Life Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2014 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2014 LEWENSWETENSKAPPE V2 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 8 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LEWENSWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 A  1.1.2 C  1.1.3 A  1.1.4 B  1.1.5 B  1.1.6 A  1.1.7 A  1.1.8 D  1.1.9 D  1.1.10 B  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Dubbele Heliks  1.2.2 Transkripsie  1.2.3 Waterstof bindings 1.2.4 DNS/DNA replikasie  1.2.5 oRNS/oRNA  1.2.6 Haploïed  1.2.7 Allele  1.2.8 Onderbroke ewewig  1.2.9 Geografiese spesiasie  1.2.10 Genetiese modifikasie  (10 x 1) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LEWENSWETENSKAPPE V2 3 1.3 1.3.1 Geeneen  1.3.2 Slegs A  1.3.3 Beide A en B  1.3.4 Slegs A  1.3.5 Slegs B  1.3.6 Slegs A  1.3.7 Beide A en B  1.3.8 Beide A en B  1.3.9 Slegs B  1.3.10 Slegs A  (10 x 2) (20) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 LEWENSWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) AFDELING B VRAAG 2 2.1 2.1.1 3 pare (1) 2.1.2 Profase 1  (1) 2.1.3 Oorkruising  (1) 2.2 2.2.1 (a) 21  (1) (b) 6 (1) (c) 7 (1) 2.2.2 4 – ASU  5 – SSU  6 – GAG  (3) 2.2.3 4 – Threonien  5 – Prolien  6 – Glutamien  (3) 2.2.4 valien  (1) 2.3 2.3.1 Soos die ouderdom van die moeder toeneem,  sal die risiko om ʼn kind met Downsindroom te hê ook toeneem.  (2) 2.3.2 9 keer  (2) 2.3.3 Daar is 3  kopieë van chromosoom nommer 21 in plaas van net 2. (2) 2.4 2.4.1 B (1) 2.4.2 Organisme A  (1) 2.4.3  Vinnige beweging – om van gevaar weg te kom   Vermoë om die omgewing te bestudeer  – om te sien waar die gevaar is   Voorarm en hand wat vrylik beweeg – vir die gebruik van gereedskap of vir verdediging   Blootgestel aan minder UV-lig – vir temperatuurregulering   Vertoning van manlike geslagsdele – om paringsmaat te lok  (Enige 3 x 2) (6) 2.4.4 Charles Darwin  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LEWENSWETENSKAPPE V2 5 2.4.5 - As gevolg van genetiese variasie  in die kameelperdbevolking het sommige langer nekke as ander.  - As gevolg van blare wat slegs hoog in bome beskikbaar was,  het kameelperde vir hierdie blare meegeding.  - Kameelperde met korter nekke was uitgekompeteer en het gesterf.  - Kameelperde met langer nekke het oorleef.  - Dit is natuurlike seleksie.  - Die geen vir langer nekke was na die volgende geslag oorgedra.  - Gevolglik het al die kameelperde lang nekke.  (Enige 7 x 1) (7) 2.5 2.5.1 Bonobo  (1) 2.5.2 7 mjg (miljoen jaar gelede) (1) 2.5.3 Oerangoetang  (1) 2.5.4 Die mens en die sjimpansees het ʼn gemeenskaplike voorouer  maar is nie in dieselfde lyn van ontwikkeling nie.  (2) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 LEWENSWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) VRAAG 3 3.1 Individue met RR sal voor geboorte sterf: Fenotipe verhouding is dus 2 rooi pels : 1 grys pels (eerder as 3 rooi pels : 1 grys pels) Daarom: 200 / twee derdes van die bevolking het rooi pelse 100 * / een derde van die bevolking het grys pelse Enige 6 punte vanaf diagram plus 1 verpligte punt vir antwoord hierbo. (*) (7) 3.2 3.2.1 Daar is meer as twee allele  moontlik by die een lokus.  (2) 3.2.2 AB  (1) 3.2.3 (2) 3.3 3.3.1 60 arbitrêre eenhede  (1) 3.3.2 60 – 52  = 8 arbitrêre eenhede (2) 3.3.3 Kweek koring sonder insekgif-geen.  (1) 3.3.4 Dit het ʼn hoër opbrengs op landerye opgelewer.  (1) 3.4 3.4.1 Vier/4  (2) 3.4.2 (a) XHXh  (1) (b) XhY  (1) 3.4.3  Die alleel vir die eienskap word op die X-chromosoom gedra / Y-chromosoom dra nie die alleel vir die eienskap nie.  Mans het slegs een X-chromosoom   ʼn Man benodig slegs een resessiewe alleel  om hemofilies te wees, waar beide allele by ʼn vrou resessief moet wees om hemofilies te kan wees.  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LEWENSWETENSKAPPE V2 7 3.4.4 50% / ½ (1) 3.4.5  Om te bepaal of die vrou ʼn draer is.   Om te bepaal wat die kanse is om ʼn kind te kry wat hemofilies is.   Help hulle evalueer of hulle so ʼn kind sal kan hanteer.   Help hulle om ʼn ingeligte besluit te neem of hulle kinders wil hê, of nie.  (Enige 2 x 1) (2) 3.5 3.5.1 Daar is drie bande van die kind se DNS/DNA,  wat identies is aan Maria s’n.  (2) 3.5.2 Sam,  omdat vier bande van sy DNS/DNA ooreenstem met dié van die kind. / Geen bande van Johnny se DNS/DNA stem ooreen met dié van die kind nie. (2) 3.5.3 (a) bloedtoetsing  (1) (b)  Ander mense betrokke in die konflik kan dieselfde bloedgroep hê as die beskuldigde.   Dit kan slegs toon dat die beskuldigde nie die vader is.  (Enige 1 x 1) (1) 3.6 3.6.1 (a) Minder weerstandige muskiete  / meer vatbare muskiete (1) (b) Eweveel muskiete van beide soorte.  (1) 3.6.2 Baie van die vatbare muskiete sterf as gevolg van DDT- toediening.  Die weerstandige muskiete oorleef.  (2) 3.6.3 Die wat die eerste DDT-toedienning oorleef het sal voortplant  om meer nakomelinge te vorm.  (2) 3.6.4 Hulle was vatbaar vir DDT  en het dus uitgesterf.  (2) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 LEWENSWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) AFDELING C VRAAG 4 4.1 Neiging na tweevoudigheid (bipedalisme) - Die foramen magnum is aan die basis van die skedelso dat die kop vertikaal gehou kan word.  - Die posisie van die pelvis/aan die onderkant van die liggaamskern is geskik om die liggaamgewig te kan dra.  - Die pelvis is meer koppie-vormig wat dit geskik maak om die kern van die liggaam te kan dra.  - Die voete is direk onder die liggaam  om die gewig van die liggaam te dra.  - Die afname in die lengte van die arms toon ʼn afname in die afhanklikheid daarvan in beweging en toon dus ʼn meer gevorderde stadium van tweevoudigheid.  - Dit gaan gewoonlik saam met ʼn toename in die lengte van die bene.  - Mense het ʼn lumbale kurwe van die ruggraat /S-vormige ruggraat vir beter balans.  Verandering in die dieet van rou voedsel na gaar voedsel - Mense het kleiner kake  om gaar voedsel te eet. - Aap-agtige wesens het meer prognate kake as mense  om voedsel op te skep /om hul afhanklikheid op hul arms te verminder.  - Aap-agtige wesens het sterker kake  om rou voedsel te breek en te kou.  - Oogbanke word minder ontwikkeld by die mens  omdat die werking van die kleiner kake nie genoegsame krag gegenereer het vir die skedel om verhoogde krag vanaf die oogbanke te kry nie.  - Mense het C-vormige kake  vir toenemende kouproses.  - Mense het plat naels en aap-agtige wesens het kloue  om hulle voedsel te gryp en vas te hou.  - Afwesigheid van gapings tussen die snytande en die oogtande (diasteem) by die mens  wat ʼn meer verfynde dieet aandui.  - Mense het kleiner tande /snytande en oogtande vir beter kouproses.  - Mense het platter voorkiestande en kiestande  vir beter kouproses.  (17) Assesseringsriglyne vir die opstel Relevansie (R) Logiese Volgorde (L) Begrip (C) Alle inligting gegee Idees is in ʼn logiese volgorde/ Beide aspekte wat deur is relevant vir die oorsaak-en-uitwerking die opstel vereis word is opstel. gerangskik. voldoende bespreek. Slegs relevante Elke belangrikheid is gekoppel Beide aspekte – inligting tot die aan die relevante aspekte. tweevoudigheid en ontwikkeling van dieet verandering-word tweevoudigheid en in ʼn minimum van 13 dieet aanpassing is punte verduidelik. gegee. Sintese (3) TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief