SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
MEYI/JUNI 2024
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2024, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 288.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Sesokuba phantse wonke umntu uyakuqonda ukubaluleka kokuba
novelwano√/abantu abaninzi bayakuqonda ukubaluleka kokuba
novelwano.√ (1)
1.1.2. Kukuthatha imeko yomnye umntu uyenze eyakho ukuze uqonde
imvakalelo yakhe ngokupheleleyo.√√ (2)
1.1.3. '... babini kuphela ekhulwini ...' √ (1)
1.1.4 Zifana ngokuba zibethelela ukuba xa lungekho uvelwano alubikho
uxolo ehlabathini√√/ngokuba ngaphandle kovelwano alunakubakho
uxolo√√/ngokuba uvelwano lulo olwenza uxolo ehlabathini.√√ (2)
1.1.5 Yeyesiphumo sesenzo√√/yeyokulandelisa isiphumo saloo nto
kuthethwa ngayo.√√ (2)
1.1.6 Luvelwano olumenza ukuba lowo unalo azibone esosuleleka
ziimvakalelo zomnye umntu.√√ (2)
1.1.7 (a) Sesokukhula kwenceba, ubuhlobo nemvisiswano phakathi
kwezihlobo nezalamane.√ (1)
(b) Sesokwamkela lula kwamalungu osapho ukwahluka kwawo
ngeendlela zokucinga nokwenza.√ (1)
1.1.8 C√/C Ukungavisisani phakathi kwamalungu osapho√/
ukungavisisani phakathi kwamalungu osapho.√ (1)
1.1.9 Yinyani, kuba umntu wahlukile komnye umntu ngoko ke neendlela
zabo zokucinga nokwenza ziyahluka√√/kuba bukho ubungqina
bokuba indlela abantu abacinga ngayo nabenza ngayo izinto
ayifani√√/kuba kuyinto eyaziwayo ukuba abantu abazenzi
ngokufanayo izinto kwaye abacingi ngokufanayo.√√ (2)
1.1.10 Kunjalo, kuba kuthiwa inkokeli enovelwano ngakubasebenzi
ikhuthaza umoya wentsebenziswano owenza ukuba iziphumo
zenkampani zihlale zikwizinga eliphezulu.√√ (2)
1.1.11 Ngoweliso√/ngowokubona.√ (1)
1.1.12 Ukuba uvelwano ayikokunceda abantu obaziyo kuphela,
kukunceda nabani na osengxakini nokuba akumazi√√/ukuba
uvelwano lwenza ukuba amazwe ehlabathi axhasane√√/ukuba
uvelwano lubalulekile kwaye luyadingeka kwihlabathi jikelele.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1.13 Yeyokuba bakhule bengabemi abanovelwano nobuntu√√/
yeyokuba ihlabathi limiwe ngabemi abanovelwano nobuntu.√√ (2)
1.1.14 Siludidi lwetekisi echazayo√, kuba kuchazwa uvelwano, iindidi zalo
nezenzo ezilubonakalisayo√/kuba sichaza imisebenzi yovelwano
kusapho, emisebenzini nakwihlabathi ngokubanzi.√ (2)
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Abanye ngabantu abatsha abanye ngabantu abadala.√√ (2)
1.2.2 Bonwabile√ kuba bancumile.√ (2)
1.2.3 Ukuba ungumntwana onobuntu√√/ungumntwana onembeko√√/
ungumntwana onovelwano√√/ungumntwana obacingelayo/
obakhathalelayo abantu abadala.√√ (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
o 2-3 iingongoma ezicatshulwe ngqo : Makanikwe amanqaku olwimi ABE
AMABINI.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziqala 1. Iimbaleki ezigqwesileyo zizibekela eyona
ngokuzibekela injongo engundoqo njongo ziza kuyifezekisa, ziyilandele.
ezifuna ukuyifezekisa ze ziyilandele.'
2. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziloyisa 2. Iimbaleki eziqaqambileyo zimelana
uxinzelelo, ngokuluthabatha ngokuba noxinzelelo ngokulubona lulithuba
lulithuba lempumelelo.' lempumelelo.
3. 'Ukuzinikela ngokupheleleyo nokukwazi 3. Iimbaleki eziphumeleleyo ziyazimisela,
ukuzilawula zezinye zezinto ezenziwa zizeyise kangangoko zinakho.
ziimbaleki ezikwizinga eliphezulu.'
4. 'Imbaleki ekumgangatho ophezulu 4. Ekumgangatho ophezulu ijolisa ingqondo
imilisela ingqondo namandla namandla kwinyathelo elilandelayo
kwinyathelo eza kulithabatha kumsebenzi ezijongene nawo.
kumsebenzi ophambi kwayo.'
5. 'Iimbaleki ziluthabatha ukhuphiswano 5. Ukhuphiswano kwiimbaleki lixesha
njengethuba lokuqinisa ukusebenza lokwenza ngcono nelokusebenza nzima.
nzima nokuziphucula.'
6. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziyakwamkela 6. Iimbaleki eziphumeleleyo ziyakuvuma
ukuba kwezemidlalo umntu ukuphumelela nokuwa kwezemidlalo.
angaphumelela okanye angaphumeleli.'
7. 'Iimbaleki eziphume izandla zisoloko 7. Iimbaleki eziphumeleleyo zihlala
zifunda ulwazi olutsha ngeendlela zikhangela ulwazi olutsha lokuzigcina
zokuzigcina zikwizinga eliphezulu.' ziphumelela.
[68 amagama] [52 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Inkonzo.√ (1)
3.2 C√/C yokongeza ulwazi√/yokongeza ulwazi.√ (1)
3.3 Lolokuba kukho iinkonzo ezizezinye ezifumaneka kule nkampani ngaphandle
kwezo sezixeliwe√/ngaphandle kokukhathalela ingca okwenziwa yile
nkampani yakwaRandy zikwakho nezinye anokuncedwa ngazo umntu xa athe
wazidinga.√ (1)
3.4 Kuhambelana ngokuba kwisibhengezo-ntengiso kuthethwa ngokuthenwa
kwemithi neeheji nokuncothulwa kokhula, nto ezo zinamagqabi.√√ (2)
3.5 '... sale nyanga kuphela.'√ (1)
3.6 Kukujija ingqondo yomthengi atsho akholelwe ukuba le nkampani iza kwenza
umsebenzi oncomekayo usenziwa ziingcali√√/kukwenza abathengi bale
nkonzo bakholelwe ukuba amathemba abo bangawabeka
kwabakwaRandy.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
3.7 Singawutsala, kuba kusetyenziswe ulwimi olulobayo olunjengokuba
bathembakele kwaye banamaxabiso afikelelekayo√√/bakwabhale noluhlu
lweenkonzo abanikisa ngazo, bakwanaso nesisulu, esisaphulela se-10%.√√
OKANYE
Singangawutsali, kuba umthengi akalixelelwanga ixabiso owenziwa ngalo
umsebenzi wokucheba ingca ngabakwaRandy√√/umthengi onomnqweno
wokuziyela kwindawo ekuyo le nkampani yakwaRandy akakwazi ngenxa
yokungabikho kwezo nkcukacha ngaphandle kwezomnxeba
newebhusayithi.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
UMBUZO 4
4.1 Babini.√ (1)
4.2 Kukuba iqam lentetho likuye yedwa kwisakhelo sokuqala√/ kukuba nguye
ovule umlomo.√ (1)
4.3 A√/A yokuqhayisa√/yokuqhayisa.√ (1)
4.4 Akayikholelwa le nto ayivayo√/okokuba wothukile√/ukuba unomdla.√
[Nayiphi enye kwezi.] (1)
4.5 Ukuba wanelisekile ziziphumo zeyoga√√/ukuba uyibona imnceda kakhulu
iyoga.√√ (2)
4.6 Ngokuthi uLindi oneminyaka engama-67 acinge ukuba kungakho umahluko
ngokwenkangeleko yobudala xa ekhangeleka enama-65√√/ngokuthi enze
ukuba uLindi acinge ukuba iiklasi zeyoga zinceda umntu ukuba azive
emncinci ngokweminyaka.√√ (2)
4.7 Ubonakalisa umdla kuba ubuza imibuzo kwisakhelo sesibini kwaye
ummamele kwisakhelo sesine emjonge emehlweni.√√
OKANYE
Akabonakalisi mdla kuba akavakali ephendula okomntu onomdla kolu lwazi
ngaphandle nje kokubuza imibuzo kwisakhelo sesibini√√/akanantetho evakala
ngathi unqwenela ukuzibandakanya.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Lisisenzi.√ (1)
5.1.2 (a) Isichazi – Amane.√
(b) Isibizo- Amanqaku.√ (2)
5.1.3 Kungokuba isibizo sandulelwa sisimelabizo sokukhomba√√/isibizo
silandela isikhombisi√√/isikhombisi sandulela isibizo.√√ (2)
5.1.4 Njengenjongosenzi yesivakalisi√/liyinjongosenzi.√ (1)
5.1.5 UMnumzana.√ (1)
5.1.6 ungenise√/ukore.√ (1)
5.1.7 … epalini√ (1)
5.1.8 … xibilili√ (1)
5.1.9 obushushu√/obutshisa.√ (1)
5.1.10 UCassius Mailula uthe, u√vuye kakhulu a√kufaka inqaku.√ (3)
5.2 5.2.1 UJane aka√zilolongi. √ (2)
5.2.2 UJane uyavuka azilolonge ekuseni√√/uJane uvuka ekuseni
azilolonge√√/uJane uyavuka ekuseni azilolonge√√/ uJane uvuka
azilolonge ekuseni.√√ (2)
5.2.3 UJane uzilolongela imidlalo yehlabathi.√√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper