Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
IMEMORANDAM
2017
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P1 Amended SC June Exams 2017 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Amended SC June Exams 2017, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Amended SC June Exams · 2017 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- Amended SC June Exams
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 321.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
Amended SC June Exams 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)28 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2017
SCE – Imemorandam
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Nendlu eyakhiwe ngokugqibeleleyo ngebhongo kodwa umniniyo
athi noko igqibelele abe efuna ukuyilungisa.√ (1)
1.1.2. Sesokuyinika ubuhle.√ (1)
1.1.3. A√/A walatha ukuba into ibonakala ngathi inganjalo.√/ walatha
ukuba into ibonakala ngathi inganjalo.√ (1)
1.1.4 Ingcinga yokuba inkalo kalwazi ayigqibeki.√√ (2)
1.1.5 Ubom ukuba ndiphinde ndifunde enye into ngoku.√
[Nasiphi na isivakalisi esichanekileyo] (1)
1.1.6 Kwilizwi lomntu.√ (1)
1.1.7 Unyamezelo√/inkuthalo√/inkathalo√/ukuzimisela okugqibeleleyo.√
[Nasiphi isibini kwezi] (2)
1.1.8 Akuncedi ukuthi, kuba ubona ubani efundele into ethile, uze uthi
nawe uza kwenjenjalo, ungakhange ube ubuqhutywe nto kuba uza
kuphelelwa esithubeni.√√ (2)
1.1.9 Kukuzixelela ukuba uza kuzincama√/ ukuncama izinto
azixabisileyo abekade ezenza√/ukunyaniseka esiqwini sakhe√/
ukungadlali ngexesha lakhe nelabanye abantu√/azinikezele
wonke.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.10 Luluvo kuba akukho bungqina buphathekayo boku koko umbhali
uvakalisa uluvo lwakhe.√√ (2)
1.1.11 ngesithatha√esimfimfithekayo.√ (2)
1.1.12 Obokuba nangona zikhanyisa kakhulu kodwa zinobungozi
bokuphandla emehlweni.√√ (2)
1.1.13. Intsingiselo yokuba asingabo bonke ootitshala abayekisa
abantwana isikolo.√ (1)
1.1.14 Lolokuba ngabongikazi noogqirha ababulala abantu ngabom. √ (1)
1.1.15 Kungokuba ayekholelwa ukuba ijika iguqule izimilo zabantwana
kangangokuba abafundileyo babekhanyela abazali kunye
namakhaya abaphuma kuwo.√√ (2)
1.1.16 Ngumhlathi wesibini.√ (1)
[24]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2017
SCE – Imemorandam
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Yimbiza√/Licephe√/Imela.√
[Nasiphi isibini kwezi] (2)
1.2.2 Bonwabile √/kuba bobabini bancumile.√ (2)
1.2.3 Uvule iimpumlo umlomo uwuvalile.√ (1)
1.2.4 Ngokuba eli khondo linamathuba amaninzi okunyusa uqoqosho
lwelizwe√/Ngokuba wonke umntu uza kuba nosapho ekufuneka
ukuba alutyise ngokufanelekileyo√/Ngokuba kungalondoloza imali
yokuqesha abantu bokupheka ekhaya.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1)
[6]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-70
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2017
SCE – Imemorandam
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. Abantu abakwimisebenzi ezizigxina, abaziyo 1. Abakwimisebenzi esisigxina
ukuba abanakukhutshwa kuyo ngaphandle imali bangayigcina kwiindawo
kokuba bazonele bona ngokwabo bamelwe ezisika ixesha ukuze ibe
kukulondoloza imali kwezi ndawo ziyisikela nenzala.
ixesha imali ezinjengeeBuilding Society,
iiInsurance,
2. Abantu abakwimisebenzi esengaphelayo, 2. Abakwizingxungxo
nezingxungxu bamele ukulondoloza imali bangayigcina imali kwiindawo
ePosini, eBhankini, nakwezinye iindawo ezingenamiqathango
ezingasiki xesha, ezithi zingabuzi ukuba yokuvalela inyanga nenyanga.
kutheni na lento ungahlawulanga kwinyanga
efileyo.
3. Enye indlela yoqoqosho yephathelele 3. Ukulondoloza ixesha konga
kwiXesha, eli wathi umLungu ukuthetha imali.
ngalo, "Ixesha yimali". Siyazi sonke ukuba
ixesha esilityesheleyo namhlanje
asalisebenzisa alisayi kuze libuye, limkile
nje limkile.
4. Kulungile ukwenza umsebenzi wasekhaya 4. Kukongela imali ukuzenzela
phambi kokuba uye kwisixelengo somhla umsebenzi wekhaya phambi
nezolo, nokubuyela kwakuwo ukuphuma kokuphangela mihla le
kwakho ekuxelengeni. endaweni yokuqesha
abasebenzi.
5. Kule mihla yeebhasi neemoto kukwalungile 5. Kuyalondoloza ukuhlawula itikiti
ukuhlawula itikiti uye kufika kwangoko lebhasi kunokubandeza imali
ekhaya usebenze imisebenzi yakho uhambe ngenyawo ufike
lingekatshoni ilanga kunokonga imali ubethe udiniwe ude uyiqeshele
ngezikaTshiwo ufike ekhaya imisebenzi yekhaya.
sel’ungenakusebenza.
6. Impilo yenye yezinto ezimelwe 6. Ukulondolozwa kwempilo
kukulondolozwa, kuba ukwaphuka kwayo kuqoqosha imali kuba
kukulahleka kwazo zonke iindlela kuthintela izifo ebeziya
zoqoqosho. Kungoko umLungu athi, kunyangwa ngemali eninzi.
"Ukuthintela isifo kubhetele
kunokusinyanga".
7. Asiloqoqosho ukupheka ukutya 7. Kuyalondoloza ukupheka
okungaphaya kwabantu bekhaya, okuya ukutya okwanele inani
kuthi kusale kube sekuphoswa ezihagwini lamalungu osapho kunokulahla
okanye ezinkukwini ezinako okwazo ukutya. okushiyekileyo.
[Naziphi iingongoma ezisixhenxe kwezi.]
[145 amagama] [67 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: ULWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Ziitshipsi √ nesiselo.√ (2)
3.2 Kubantu abalambe ngoku√/ kubantu abafuna ukonga imali√/kubantu
abaseluhambeni abangenaxesha lakupheka√/kubantu abafuna ukutenda
abanye kwiivenkile zokutya√/kubantu abathanda ukutya
okukhawulezileyo√/kwiikumkani.√ (1)
3.3 KwaBC's kulapho siphekela khona iikumkani.√ (1)
3.4 B√/B ebandakanyekile kobu bukumkani√/ebandakanyekile kobu bukumkani.√ (1)
3.5 Ikhombo yebhega.√ (1)
3.6 Akulunganga kuba konakalisa impilo yomntu.√√
Okanye
Kulungile kuba konga ixesha lokupheka.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
3.7 Sinempembelelo yokwenza ungxamo kubathengi√√/Siqweqwedisa abathengi
ukuba bayokuthenga. √√ (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2017
SCE – Imemorandam
UMBUZO 4
4.1 Ngumntwana nomama wakhe√/ngunyana nonina.√ (1)
4.2 Umenze ubuso bakhe bajijeka√/waneke izandla eme ngendlela ebonisa
ukubamba umzimba.√ (1)
4.3 Ngokuba kwesokuqala uthwele izandla entloko kanti kwesesibini ude
wachopha eqinisekisa ngokuphatha nangezandla.√√ (2)
4.4 Mntwana√ wam.√ (2)
4.5 vuxa.√ (1)
4.6 B√/B yokwenza ukuba uSqu athathe icala likanina ngokweengcinga√/
yokwenza ukuba uSqu athathe icala likanina ngokweengcinga.√ (1)
4.7 Akathethi nto inye kuba uSqu le ayinxibileyo inde kuba eyitebhisile, abe
umama ecinga ukuba yibhulukhwe ende le ayinxibileyo uSqu.√√ (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Ingcambu.√ (1)
5.1.2 Kungokuba uTurfloop ligama lendawo.√ (1)
5.1.3 (a) Ndikhulise- uhlobo lokuqhubeka. √
(b) Ndiphile- uhlobo lolandelelwano. √ (2)
5.1.4 Utata wakhe wathi ku√Bosaletsi eso√ sigqibo sakhe√ noko ngathi
sasibuthuntu.√ (4)
5.1.5 Ubeke indlebe.√√ (2)
5.1.6 Sibonisa ukuba isenzo senziwa ngumntu ekuthethwa ngaye.√√ (2)
5.1.7 Sisibaluli.√ (1)
5.1.8 Bobabini abazange baye edyunivesithi √/Umama notata abazange
baye edyunivesithi.√ (1)
5.2 5.2.1 Idolo likaZola ligruzukile.√ (1)
5.2.2 Cocani√abantwana√/benu.√
[Nasiphina isibini kwezi] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/2017
SCE – Imemorandam
5.2.3 Musa ukuhlala usempilweni.√ (1)
5.2.4 Umama uwe ngedolo wacelela unyana wakhe impilo kuMdali.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Amended SC June Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Amended SC June Exams 2017 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Amended SC June Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper