Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220249 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2024, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2024

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) MEYI/JUNI 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 80 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/ nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela. 4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi. 8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 Sesokuba phantse wonke umntu uyakuqonda ukubaluleka kokuba novelwano√/abantu abaninzi bayakuqonda ukubaluleka kokuba novelwano.√ (1) 1.1.2. Kukuthatha imeko yomnye umntu uyenze eyakho ukuze uqonde imvakalelo yakhe ngokupheleleyo.√√ (2) 1.1.3. '... babini kuphela ekhulwini ...' √ (1) 1.1.4 Zifana ngokuba zibethelela ukuba xa lungekho uvelwano alubikho uxolo ehlabathini√√/ngokuba ngaphandle kovelwano alunakubakho uxolo√√/ngokuba uvelwano lulo olwenza uxolo ehlabathini.√√ (2) 1.1.5 Yeyesiphumo sesenzo√√/yeyokulandelisa isiphumo saloo nto kuthethwa ngayo.√√ (2) 1.1.6 Luvelwano olumenza ukuba lowo unalo azibone esosuleleka ziimvakalelo zomnye umntu.√√ (2) 1.1.7 (a) Sesokukhula kwenceba, ubuhlobo nemvisiswano phakathi kwezihlobo nezalamane.√ (1) (b) Sesokwamkela lula kwamalungu osapho ukwahluka kwawo ngeendlela zokucinga nokwenza.√ (1) 1.1.8 C√/C Ukungavisisani phakathi kwamalungu osapho√/ ukungavisisani phakathi kwamalungu osapho.√ (1) 1.1.9 Yinyani, kuba umntu wahlukile komnye umntu ngoko ke neendlela zabo zokucinga nokwenza ziyahluka√√/kuba bukho ubungqina bokuba indlela abantu abacinga ngayo nabenza ngayo izinto ayifani√√/kuba kuyinto eyaziwayo ukuba abantu abazenzi ngokufanayo izinto kwaye abacingi ngokufanayo.√√ (2) 1.1.10 Kunjalo, kuba kuthiwa inkokeli enovelwano ngakubasebenzi ikhuthaza umoya wentsebenziswano owenza ukuba iziphumo zenkampani zihlale zikwizinga eliphezulu.√√ (2) 1.1.11 Ngoweliso√/ngowokubona.√ (1) 1.1.12 Ukuba uvelwano ayikokunceda abantu obaziyo kuphela, kukunceda nabani na osengxakini nokuba akumazi√√/ukuba uvelwano lwenza ukuba amazwe ehlabathi axhasane√√/ukuba uvelwano lubalulekile kwaye luyadingeka kwihlabathi jikelele.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1.13 Yeyokuba bakhule bengabemi abanovelwano nobuntu√√/ yeyokuba ihlabathi limiwe ngabemi abanovelwano nobuntu.√√ (2) 1.1.14 Siludidi lwetekisi echazayo√, kuba kuchazwa uvelwano, iindidi zalo nezenzo ezilubonakalisayo√/kuba sichaza imisebenzi yovelwano kusapho, emisebenzini nakwihlabathi ngokubanzi.√ (2) 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Abanye ngabantu abatsha abanye ngabantu abadala.√√ (2) 1.2.2 Bonwabile√ kuba bancumile.√ (2) 1.2.3 Ukuba ungumntwana onobuntu√√/ungumntwana onembeko√√/ ungumntwana onovelwano√√/ungumntwana obacingelayo/ obakhathalelayo abantu abadala.√√ (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. o 2-3 iingongoma ezicatshulwe ngqo : Makanikwe amanqaku olwimi ABE AMABINI. QAPHELA • Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziqala 1. Iimbaleki ezigqwesileyo zizibekela eyona ngokuzibekela injongo engundoqo njongo ziza kuyifezekisa, ziyilandele. ezifuna ukuyifezekisa ze ziyilandele.' 2. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziloyisa 2. Iimbaleki eziqaqambileyo zimelana uxinzelelo, ngokuluthabatha ngokuba noxinzelelo ngokulubona lulithuba lulithuba lempumelelo.' lempumelelo. 3. 'Ukuzinikela ngokupheleleyo nokukwazi 3. Iimbaleki eziphumeleleyo ziyazimisela, ukuzilawula zezinye zezinto ezenziwa zizeyise kangangoko zinakho. ziimbaleki ezikwizinga eliphezulu.' 4. 'Imbaleki ekumgangatho ophezulu 4. Ekumgangatho ophezulu ijolisa ingqondo imilisela ingqondo namandla namandla kwinyathelo elilandelayo kwinyathelo eza kulithabatha kumsebenzi ezijongene nawo. kumsebenzi ophambi kwayo.' 5. 'Iimbaleki ziluthabatha ukhuphiswano 5. Ukhuphiswano kwiimbaleki lixesha njengethuba lokuqinisa ukusebenza lokwenza ngcono nelokusebenza nzima. nzima nokuziphucula.' 6. 'Iimbaleki eziphumeleleyo ziyakwamkela 6. Iimbaleki eziphumeleleyo ziyakuvuma ukuba kwezemidlalo umntu ukuphumelela nokuwa kwezemidlalo. angaphumelela okanye angaphumeleli.' 7. 'Iimbaleki eziphume izandla zisoloko 7. Iimbaleki eziphumeleleyo zihlala zifunda ulwazi olutsha ngeendlela zikhangela ulwazi olutsha lokuzigcina zokuzigcina zikwizinga eliphezulu.' ziphumelela. [68 amagama] [52 amagama] QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI Ukumakisha iCandelo C 1. Upelo • Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo. 2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3 3.1 Inkonzo.√ (1) 3.2 C√/C yokongeza ulwazi√/yokongeza ulwazi.√ (1) 3.3 Lolokuba kukho iinkonzo ezizezinye ezifumaneka kule nkampani ngaphandle kwezo sezixeliwe√/ngaphandle kokukhathalela ingca okwenziwa yile nkampani yakwaRandy zikwakho nezinye anokuncedwa ngazo umntu xa athe wazidinga.√ (1) 3.4 Kuhambelana ngokuba kwisibhengezo-ntengiso kuthethwa ngokuthenwa kwemithi neeheji nokuncothulwa kokhula, nto ezo zinamagqabi.√√ (2) 3.5 '... sale nyanga kuphela.'√ (1) 3.6 Kukujija ingqondo yomthengi atsho akholelwe ukuba le nkampani iza kwenza umsebenzi oncomekayo usenziwa ziingcali√√/kukwenza abathengi bale nkonzo bakholelwe ukuba amathemba abo bangawabeka kwabakwaRandy.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 3.7 Singawutsala, kuba kusetyenziswe ulwimi olulobayo olunjengokuba bathembakele kwaye banamaxabiso afikelelekayo√√/bakwabhale noluhlu lweenkonzo abanikisa ngazo, bakwanaso nesisulu, esisaphulela se-10%.√√ OKANYE Singangawutsali, kuba umthengi akalixelelwanga ixabiso owenziwa ngalo umsebenzi wokucheba ingca ngabakwaRandy√√/umthengi onomnqweno wokuziyela kwindawo ekuyo le nkampani yakwaRandy akakwazi ngenxa yokungabikho kwezo nkcukacha ngaphandle kwezomnxeba newebhusayithi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] UMBUZO 4 4.1 Babini.√ (1) 4.2 Kukuba iqam lentetho likuye yedwa kwisakhelo sokuqala√/ kukuba nguye ovule umlomo.√ (1) 4.3 A√/A yokuqhayisa√/yokuqhayisa.√ (1) 4.4 Akayikholelwa le nto ayivayo√/okokuba wothukile√/ukuba unomdla.√ [Nayiphi enye kwezi.] (1) 4.5 Ukuba wanelisekile ziziphumo zeyoga√√/ukuba uyibona imnceda kakhulu iyoga.√√ (2) 4.6 Ngokuthi uLindi oneminyaka engama-67 acinge ukuba kungakho umahluko ngokwenkangeleko yobudala xa ekhangeleka enama-65√√/ngokuthi enze ukuba uLindi acinge ukuba iiklasi zeyoga zinceda umntu ukuba azive emncinci ngokweminyaka.√√ (2) 4.7 Ubonakalisa umdla kuba ubuza imibuzo kwisakhelo sesibini kwaye ummamele kwisakhelo sesine emjonge emehlweni.√√ OKANYE Akabonakalisi mdla kuba akavakali ephendula okomntu onomdla kolu lwazi ngaphandle nje kokubuza imibuzo kwisakhelo sesibini√√/akanantetho evakala ngathi unqwenela ukuzibandakanya.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila Iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Meyi/Juni 2024 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Lisisenzi.√ (1) 5.1.2 (a) Isichazi – Amane.√ (b) Isibizo- Amanqaku.√ (2) 5.1.3 Kungokuba isibizo sandulelwa sisimelabizo sokukhomba√√/isibizo silandela isikhombisi√√/isikhombisi sandulela isibizo.√√ (2) 5.1.4 Njengenjongosenzi yesivakalisi√/liyinjongosenzi.√ (1) 5.1.5 UMnumzana.√ (1) 5.1.6 ungenise√/ukore.√ (1) 5.1.7 … epalini√ (1) 5.1.8 … xibilili√ (1) 5.1.9 obushushu√/obutshisa.√ (1) 5.1.10 UCassius Mailula uthe, u√vuye kakhulu a√kufaka inqaku.√ (3) 5.2 5.2.1 UJane aka√zilolongi. √ (2) 5.2.2 UJane uyavuka azilolonge ekuseni√√/uJane uvuka ekuseni azilolonge√√/uJane uyavuka ekuseni azilolonge√√/ uJane uvuka azilolonge ekuseni.√√ (2) 5.2.3 UJane uzilolongela imidlalo yehlabathi.√√ (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all