Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
2017
AMANQAKU: 70
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha angama-21.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P2 Amended SC June Exams 2017 QP
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Amended SC June Exams 2017, 21 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Amended SC June Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- Amended SC June Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 432.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
Amended SC June Exams 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 2.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)52 marks
- Question 3.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 3.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 4.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 4.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/2017
SCE
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.
2. MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
ukuyiphendula.
3. Eli phepha linamaCANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Isihobe (35)
4. Phendula IMIBUZO emiBINI iyonke: umbuzo NGAMNYE ukhethwa
NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane omaBINI.
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI.
5. Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo.
7. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
8. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
9. Ingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: Sebenzisa imizuzu engama-60
KWICANDELO NGALINYE.
10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/2017
SCE
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kukunceda ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
INANI LOMBUZO AMANQAKU IPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa 35 5
2. Umqol' Uphandle 35 8
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3. Ndiyekeni 35 11
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 'Izibhovubhovu zaseBhayi' 18 15
4.2 'Umntu akalahlwa' 17 16
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 'Amasele phezu kodonga' 17 18
5.2 'Funzela enzulwini' 18 20
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/2017
SCE
ITSHEKHLISTI
ICANDELO AMANANI INANI PHAWULA
EMIBUZO LEMIBUZO (√)
EPHENDU-
LWAYO
A: Inoveli
1–2 1
(Kusa Kusihlwa)
(Umqol' Uphandle)
OKANYE
B: Idrama
3 1
(Ndiyekeni)
OKANYE
C: Amabali amafutshane
4 1
('Izibhovubhovu zaseBhayi')
('Umntu akalahlwa')
OKANYE
D: Isihobe
5 1
('Amasele phezu kodonga')
('Funzela enzulwini')
QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/2017
SCE
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA A
'Dadobawo! Ungakhe ulinge undixelele ngento yokwenda kwam,
ungazange wende wena. Ndiyakucebisa ukuba ungangeni ezintweni zam.
Andinakuze ndiyinyamezele le nokuba kuthiwa mandinyamezele. Ukuba
kobu bulumko bakho uzama ukuquma uLungile kule mikhwa yakhe,
ingasuka ihle ehlayo, torho. Uza kundazi namhlanje ukuba ndingubani na lo 5
mfana kaNtsibande. Nokokuba sekusithiwa iintsiba zakhe zinde zigqiba
ilizwe eli, ufike esitishini kule kaSoluthi intombi. Sis! Ndigezelwe yinja!?'
UYolisa umthobozile enyamezele ezo zinyembo naloo ntlamba wada waba
uyanqandeka. Uyeke ngelithi umgcade ukufika kwakhe ngoLwesihlanu.
Njengokuba iveki isiya icutheka, nokhofukhofu lukaNomakhwezi luye 10
lukhula ngokukhula ngokokude ngamanye amaxesha amane ukuhlasimla
nokuba uyedwa. Ide yafika impela-veki waba uyafika uyise kaMpumelelo,
loo nto ebuya eyekelele umzimba engazi ukuba litshawuza imibane.
Wayengenalo nofifi lokuba kunyembelekile.
Wafika ephethe ubugcwabalalana bezinto ezinjengeziqhamo, kunjalonje 15
ebuphathele inkosikazi yakhe. Yayikwakho nelokhwe awayeyifumene
ngexabiso eliphantsi kula maxabiso entengiso, phofu yona iyeyexabiso
ngokudalwa. UMpumelelo yena wayephathelwe ibhulukhwe.
Ibisisiqhelo esi. Utata xa ezayo kwakusaziwa ukuba uza kufika
namaqithiqithi, wonke umntu abe nento ayifumanayo. Ebesithi esihla nje 20
abe esamkelwa ngumama nonyana nabapheki eze kuphathiswa impahla
ayiphetheyo, athi esihla nje abe amanzi ashushu ebekwa.
1.1.1 Uyintoni uYolisa kuNomakhwezi? (1)
1.1.2 Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
ngoYolisa? (2)
1.1.3 Xela umkhwa ube MNYE kwimikhwa kaLungile athetha ngayo
uNomakhwezi? (1)
1.1.4 Sesiphi isiganeko esiqhubeke kanye emva koku kukwesi
sicatshulwa? (2)
1.1.5 Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/2017
SCE
1.1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
sesi sivakalisi, 'Wayengenalo nofifi':
A Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
B Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
C Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
D Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala. (1)
1.1.7 Cacisa okutyhilwa ngumbhali ngemo akuyo uNomakhwezi
ngala mazwi, 'litshawuza imibane'. (3)
1.1.8 Tyhila isigqebelo esivezwa kukuziswa kukaNomakhwezi nguYolisa
emzini wakhe. (2)
1.1.9 Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa?
