Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220249 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 80 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/ nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela. 4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi. 8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 Yingxaki yokunqaba kwamathuba emisebenzi.√ (1) 1.1.2 Kukoyika ubunzima bomsebenzi.√ Kukoyika ukugxekwa.√ Kukoyika ukungafumani nkxaso kwimizamo yalo.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 1.1.3 Lisixelela ukuba likhulu inani labantu abafuna izithuba zengqesho√√/ukuba baninzi abantu abadinga umsebenzi√√/ ukuba abantu abaninzi abaphangeli.√√ (2) 1.1.4 Abanye babo ...√√ (2) 1.1.5 Kungokuba wafumana inkxaso kumbutho ojongene namafama kweli loMzantsi Afrika√√/kungokuba wafumana iingcebiso kumbutho ojongene namafama malunga nesivuno esifuneka ngamandla kwiimakethi, oko kwenza ukuba athengisele iivenkile ezinkulu.√√ (2) 1.1.6 Kukuvula iziko lokuqeqesha abafundi kwezolimo.√ Kukunceda amafama asakhulayo kwiingxaki ahlangana nazo.√ Kukuqhuba iindibano zokukhuthaza nabanye abantu ukuba nabo baziqalele awabo amashishini.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 1.1.7 Waqala mhla wathi evela emsebenzini, wafika omnye wabahlobo bakhe emcocela iiteki.√ (1) 1.1.8 Kuthethwa ukuba kwakunzima kodwa wanyanzelisa kwezo meko wasebenza nzima akanikezela√√/kuthethwa ukuba iimeko zazinzima kungekho lula kodwa walizama ishishini lakhe, akanike- zela.√√ (2) 1.1.9 Wafumana uncedo lwenkxaso-mali.√ (1) 1.1.10 Ngamazwi athi, ulutsha maluqine lungavumeli mntu ukuba eme phambi kwamaphupha alo√√/ athi ulutsha malungoyiki ukugxekwa√√/ athi ulutsha malungoyiki ukungaxhaswa√√/athi impumelelo yomntu ayixhomekekanga kudidi lomsebenzi aqeshwe kuwo kule mihla.√√ (2) 1.1.11 Ngokuthi enze ukuba impumelelo yeshishini lakhe ithi saa, ifikelele kubantu abaninzi√√/ngokuthi enze ukuba lidume ishishini likaNompumelelo, nto leyo eyabangela ukwanda kwenani lezicelo zolutsha zokuqeqeshwa kwezoshishino.√√ (2) 1.1.12 B√/B kumakhwenkwe namantombazana√/kumakhwenkwe namantombazana.√ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha 1.1.13 Kumbhali wetekisi nakumfundi wayo√√/kumbhali wetekisi nakubantu abangqinelana nolu luvo.√√ (2) 1.1.14 Iphumelele, kuba inike imizekelo ebonakalisa ukuba ulutsha luyakwazi ukuphumelela kwezoshishino√√/kuba ibonakalisa ukuba xa ulutsha lufumene inkuthazo noncedo, luyaphumelela kwezoshishino.√√ OKANYE Ayiphumelelanga, kuba ayisixeleli ngeengxaki olujongana nazo ulutsha xa sele lungene kwezoshishino√√/kuba ayiniki lwazi ngohlobo lwenkxaso engeyomali enceda ulutsha ukuba luphumelele.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Kubonakalisa ukuba usebenza umsebenzi onobungozi, odinga ukuba intloko yakhe ikhuseleke√√/ kubonakalisa ukuba usebenza kwiziko/ kwindawo eyikontraki.√√ (2) 1.2.2 Wonwabile√ kuba uncumile.√ (2) 1.2.3 Kukukhuthaza ukufundiswa kwabantwana ngomsebenzi beselula√√/kukukhuthaza inkxaso yabantu abadala kubantwana.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. o 2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE MABINI. QAPHELA • Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. Ndwendwela amaziko acebisa 1. Tyelela kumaziko eengcebiso ngeekhariye ucele ukuxhotyiswa ngolwazi ngeekhariye ucele ulwazi ngomsebenzi malunga nomsebenzi owunqwenelayo. owunqwenelayo. 2. Wukhangele umsebenzi onqwenela 2. Wufune umsebenzi owunqwenelayo ukuqeshwa kuwo ngoku usengumfundi. usafunda. 3. Qinisekisa ukuba uhamba imisitho 3. Hamba iindibano ezingeekhariye engemiba yeekhariye ezahlukileyo. ezingafaniyo. 4. Gcina ulwazi nezakhono onazo ngodidi 4. Hlala unolwazi nezakhono lomsebenzi owufunayo zikwizinga ezikumgangatho ophezulu ngomsebenzi eliphezulu. owunqwenelayo. 5. Hlala usenza uphando malunga 5. Mawusoloko uphanda ngeenkampani neenkampani onomnqweno onomdla wokuzisebenzela. wokusebenza kuzo. 6. Hlala uxhobile ngokuphatha ikopi yesivi 6. Ngalo lonke ixesha usiya emisithweni, yakho kuyo yonke imisitho oya kuyo. hamba nekopi yesivi yakho. 7. Qala ngokuvolontiya, unikele ngexesha 7. Qala ngokusebenzela inkampani namandla akho kwinkampani ungajonganga nzuzo. oyikhethileyo. [60 amagama] [41 amagama] QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: ULWIMI Ukumakisha iCandelo C 1. Upelo • Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo. 2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3 3.1 YiMedical Care.√ (1) 3.2 Sisaphulelo sama-20%.√ Lulwazi oluchaza ukuba oogqirha bahlala bekho.√ Kukuvakalisa ukuba oogqirha baziincutshe.√ Kukuxela ukuba kuhlala kuvulwe iiyure ezingama-24/7.√ Kukusebenzisa isilogani sesibhengezo esithi “Sibek’ impilo yakho phambili!”√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 3.3 C √/C bayagqwesa√/bayagqwesa.√ (1) 3.4 Lusixelela ukuba eli ziko lihlala livuliwe√√/ukuba kuhlala kuvuliwe ngalo lonke ixesha kweli ziko, ngazo zonke iintsuku zeveki√√/ukuba akuvalwa kweli ziko.√√ (2) 3.5 ꞌSibekꞌ impilo yakho phambili!ꞌ√ (1) 3.6 ... phambili.√ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha 3.7 Lungamenza ukuba ayithembe, kuba lubonakalisa ukuba oogqirha bayakonwabela ukwenza umsebenzi wabo okukunceda abantu kweli ziko lempilo√√/kuba lubonakalisa ukubamkela bonke abantu abandwendwele eli ziko√√/lubonakalisa ububele obunikwa umntu ondwendwele eli ziko.√√ OKANYE Alunakumenza ukuba ayithembe, kuba uncumo aluyongqiniseko yokuba isevisi enikwa leli ziko isemgangathweni√√/kuba uncumo lunokusetyenzi- selwa ukutsala abantu ibe isevisi yona imbi ngoko akunakujongwa lona ukuthemba isevisi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] UMBUZO 4 4.1 NguKaren.√ (1) 4.2 Bayathetha√/kuba kusetyenziswe amaqam entetho√/kuba imilomo yabo ivulekile.√ (2) 4.3 B√/B wothukile√/wothukile.√ (1) 4.4 Eyokuba akanalwazi ngendlela yokuziphatha kudliwano-ndlebe√√/eyokuba uzithembe ngendlela enendelelo.√√ (2) 4.5 Sisetyenziswe ngokuthi uGray afune ukuhlawulwa umvuzo ophezulu kodwa uyazivuma ukuba akanalo ulwazi lwalo msebenzi.√√ (2) 4.6 Ndiyavumelana nalo, kuba amava nezakhono zenza ukuba umntu enze umsebenzi osemgangathweni, ngoko ke umfanele umvuzo ophezulu.√√ OKANYE Andivumelani nalo, kuba umvuzo awunakujongwa ngamava koko unokujongwa ngobunzima bomsebenzi umntu aza kuwenza√√/ kuba nokuba umntu akanamava, xa ewuqeqeshelwe umsebenzi uyakwazi ukuwenza ngokusemgangathweni ophucukileyo, utsho uwufanele umvuzo ophezulu.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2024 NSC-Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 5 5.1 5.1.1 ... ayilulanga.√ (1) 5.1.2 Kubalulekile ukuba phambi kokuluthatha√olu√hambo uzilungiselele. (2) 5.1.3 C√/C sobunjani√/sobunjani.√ (1) 5.1.4 Ishishini liyaqaleka nokuba akukho nkxaso-mali.√√ (2) 5.1.5 itshintsha√/ ijika.√ (1) 5.1.6 (a) -shishina√/ ukushishina (b) Lo somashishini ushishina ngeegusha√/Akazityi iinkuku zakhe kuba uyashishina ngazo.√ [Nasiphi isivakalisi esichanekileyo siya kwamkeleka.] (2) 5.1.7 Kukudibanisa izivakalisi ezibini zibe sisivakalisi esinye.√√ (2) 5.1.8 Ukusebenza nzima kuyanceda√ xa unawo√ umonde. (2) 5.1.9 aphezulu.√ (1) 5.2 5.2.1 Sebenza elabhoratri!√√ (2) 5.2.2 Ndifundele ukuba ngumvelisi wamachiza.√√ (2) 5.2.3 Amachiza okunyanga izifo aza kuveliswa ndim√√/Amachiza okunyanga izifo ndiza kuwavelisa.√√ (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all