqhala babhukuqe nombombela basweleke. (a) UKhuthala unika ubungqina enkundleni. (b) USikhonkwane uyasweleka. (c) Umfana wakuTsolo ubikela amapolisa ngabafazi ababethwayo. (d) UKhuthala usiwa eLusikisiki. (2) 6.1.7 Simveza njengomlinganiswa onjani uSikhonkwane isenzo sokusoloko ethandazela umzukulwana wakhe? Xhasa impendulo yakho. (2) 6.1.8 Nika amagama abalinganiswa abaBINI ababizwayo bazokunika ubungqina enkundleni yamatyala ngokufa kwabafana baseGqaqhala. (2) 6.1.9 Xela indawo elalixoxelwa kuyo ityala labafana baseGqaqhala. (1) 6.1.10 Ngqina ngokwasencwadini ukuba olu lwazi lulandelayo aluyonyani. Intlawulo yokuthwasa kukaKhuthala yaba lithokazi lenkomo emdaka kuphela. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 26 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 'UMHLAHLO NGAMEHLO' – LL Ngewu 6.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo. ISICATSHULWA L Inkundla ibigcwele kungekho nendawo yokunyathela. Ummangali ebefutha ngumsindo, equmbe esisifu kangangokuba ukuba ebelizulu abanye abantu ngebesithi usibekele, bambi bathi uhlomile. Ummangali lo ubeyintwazana emalunga neshumi elinethoba leminyaka ubudala. Ubenxibe ibhulukhwe ehobe kanti nebhatyi ibikwanjalo. Iinwele zakhe bezandisiwe ngeenwele 5 zemboleko zaza zaphothwa ngobuchule ngumntu ekubonakala ukuba uphila ngokuphazamisana neenwele zendalo. Iinzipho zakhe bezinde zibonakala ukuba zilondolozwa ngocoselelo. Ubemde umntwan' omntu kangangokuba kurhaneleka ukuba nakuba ubude bungaphangwa nje, yena zange azibambe koko wabuphanga ubude obu. Nakuba ebeceliwe nje ukuba ahlale phantsi 10 ukwenze oko okwexeshana nje waphakama wema ngeenyawo ngathi uyadlisela. Kwelinye icala lenkundla bekuhleli ummangalelwa, uZolani unyana kaNozolile umfazi wakwaNozulu. Umfo lo ubemalunga neminyaka engamashumi amabini anesithathu. Ubehleli kwisitulo ebesilungiselelwe yena buqu ezolile 15 engashukumi nokushukuma ngokungathi ngumfanekiso oqingqiweyo. Abantu bedla ngokuheshela kude iimpukane ezibaphazamisayo nje, le ndedeba yona ibingazidubi koko iziyeka ezoo mpukane zizidakasele kobo buso bayo bumpuluswa zimke ngokudikwa. Apha esidleleni sasekhohlo uZolani ebenesiva ebesimdiza ukuba wakha wadibana nokuthungwa ngugqirha. Apha 20 ezantsi kwekhosi ubenento enokubizwa ngokuba yingongoma okanye liduma ngumntu ongamaziyo kodwa omaziyo ubenokuthi lilifa. 6.2.1 Nika ngeengongoma eziMBINI ulwazi olukwesi sicatshulwa olubonisa ukuba eli bali liqhubeka kula maxesha okhanyo. (2) 6.2.2 Xela ukuba yintoni eyayiqapheleka ngesithomo sommangali. (2) 6.2.3 Yayilityala lantoni eli lalize kuxoxwa kule nkundla? (2) 6.2.4 Xela udidi lwesafobe esikwintetho elandelayo. '... ngokungathi ngumfanekiso oqingqiweyo.' (1) 6.2.5 Xhasa ngolwazi lwebali imbono yokuba akasoloko esinda umntu owenza izenzo zenkohlakalo. (2) 6.2.6 Ngqina ngolwazi lwebali ukuba uNonkanyezi akazange avunyelwe ukuba ahlale enkundleni ngexesha lokuxoxwa kwetyala likaNompoxeko. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 27 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 6.2.7 Nika isizathu sokuba abantu basetyhini bakhalazele indlela amadoda awasingatha ngayo amatyala odlwengulo mhla kwakuxoxwa ityala likaNompoxeko. (2) 6.2.8 Loluphi ulwazi awayengenalo uNompoxeko malunga nobungqina obulindelekileyo xa kuxoxwa ityala lokudlwengulwa? (2) 6.2.9 Luvo luni oludluliswa kweli bali malunga nenkolelo yokusebenzisa amayeza ukuze usinde kwisigwebo senkundla? Xhasa impendulo yakho ngolwazi olusencwadini. (2) [35] AMANQAKU ECANDELO C: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 28 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential ICANDELO D: ISIHOBE Kweli candelo, kukho imibuzo esetwe kule mihobe ilandelayo:  'Thembisile' nguLE Menze  'Umama' nguHM Dandala Phendula YONKE imibuzo ekwimibongo oyifundileyo. UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S Maputi nabanye Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zithatyathwe kule mihobe uze uphendule imibuzo esetwe kwisicatshulwa ngasinye. Amanqaku awabelwe umbuzo asisikhokelo sobude obulindelekileyo bempendulo. QAPHELA: Phendula imibuzo esetwe kuyo yomiBINi imibongo oyifundileyo, oko kukuthi UMBUZO 7.1 noMBUZO 7.2. 7.1 Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo uze uphendule imibuzo. THEMBISILE – LE MENZE 1 KwaXhosa zithi zakungalungi izinto, 2 Indoda ingene ebuhlanti, 3 Iphalaze igazi leyona ityetyisiweyo, 4 Anqule amathile engxengxeza kwizinyanya. 5 Tyhini, madoda! Le ndoda itheni? 6 Tyhini, kwedini Thembisile! Unjani na? 7 Laphalala igazi likaTshonyane omkhulu. 8 Unikele ngegazi lakhe, sakhululwa. 9 Wayilwela inkululeko ebutsheni bakhe, 10 Wabhaca walinikela umva ikhaya, 11 Abazali, izihlobo nezalamane zakhamnqiswa, 12 Amabhongo namhla uwafezile ngegazi lakho. ----------------------------------------------------------- 13 Ngokuwa kwalo mthi, uMthuzimele, 14 Ngokwenene sayifumana inkululeko, Dikiza. 15 Ngokuphalala kwegazi lakho, Tshonyane, 16 Ngokwenene yaqhawuka imixokelelwano. 17 Imixokelelwano yengcinezelo kwedini! 18 Hayi kwedini, Nkomo ndikuncamile! 19 Amadabi uwalwile wawaphumelela. 20 Iinduma zengcinezelo uzivile kwedini. 21 Kwedini ndithi unesibindi sengonyama! 22 Ndakubona eMaseru mfana isibindi, 23 Bagibisela ngebhombu bathi bakugqibile, 24 Vumbululu apho lo mthi, wazimela nkqo! Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 29 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 25 Uyihlo wakuthiya ngebhongo kwedini! 26 Wathembisa okwenene akwajika, kwedini! 27 Namhla izizukulwana zova ngawe, kwedini! 28 Uyimele inyani awajika, bhuti! 29 Uyimele de kwafika utshaba, 30 Inene wena, Waluza useza kuphendula! 31 Amazulu ayavuya ngale nzuzo! 32 Emhlabeni zizijwili yile lahleko! 7.1.1 Xela isizwe ethetha ngaso imbongi kwisitanza soku-1. (1) 7.1.2 Tolika umqolo wesi-3. (2) 7.1.3 Kusixelela ntoni ukusetyenziswa kwezikhuzo kumqolo wesi-5 nowesi-6? (2) 7.1.4 Sibhekisa kubani esi sakhi singu-'sa' kumqolo wesi-8. (2) 7.1.5 Xela isixhobo sesandi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kumqolo we-9 nowe-10. (1) 7.1.6 Nika izinto zibe MBINI ezenza ukuba abantu bakhamnqiswe ngokwesitanza sesi-3. (2) 7.1.7 Uzisa mfanekiso-ntelekelelo mni umqolo wama-20? (2) 7.1.8 Thelekisa umoya otyalwa yimbongi kwisitanza sesi-5 nesesi-6 kulo mbongo. (2) 7.1.9 Xela udidi lwesafobe olukulo mqolo ulandelayo: 'Kwedini ndithi unesibindi sengonyama!' (1) 7.1.10 Kuzisa ntsingiselo ni ukuphinda-phindwa kwegama 'kwedini' kulo mbongo? (1) 7.1.11 Ludidi luni lombongo olu? Xhasa impendulo yakho. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 30 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 7.2 Funda esi sicatshulwa sesibongo silandelayo uze uphendule imibuzo. UMAMA – HM Dandala 1 Intomb' entle eyabonwa ngubawo, 2 Imana ukunyathela kuhle emzini kayise; 3 Iququzelela imana ithatha ibeka; 4 Ze kubekho ukuqaqamba emzini kayise! 5 Ube eyibone kuqala iphakathi 6 Kwezinye iintombi emfundweni; 7 Ngolusu nesihomo ibe ifanelekile 8 Noxa ngesithomo ibe ingabhekele phi; 9 Ngoncumo isamele. -------------------------------------------------- 10 Indlela eya phambili, 11 Iya kufuna abantu abathobileyo; 12 Bethe khu iBhayibhile yokuhamb' indlela; 13 Behlabanisela ngosiba; 14 Bevika ngomthandazo; 15 Besetyisa ngeengoma zakuloYesu. ------------------------------------------------- 16 Sele eyibonile 17 Inge intliziyo ingaxola; 18 De waphulukwa ngelinye ilanga 19 Exoxa nabahlobo konwatyiwe. 20 Mlomondini wasindwa yimpumlo, 21 'Ndimbonile unina wabantwana bam', 22 Wavakala esitsho ukhekhe. 23 Yabuz' intanga yakhe enoburharha, 24 'Wangxama nje mfondini, 25 Ukhumbule na kanene, 26 Ukuba le nto ayiphakathi kwakho 27 Nale ntombi kuphela; 28 Kodwa yimizi eyendiselanayo, 29 Kuba kubekwa esinye isitena 30 Kumzuku-zuku wokwakhiwa 31 Kosapho lweAfrika?' 32 Uqhubile urheme evuyelela, 33 'Yakha yathathwa na intombi 34 Engabonwanga unina? 35 Xa unina eligogotya? 36 Inganalo na uxolo 37 Xa isondliwa ngesonka sentlebendwane?' ------------------------------------------------------ 38 Enkosi bawo; 39 Thina kufanele sibulele sidomboze kuwe 40 Ngokusiphathela umama, 41 Osizeleyo wasondla wasakha; Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 31 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC Confidential 42 Namhlanje sinxamnye namawethu 43 Ngenxa kamama ongasibanganga, 44 Ongathanga akuzalelwana; 45 Koko umntwana womfazi 46 Yintombi nonyana wesizwe. 47 Ncincilili!!!! 7.2.1 Xela zibe MBINI izinto anconywa ngazo umama kwistanza soku-1. (2) 7.2.2 Chonga ibinzana kwisitanza sesi-2 elithetha ukuba le ntombi yayimfutshane ngesithomo. (1) 7.2.3 Nika uhlobo lophindaphindo olukrwelelwe umgca kumqolo wesi-3 uze uxele injongo yokusetyenziswa kwalo. (3) 7.2.4 Chonga umqolo osixelela ukuba imbongi ihambisana nenkolo yobuKrestu. (2) 7.2.5 Thelekisa isitanza sesi-2 nesesi-3 ngokwesakhiwo sangaphandle. (2) 7.2.6 Injani ithoni esetyenziswe kulo mbongo kwisitanza sesi-2? Xhasa impendulo yakho. (2) 7.2.7 Ivakalelwa njani imbongi kwisitanza sesi-5? Xhasa impendulo yakho. (2) 7.2.8 Mfundiso ni efumaneka kulo mbongo? (2) 7.2.9 Nika uphawu olubonisa ukuba lo mbongo ngumbongo-mbaliso. (1) AMANQAKU ECANDELO D: 35 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all