Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
IMEMORANDAM
NOVEMBA 2013
AMANQAKU: 70
Le memorandam inamaphepha angama-21.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2013 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL memorandum from the NSC November Exams 2013, 21 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2013 · isixhosa. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2013
- Exam period
- NSC November Exams
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 523.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
NSC November Exams 2013
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)
KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
Umfundi kufaneleke ukuba uthatha icala ebonisa ngemizekelo ethathwa ebalini ukuba
ngenene isimo sentlalo sincedisile ukuphuhlisa umxholo.
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:
Kwintshayelelo yakhe umfundi:
• Angaxela umxholo webali ngokokubona kwakhe, andule achaze isimo sentlalo.
Umxholo webali usenokuthi akusoloko kukubi kubomi bomntu, kungakubi
namhlanje kube kuhle ngomso.
• Isimo sentlalo kwibali sivela ngendawo izehlo ezehla kuyo, ubume bendawo
ukuvulela ukuba izehlo zehle, iimo zentlutha nendlala ezindulula abalinganiswa
ukuba benze izinto ezithile, indlela ezenziwa ngayo izinto, indlela abonwaba ngayo
nabonwabisana ngayo abantu, iindlela abaphethene ngazo abantu umzekelo
bayalwa, bayathandana. Sikwaquka ubunjani babantu, isinxibo sabo esivumela
ukwenzeka kwezinto ezithile, iinkolelo zabo kwakunye neenkolo zabo nolwimi
abalusebenzisayo. Sichaphazela ixesha ezimbalini, emini, enyakeni, enyangeni,
ebomini bomlinganiswa. Banokuqaphela isinxibo nezinto ezixatyiswe
ngumlinganiswa othile, imozulu, umoya ophefumlwa ngabalinganiswa okanye
impixano.
Kwisiqu umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:
• Ibali liqhubeka eMlazi eThekwini naseLusikisiki ukuze ikholeleke into yokuba
uLungile abe ebenokufuna umhlaba eThekwini njengoko ibubomi babantu
baseLusikisiki ukuya kuma eMlazi. Yonke loo nto yenza achukumiseke uNozililo
neqela lakhe bekhankanya ubuhlanga bakhe njengesizathu, kwanokugqamisa
iinkolo zabantu.
• Ukufunda kukaMpumelelo eBlysthswood, kumenza aye kwisibhedlele saseGcuwa,
adluliselwe eGroote Schuur ukuze aphile, kuse ebomini bakhe.
• Isikolo iFort Hare simhlanganisa noThembisa ongumfazi wakhe sithetha nje.
IWentworth imnika ubugqirha, ade awelele phesheya kolwandle efundela
ubungcali obuvelisa oku kusa apha kubomi bakhe.
• Ukuveza amathuba obumnyama ebomini usebenzise iindidi zabantu ezingootsotsi
abaqeshwa nguNozililo amatyeli ngamatyeli. Bathi beqhekeza ivenkile, babe
bezama ukutshisa ukuya kuthi ga ngokuzama ukuhlaba uMpumelelo suka
bahlabane kwabodwa.
• Ngokwexesha ezimbalini ibali lenziwe laqhubeka ngexesha ekuphunyezwa ngalo
umthetho onikeza abemi abaNtsundu amathuba okuba baziqhubele amashishini
abo.
• Oku kugqamisa ubuhlanga obusetyenziswa njengesizathu sokunyhukula uLungile
ngokufumana umhlaba atsho uNozililo asoloko embiza iMpondo, ehlohla abantu
belokishi umoya wokungamxhasi kwishishini lakhe.
• Indlela abaphila ngayo abantu, abonwabisana nabonwaba ngayo ibonakala
ngokuthuthelana iindaba ezibaxabanisayo kutsho kuvele ukungahlalisani kakuhle
emtshatweni kaLungile.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• Iinkolelo zabo zivezwe ngokuba bade bathathe imoto ukuya kuthetha ngemicimbi
yokutyhilwa kwamatye batsho behlelwa lilishwa lokutshela emotweni. Umbhali
usikrobisa kwizinto eziza kuhla nangokusebenzisa imiqondiso ezizinja ezenza
umkhulungwane, umvandedwa ophethe umntu ngamnye, amaphupha anezikhova,
amaphupha azingileyo amenze ukuba athathe isigqibo sokuya kuxoxa ngomba
wamatye kumntakwabo ngemoto abagqibele betshela kuyo.
Iinkolelo zidudulela ooNozililo ekubeni bacebe amayelenqe okuphambanisa
uMpumelelo ngemithi. Oku kubenza bazingombe izifuba bacinge ukuba ngabo
abaphambanise uMpumelelo kangangokuba baphumele nakwamanye angentla
kweli amagumgedle. Kunjalo, uphela enyangwe ulwantwentwe lwengqondo
kukhanye.
• Izinto ezixatyisiweyo: Enye yezinto ezixatyisiweyo yimfundo esetyenziselwe
ukubonisa ukukhanya, ngokuqaqambisa uMpumelelo kwizifundo zakhe
ezikhokelele kubomi obunolonwabo bukaMpumelelo kutsho kuzaliseke namazwi
athethwa emngcwabeni.
Xa evala
• Usenokuveza indima edlalwa sisimo sentlalo kwibali ekuphuhliseni umxholo
abewukhankanyile.
• Umzekelo isimo sentlalo xa siphuhlisa umxholo siba ngunobangela wezehlo
ezehla ebalini size ngolo hlobo sifuthele phantse iphepha ngalinye kwibali side
sifuthele nemixholwana ekhoyo siyenze nayo ilikhulise ngakumbi ibali. [35]
OKANYE
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
ISICATSHULWA A
2.1 2.1.1 Eofisini yenqununu yaseBlythswood√/esikolweni eBlythswood.√ (1)
2.1.2 Ikhankatha eligcina amakhwenkwe lafika la makhwenkwe engekho
endlwini yawo yokulala ngobusuku bangoMgqibelo.√ (1)
2.1.3 Abazali bakhe batsha basweleka kwingozi yemoto, ebukele.√√ (2)
2.1.4 Bakutolika ngokuba wenza amaqhinga esikhwenkwe okubaleka
ityala√/uMpumelelo uyaziphambanisa okanye uphambene.√ (1)
2.1.5 Sesamhla kwakucelwe amakhwenkwe ukuba aye kucima umlilo
ethafeni, wothuswa ngumlilo lowo waphaphatheka ekhala
ekhwaza/√√ngexesha ikhankatha lifika uMpumelelo elele phezu
kweengubo limlayita ngesibane uye waphaphazela.√√ (2)
2.1.6 Wayengayanga emdanisweni√ kuba wayesesikolweni ebukele
ibhayaskophu.√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
2.1.7 Sisifaniso.√ (1)
2.1.8 Kubonisa ukuba ungumntu ozithobileyo√/ngumntwana onembeko√/
ngumntwana oqeqeshekileyo√/nesimilo√/unentlonipho.√ (1)
2.1.9 Eyokuxakeka kakhulu kuthathwa kubekwa kungaziwa ukuba
makuthiweni√√/owengqondo ebhidekileyo.√√ (2)
2.1.10 Ufune abantu bokuqhekeza kwivenkile kaNtsibande√/
Ufune ootsotsi ukuba batshise ivenkile kaNtsibande.√/
Uthenge ootsotsi ukuba babulale uMpumelelo ngokumhlaba
emdanisweni.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
2.1.11 ULungile wayebizwa njengeMpondo engamkelwa eMlazi
naseGiblands ukuba aqhube ivenkile kuba engengomZulu√√/kuye
kwanyanzeleka ukuba umSuthu obeqhuba ivenkile ayishiye aye
kowabo kuba engengomZulu.√√ (2)
2.1.12 UNozililo uthe kuNomakhwezi uThamsanqa unika abanye abahlali
iimpahla zevenkile bengazibhatalelanga.√ (1)
ISICATSHULWA B
2.2 2.2.1 Ngokusetyenziswa kwamayeza namachiza (drugs) ngokungekho
mthethweni lulutsha lwelizwe jikelele.√ (1)
2.2.2 Lubaluleke ngokuba ukufumana kwakhe isidanga sePHD
kwakuxhomekeke ekwenzeni kwakhe olu phando√√/kuba umfundi
ngamnye ufanele enze uphando ukulungiselela izifundo zakhe..√√ (2)
2.2.3 Sisikweko.√ (1)
2.2.4 Abafundisi-ntsapho kanye ngeveki banika intetho kubafundi√√/ba-
odola imiboniso bhanyabhanya ebonisa ububi bokusebenzisa la
mayeza angekho mthethweni.√√ (2)
2.2.5 (a) C√/bayotyiwe.√
(b) A√/lilolo.√ (2)
2.2.6 Likwinqanaba lesisombululo.√ (1)
2.2.7 Wawufezekisa, kuba akazange ayeke esikolweni njengoko uyise
wathi afunde ade ayityekeze imfundo√√/wamgcina uThamsanqa,
uYolisa kunye nevenkile.√√ (2)
2.2.8 Ingqineka kuba nanku uMpumelelo efunde wayingcali yogqirha,
wakha isibhedlela, wazibalula kwezemidlalo nasemculweni .√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 3 (UMBUZO OMDE)
UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
Umfundi kufaneleke ukuba uthatha icala ebonisa ngemizekelo ethathwa ebalini ukuba
ngenene isimo sentlalo sincedisile ukuphuhlisa umxholo.
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:
Kwintshayelelo yakhe umfundi:
• Angaxela umxholo webali ngokokubona kwakhe, andule achaze isimo sentlalo.
Umxholo webali usenokuthi ubugebenga abuhlawuli kungenjalo akukho nto
ifihlakala kuphele.
• Isimo sentlalo kwibali sivela ngendawo izehlo ezehla kuyo, ubume bendawo
ukuvulela ukuba izehlo zehle, iimo zentlutha nendlala ezindulula abalinganiswa
ukuba benze izinto ezithile, indlela ezenziwa ngayo izinto, indlela abonwaba ngayo
nabonwabisana ngayo abantu, iindlela abaphethene ngazo abantu umzekelo
bayalwa, bayathandana. Sikwaquka ubunjani babantu, isinxibo sabo esivumela
ukwenzeka kwezinto ezithile, iinkolelo zabo kwakunye neenkolo zabo nolwimi
abalusebenzisayo.Sichaphazela ixesha ezimbalini, eminini, enyakeni, enyangeni,
ebomini bomlinganiswa. Banokuqaphela isinxibo nezinto ezixatyiswe
ngumlinganiswa othile imozulu, umoya ophefumlwa ngabalinganiswa okanye
yimpixano.
Kwisiqu angachaphazela:
• Indawo eliqhubeka kuzo ibali yidolophu yaseMonti, kwilokishana yaseZiphunzana
apho kuba lula ukuthengisa intsangu ngempumelelo.
Kuyo sifumana iMoonglow Night Club isetyenziswa njengendawo ekulula kuyo
ukulukuhla abantu ukuba bangene ngelicinga ukuba iza nempucuko kubomi babo
ngeli xesha bangena kweyona ngxaki.
Intsangu notywala kutshintshiselwana ngazo kwiindawo ezimnyama ezilihlathi
atsho kwazi lula ukulandela msinya uHlobo ukulanda umkhondo ngamava akhe
eendlela zemigewu.
ULinda noEddie bahlala kweyona ndawo iphucukileyo nekuhlala izinhanha kuyo
eDankeni.
• Izinto ezixatyisiweyo: Amavili aziiroadmasters kunye nedyasi emfumamfuma
azahlula ngazo uLinda Monti kwabanye abantu zisetyenziswe nguThembisa ukuze
ityala lisuleleke ngokukholelekayo kuLinda.
Itape recorder ebonisa ukukhula kwamaxesha neemeko abahlala phantsi kwazo
abantu egcinwe kwiindawo zamafa incede ekuvezeni izenzo ezingendawo,
wakhululeka uLinda etyaleni.
• Iintsangu exatyiswe ngamalungu esigqeba esilawula iMoonglow Night Club yenza
uthanda phakathi kwawo noEddie Maga.
• Iimeko zabo zendlala zibenza basebenzise iindlela ezingekho mthethweni
ukufumana imali ezinje ngokuthengisa intsangu.
AbeMoonglow Night Club bajonga abantu baselokishini njengendlela yokufumana
imali ngokusebenzisa abantu abangathathi ntweni ababhenela kwiziyobisi.
• Ixesha ebhalwe ngalo le ncwadi yiminyaka yama-1960 ezimbalini apho iinkundla
bezisebenza ngohlobo oluthile, iintombi ziziphatha ngohlobo oluthile njengokuba
uLinda esenza. Nangona le ncwadi yayibhalwe kudala ezi zinto zivezwayo zizinto
ezisehla nanamhlanje kwakwezi meko zichazwa yincwadi. Ilenza lingabi litsha
ibali, uqheleke umxholo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• IMoonglow Night Club neRio Cinema zezinye zeendawo abantu abatsha
abazonwabisa kuzo nanjengoko kwaba lula ukufumana uEddie endleleni evela
eRio.
• Kule ndawo yaseMonti kukho iilokishi ezininzi esingabalula kuzo ilokishi yakuTsolo
noMekeni ezixinene kakhulu ngamabobosi ezindlu ezakhiwe ngamacangci
anomhlwa nemibala ngemibala yepeyinti esele ixwebile ezikhulisa umxholo
ngokuthi zize nabantu abahluphekileyo abaphila ngokutya iziyobisi.
• Unxibelelwano ngokubhalelana iileta kwenze ukuba uThembisa Ntlokonkulu
asithele ngokubhala ileta ukuze enze ela qhinga lakhe likholeleke nangona libuye
lacinywa yitape recorder nje.
• Ukuxhaphaka kweemeko zokukhuliswa zizizalwana nako kwenze ikholeleke
okwethutyana into yokuba le nkosikazi yakwaHobe ingathi kanti ikho.
Bangavala ngelithi:
Isimo sentlalo sichukumisa, sixhokonxe uvakalelo lwabafundi bebali ngokuthi
kwiphepha ngalinye uvakale umfutho waso.
[Naziphi na ezinye iingongoma ezichanekileyo eziphuhlisa umxholo ziya kwamkeleka]. [35]
OKANYE
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
ISICATSHULWA A
4.1 4.1.1 Yayikukulandela ubungqina obabunikwe nguJoe emapolisen√i/
wayeze kuphanda nzulu ngokufa kukaEddie noLulama.√ (1)
4.1.2 Imbukumbuku.√ (1)
4.1.3 Ibaluleke ngokuba ingulo mntu wesibini unedyasi efana nekaLinda
Monti.√√ (2)
4.1.4 Hayi, kuba lamshiya√√/wathi ephuma yabe imoto isithela
ihamba.√√ (2)
4.1.5 Wabona imitshithi yamavili emoto ayiRoadmasters. √ (1)
4.1.6 Sisifaniso.√ (1)
4.1.7 AyingoLinda yedwa onala dyasi imfumamfuma√/ivolovolo kaLinda
ibikhe yalahleka√/uLinda wayekwaMamkhey ngobuya busuku√/
asingoLinda yedwa osebenzisa amavili aziiRoadmasters√/uHlobo
waye wawubamba umpu ngezandla zakhe waphazamisa i’finger
prints’√/akho mntu wambonayo uLinda xa wayedubula.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
4.1.8 Kukundwendwelwa kweFemina House nguHlobo.√ (1)
4.1.9 Wenze ithanda phakathi koEddie namalungu alawula iMoonglow
Night Club, kwakho izisongelo, wafa uEddie.√√ (2)
4.1.10 Wafumana ulwazi oluninzi, kwitape recorder eyabolekwa nguEddie
kuJoe√√/wafumana ulwazi ngenenekazi elangena linxibe idyasi
emfumamfuma efana nekaLinda Monti√√/wafumana umkhondo
wamavili emoto aziiRoadmasters.√√ (2)
4.1.11 Uzenze uninakazi kaEddie waveza nokukrokra kwakhe kokuba
uLinda ebesenokumbulala uEddie ngenxa yelifa.√√ (2)
ISICATSHULWA B
4.2.1 EMoonglow√/Moonglow√/Moonglow Night Club.√ (1)
4.2.2 Wayefuna amapolisa ahlale ethe qwa ukuze nanini xa ewafuna
afumaneke√√/wayefuna unxibelelwano phakathi kwakhe (2)
namapolisa lungaqhawuki.√√
4.2.3 Wayengafuni kubonwa√√/kwakufuneka ukuba kungabikho mntu
onokumbona.√√ (2)
4.2.4 Kukubanjwa kwababulali bakaEddie.√√/ULinda Monti
wafumaniseka engenatyala.√√ (2)
4.2.5 '... wahlatywa sisithatha esibukhali ...'√/zacima izibane... √/... (1)
kusithi danyadanya√/... ilangatyana nje elingephi ...√
4.2.6 Lisinika umfanekiso wabantu abaphethe izinto ezininzi
ezikrokrelekayo√√/umfanekiso wabantu abangootsotsi.√√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkelelka]. (2)
4.2.7 B ixesha elide√/B√/ixesha elide.√ (1)
4.2.8 Ingxoxo yayingendlela abaza kuyithatha xa besisa iibhokisi
zotywala emaMpondweni√√/ngonaniselwano lwentsangu
notywala.√√ (2)
4.2.9 Babethengisa intsangu.√ Babulala uEddie.√ (2)
4.2.10 Wathi makulungiswe imoto yakhe kufakwe unomathotholo inxitywe
namavili amatsha√/wathi amapolisa ze angalali akhumbule izifungo
azenzayo√/ukungaxeleli namnye koogxa bakhe asebenza ngento
ayokuyenza.√ (1)
4.2.11 Wayevuyiswa kukuba oku kwakuza kumnika ithuba elaneleyo
lokuba afumane ababulali bakaEddie noLulama√√/
wayengaqinisekanga ngobungqina awayesele enabo.√√ (2)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 5 (UMBUZO OMDE)
NDIYEKENI – DM Jongilanga
Umfundi kufaneleke ukuba uthatha icala ebonisa ngemizekelo ethathwa ebalini ukuba
ngenene isimo sentlalo sincedisile ukuphuhlisa umxholo.
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:
Kwintshayelelo yakhe umfundi:
• Angaxela umxholo webali ngokokubona kwakhe, andule achaze isimo sentlalo.
Umxholo webali usenokuthi ungokunyokana okwenziwa kukunyolukela izikhundla.
• Isimo sentlalo kwibali sivela ngendawo izehlo ezehla kuyo, ubume bendawo
ukuvulela ukuba izehlo zehle, iimo zentlutha nendlala ezindulula abalinganiswa
ukuba benze izinto ezithile, indlela ezenziwa ngayo izinto, indlela abonwaba ngayo
nabonwabisana ngayo abantu, iindlela abaphethene ngazo abantu umzekelo
bayalwa, bayathandana. Singabalula ubunjani babantu, iinkolelo zabo kwakunye
neenkolo zabo nolwimi abalusebenzisayo. Sichaphazela ixesha ezimbalini,
eminini, enyakeni, enyangeni, ebomini bomlinganiswa. Banokuqaphela izinto
ezixatyiswe ngumlinganiswa othile imozulu, umoya ophefumlwa ngabalinganiswa
okanye yimpixano.
Kwisiqu angachaphazela:
• Umdlalo uqhubeka kwisikolo saseMdantsane. Loo meko ivumela ukuba
usukuzwano olu lukholeleke kuba lolweetitshala ezisebenzisa namalungu ekomiti
ukulwa amadabi azo, esikolo, abantwana besikolo abasetyenziselwa ukuthengela
iititshala utywala, iikhabhathi zeklasi ezizele ngamakhoba eebhotile zotywala.
• Ixesha ezimbalini libonakala ngezikolo ezisephantsi kolawulo lweekomiti njengoko
kwakukhe kwanjalo ngaphambili. Liphuhlisa umxholo ngokuthi ikomiti yesikolo
igqibe kwelokuba uNdila makarhoxe emsebenzini.
• UMadala obenyotywe nguNdila ukuba amthethelele njengoko eqhele ukwenza
uyohluleka, agxothwe uNdila, ufezekiseke umsebenzi wobunyoka bukaMaziko
wokuqala.
Izikhundla zisetyenziswa ngendlela ecinezelayo hayi eyakhayo. Usihlalo wekomiti
yesikolo onguMadala wamkela izinyobo enze loo nto ifunwa ngulowo umnyobayo.
UMaziko olisekela nqununu likaMawonga akafuni kuboniswane noNdila ufuna
agxothwe qha ukuze kuphumelele iinjongo zakhe zokufuna isikhundla
sobunqununu.
• Indlela yokonwaba yaseMdantsane yeepati nokusela nokuthandana kwamadoda
atshatileyo yenza kube lula ukubambisa uMawonga ukuze impindezelo kaNdila
iqhubeleke. Umzekelo uNdila ucela uFuneka osisithandwa sakhe kunye noJerry
ukuba bambambele uMawonga. Umenywa epatini kaFuneka uMawonga,
ubekelwa utywala nentokazi enguZanele engumhlobo kaFuneka ukuba athandane
nayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• Umbhali ubonisa ukuchewula kotywala njengesimo sentlalo ngokusibonisa ukuba
uMawonga naye, obezenza ngcwele ixesha eli, ungenwo ngulo mkhuba wokusela
utywala enze izinto abecinga ukuba uzenza ngabom uNdila. Ude yena athandane
noZanele omtyela imali edibene noFuneka noNdila ngokweyelenqe likaNdila.
Buyamngena mpela utywala uMawonga, akalali ndlwini, akenzi kakuhle
emsebenzini. Inkosikazi yakhe ibiza uRay ongumnakwaboMawonga kunye nonina
ukuba bathethe noMawonga ngesimo sakhe. Uyabhebhetha uMawonga ngokuthi
mabamyeke.
• Intlalo yokunyokana nokuphelelisana kwabaphangeli emisebenzini ivezwa
ngoMaziko ofumana ithuba lokukhupha uMawonga esihlalweni. Uya kuMadala
usihlalo wekomiti yesikolo abeke phambili imeko yokunxila kukaMawonga nokuhla
komgangatho wesikolo phantsi kwesandla sakhe.
• Ukuthanda amawonga okuyintlalo yabaphangeli kwenza ukuba xa uMadala efuna
ukuqonda ukuba kungafakwa bani, athi ukhona yena Maziko. UMadala ufuna
amnyobe ukuze asifumane isikhundla sobunqununu.
Xa evala
• Usenokuveza indima edlalwa sisimo sentlalo kwibali ekuphuhliseni umxholo
abewukhankanyile. Umzekelo isimo sentlalo xa siphuhlisa umxholo siba
ngunobangela wezehlo ezehla ebalini size ngolo hlobo sifuthele phantse iphepha
ngalinye kwibali side sifuthele nemixholwana ekhoyo siyenze nayo ilikhulise
ngakumbi ibali.
[Naziphi na ezinye iingongoma ezichanekileyo eziphuhlisa umxholo ziya kwamkeleka]. [35]
OKANYE
UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NDIYEKENI – DM Jongilanga
ISICATSHULWA A
6.1 6.1.1 Kumagama asekuqaleni abhalwe bukekela√/kumagama
asekuqaleni akwizibiyeli√/kula ndawo ithi “kusasa ngecawe ...
√/kwintshayelelo.√ (1)
6.1.2 C Enebhabhalaza yokunxila kwayizolo√/C√/Enebhabhalaza
yokunxila kwayizolo.√ (1)
6.1.3 Kwinqanaba lokuyondelelana komdlalo√/ukujiya kwebali.√ (1)
6.1.4 Wayefuna isikhundla sobunqununu√√/wayefuna ukuxabanisa
uNdila noLoni√√/wayedala ubutshaba phakathi kukaNdila
noLoni√√/wayefuna ukuphelelisa uNdila ngomsebenzi. √√ (2)
6.1.5 Kutheni na? O! Nkosi yam? Yehl'intlekele√/yini kodwa le! Ndihlelwa
yintoni?√/akuzange ube nje Joe√/azi ukuba iya kuphelela phi na le
nto!√
[Nayiphi impendulo enye kwezi.] (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
6.1.6 UMawonga akakwazi ukuphakama uyawa√/wafika wathi
folokohlo.√ (1)
6.1.7 Bendingakhathazeka√/bendiya kuva kabuhlungu.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1)
6.1.8 Ukuxokiswa yindoda√/ukunxilelwa yindoda√/ukungalali kwendoda
endlwini.√ (1)
6.1.9 Ngumntu onobuqhophololo√√/uthengisa ngenyaniso ngenxa
yemali√√/uyarhwaphiliza√√/akayonkokeli inyanisekileyo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
6.1.10 Uyayixhasa indoda yakhe√/ume ecaleni komyeni wakhe ngalo lonke
ixesha√/akuxakwa emzini wakhe ubiza uninazala noRay√/akacingi
ngokugoduka√/ubonisa ukudandatheka komphefumlo yindlela
atshintshe ngayo umyeni wakhe.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1)
6.1.11 Wasela utywala ngakumbi√/Waqhubekeka ekrexeza√/akalala
endlwini√/akabinanyani.√ (1)
6.1.12 Asiyonyani, ebesenza iqhinga kuba ebelele kwaZanele.√√ (2)
6.1.13 Wabhubha√/wasweleka.√ (1)
6.1.14 Ibaphethe kakubi, iyabahlupha kakhulu.√ (1)
6.1.15 Uthetha ngento engakhange ibekho.√√ (2)
6.1.16 Wayengayifuni kuba akuyinikwa akayiphungi ayigqibe√√/akubuzwa
umbuzo nguThandiwe ufuna ikofu, egquka umkhondo efuna
uThandiwe axakeke.√√
OKANYE
Wayeyifuna wasuka wakhulelwa bubuthongo erhabule kabini
kathathu.√√ (2)
6.1.17 Kungokuba uMawonga wayengumkhaya kaFuneka√√/wayelichule
lokuququzelela izinto.√√ (2)
6.1.18 UMawonga uyanxila√/uMawonga akalali endlwini√/uMawonga
uyaxoka.√ (1)
6.1.19 UNdila ubecinga fanukuba umoyisile uMawonga kanti
akamoyisanga uza kuziphindezela.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ISICATSHULWA B
6.2 6.2.1 C kukufuna ukuthengelwa iswekile nguMawonga.√/C√/kukufuna
ukuthengelwa iswekile nguMawonga.√ (1)
6.2.2 Uphalele√/uphelelwe ngumsebenzi√/ube linxila√/uphelelwe
sisidima√/uphelelwe yimali/uxabene rhoqo nomfazi wakhe.√
[Nasiphi isibini kwezi] (2)
6.2.3 Kungokuba ebengekho uZanele isithandwa sakhe√/isithandwa
sakhe sasiphangele.√ (1)
6.2.4 Ebemkrokrela ukuba akasamthandi okanye unomnye umntu.√√ (2)
6.2.5 Uthathe isigqibo sokuzibulala.√ (1)
6.2.6 Amantombazana nabafazi bafuna amadoda angenabantu ahamba
odwa.√√ (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no EZ Guqa
UMBUZO 7 (UMBUZO OMDE)
UMHLAHLO NGAMEHLO– LL Ngewu
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:
Kwintshayelelo yakhe umfundi:
• Angachaza isimo sentlalo athi, yinkqu ndawo le liqhubeka kuyo ibali, nexesha eli
liqhubeka ngalo ngokwasezimbalini. Umxholo webali ngowokuba iinkundla zeli
xesha lokhanyo zikholelwa kubungqina obubonwa ngamehlo. Umxholo ongomnye
ngowokuba iinkundla zamatyala ezichotshelwa ngabantu abangamadoda, zinakho
ukubacinezela abasetyhini.
Kwisiqu umfundi angachaphazela:
• Ngokwendawo liqhubeka kwinkundla yamatyala yeli xesha, nkundla leyo
njengenkundla yeli xesha efuna ubungqina ukuze ithathe isigqibo.
• Ngokwexesha ezimbalini, lixesha lokhanyo kuba limalunga nesenzo sodlwengulo
esenzeka ngoMgqibelo, kwinyanga kaJulayi kunyaka we-1995.
• Ityala lichotshelwe yindedeba, kukho umtshutshisi kukho nabameli, aba bantu
bangamadoda, kwaye njengeenkundla zexesha lokhanyo aba bantu bafunde
umthetho obethelela ukuba ukuze ubani abe ubekwa ityala kufuneka ubungqina
obucacileyo.
• Isinxibo sikaNompoxeko sibonisa isimo sentlalo seli xesha. Esi sinxibo senza
ukuba abasetyhini bacinezelwe njengoko kuhlala kunjalo kwiingqondo
zabadlwenguli nabomthetho. Isinxibo sikaNompoxeko, sisigqebhezana, sibangela
ukuba adlwengulwe ize loo nto ibangele ukuba iinkundla zeli zimbeke ityala lesi
sinxibo malunga nokudlwengulwa kwakhe.
• Uneenzipho ezinde ezilondoloziweyo, njengantombazana eli xesha. Ezo nzipho
ubuzwa ngazo ngummeli kaZolani isizathu sokuba angazisebenzisi xa kanti
ebedlwengulwa, njengesixhobo sokuzikhusela. Loo nto yokuba kungabikho
luphawu lwazo lubonakalayo kuZolani, yenza ubungqina bakhe bokuba
udlwengulwe bungamkeleki enkundleni.
• Indedeba le ngumntu osemdala, ozibona izinto ngengqondo yomntu wexesha
lakudala, loo nto yenza ukuba angqinelane nezinto ezichaphazela isinxibo
sikaNompoxeko ezibekwa ligqwetha likaZolani.
• Indlela abonwaba ngayo abantu isetyenziselwa ukuba uNompoxeko adlwengulwe
evela kukhuphiswano looNobuhle, ebusuku.
• Ixesha lemini lisetyenziselwa ukwenza ukuba uNompoxeko adlwengulwe kuhambo
lwasebusuku lumenze ukuba abe lixhoba, kwaye kungabi lula ukumbona ukuze
kungabikho ngqina lingumntu libonayo buceketheke ubungqina.
• Abantu neendidi zabo ezisetyenziswa libali ngugqirha asiwe kuye uNompoxeko
ukuze kubekho ubungqina bodlwengulo, noko ityala angaliphumeleli.
• Ummeli kaZolani usebenzisa ubungqina obubonwayo beefoto ezibonisa uZolani
egonene noNompoxeko, athi bubungqina bokuba bayathandana.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• Isimo sentlalo sasenkundleni, sikhuthaza uZolani ukuba aphinde adlwengule,
eqinisekile ukuba kuza kubekwa ityala elo kwibhinqa alidlwenguleyo
njengesiqhelo. Ude azithembe ukuba uza kuphumelela xa wayedlwengule
uNonkanyezi. Mhla ngetyala uNonkanyezi uyagwetyelwa yinkundla kuba bukho
ubungqina obubonakalayo bokuba udlwengulwe.
• Uthe yena eneenzipho ezimfutshane, wazisebenzisa ekuphaleni uZolani ebusweni.
Uthe enelizwi elisisitshotho kodwa wakhala ukuze aviwe, kubekho ubungqina.
• Inkundla yeli xesha lokhanyo ebimamele ityala lakhe, ibubonile ubungqina
ebufunayo ukuze agwetywe uZolani.
Kwisiphelo angachaphazela:
• Umbhali usisebenzisile isimo sentlalo ukuphuhlisa umxholo wokuba amabhinqa
mawaqinisekise ukuba ubungqina banele, ingakumbi kwiinkundla ezikhokelwa
ngabantu abangamadoda, eziphikele ukubeka ityala kumabhinqa.
[Naziphi na ezinye iingongoma ezichanekileyo eziphuhlisa umxholo ziya kwamkeleka]. [35]
OKANYE
UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUTSHANE)
IZIBHOVUBHOVU ZASEBHAYI – LL Ngewu
ISICATSHULWA A
8.1 8.1.1 Lithetha ukuba zihamba zingenaxhala√/zingoyiki mntu nanto√/
zazizithembile√ (1)
8.1.2 Kwalahleka uxwebhu oluneenkcukacha zetyala emapoliseni.√ (1)
8.1.3 Wasidubula eqatheni endaweni yokusidubula entloko.√√ (2)
8.1.4 Ulikroti√/ulidela-kufa√/uligorha√ kuba uye wamelana nazo
izibhovubhovu akaziyeka zimke nezinto zakhe√/uzincamile wazilwa
izikrelemnqa zakuya emzini wakhe eyedwa.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.1.5 Kubomi bobukrelemnqa iseso sicingela isiqu saso√√/izikrelemnqa
azinabuhlobo benene zidibene ngomsebenzi qha√√/bubomi
obungakhuselekanga.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.1.6 ... impoxo.√ (1)
8.1.7 Ngumoya wonxunguphalo√/wongcungcutheko√/wokoyika.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
8.1.8 (a) C uvuthondaba√/C√/uvuthondaba.√
(b) B inqanaba lokujiya kwezinto√/B√/inqanaba lokujiya
kwezinto.√ (2)
8.1.9 Lifundisa ukuba xa umthetho ungawenzi umsebenzi wawo kulula
ukuba abantu bawuthathele ezandleni zabo√√/ubugewu
abuhlawuli.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.1.10 Kungenxa yokuba ezi zikrelemnqa, ubukrelemnqa bazo bezibenza
ngenkani, zihlutha izinto zabantu zingoyiki nto, namntu.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.1.11 Sifanelekile√, kuba izikrelemnqa zoyisiwe zemka eDikeni√/esinye
sazo saguquka sanqwenela ukucebisa ezinye ngobomi bobugewu
obuyingozi.√
OKANYE
Asifanelekanga√, ngeliphele nezinye zibanjiwe zohlwaywa√/
ngeliphele amapolisa ohlwayelwe ukungawenzi umsebenzi wawo√/
umfo kaMaqhazolo namadoda aseDikeni ngebohlwayelwe
ukuthathela umthetho ezandleni zabo.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
ISICATSHULWA B
8.2 8.2.1 Sesinye sezibhovubhovu zaseBhayi√/sesinye sezikrelemnqa
zaseBhayi√/sisikrelemnqa/sisibhovubhovu.√ (1)
8.2.2 Wayeye kuqhekeza kwaMaqhazolo.√ (1)
8.2.3 C yokonzakala kakhulu√/C√/yokonzakala kakhulu.√ (1)
8.2.4 Baqokelele nezo zihlunu besezahlukene nenxalenye yomzimba.√ (1)
8.2.5 Oomabonakude√/noonomathotholo.√ (1)
8.2.6 Njengonina, ukulila kwakhe bekulindeleke ukuba alilele
ukonzakaliswa konyana wakhe koko yena wasuka walilela ukuba
abahlaseli bengambulalanga unyana lowo wakhe.√√ (2)
8.2.7 Uye wanomnqweno wokudibana nezinye izikrelemnqa
ezisekwikhondo awayekulo, azilumkise.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
8.2.8 Njengabantu abangakhathaliyo√√/njengabantu abangawuxabisanga
umsebenzi wabo√√/njengabantu abangelulo uncedo eluntwini.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.2.9 Sasilungile, ayesindisa ubomi bawo nobeentsapho zawo kunokuba
enzakale okanye afe.√√
OKANYE
Sasingalunganga, kuba ayefanele ukuba azilwele izinto zawo
azisebenzele nzima.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
8.2.10 IBhayi yenye yeedolophu ezinkulu, kukho inkolelo yokuba
izikrelemnqa zasezidolophini ezinkulu zibenza ngokungafihlisiyo
ubukrelemnqa.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1)
8.2.11 Kukuba ngamagwala√/kukusithela ngemfundo.√ (1)
8.2.12 Ngokuba athi engamadoda enjalo angakwazi ukukhusela izinto
zawo neentsapho zawo√√/abonakale engamabhetyebhetye
ebafazini bawo.√√ (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO D: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
9.1 Awu!√/ngu-Awu!√ (1)
9.2 Indoda enelizwi eliphakamileyo√/indoda enomoya√/indoda engakhethe bala
lamntu√/indoda enentliziyo enye√/enelizwi eliqaqambileyo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
9.3 Aqin'amadolo√/ayeka ukoyika√/ayeka ukuhlininika√/ayek'ukulila.√
[Nayiphi impendulo enye kwezi.] (1)
9.4 qwenge.√ (1)
9.5 Isekho√ kuba basekho abantu abasakholelwayo kwinyani.√
OKANYE
Ayisekho√ kuba abanye abantu abathethi nyani ngenxa yokuthenga ubuso.√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
9.6 Owokuba iimbongi zinceda ngokuqinisa umkhosi√/ziyakwazi ukumkhuthaza
umntu zimnike nethemba.√ (1)
9.7 Luchasaniso.√ (1)
9.8 Kumaphakathi.√ (1)
9.9 Zazisikelela, √ zazizinzisa ezihlalweni zazo√, zawuthu-thathuth’umkhosi izinja
zakomkhulu.√ (1½)
9.10 Sesokuba iimbongi ziyaphixanisa zifunze nokufunza.√√ (2)
9.11 Ibek'amabala nezibakala ibabaze.√ (1)
9.12 Ithetha ngokudunyiswa kwemisebenzi emihle yezandla zikaThixo.√√ (2)
9.13 "Azi nithi bantu bani n'aba soloko bakhamisa."√ (1)
[17½]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 10 (UMBUZO OMFUTSHANE)
10.1 Kuba kukufutshane nendawo ahlala kuyo√/kaloku ahlala kufutshane
nomlambo√/yindawo aphumla kuyo ngendalo yawo.√ (1)
10.2 Yindubule√ nexoxo.√ (2)
10.3 Ithetha ukuthi amasele ayeye onke kwintlanganiso√/Ithetha ukuthi amasele
ayephume ngobuninzi bawo.√ (1)
10.4 Yindubule.√ (1)
10.5 Ayathetha√/ayakhahlelana√/ayabonisana ngezidla usapho√/abizwa ngokuba
ngumzi kaSele√/ukubamba intlanganiso√/ukuphuma ngendlu√.
[Nasiphi isithathu kwezi.] (3)
10.6 Izakhe ngokusebenzisa imiqolo emihlanu kwisitanza ngasinye√√/isebenzise
imvano-siphelo kwimiqolo emine yesitanza ngasinye.√√ (2)
10.7 B. weliso√/weliso.√/B.√ (1)
10.8 Ayenomsindo kakhulu√/ayecaphuka kakhulu.√ (1)
10.9 Hayi√ awakhuthazi kuba abanye abantu abakhuthazeki kukugxekwa.√
OKANYE
Ewe√ Angabakhuthaza abantu abasele bekuqhelile ukukhuthazwa
ngokugxekwa.√/Amkhuthaza uNdubule watsho wafuna ukuya phambili.√ (1½)
10.10 Sisigqebelo.√ Siwudlulisa ngokuba lo kanye uthi makuyiwe phambili, kumqolo
wama-20 ngulo ubaleke kuqala kumqolo we-24.√ (2)
10.11 Sisetyenziselwe ukubonisa ukuba isenzo sokuhlala phantsi senzeke
ngokukhawuleza.√√ (2)
[17½]
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
11.1 11.1.1 ... sonethi.√
11.1.2 ... eli-14.√
1.1.3 ... sibhozo.√ (1½)
11.2 Lizisa intsingiselo yokubambana√/umanyano.√ (1)
11.3 11.3.1 imvano-siqalo.√
11.3.2 imvano siphelo.√ (2)
11.4 Ukomelela√√/ukwendela√√ (2)
11.5 Isetyenziselwe ukubonakalisa ubunye kwabamanyeneyo.√√ (2)
11.6 Uthetha ukuthi izimvo zabo ziyangqinelana kwaye bamanyene√/zomelele.√ (1)
11.7 B Izimvo zabo zicingisisiwe√/B√/izimvo zabo zicingisisiwe.√ (1)
11.8 Ithetha ngazo naziphi izinto ezixabanisayo.√ (1)
11.9 Kunesiphumo esikukuphefumlelana ngamoya mnye√/kunesiphumo
esikukuvana√/umanyano lwabo lubenza bakhule kunye.√ (1)
11.10 Lithetha ukuthi abamanyeneyo bayancedisana kwizinto ezibaxakayo√/abantu (1)
abazalanayo bancedisana kwizinto ezibaxakayo.√
11.11 Abantu abamanyeneyo bangamelana nayo nayiphi imingeni abajongene
nayo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
11.12 Ubhekisa kubo nabaphi abantu abamanyeneyo.√ (1)
11.13 Usebenzise isingqisho esingu-aa, bc, da, ef, gggg, hh.√ (1)
[17½]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 12 (UMBUZO OMFUTSHANE)
12.1 12.1.1 ... nkonjane √
12.1.2 ... tyhilwa √
12.1.3 ... moyana √ (1½)
12.2 "ndanda" √ (1)
12.3 "lundixelela" √/ “lundazisa” √ (1)
12.4 12.4.1 B Isifaniso√/B√/isifaniso.√
12.4.2 A Isimntwiso√/A√/isimntwiso.√ (2)
12.5 Uthethele ngaphakathi√√/ukuthethela entliziyweni.√√ (2)
12.6 Kuba ithe iyayibanga kwakwisitanza soku-1√√/kuba ithe yeyayo inkonjane.√√
[Nayiphi enye kwezi.] (2)
12.7 Yintaka entle√/iyandanda xa ibhabha√/ayibhabheli phezulu√/inemibala-bala
emihle√/inesihlwithi√/inesifuba esihle√/amanqina ayo abalasele ngeenzipho√/
isisila eside.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
12.8 Intle kakhulu kangangokuba akukho nto inokuphinda yenziwe ukuyiphucula√/
akukho nto intle ngaphezu kwayo√/intle ayinasiphako.√ (1)
12.9 Kumqolo woku-1 iyifanise nengelosi√√/kumqolo wama-30, ithi yintaka yezulu
√√/inyulu.√√ (2)
12.10 Imbongi yonwabile.√ (1)
12.11 Uphindaphindo lombuzo buciko lusetyenziselwe ukuba lwenze ukuba
abafunda umbongo bazibone sele beqaphela iimpawu ezintle zenkonjane.√√ (2)
[17½]
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO - IRUBHRIKHI YOKUMAKISHA ISINCOKO SONCWADI
Qaphela umahluko kumanqaku anikwa umxholo xa kuthelekiswa nalawo esakhiwo nolwimi.
ULWABIWO LWEEKHOWUDI UMXHOLO [25] ULWABIWO ISAKHIWO NOLWIMI [10]
NAMANQAKU Ukuchazwa kwesihloko: Ubunzulu LWAMANQAKU Isakhiwo, sibhalwe kwaye
bezimvo, ukuzathuza nokuqondwa kakuhle sinikezelwe ngokungqinelanayo.
komsebenzi omiselweyo. Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala.
Ikhowudi 7 Kugqwesile - Ubonakalisa ingqiqo nolwazi olunzulu Kugqwesile - Isincoko sakhiwe
80–100% 20–25 ngesihloko, nemiba yesihloko iphicothwe 8–10 ngokuthungelanayo.
amanqaku ngokugqwesileyo. amanqaku - Intshayelelo nesiphelo zigqwesile.
- Isincoko siphuhlile. (90+ ukugqwesa - Izimvo zakhiwe kakuhle kwaye
kwesincoko). ziphuhliswe ngokucacileyo.
- Unike uluhlu lwezimvo oluphuhlileyo - Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
noluxhaswa ngokugqibeleleyo kwitekisi. ziphuhlile, ziyathabathekisa kwaye
- Ubonakalisa ulwazi oluphuhlileyo lwale jenri zigqwesile.
netekisi.
Ikhowudi 6 Kuphakamile - Ubonakalisa ingqiqo echanekileyo Kuphakamile - Isincoko sakhiwe kakuhle.
70–79% 17½–19½ ngesihloko. Imiba yesihloko iphicothwe 7–7½ - Intshayelelo nesiphelo ziyancomeka.
amanqaku ngokwanelisayo. amanqaku - Izimvo neengcinga zilandeleka lula.
- Isincoko sicacile. - Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
- Unike uluhlu lwezimvo ezibhadlileyo zingqinelana ngokuchanekileyo
nezixhaswe kakuhle kwitekisi. neenjongo zesincoko.
- Ulwazi lwejenri netekisi luyancomeka - Isinikezelo sihle.
kakhulu.
Ikhowudi 5 Kuphakathi - Ubonakalisa ingqiqo nokusiqonda kakuhle Kuphakathi - Isakhiwo sicacile kwaye nezimvo
60–69% 15–17 isihloko. 6–6½ zilandelelana ngokufanelekileyo.
amanqaku - Uzamile ukusicacisa isincoko sakhe. amanqaku - Intshayelelo, isiphelo kunye neminye
- Unike uluhlu lwezimvo ezibhadlileyo, kodwa imihlathi zilungiselelwe
azixhaswanga ngendlela egqibeleleyo. zanamathelana kakuhle.
- Ulwazi lwejenri netekisi luyancomeka. - Ukudweliswa kwezimvo
kuyalandeleka.
- Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
zikhangeleka zichaneke kakuhle.
Ikhowudi 4 Kuyanelisa - Uzamile ukubonakalisa ingqiqo malunga Kuyanelisa - Bukho ubungqina besakhiwo
50–59% 12½–14½ nesihloko, kodwa kukho imiba 5–5½ obubonakalayo.
amanqaku engaphuhliswanga ngokwaneleyo. amanqaku - Isincoko siyasilela ekwakhiweni
- Amanye amanqaku akhe axhasa isihloko kwezimvo ngokulandelelanayo
ngokwanelisayo. nangokunamathelanayo.
- Ezinye izimvo ziyaxhasa nangona - Iziphene zolwimi zincinci, ithoni
ubungqina buthanda ukunganelisi ncam. nesimbo sokubhala zithande
- Ulwazi lwejenri netekisi lukwizinga ukuchaneka ngokwanelisayo.
eliphantsi. - Imihlathi ithande ukuchaneka.
Ikhowudi 3 Kuzamekile - Umbuzo uphendulwe ngokuqhelekileyo Kuzamekile - Uyilo kunye/okanye isakhiwo
40–49% 10–12 nangokungazimiseli ngokupheleleyo. 4–4½ zixazalala.
amanqaku - Ingqiqo nokuqondwa kwesihloko kuvezwe amanqaku - Izimvo azibhalwanga
kancinci kakhulu. ngokulandelelanayo.
- Izimvo aziphuhlanga kwaye zixhaswa - Imihlathi ixazalala.
kancinci ngoko kukwitekisi. - Kukho ubungqina beziphene zolwimi.
- Umfundi akakayilandeli ncam le jenri - Ithoni nesimbo zitenxile kwiinjongo
netekisi. zobhalo lwemfundo ephakamileyo
yengqiqo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
Ikhowudi 2 Kunzinyana - Akasilandeli tu isihloko. Kunzinyana - Ukulandelelana kakuhle kwezimvo
- Isincoko sibonakalisa ukuphinda-phindwa kuchatshazelwa lubhalo oluxazalala
30–39% 7½–9½ kwezimvo kwaye sithanda ukuphuma 3–3½ nesakhiwo esingacwangciswanga
emxholweni. kakuhle.
amanqaku - Akukho zimvo ziphuhlileyo, ingqiqo amanqaku - Iziphene zolwimi nesimbo
ixazalala/nezimvo azixhaswa ngetekisi. esingachanekanga zibangela ukuba
- Akanalo tu ulwazi lwale tekisi nejenri. esi sincoko sibe sesibhalwe
ngokungenampumelelo tu.
Ikhowudi 1 Kunzima - Isincoko sifuna ukungqinelana nesihloko Kunzima - Kunzima ukubona ukuba isihloko
0–29% 0–7 kodwa izimvo kunzima ukuzilandela okanye 0–2½ siphuhlisiwe.
amanqaku zitenxile. amanqaku - Abukho ubungqina besicwangciso
- Ufumene ubunzima ekuphenduleni sesakhiwo nolandelelwano lwezimvo.
umbuzo. Izimvo zakhe ezimbalwa - Isincoko asinayo imihlathi
ezikhangeleka zisemxholweni azinakho nonamathelwano.
ukuxhaswa ngetekisi. - Ulwimi lufe amanqe.
- Akanalo tu kwaphela ulwazi lwale tekisi - Ithoni nesimbo sokubhala zixazalala
nejenri. kwaye ziphume ecaleni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper