Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220137 pages

Grade 12 isiXhosa FAL memorandum from the NSC November Exams 2013, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2013 IMEMORANDAM AMANQAKU: 80 Le memorandam inamaphepha ama-7. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 1.1.1 Lathunyelwa eyunivesithi ukuba liphucule ikamva lalo√/lathunyelwa eyunivesithi ukuze luncede usapho lwalo√/liyokufunda.√ (1) 1.1.2 Laqala ngokuzibandakanya neqela labafundi abangendawo.√ (1) 1.1.3 Laliziva lingenamandla akwenza nto√/lalingaliboni linempumelelo ikamva lalo√/lalixakiwe lingazi ukuba lenze ntoni.√ (1) 1.1.4 Into ebuhlungu kukuba imeko yalo yayingabonakalisi themba, liziva livalelekile kukungazi ukuba maliqale njani ukuziphucula nokuziphuhlisa.√ (1) 1.1.5 Kwalikhokelela ekubeni liye kwiindawo ngeendawo lade lazifumana likwindawo elingazange lizicingele ukuba lingaba kuyo.√ (1) 1.1.6 Yinyani.√ (1) 1.1.7 C√/C izigqibo esizithathayo, nokuba zincinci okanye zikhulu zichaphazela ubomi bethu√/izigqibo esizithathayo, nokuba zincinci okanye zikhulu zichaphazela ubomi bethu.√ (1) 1.1.8 ... ngeentlontlo.√ (1) 1.1.9 Uluphikisa ngamazwi athi, ... kodwa ndicinga ukuba okwenzekileyo kusisiphumo sezigqibo zethu.√√ (2) 1.1.10 Lithetha ukosulela ngesenzo ekukholelwa ukuba usenzile√√/ lithetha ukuba kuthiwa uyenzile into nokuba akuqinisekwanga.√√ (2) 1.1.11 B Isiphumo.√ A Isigqibo.√ (2) 1.1.12 Sesokuba ukungasithathi isigqibo kusisigqibo nako.√ (1) 1.1.13 Kuyanceda kuba kukunika uqikelelo lokuba isigqibo esithile kwimeko ethile singaneziphumo ezinjani na.√√/uzilumkele uthabathe izigqibo ezilungileyo ukuze ube neziphumo ezincumisayo√√/uqonde ukuba kwisigqibo ngasinye osithathayo kukho isiphumo.√ √ (2) 1.1.14 Kukuba xa ucinga ngengqondo wenza izigqibo ezizizo, ukanti xa ucinga ngeemvakalelo ukubona ngokukuko kuyacutheka.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam 1.1.15 Kungcono ukucetyiswa ngumntu ombonayo kuba uyakubona indlela ovakalelwa ngayo.√√ OKANYE Kungcono ukucetyiswa ngumntu ongamaziyo kuba ngoyena uza kukwazi ukukhupha imbilini yakho kuye ungenazintloni ukhululekile.√√/kungcono kuba usenokuba nethamsanqa ufumane umntu okufundeleyo ukunika iingcebiso ezimalunga nalo ngxaki yakho.√√ [Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka] (2) 1.1.16 Ewe lubalulekile kuba lunika uncedo ngeendlela zokwenza izigqibo ezizizo apha ebomini.√√ (2) ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO 1.2 1.2.1 Ugqirha wamazinyo ukhupha umntu izinyo ngesilingi.√ (1) 1.2.2 Sisilingi sokudubula iintaka√/sisilingi.√ (1) 1.2.3 Asifanelekanga.√Asisosixhobo sokukhupha amazinyo.√ (2) 1.2.4 B√/B ngugqirha ongaphelelanga√/ngugqirha ongaphelelanga.√ (1) 1.2.5 Ngelitye.√ (1) 1.2.6 Qiniseka ngoncedo olufumanayo nomntu olunikayo.√ (1) AMANQAKU EWONKE: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam ICANDELO B: ISISHWANKATHELO UMBUZO 2 Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo: o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. o Amanqaku ama-3 olwimi. o Izohlwayo:  Xa umlingwa ecaphule izivakalisi ezipheleleyo ngobunjalo bazo, kuya kuthatyathwa amanqaku ngolu hlobo:  1–3 izivakalisi: akuthatyathwa manqaku.  4–5 izivakalisi: thabatha 1 inqaku.  6–7 izivakalisi: thabatha 2 amanqaku.  Kwiziphene zolwimi (upelo, iziphumlisi negrama): thabatha kumanqaku amathathu abelwe ulwimi ngolu hlobo:  Iziphene ukusuka ku-0–4 akuthatyathwa manqaku.  Iziphene ezi-5–10 thabatha inqaku eli-1.  Iziphene ezi-11–15 thabatha amanqaku ama-2.  Iziphene ezi-16 nangaphezulu thabatha amanqaku ama-3.  Ukuthintela ukuba umvavanywa angafumani amanqaku amaninzi kulwimi ngaphezu kwawesishwankathelo, amanqaku olwimi makabiwe ngolu hlobo lulandelayo:-  Inqaku eli-1 lolwimi malinikwe ngengongoma e-1 ukuya kwezi-3 ezichanekileyo.  Amanqaku ama-2 olwimi makanikwe ngeengongoma ezi-4 ukuya kwezi- 5 ezichanekileyo.  Amanqaku ama-3 olwimi makanikwe ngeengongoma ezi-6 ukuya kwezi- 7 ezichanekileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronimi mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. Nanga amanyathelo ekufuneka uwalandele xa ushwankathela: • Nyathela kwiingongoma eziphambili usebenzisa awakho amazwi. • Shwankathela ngeengongoma ezisixhenxe. • Shwankathela ngamagama angadlulanga kuma-60. • Sebenzisa ulwimi olusulungekileyo. • Bhala usebenzisa izivakalisi ezipheleleyo. • Upelo, iziphumlisi, ulwahlulo lwamagama malujongwe. 1. Abafundi bayaxakeka yinto abaza kuyenza xa bephumelele imatriki. 2. Abanye bazazi besakhula ukuba bafuna ukwenza ntoni, abanye batshintshe bakufika eKholejini. 3. Bamalunga ne75% abafundi abatshintshayo ngokokutsho kweengcali. 4. Cwangcisa kwangethuba xa uza kuya eKholejini. 5. Yenza uphando ngesikolo osifunayo, ujonge kwiwebhusayithi yaso okanye usindwendwele. 6. Xa ungekaqiniseki yinto ofuna ukuyenza ungathatha i 'gap year'. 7. Ukuba awuvani nabazali ngezicwangciso zakho zobomi, thetha nabo kakuhle niqondane. QAPHELA: • Imo: Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe. • Ubalo-magama o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5 ngaphezulu kwaqingiweyo ungawahoyi alandelayo. AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam ICANDELO C: ULWIMI UMBUZO 3 3.1 Sithengisa imveliso yakwaNedbank iNedbank Ke Yona.√/sithengisa indlela yokonga imali i-Just save√/sithengisa i-akhawunti iJust save.√ (1) 3.2 Ngabo nabaphi abantu abafuna ukonga imali kuba wonke umntu liyamfikela ixesha likaxakeka√√/ngabantu abatsha kuba kuvezwe umfanekiso womntu omtsha√√/ngabafundi beBona magazine kuba sibhengezwe kuyo√√/ ngabantu abafumana imali encinci kuba ibalungele√√. (2) 3.3 Ngobomi obungcono√/ngokuba nemali ngexesha lobunzima.√ (1) 3.4 Yongela amaxesha kaxakeka.√ (1) 3.5 Ufuna abaxhasi beze ngobuninzi bengaqaphelanga ukuba kufunwa imali√/ izibhengezo ziyayifihla into efunwa kuwe√/imimiselo nemiqathango.√ (1) 3.6 Kukuloba abantu√/kukutsala abantu√/kukubiza abantu√/kukuhombisa isibhengezo.√ (1) 3.7 Sisetyenziselwe ukubonisa ukwenza into usenzela into ethile√/ sisetyenziselwe ukubonisa ukwenzela omnye umntu into.√ (1) 3.8 A Ukucacisa isenzi√/A√/Ukucacisa isenzi.√ (1) 3.9 Uya kuyidinga.√ (1) [10] UMBUZO 4 4.1 Ngutitshalakazi√/ngumakhulu√/ngumzali wakhe.√ (1) 4.2 A√/A ukukruquka kwesithethi√/ukukruquka kwesithethi.√ (1) 4.3 Ufanelekile, kuba uya kuncedakala afunde izifundo eziza kumenza ayilungele le nkulungwane izayo√√/kuba ngumbuzo olunawo lonke ulutsha lo malunga nezifundo zalo.√√ OKANYE Awufanelekanga, kuba imfundo oyifumana ngoku uyakwazi ukuyisebenzisa nakwixesha elizayo. √√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) 4.4 Iziphumo zakho zixhomekeka kwindlela osebenza ngayo.√√ (2) 4.5 Udikiwe√/ukruqukile.√ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2013 NSC – Imemorandam 4.6 Luswazi.√ (1) 4.7 Uyagxininisa.√ (1) 4.8 Akayamkeli.√ (1) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Eli √- isimelabizo sokwalatha√/sokukhomba.√ (2) 5.1.2 Isinciphiso.√ (1) 5.1.3 Abantu mabafundiswe isiNgesi kuba abasazi.√ (1) 5.1.4 Sikuhlobo lokukhankanya.√ (1) 5.1.5 Erestyu√/phantsi.√ (1) 5.1.6 Ibala lokudlalela ibhola liyalungiswa√/ibala lelokhwe yam libomvu√/ andikhange ndiyilindele le yokubekwa ibala ngento endingayenzanga√/le bhatyi inebala elingasukiyo.√ [Nasiphi na isivakalisi esichanekileyo siya kwamkeleka] (1) 5.1.7 Phantsi√, ingxaki√, othenga.√ (3) 5.1.8 'Le nto' sisimelabizo sokukhomba esilandelwa sisibizo, kanti u 'lento sisimnini'.√√ (2) 5.1.9 Sisimnini.√ (1) 5.1.10 Wonwaya.√ (1) 5.2 5.2.1 Amakhaya.√ (1) 5.2.2 B√/B yindlu enkulu entle√/yindlu enkulu entle.√ (1) 5.2.3 UAaron akavulanga zandla√/uAaron akazivulanga izandla.√ (1) 5.2.4 Wonwabile√/wonwaba√/wonwabe.√ (1) 5.2.5 UAaron uthe izulwana lakhe linamagumbi amabini okulala.√√ (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all