Xhasa impendulo yakho. (3)
1.1.10 Xela isenzo sikaMpumelelo esimenze wabonwa njengogqirha
wodumo kule ncwadi. (2)
KUNYE
1.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA B
Uthe akuqwalasela uMpumelelo ekhaya apha waphawula ukuba
asingomsebenzi owenziweyo ngummangaliso. Ivenkile yakowabo
yayandiswe yankulu yaza yahonjiswa ukwenzela ukuba ibe nombizane.
UThamsanqa wayesefumene nemvume yesilarha, naso sesiqalisile. Nala
mahlandinyuke sesikhe saweva mayela nale venkile athe kanti afike 5
endodeni.
Kwakhona waphawula ukuba indlu yakowabo yokuhlala ibuye yakhiwa
okutsha ngendlela ebukekayo. Urhwebo jikelele lwaluqhuba ngendlela
eyanelisayo kakhulu kuba phezu kweveni, kwakusekufunwe neloli
yokuthutha impahla. Kwathi kanti lo ngcembe wezi senti, emva kweminyaka 10
uzala into.
Uyisemncinci wayeqeshe nabantu bokujonga la mashishini, yena
engumongameli wawo omabini. Kwakukho nelinye inxiwa awayelifumene
komnye umntu apha eG.G. enenjongo yokuba uza kwakhela unyana
wakhe, uMpumelelo, indawo yokuxilongela ukuba uyathanda koko 15
uMpumelelo wayengenazinjongo zakusebenza eThekwini.
Bathi bakudibana negqwetha lakowabo waneliseka kakhulu kukubona
iincwadi ezicacisa ingxowa eyenziweyo ngala mashishini kule minyaka
angekho, kuba kaloku igqwetha laliwulondolozile lo mzi lingafuni
nokuqhelisa kwakubakho ugqwidi kwicala lala mashishini. Yonke into 20
yayithe mbo, ngakumbi kuba kuthe kwakubizwa abaphendla-phendli
beencwadi zamashishini banika ingxelo ekholisayo ngawo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/2017
SCE
1.2.1 Wawenziwe ephi uMpumelelo lo msebenzi ungaka kokwabo? (1)
1.2.2 Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa? (1)
1.2.3 Lityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uThamsanqa ibinzana
elikrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
1.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
singezantsi:
'Urhwebo jikelele lwaluqhuba ngendlela eyanelisayo kakhulu kube
phezu kweveni, kwakusekufunwe neloli yokuthutha iimpahla.' (2)
1.2.5 Wayeneenjongo zokusebenza phi uMpumelelo? (1)
1.2.6 Xela iingxaki zibeMBINI ehlangene nazo le venkile. (2)
1.2.7 Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali. (3)
1.2.8 Kungumqondiso wantoni ukuwela kwekati emnyama phambi
kwemoto kaThamsanqa? (2)
1.2.9 Ngqina ngeengongoma eziNTATHU ukuba uMpumelelo
ngumlinganiswa oyintloko. (3)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/2017
SCE
UMBUZO 2: UMQOL' UPHANDLE – PM Ngani
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA C
'Nkos' enamandla! Yintw' endiza kuyithetha nabani le? … Ndiyinkosikazi
yakwa … Hobe!' Yatsho seyicimela, ubuso ibugqume ngezandla. Ithe
yakuba izityhilile, nokaHlobo engayingxamele, yakhalima, 'Ngxe, zinyanya
zomzi wam!' – yatsho isithi bhutyu phantsi itshica phambi kukaHlobo, naye
ke seleqoba iliso kuSajini. 5
'Heke! Ulibizile ke ngoku, nezinyanya uzinikile imbeko yazo. Qhuba
ngokonwaba ngoku,' utshilo uHlobo, ezimisele ukumthantamisa umntu
wakhe.
Iqale yazilungalungisa intokazi enkulu, yandula yathi:
'Uya kuz' uhamb' uhamb' udibane nezimanga!' itshilo intokazi. 10
'Kunjalo ukukhula, sis' omkhulu.'
'Yitsh' ubuphinde, nkos' am. Bendisathini kanene? … O! Bendiseza
kukuxelel' izintw' ezi. Oku khulandini. Uyandibona? Ndinjenjenje,
ndingumhlolokazi – usizana lomhlolokazi, intw' engento yehlwempu.
Andinazizalwana, andinabantwana bakundondla – inkedama nje eyodwa, 15
eyodwa jwi elizweni.'
'Kodwa izolo eli bendinaso isizalwana – esinye sona; umtshana wam.
Kodwa kunamhlanje nje, akasekho kweli iphakade.' Zaphalala iinyembezi
kule ntokazi kanye kwesi sithuba.
Uyibukele nje okaHlobo izinika ngokulila, emana empakuza kuhle 20
ngenqawa yakhe. Wayeqonda ukuba yayilolu didi lwabafazi luthi
lwakuthuthuzelwa luye lunyukelana ukulila. Wayivula yada ngelinini,
yabonakala izisula iinyembezi. Uqale wangenelela.
'Ndiyavelana nawe, nkosikazi. Kodwa khawuqine wena,
njengemaz' endala. Sifuna khesive eyona ngxaki yakho, sandule 25
sikuncede.'
'Akasekho, mhlekazi, umtshana wam kweli phakadendini-iphakade
elingenanceba! Ewe, uEddie, umntwan' odadewethu …'
2.1.1 Uyintoni uNkosikazi Hobe kuEddie Maga? (1)
2.1.2 Ngcinga ni enikwa sisivakalisi esikrwelelwe umgca ngaphantsi
ngoNkosikazi Hobe? (2)
2.1.3 Yeyiphi into ayenzileyo unkosikazi Hobe ukubonisa ukuhlonipha
izinyanya? (1)
2.1.4 Sesiphi isiganeko esiqhubeke kanye emva koku kukwesi
sicatshulwa? (2)
2.1.5 Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/2017
SCE
2.1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
sesi sivakalisi: '… ezimisele ukumthantamisa umntu wakhe.'
A Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
B Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
C Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
D Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala. (1)
2.1.7 Cacisa injongo kaNkosikazi Hobe yokusebenzisa amazwi athi,
'intw'engento yehlwempu'. (3)
2.1.8 Tyhila isigqebelo esivezwa kukuza kukaNkosikazi Hobe kwiofisi
yamapolisa. (2)
2.1.9 Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa?
Xhasa impendulo yakho. (3)
2.1.10 Xela isenzo sikaHlobo esimenze wabonwa njengomcuphi
odumileyo kule ncwadi. (2)
KUNYE
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA D
Induluke apho loo nqwelo inyubeleza ukuhamba. Icothoze kuhle phakathi
kwaloo lokishi, sekungasekho bantu nangxolo ingako ezitrateni ngenxa
yokuhamba kobusuku.
Iwudlule umfula weNgcabanga, yenyuka ngeCemetery, ye cebu ngerhange,
yangena kwenye, yathatha enye, yaya icaca into yokuba ijonge eMoonglow. 5
Kambe ilahlwe loo ndlela esithubeni, kwacinywa izibane. Isithathe
isiphambuka idwabaza emnyameni, phakathi kwamatyholo … Ngxingxilili!
Yemisa njalo, ndaweni ithile.
Uphume apho uHlobo enywashuza ukuhamba. Amehlo ade aqhelana
nobumnyama, wawubona kakuhle umzi waseMoonglow, phofu wawuse 10
ukufuphi.
Wawumnyama tsiki, kungekho nalinye igumbi elinesikhanyiso. Kwakucacile
ukuba kwakungekho mbutho ikhoyo ngobo busuku. Wavuyiswa yileyo
kanye. Ithemba lakhe ibe kukubonana nalowo ubekelwe ukugcina lo mzi
ngobusuku. Wayenehlebo naye. 15
Ucinge ngembawula- into ethandwa kakhulu zezi nkewu xa zishiywe
zichachatheka engqeleni ubusuku bonke. Uhambe ebhekabheka,
ekhangela icala elinesithatha; ejojajoja emoyeni, efuna ukurhawula ivumba
lomlotha. Linani khona itshengele lethinzi!
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/2017
SCE
Uthe tshe kude kufuphi into ebuphempe obenziwe ngamacangci. 20
Wonde ngalo, enethemba lokuba woyifumana apho inkewu leyo, izithe
tshwa kuloo mnquba, mhlawumbi. Uqale wajikeleza, efuna icala
elinomnyango. Ude wawubhaqa.
Uthe engekaqondi nokuba utshixiwe na, wahlatywa sisithatha esibukhali,
sivela ngakwicala abesiza ngalo naye. Uthe akuqwalasela, waqonda ukuba 25
yimoto, phofu isemganyana.
2.2.1 Wayevela phi uDick phambi kokuba induluke le nqwelo? (1)
2.2.2 Linika mfanekiso ngqondweni mni ibinzana elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa? (1)
2.2.3 Sityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uHlobo isivakalisi
esikrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
2.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
singezantsi:
Uthe akuqwalasela, waqonda ukuba yimoto, phofu isemganyana. (2)
2.2.5 Wayeyifunela ntoni uHlobo le nkewu kuthethwa ngayo
kwisicatshulwa? (1)
2.2.6 Xela imiqobo ibemiBINI ahlangene nayo uHlobo kuphando lwakhe
kule noveli. (2)
2.2.7 Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali. (3)
2.2.8 Kungumqondiso wantoni ukukhanya okuluzizi kwesibane
esasilwilwizela esazulwini, entungo eMoonglow? (2)
2.2.9 Ngqina ngeengongoma eziNTATHU ukuba uHlobo
ngumlinganiswa oyintloko. (3)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/2017
SCE
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo osetwe kwidrama.
UMBUZO 3: NDIYEKENI – DM Jongilanga
3.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA E
MAWONGA: Kutheni na namhlanje akuzithembanga?
ZANELE: Ukungazithembi yenye into ookhetshe noontloyiya bazungulana
neenkedama zamatshontsho.
MAWONGA: Amehlo am akagqobhozi kuwe Zan. Kuya kubanjalo kude
kufiwe. 5
ZANELE: Ligwiba lawo onke amadoda elo. Makhe ndiye kwenza iti.
(Emva kweti kulandele angatshiyo atshisa umntu kuphela. Uthe
umfo akuthi mmfo kamnandi uZanele wamfundela enye
incwadi.)
ZANELE: Papa ukuba ndinokuthi kuwe ndizele neqhiya enamasondo 10
asixhenxe ungathini.
MAWONGA: Nokuba seyiphantsi kwamanzi, kweentaba nakwinkotyo
yehlathi, ndoyiphuthaphutha sana ndize nayo.
ZANELE: O, kekhona! Ndikuthanda sendilele. Andazi ukuba bendiya
kuthini na ngaphandle kwakho. O, papa wa-a-am. (Watsho 15
emanga. Babukana okwamaqalabonana.)
MAWONGA: Yintoni sana lwam? Ndikwenzele ntoni?
ZANELE: Igumbi lam lize papa lindenza iintloni ndakufikelwa nguwe.
Akungendincedi ngedipozithi nje qha kuphela?
Andinakuhlazeka ukho kule mpi yepati. 20
MAWONGA: Ufuna nje idipozithi?
ZANELE: Oku kwayo yodwa papa, ndokubuyisela ungaphelanga unyaka.
MAWONGA: Ndiya kukunika ngomso oku sthandwa, ibiyintoni idipozithi
kwabathandana njengathi?
ZANELE: Khon' ungatshongo mnqweno wam wobomi, 25
olungenamsebenzi lufana nexina ehlokomayo. O, kofana yam,
sthandwa sam sokugqibela! Ndingakwenzela ntoni?
MAWONGA: Hlala nam ngonaphakade. (Bawolane)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/2017
SCE
3.1.1 Uyintoni uZanele kuMawonga? (1)
3.1.2 Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
ngoZanele? (2)
3.1.3 Xela umkhwa kaZanele ovezwa yintetho yakhe ebhalwe ngqindilili. (1)
3.1.4 Sesiphi isiganeko esiqhubeke kanye emva koku kukwesi
sicatshulwa? (2)
3.1.5 Xela udidi lwesafobe olusetyenziswe kwintetho kaZanele ethi,
'Igumbi lam lize papa'. (1)
3.1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa
elisetyenziswa kakhulu kwiDrama lelokuba umdlalo ubaliswa:
A Ngomnye wabalinganiswa.
B Ngokuzithethela kwabalinganiswa.
C Ngumbhali ngokwakhe.
D Ngumbalisi owazi okuyinxenye. (1)
3.1.7 Chaza injongo kaZanele yokusebenzisa amazwi athi kuMawonga,
'… ndizele neqhiya enamasondo asixhenxe …'. (3)
3.1.8 Tyhila isigqebelo esivezwa ngamazwi kaZanele ewabhekisa
kuLoni athi:
'O, kekhona! Ndikuthanda sendilele. Andazi ukuba bendiya kuthini
na ngaphandle kwakho. O, papa wa-a-am.' (2)
3.1.9 Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo somdlalo esi
sicatshulwa? Xhasa impendulo yakho. (3)
3.1.10 Xela isenzo sikaMawonga esimenze ukuba aphelelwe
ngumsebenzi. (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/2017
SCE
3.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA F
FUNEKA: Ukuba uyiloo mbo yondla amadoda akuzi kulunga. Amadoda
adalelwe ukondla.
ZANELE: Hayi ntombi musa ukude wolule, ndinqena nje ukulahla imbo
yam ngophoyiyana.
FUNEKA: Kulunge kanye uphoyiyana xa imbo inyanyeka; ngaphezulu 5
ndikholwa apha kule ndlu ziintaka ezibekayo.
(Nkqo! Nkqonkqo!)
FUNEKA: Nguye lowo, kokwesihlanu kule veki simondla engatsitsi nto.
Zimela phaya ewodrophini umyekele kum.
(Azimele angene uMawonga). 10
FUNEKA: Ngena.
MAWONGA: Hallow mtshana.
FUNEKA: Mh!
MAWONGA: Kutheni na namhlanje? Waphusile uxam?
FUNEKA: Kaloku kuhlwa kusisa iyileyo imini inezayo. 15
Ndingakwenzela ntoni?
MAWONGA: Uphi uZan?
FUNEKA: Oko ebeye edolophini akakabuyi.
MAWONGA: Awu! Ziziphi ezi venkile zivula de kubethe intsimbi yesine
ngoMgqibelo? 20
FUNEKA: Andinakuyazi ke leyo, kodwa ke ihambo iyazilawula. Ufika nam
ndisiya ebholeni.
MAWONGA: Hayi ungahamba mtshana, ndolinda noko.
FUNEKA: Hi wethu, uza kuba sisitshixo sendlu yam, akuyazi indlu yakho?
MAWONGA: Akuphazami? Kutheni? Uyaphazama mtshan' am. 25
FUNEKA: Nakancinane. Phuma wethu ndiza kuvala ngoku. Uyana
nangoko.
3.2.1 Bathetha bephi uZanele noFuneka? (1)
3.2.2 Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/2017
SCE
3.2.3 Sityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uFuneka isivakalisi
esikrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
3.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa yile ntetho
ingezantsi.
'Ufika nam ndisiya ebholeni.' (2)
3.2.5 Kutheni uFuneka engafuni kushiya uMawonga endlwini yakhe? (1)
3.2.6 Xela imizamo kaMaziko ibemiBINI yokufumana isikhundla
sobunqununu. (2)
3.2.7 Chaza isiganeko esiphembelela impixano kulo mdlalo. (3)
3.2.8 Kungumqondiso wantoni ukusetyenziswa komzekelo wethambo
lenyoka nguMawonga kulo mdlalo? (2)
3.2.9 Ngqina ngeengongoma eziNTATHU ukuba uMawonga
ngumlinganiswa oyintloko. (3)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/2017
SCE
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabalana OMABILI.
UMBUZO 4: NDAKUYICELA IVUTHIWE– LL Ngewu and EZ Guqa
4.1 'IZIBHOVUBHOVU ZASEBHAYI' – EZ Guqa
Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA G
Le meko yonxunguphalo ibixelwa kwabasemagunyeni ababeqeqeshelwe
ukulwa nobundlobongela, koko bona bakhalaze ngelithi abazifumani
ezi ndlobongela. Zada zabanjwa ezi zibhongobhiyana ngeny'imini, koko
zachitha nje usuku olunye kugcino lwabantu bakwantsasana.
Lo wayemangalele ezi zikrelemnqa waquqa equqile kwabakwantsasana 5
efuna ukuqonda ngomhla wetyala, kodwa emva kwexesha waxelelwa ukuba
kulahleke uxwebhu oluneenkcukacha ngesimangalo. Umntu ujonge
wajonga wabona ukuba umcimbi wokulwa nobugewu eDikeni
ngowokuncanywa. Iqhubekile le nto bada abantu bakruquka zizikrelemnqa
ezidlisela ngamakrele. 10
Kwalile ngeny'imini ezi zikrelemnqa zigqiba kuqhuba njengesiqhelo emzini
wesiqhuza somfo wakwaMaqhazolo, kanti azivumisanga ukuba umninimzi
ubesel'ezincamile ethe maxhalanga ndidleni kuba amade ngawetyala.
Ziwushiyile umnyango ebezingene ngawo zihamba ngokukhululekileyo
ukuya ngasesangweni, zixhakazela zizinto zeli khaya. Zanele nje 15
ukusondela kwelo sango beziza kuphuma kulo, umfo kaMaqhazolo
wakhulula irhuluwa kwahlokoma iDike yonke. Ulibethe lavuthuluka iqatha
lesikrelemnqa langathi ngamagqabi omthi ubethwe ngamatye esichotho.
Ezinye izikrelemnqa zithe zakuqonda ukuba izinto zonakele
zaphel'emehlweni, zingacelanga nendlela njengesiqhelo. Zilahle kwanto 20
zisindisa nje ubom bazo. Zisishiye esinye isikrelemnqa sixabe endleleni
sidliwa ziintlungu zembumbulu eshiye nje ulwamvila yagqitha.
4.1.1 Uyintoni uMaqhazolo apha eDikeni? (1)
4.1.2 Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
ngoMaqhazolo? (2)
4.1.3 Xela umkhwa ezazidume ngawo izikrelemnqa zaseBhayi. (1)
4.1.4 Sesiphi isiganeko esiqhubeke kanye emva kokudutyulwa
kwesikrelemnqa? (2)
4.1.5 Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili. (1)
4.1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
ngala mazwi: '… wakhulula irhuluwa kwahlokoma iDike yonke':
A Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
B Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
C Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
D Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/2017
SCE
4.1.7 Chaza okuthethwa ngumbhali ngeli binzana, '… zaphel'emehlweni'. (3)
4.1.8 Tyhila isigqebelo esivezwa sisenzo samadoda sokuphuma
ephethe amaphini okubonda, imiphini yamazembe namakhuba
okuhlasela isikrelemnqa. (2)
4.1.9 Sicatshulwe kweliphi inqanaba lebali isiganeko sokudutyulwa
kwesikrelemnqa? Xhasa impendulo yakho. (3)
4.1.10 Xela isenzo sikaMaqhazolo esimenze ukuba abe liqhawe kweli
bali. (2)
KUNYE
4.2 'UMNTU AKALAHLWA' – LL Ngewu
Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA H
Umke uTyhobeka nolo sapho engacelanga nendlela imcacele into yokuba le
iza kuba yimhemhe yakhe. Ezi ntombi zihleli iiveki zantathu eTsilithwa
kwabonakala ukuba uTyhobeka nosapho lwakhe bayasindwa nabo lolu
sapho. Ezi ntombi zithe zakubona ubunzima beli khaya zagqiba kwelokuba
ziye kudade kuThandile eMpheko zinzima zinjalo. Apho eMpheko zifike 5
zingalindelwanga. Unge angasothula isikhalo uThandile exakiwe ukuba
uza kuluthini usapho olungaka.
Zinwenwe ilali yonke iindaba zetitshalakazi ebekucaca ukuba igumbi
eqashiselwe lona eMpheko liyindawo yokubelekela abakhulelweyo. Abantu
abafundileyo bakhawuleza bampha igama lokuba ngu-Midwife. Ezinye 10
iititshalakazi bezimenza isigculelo zisithi wayefanele ukuba ufundele
ubongikazi angabunkatsheli. UThandile ebengonwabanga esikolweni, kanti
naxa ebuyile ebengonwabi kuba ubesoloko engumntu onexhala lokuba
kwinto etyiwayo kuza kuthatyathwa ntoni idityaniswe nantoni. Elona xhala
ibikukuba ukuvela kwazo ezo ntsana zimbini ziza kuxhomekeka kuye kanti 15
noonina bazo ngokunjalo.
Intombi kaMathidala itsale nzima kakhulu kangangokuba nakuba
ibiphangela nje, akukho nto ibidiza ukuba ngumntu owamkelayo. Eyakhe
imali ebeyicukuceza ayicukuceze kude kungasali kwanto. Inyanga ibiphela
kungekho nesepha le yokuhlamba ubuso. Mhla babeleka oodade wabo 20
kwaba nzima kakhulu kuThandile.Eyona nto ingummangaliso luhlobo
owayebantantamise ngalo oodade wabo de axolele ukuba kungadli yena
kunokuba kubekho olala engasiwanga nto emlonyeni.
4.2.1 Xela igama lendawo ezazivela kuyo ezi ntombi ukuze zibe
zikwaTyhobeka? (1)
4.2.2 Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa? (1)
4.2.3 Sityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uThandile isivakalisi
esikrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/2017
SCE
4.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
singezantsi.
Ezinye iititshalakazi bezimenza isigculelo zisithi wayefanele ukuba
ufundele ubongikazi angabunkatsheli. (2)
4.2.5 Kwakutheni ukuze uMaMthi aziyeke iintombi zakhe zishiye ikhaya? (1)
4.2.6 Xela iingxaki zibeMBINI athe wahlangana nazo uMathidala
kweli bali. (2)
4.2.7 Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali. (3)
4.2.8 Ngumqondiso wantoni umkhulungwane owenziwe yinja ukufika
kweentombi zikaMathidala kwaTyhobeka? (2)
4.2.9 Ngqina ngeengongoma eziNTATHU ukuba uMathidala
ngumlinganiswa oyintloko. (3)
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/2017
SCE
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.
UMBUZO 5: VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela – Umhleli
5.1 Funda isicatshulwa sombongo esilandelayo uze uphendule imibuzo.
AMASELE PHEZU KODONGA – MM Duka
1 Ewe, phezu kodonga lomlambo,
2 Bee dwadwalala abomlambo.
3 Uphume ngendlu umzi kaSele,
4 Kwenziwa njalo xa konakele,
5 Kuboniswane ngezidla usapho.
6 Ladum' ibandla kwahlokom' iindonga,
7 Kukhahlelw' inkonyana yohlanga,
8 Imbishimbishi enokukratsha,
9 Eyathetha ngeenyoka yampatsha,
10 Isith' iinyoka zibhejel' amasele.
11 Yahlala phantsi sele igwintsa,
12 Umqal' ohlaza umfimfithisa.
13 Zagilan' iinduna ngezifuba
14 Zathuthuzela inkosi yathula.
15 Kwee nzwanga kungekho nosebezayo.
16 Vumbululu Xoxwazan' uNkonde,
17 Wathetha ephezu kwesikhondo:
18 'Asikagqibi minyakana simanyiwe.
19 Uyise kaYoli ugwintiwe.
20 Ngamatatasholo amadoda akwaSele.'
21 Avunuka amadoda aguguma.
22 Endumzela kwandila ugwaluma.
23 Kwalamla'Ndun' enkulu uNdubule:
24 'Madoda inyaniso iyahlaba.
25 Masifunzeni saphela kulo mhlaba.'
26 Vu phantsi iNduna kad ' ibilinga.
27 Yancin' amehlo yang'iyacinga.
28 Kwee thu mrhutyululu werhamba,
29 Kwaqala mcebi-cebo ukusaba.
30 Yee zulumbele loo ndimbane.
5.1.1 Xela isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe kwizandi ezikrwelelwe
umgca ngaphantsi kumqolo woku-1 nowesi-2. (1)
5.1.2 Tyhila intsingiselo yomqolo wesi-3. (2)
5.1.3 Caphula igama elibonisa ukuba induna inesiqu esikhulu kumqolo
wesi-8. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/2017
SCE
5.1.4 Tyhila intsingiselo yomqolo we-10. (2)
5.1.5 Xela udidi lwesafobe esikumqolo we-14. (1)
5.1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
sisitanza sesi-3 lelokuba:
A Umbongo ubaliswa ngomnye wabalinganiswa.
B Umbongo ubaliswa yimbongi ngokwayo.
C Umbongo wenziwa uzithulule ngokwawo.
D Umbongo ubaliswa kumntu wokuqala. (1)
5.1.7 Caphula umqolo okwisitanza sesi-3 othetha ukuba kwakuthulekile. (2)
5.1.8 Linika mfanekiso-ngqondweni mni igama elithi, 'Vumbululu'
kumqolo we-16? (1)
5.1.9 Wahluke njani umqolo wama-24 kowama- 25 ngokwesakhiwo? (2)
5.1.10 Chaza isigqebelo esikwisenzo sikaNdubule kwakuba kuthe thu
umrhutyululu werhamba. (2)
5.1.11 Ingaba lo mbongo usakufanele ukufundwa kule mihla? Xhasa
impendulo yakho. (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/2017
SCE
5.2 Funda lo mbongo ulandelayo uze uphendule imibuzo.
FUNZELA ENZULWINI – SSM Mema
1 Lishushu idabi kumathaf' obu bomi;
2 Kuqhum'amaqulo kuchachamb'umchiza;
3 Uxhob' ufohlel' umlisela nomthinjana,
4 Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.
5 Ayaxhaxh' amagwala, kuband'umchachazo.
6 Ubomi ngumzamo kosind'amakroti;
7 Ubomi ngumthwalo bufuna umqolo;
8 Umgomo um'umi ulind'umzingisi.
9 Ubomi lidabi lokulwa nomna;
10 Iyathimbis'inyama ayifuni kuthotyozwa,
11 Aying' ingaba lidini lokuzis'impumelelo,
12 Ayingi ingalinda ijonge inzaliseko.
13 Qina isibindi ukuze uphumelele.
14 Qul'uphethel'imini nobusuku bayo.
15 Qhekeza imichankcatho owele ngayo.
16 Ufunzel'enzulwini ungabuyi ngamva.
17 Mawuqaqambe umgomo phambi kwakho,
18 Uziqhiz' iimbophelelo ezikuqamangeleyo,
19 Uyibeke nxamny'imithwalo ekudodobelayo;
20 Ulubaleke ngomonde ugqats'olukumeleyo.
21 Wofuman 'abaninzi bengqengq' elungqamekweni,
22 Wofuman'iqela ligxampuz'emgxobhozweni.
23 Onke loo maqela akukhwebela kuwo;
24 Maz'ungawahoyi ufunzele enzulwini.
25 Ofun'igolide akaqhwayi emgqubeni,
26 Axel' isikhukukazi sifun'imibungu.
27 Ozingela izilo uthabatha izagweba,
28 Avuke kwangonyezi abuye nofele.
29 Oswele umgomo ufana nemfama,
30 Uyaphukaneka akhubeke awe;
31 Abe ngumqobo kwabahamba ngendlela,
32 Kulahleke kunye naye inkitha yezimathi.
33 Qubul'isikrweqe ulw'ube magazana,
34 Ubomi ngumgudu, wovuzwa wakubila;
35 Umhlab'uyahlaba awufuni nkenenkene.
36 Amandl' oba ngawakho wakufunz' elenzulwini.
37 Indlela ilucinya yaye ingumnqantsa;
38 Ifunyanwa ngamachule iint'eziwa ngamadolo,
39 Zicele amandla kuMenzi wento zonke,
40 Ongecala lakhe wofikelela enzulwini.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/2017
SCE
5.2.1 Unika ntsingiselo ni umqolo woku-1? (2)
5.2.2 Xela ukuba isetyenziselwe ntoni imiqondiso ebhalwe ngqindilili kulo
mqolo ungezantsi.
'Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.' (2)
5.2.3 Cacisa ukuba kutheni imbongi ibuthelekisa nedabi ubomi kumqolo
we-9. (3)
5.2.4 Imiqolo ye-13 ukuya kowe-15 inxulumana njani nesihloko
sombongo? (2)
5.2.5 Tshatisa umongo OKUKHOLAM B nesitanza esikuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Kwisitanza sesi-6 imbongi (i) Isikhuthaza kulonwabo
(b) Kwisitanza sesi-7 imbongi (ii) Isikhwebula
kwabangendawo
(iii) Isikhuthaza ukuba somelele
(2 x 1) (2)
5.2.6 Sifana ngantoni isitanza sesi-5 nesesi-6 ngokwesakhiwo? (2)
5.2.7 Imbongi ithi kufuneka enze njani umntu ofuna impumelelo
kwimiqolo yama-25 ukuya kowama-27? (2)
5.2.8 Ifunyanwa ngabantu abanjani ngokwembongi indlela elucinya
ngokwakwisitanza sesi-8? (1)
5.2.9 Mfundiso ni edluliswa yimbongi ngalo mbongo? (2)
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Amended SC June Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Amended SC June Exams 2017 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Amended SC June Exams 2017 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum