Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202417 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 17 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-17. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli Candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Loo nyaka awusoze ulibaleke kum! Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makakhankanye iinkcukacha malunga nalo nyaka athetha ngawo. • Angabalisa ngesiganeko esinye okanye eziliqela ezathi zehla ngaloo nyaka. • Angabalula okuhle okanye okubi okwenzekayo ngaloo nyaka athetha ngawo. • Makaxele isizathu sokuba loo nyaka athetha ngawo ungabi nakulibaleka kuye. • Anganika amava akhe nawakufundayo malunga naloo nyaka athetha ngawo. • Anganika isilumkiso malunga neziganeko okanye isiganeko saloo nyaka. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.2 Isihloko: Ukubaluleka kokufunda ezinye iilwimi Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Inkcaza ngeelwimi gabalala. • Ukubaluleka kolwimi njengesixhobo sonxibelelwano phakathi kwabantu. • Angakhankanya iilwimi ezisetyenziswa eMzantsi Afrika. • Angacacisa ngeendlela iintlanga ezahlukileyo eMzantsi Afrika ezincedakala ngayo ngenxa yeelwimi ezahlukileyo. • Makaveze uvakalelo lwakhe malunga nokwaziwa kweelwimi zaseMzantsi nefuthe elidalwa kukwazi ezinye iilwimi kwimpilo yabantu boMzansi Afrika. • Angavelela amaziko athatha inxaxheba kuphuhliso okanye ekufundeni ezinye iilwimi neenjongo zawo kwiphulo labo lolu phuhliso. • Angachaphazela iingxaki ezidalwa kukungazazi iilwimi zabanye abantu. • Makathethe ngezinto eziyinzuzo kulowo ufunde wazi nezinye iilwimi. • Anganika imizekelo yeelwimi azaziyo neendlela okuthe kwamnceda ngazo oko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.3 Isihloko: Ndandisithi ndiyamazi kanti ... Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngalo mntu awayesoloko esithi uyamazi. • Angakhankanya izizathu zokuba acinge ukuba uyamazi lo mntu athetha ngaye. • Makabalule okwathi kwenzeka ukuze akuthandabuze ukumazi kwakhe. • Angaxela indlela obachaphazeleka ngayo ubudlelwane bakhe naye. • Anganika isilumkiso esisukela kwimeko emalunga nokucinga ukuba uyamazi umntu. • Anganika amava neemvakalelo zakhe ngobudlelwane nabanye abantu. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.4 Isihloko: Isekho imfuneko yokunxitywa kweyunifom ezikolweni! Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngeyunifom. • Angakhankanya imvelaphi yokunxitywa kweyunifom ezikolweni. • Angakhankanya okukumaxwebhu karhulumente woMzantsi Afrika malunga nokunxitywa kweyunifom ezikolweni. • Kwimbono exhasayo: Angabalula ukubaluleka kokunxitywa kweyunifom ezikolweni azathuze. • Angakhankanya indlela iyunifom ephucula ngayo isidima sesikolo kunye nembonakalo yabantwana besikolo. • Angachaza ukuba iyunifom ingaluncedo njani ukunqanda ukuhleleka kwabafundi abathile esikolweni. • Angakhankanya ukuba idala ubunye phakathi kwabafundi besikolo. • Anganika imizekelo kulwazi olukhoyo nakumava akhe. • Kwimbono echasayo: Angakhankanya iingxaki ezithi zibekho xa kunyanzeliswa ukunxitywa kweyunifom ezikolweni. • Angaveza ukuthathwa kwelungelo lobuyena nokunxiba ngendlela ayithandayo. • Angabalula ukuba iyacalula kwaye ikhuthaza ukubukula ilungelo leqela elithile labantu malunga nesini. • Angakhankanya ukuchithwa kwemali kwiyunifom njengendleko engeyomfuneko endaweni kokusebenzisa iimpahla ezikhoyo. • Anganika imizekelo kulwazi olukhoyo nakumava akhe. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.5 Isihloko: Indalo iluncedo ebantwini kanti ikwayingozi Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makanike iinkcaza ngendalo. • Angakhankanya indima edlalwa yindalo ebomini jikelele. • Kwicala loncedo: Makakhankanye izinto ezenza ukuba indalo ibe luncedo. • Anganika imizekelo yezinto eziyindalo nendlela eziluncedo ngayo kuluntu. • Angaveza indima uluntu jikelele oluyenzayo kuphuhliso lwendalo ukuze ihlale iluncedo. • Kwicala lobungozi: Makakhankanye izinto ezenza ukuba indalo ibe nobungozi. • Angaveza iindlela uluntu olunokuzikhusela ngayo kubungozi bendalo. • Angaveza indima yoluntu ekwenzeni ukuba iindalo iphele inobungozi. • Makaqukumbele ngokushwankathela izimvo azibekileyo macala ze aveze olwakhe uluvo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.6 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Inkcaza ngezixhobo zokuzimamelela isandi ezindlebeni. • Uncedo lwazo xa sifuna ukumamela okuthile sisodwa. • Uncedo lokusebenzisa izixhobo zokuzimamelela isandi kwimisebenzi ethile. • Ubungozi kumntu osebenzisa izixhobo zokuzimamelela isandi esiphezulu kakhulu ezindlebeni. • Iingozi ezizezinye ezibangelwa zizixhobo zokuzimamelela isandi ezindlebeni, umzekelo, kungakwenza ungeva nto. • Iingcebiso onokuzinika uluntu jikelele ngokusebenzisa ezi zixhobo zokuzimamelela isandi ezindlebeni ngendlela ekhuselekileyo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Iinkcukacha ngongcoliseko lwendalo gabalala. • Iinkcukacha ezibhekiselele kulwandle. • Inkunkuma nongcoliseko lwendalo/ungcoliseko lwamanzi. • Angakhankanya ukubaluleka kokugcina ulwandle lucocekile. • Ubungozi bongcoliseko lweelwandle kwindalo ephila kulo. • Igalelo labantu elibangela/ elithintela ungcoliseko lwamanzi. • Iingxaki zezoqoqosho ngenxa yongcoliseko lweelwandle. • Ifuthe longcoliseko kwiintsapho nakubakhenkethi. (Umviwa angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo isihloko.) [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngonxibelelwano lwetekhnoloji. • Angathetha ngeselfowuni njengesinye sezixhobo zonxibelelwano. • Angakhankanya iindidi zeeselfowuni nendlela ezisebenza ngayo. • Makanike ingcaciso ngendima edlalwa ziiselfowuni kwimpilo yabantu kule mihla. • Angakhankanya uncedo lwazo ekufikeleleni kwiindawo ezithile nasekufuneni imisebenzi. • Angakhankanya ukuba zingasebenza njengezixhobo zokhuseleko. • Angabalula okuhle nokubi malunga neeselfowuni. • Angakhankanya ukuphela konxibelelwano olukukuthetha/incoko/ubudlelwane phakathi kwabantu abahleli kunye ngenxa yeselfowuni. • Anganika amava akhe malunga noncedo okanye ingxaki ayifumana ngenxa yeselfowuni. • Anganika iingcebiso malunga nendlela yokusebenzisa iiselfowuni kwiindibano zolutsha. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye: • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo-oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela-isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Kwisincoko esivelela amacala omabini • Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso. Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. • Isibuliso – sesifanelekileyo, ileta iya kumhlobo wakhe, ambize ngegama. • Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umhlobo wakhe. • Umxholo mawube malunga nokukhalazela ukungaphumeleli komhlobo wakhe kwitheko lomhla wokuzalwa kwakhe. • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] 2.2 ILETA ESESIKWENI • Iidilesi zimbini eyomntu obhalayo nalowo ubhalelwayo. • Isibuliso – sesisesikweni- umzekelo: Mhlekazi obekekileyo. • Umcimbi/umba – xa ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwa umgca. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhala ileta esesikweni. • Umxholo ngowokuncoma impatho entle ayifumene kubasebenzi bemanejala yerestyu ebeyokutya kuyo. • Isiphelo seseleta esesikweni – igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo. • Ulwimi malube lolusesikweni. [30] 2.3 INQAKU LEMAGAZINI • Isihloko masibe nomtsalane sidlwengule umxhelo. • Igama lomntu obhala inqaku malivele. • Makuqalwe ngesizathu sokubhalwa kweli nqaku; Umxholo mawube malunga ngokulahleka kwabantwana kwiindawo zikawonke-wonke ngexesha leeholide zikaDisemba. • Isimbo sokubhala singaba sesichazayo nesikhatshwa zizafobe ukutsala umdla. • Amagama, iindawo, amaxesha obume bendawo kunye nezinye iinkcukacha ezifunekayo mazifakwe kwinqaku elo. • Malibhalwe ngokweekholam. • Makusetyenziswe ulwimi olufanelekileyo. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.4 INTETHO ENGEKHO SESIKWENI • Mabakhankanywe abantu abaza kuba bekho. • Mayivele imo yesithethi novakalelo lwaso. • Usuku, umhla nendawo ekwenziwa ngayo intetho maluxelwe. • Iinjongo zentetho mazicace. • Umxholo mawube ngamazwi enkuthazo avela kumphathi kwayala njengoko ilungiselela ukhuphiswano oluzayo. • Ulwimi malube lolungekho sesikweni. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 IPOWUSTA • Makulandelwe ifomathi efanelekileyo. • Okubhaliweyo kwipowusta makucace, kunike umdla. • Mayicace ukuba ipowusta ijolise koobani. • Makuvele umhla nexesha oza kuqala ngalo umcimbi. • Makuvele iinkcukacha zalo mdlali-macwecwe kuxelwe nezinto ezitsala umdla ngaye. • Iinkcukacha malunga nohlobo lomculo awudlalayo, mazivele zonke. [20] 3.2 UNGENISO KWIDAYARI • Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo- 'ndi'. • Mayibe lolweentsuku ezintlanu. • Umhla nexesha lokubhala libalulekile. • Umxholo mawube ngowokulungiselela umdaniso webanga leMatriki. • Akunyanzelekanga ukuba imihla ibe yelandelelanayo. • Imizwa neemvakalelo zinokuvakaliswa. • Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20] 3.3 IMIYALELO • Mayibe malunga namalungiselelo okhenketho. • Makuvele izinto ekunyanzeleke ukuba abe nazo phambi kohambo, ezihambelana nenjongo yokhenketho. • Imiyalelo mayicace gca, kusetyenziswe isiyaleli ubukhulu becala. • Makusetyenziswe imo evumayo ubukhulu becala. [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha NPJ ZFH
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 15 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 16 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 17 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile ibonisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala -Izimvo zihlakaniphile kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi kolwazi lweempawu Impendulo nezimvo zivuthiwe zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi zolu didi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi nasemxholweni zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lwetekisi -Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma -Intsingiselo iduka -Umsebenzi ungqalile akukho zadakancwa -Ukunamathelana ecaleni kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU kugqwidiza ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo -Kunqabile -Akukho -Kubonakala kumxholo nezimvo kwenzeka ukunamathelana ukunamathelana ukunamathelana kwizimvo -Iinkcukacha zixhasa ngokufanelekileyo komxholo nezimvo kumxholo nezimvo nomxholo isihloko -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu -Iingcamango zidakancwe -Ifomathi ingqalile zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa ngobunono kwaye zonke iindawana ezikhoyo -Ifomathi ingqalile -Imigaqo yefomathi isihloko iinkcukacha zixhasa isihloko ezingachanekanga kodwa zikho ephambili ityeshelwe -Imigaqo eyimfuneko -Ifomathi ifanelekile kwaye aziyiphazamisi injongo iindawana okanye isetyenziswe yobhalo lwale tekisi ichanekile yokubhala ezingachanekanga ngokungaqondi ityeshelwe ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene kakhulu nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama nesigama Ithoni, irejista, isimbo, nenjongo, abo kujoliswe kubo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu azifanelananga ncam azifanelananga nesigama singqamene kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo nenjongo, abantu kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi nemeko kwakunye nemeko ekujoliswe kubo kunye imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nemeko nabantu ekujoliswe nemigaqo ngokuchanekileyo zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso -Izakhi zezivakalisi kubo Ukhetho- magama -Phantse kube akukho umyalezo wakheke kakuhle -Isigama siyanelisa zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Iimpawu zokubhala nasinye isiphene -Isigama sichanekile -Iimpazamo zobhalo eziphazamisa ixazalala iyadida kunye nopelo -Ubukhulu becala azikho ezikhoyo umyalezo -Isigama asihambelani iimpazamo aziyiphazamisi -Sinqongophele nenjongo 8 AMANQAKU intsingiselo isigama -Intsingiselo ilahlekile -Kukho amagingxi- kakhulu gingxi kwintsingiselo UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all