NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2024
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 253.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Yingxaki yokunqaba kwamathuba emisebenzi.√ (1)
1.1.2 Kukoyika ubunzima bomsebenzi.√
Kukoyika ukugxekwa.√
Kukoyika ukungafumani nkxaso kwimizamo yalo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.3 Lisixelela ukuba likhulu inani labantu abafuna izithuba
zengqesho√√/ukuba baninzi abantu abadinga umsebenzi√√/ ukuba
abantu abaninzi abaphangeli.√√ (2)
1.1.4 Abanye babo ...√√ (2)
1.1.5 Kungokuba wafumana inkxaso kumbutho ojongene namafama
kweli loMzantsi Afrika√√/kungokuba wafumana iingcebiso
kumbutho ojongene namafama malunga nesivuno esifuneka
ngamandla kwiimakethi, oko kwenza ukuba athengisele iivenkile
ezinkulu.√√ (2)
1.1.6 Kukuvula iziko lokuqeqesha abafundi kwezolimo.√
Kukunceda amafama asakhulayo kwiingxaki ahlangana nazo.√
Kukuqhuba iindibano zokukhuthaza nabanye abantu ukuba nabo
baziqalele awabo amashishini.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.7 Waqala mhla wathi evela emsebenzini, wafika omnye wabahlobo
bakhe emcocela iiteki.√ (1)
1.1.8 Kuthethwa ukuba kwakunzima kodwa wanyanzelisa kwezo meko
wasebenza nzima akanikezela√√/kuthethwa ukuba iimeko
zazinzima kungekho lula kodwa walizama ishishini lakhe, akanike-
zela.√√ (2)
1.1.9 Wafumana uncedo lwenkxaso-mali.√ (1)
1.1.10 Ngamazwi athi, ulutsha maluqine lungavumeli mntu ukuba eme
phambi kwamaphupha alo√√/ athi ulutsha malungoyiki
ukugxekwa√√/ athi ulutsha malungoyiki ukungaxhaswa√√/athi
impumelelo yomntu ayixhomekekanga kudidi lomsebenzi aqeshwe
kuwo kule mihla.√√ (2)
1.1.11 Ngokuthi enze ukuba impumelelo yeshishini lakhe ithi saa, ifikelele
kubantu abaninzi√√/ngokuthi enze ukuba lidume ishishini
likaNompumelelo, nto leyo eyabangela ukwanda kwenani lezicelo
zolutsha zokuqeqeshwa kwezoshishino.√√ (2)
1.1.12 B√/B kumakhwenkwe namantombazana√/kumakhwenkwe
namantombazana.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
1.1.13 Kumbhali wetekisi nakumfundi wayo√√/kumbhali wetekisi
nakubantu abangqinelana nolu luvo.√√ (2)
1.1.14 Iphumelele, kuba inike imizekelo ebonakalisa ukuba ulutsha
luyakwazi ukuphumelela kwezoshishino√√/kuba ibonakalisa ukuba
xa ulutsha lufumene inkuthazo noncedo, luyaphumelela
kwezoshishino.√√
OKANYE
Ayiphumelelanga, kuba ayisixeleli ngeengxaki olujongana nazo
ulutsha xa sele lungene kwezoshishino√√/kuba ayiniki lwazi
ngohlobo lwenkxaso engeyomali enceda ulutsha ukuba
luphumelele.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Kubonakalisa ukuba usebenza umsebenzi onobungozi, odinga
ukuba intloko yakhe ikhuseleke√√/ kubonakalisa ukuba usebenza
kwiziko/ kwindawo eyikontraki.√√ (2)
1.2.2 Wonwabile√ kuba uncumile.√ (2)
1.2.3 Kukukhuthaza ukufundiswa kwabantwana ngomsebenzi
beselula√√/kukukhuthaza inkxaso yabantu abadala kubantwana.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
o 2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE
MABINI.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. Ndwendwela amaziko acebisa 1. Tyelela kumaziko eengcebiso
ngeekhariye ucele ukuxhotyiswa ngolwazi ngeekhariye ucele ulwazi ngomsebenzi
malunga nomsebenzi owunqwenelayo. owunqwenelayo.
2. Wukhangele umsebenzi onqwenela 2. Wufune umsebenzi owunqwenelayo
ukuqeshwa kuwo ngoku usengumfundi. usafunda.
3. Qinisekisa ukuba uhamba imisitho 3. Hamba iindibano ezingeekhariye
engemiba yeekhariye ezahlukileyo. ezingafaniyo.
4. Gcina ulwazi nezakhono onazo ngodidi 4. Hlala unolwazi nezakhono
lomsebenzi owufunayo zikwizinga ezikumgangatho ophezulu ngomsebenzi
eliphezulu. owunqwenelayo.
5. Hlala usenza uphando malunga 5. Mawusoloko uphanda ngeenkampani
neenkampani onomnqweno onomdla wokuzisebenzela.
wokusebenza kuzo.
6. Hlala uxhobile ngokuphatha ikopi yesivi 6. Ngalo lonke ixesha usiya emisithweni,
yakho kuyo yonke imisitho oya kuyo. hamba nekopi yesivi yakho.
7. Qala ngokuvolontiya, unikele ngexesha 7. Qala ngokusebenzela inkampani
namandla akho kwinkampani ungajonganga nzuzo.
oyikhethileyo.
[60 amagama] [41 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: ULWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 YiMedical Care.√ (1)
3.2 Sisaphulelo sama-20%.√
Lulwazi oluchaza ukuba oogqirha bahlala bekho.√
Kukuvakalisa ukuba oogqirha baziincutshe.√
Kukuxela ukuba kuhlala kuvulwe iiyure ezingama-24/7.√
Kukusebenzisa isilogani sesibhengezo esithi “Sibek’ impilo yakho phambili!”√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
3.3 C √/C bayagqwesa√/bayagqwesa.√ (1)
3.4 Lusixelela ukuba eli ziko lihlala livuliwe√√/ukuba kuhlala kuvuliwe ngalo lonke
ixesha kweli ziko, ngazo zonke iintsuku zeveki√√/ukuba akuvalwa kweli
ziko.√√ (2)
3.5 ꞌSibekꞌ impilo yakho phambili!ꞌ√ (1)
3.6 ... phambili.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
3.7 Lungamenza ukuba ayithembe, kuba lubonakalisa ukuba oogqirha
bayakonwabela ukwenza umsebenzi wabo okukunceda abantu kweli ziko
lempilo√√/kuba lubonakalisa ukubamkela bonke abantu abandwendwele eli
ziko√√/lubonakalisa ububele obunikwa umntu ondwendwele eli ziko.√√
OKANYE
Alunakumenza ukuba ayithembe, kuba uncumo aluyongqiniseko yokuba
isevisi enikwa leli ziko isemgangathweni√√/kuba uncumo lunokusetyenzi-
selwa ukutsala abantu ibe isevisi yona imbi ngoko akunakujongwa lona
ukuthemba isevisi.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
UMBUZO 4
4.1 NguKaren.√ (1)
4.2 Bayathetha√/kuba kusetyenziswe amaqam entetho√/kuba imilomo yabo
ivulekile.√ (2)
4.3 B√/B wothukile√/wothukile.√ (1)
4.4 Eyokuba akanalwazi ngendlela yokuziphatha kudliwano-ndlebe√√/eyokuba
uzithembe ngendlela enendelelo.√√ (2)
4.5 Sisetyenziswe ngokuthi uGray afune ukuhlawulwa umvuzo ophezulu kodwa
uyazivuma ukuba akanalo ulwazi lwalo msebenzi.√√ (2)
4.6 Ndiyavumelana nalo, kuba amava nezakhono zenza ukuba umntu enze
umsebenzi osemgangathweni, ngoko ke umfanele umvuzo ophezulu.√√
OKANYE
Andivumelani nalo, kuba umvuzo awunakujongwa ngamava koko
unokujongwa ngobunzima bomsebenzi umntu aza kuwenza√√/ kuba nokuba
umntu akanamava, xa ewuqeqeshelwe umsebenzi uyakwazi ukuwenza
ngokusemgangathweni ophucukileyo, utsho uwufanele umvuzo ophezulu.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2024
NSC-Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 ... ayilulanga.√ (1)
5.1.2 Kubalulekile ukuba phambi kokuluthatha√olu√hambo uzilungiselele. (2)
5.1.3 C√/C sobunjani√/sobunjani.√ (1)
5.1.4 Ishishini liyaqaleka nokuba akukho nkxaso-mali.√√ (2)
5.1.5 itshintsha√/ ijika.√ (1)
5.1.6 (a) -shishina√/ ukushishina
(b) Lo somashishini ushishina ngeegusha√/Akazityi iinkuku zakhe
kuba uyashishina ngazo.√
[Nasiphi isivakalisi esichanekileyo siya kwamkeleka.] (2)
5.1.7 Kukudibanisa izivakalisi ezibini zibe sisivakalisi esinye.√√ (2)
5.1.8 Ukusebenza nzima kuyanceda√ xa unawo√ umonde. (2)
5.1.9 aphezulu.√ (1)
5.2 5.2.1 Sebenza elabhoratri!√√ (2)
5.2.2 Ndifundele ukuba ngumvelisi wamachiza.√√ (2)
5.2.3 Amachiza okunyanga izifo aza kuveliswa ndim√√/Amachiza
okunyanga izifo ndiza kuwavelisa.√√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper