Mechanical Technology Feb March 2018 Memo Afr_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MEGANIESE TEGNOLOGIE FEBRUARIE/MAART 2018 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 21 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 2 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 1.1 C (1) 1.2 C (1) 1.3 B (1) 1.4 D (1) 1.5 C (1) 1.6 D (1) 1.7 A (1) 1.8 A (1) 1.9 A (1) 1.10 B (1) 1.11 A (1) 1.12 C (1) 1.13 B (1) 1.14 A (1) 1.15 D (1) 1.16 A (1) 1.17 C (1) 1.18 A (1) 1.19 B (1) 1.20 A (1) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 3 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: VEILIGHEID 2.1 Veertoetser  Gebruik die korrekte toebehore van die klepveertoetser om die veer saam te pers.   Moenie die voorgeskrewe druk oorskry nie.   Maak seker die veer sal nie uit gly nie.  (ENIGE 2 x 1) (2) 2.2 Sweishelm  Om jou oë teen die gevaarlike ultra-violet strale te beskerm.   Om jou vel teen die gevaarlike ultra-violet strale te beskerm.   Om jou oë teen die vonke te beskerm.   Om jou vel teen die vonke te beskerm.  (ENIGE 1 x 1) (1) 2.3 Puntsweis  Om te voorkom dat die elektrodes oorverhit.  (1) 2.4 Toetsers 2.4.1 Brinell-toetser  Die toetser moet op 'n stewige plek op die werksbank monteer wees   Die krag moet teen 'n hoek van 90° met die toetsstuk toegepas word   Moenie die voorgeskrewe lading oorskry nie   Maak seker die toetsstuk is stewig in posisie geplaas  (ENIGE 1 x 1) (1) 2.4.2 Trektoetser  Maak seker al die veiligheidskerms is in plek   Moenie die voorgeskrewe lading oorskry nie   Maak seker die toetsstuk is stewig in posisie geplaas   Maak seker die wysertoetser is behoorlik gemonteer  (ENIGE 1 x 1) (1) 2.4.3 Wringtoetser  Maak die toetser op die werkstafel vas   As jy verskillende massastukke byvoeg, moet jy dit versigtig doen om te verhoed dat jy 'n “valse lesing” op die wringstaaf kry.   Verkry die spesifikasies (torsie) van die verskillende materiale en staafdiktes wat jy wil toets.  (ENIGE 1 x 1) (1) 2.5 Laertrekker  Loodreg of 90° met die laer (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 4 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 2.6 Silinderlekkasie toetser 2.6.1  Om skade aan die seels en toetser te voorkom   Om die korrekte lesing te verseker  (ENIGE 1 x 1) (1) 2.6.2  Om skade aan die toetser en vonkpropgat of inspuitergat te voorkom.   Om die korrekte lesing te verseker  (ENIGE 1 x 1) (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 5 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: GEREEDSKAP EN TOERUSTING 3.1 Toetsers 3.1.1 Silinderlekkasie toetser  Word gebruik om 'n lekkasie in die silinder te bepaal .  Om die volume van die lekkasie te bepaal  (2) 3.1.2 Brandstofdruktoetser  Bepaal die brandstofwerkingsdruk in die stelsel.   Bepaal die brandstofdruk in die brandstoflyn wat die inspuiters bedien.  (2) 3.1.3 Wringtoetser  Bepaal die verhouding tussen momente of wringkrag wat op die materiaal wat toegepas word   Bepaal die invloed van die materiaallengte op wringdefleksie. (2) 3.2 Redes vir hoë CO2 lesing  Arm brandstofverstelling   Lae kompressie   Foutiewe hoogspannings kabels.  (ENIGE 2 x 1) (2) 3.3 MIGS/MAGS-sweising 3.3.1 Redes vir die gebruik van afskermings gas tydens MIGS/MAGS- sweising  Stabiliseer die boog op die moedermetaal   Beskerm die boog en sweispoel van atmosferiese gasse soos suurstof.  (2) 3.3.2 Voordele van MIGS/MAGS-sweising  Kan in enige posisie sweis   Minder werksvaardigheid word verlang   Aaneenlopende sweiswerk kan gedoen word   Veroorsaak minder vervorming   Vinniger as boogsweis   Minimale skoonmaak na die sweising   Geen slakverwydering word verlang nie  (ENIGE 2 x 1) (2) [12] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 6 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: MATERIAAL 4.1 Eienskappe van strukture 4.1.1 Austeniet  Sag   Growwe korrelstruktuur   Nie-magneties  (ENIGE 2 x 1) (2) 4.1.2 Ferriet  Sag   Smeebaar   Magneties  (ENIGE 2 x 1) (2) 4.2 Yster-koolstofewewigs-diagram 4.2.1 Lae-kritiese punt (AC1) van staal  Die struktuur begin verander  (2) 4.2.2 Hoë-kritiese punt (AC3) van staal  Die struktuur verander na geheel en al na Austeniet   Verloor geheel en al sy magnetiese eienskappe.   Die struktuur verander na sy fynste greingrootte.  (ENIGE 1 x 2) (2) 4.3 Redes vir die verbetering van 'n krukas  Om 'n harde oppervlak met 'n taai kern te produseer.   Om taaiheid te bewerkstellig.  (2) 4.4 Redes vir die tempering van 'n nokas  Om die nokas se lewensduur te verleng.   Om brosheid wat deur verharding veroorsaak is te elimineer.  (ENIGE 2 x 1) (2) 4.5 Hittebehandeling proses op suierringe  Verharding  (1) [13] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 7 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: TERMINOLOGIE 5.1 Spy-afmetings 5.1.1 Die wydte van die spy D Wydte  4 120   4  30 mm  (2) 5.1.2 Die dikte van die spy D Dikte  6  120  6  20 mm  (2) 5.1.3 Die lengte van die spy Lengte  D  1.5   120  1.5  180 mm  (2) 5.2 Indeksering 40 Indeksering  n 40 2    124 2 20   62 Geen vol draaie en 20 gate op die 62 gatsirkel  (3) 5.3 Hoogte van die skroefdraad H  0.866 P  0.866  3   2.6 mm  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 8 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 5.4 Ratterminologie 5.4.1 Addendum =m = 3 mm  (1) 5.4.2 Dedendum = 1,157 m of =1,25 m = 1,157 x 3  =1,25 x 3  = 3,47 mm  =3,75 mm  (2) 5.4.3 Vryruimte = 0,157 m of =0,25m = 0,157 x 3  =0,25 x 3  = 0,47 mm  =0,75 mm  (2) 5.4.4 SSD Module  T SSD  m T   3  48  144mm  (2) 5.4.5 BD = SSD + 2m  = 144 + 2(3) = 144 + 6 = 150 mm  (2) 5.4.6 Snydiepte = 2,157 m  of =2,25m  = 2,157 x 3 =2,25 x 3 = 6,47 mm  =6,75 mm  (2) 5.4.7 Sirkelsteek =mx𝜋  =3x𝜋 = 9,42 mm  (2) 5.5 Verstelling van die draaibank en snygereedskap om 'n metrieke V-skroefdraad te sny  Stel die draaibank op die korrekte spoed vir skroefdraadsny   Stel die leiskroef volgens die vereiste steek   Stel die wyserplaat in posisie met die vereiste wurmrat   Stel die saamgestelde slee op die helfte van die ingeslote hoek van die draad (30°)   Stel die snygereedskap op senterhoogte en 90° met die werkstuk met behulp van 'n sentermaat   Stel dwarsslee- en saamgestelde sleekrae op nul wanneer die werkstuk geraak word  (6) [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 9 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: HEGTINGSMETODES 6.1 Sweisdefekte 6.1.1 Slakinsluiting  Sweisspoed te vinnig   Nie die slak van die vorige sweislopie verwyder nie, voordat daar met die volgende sweislopie begin is   Stroom te laag  (ENIGE 2 x 1) (2) 6.1.2 Onvolledige indringing  Sweisspoed te vinnig   Foutiewe las ontwerp   Elektrode te groot   Stroom te laag  (ENIGE 2 x 1) (2) 6.2 Atmosferiese besmetting gedurende MIGS/MAGS sweiswerk  Onvoldoende afskermingsgas   Teveel afskermingsgas vloei   Verstopte spruitstuk   Beskadigde gas toevoer stelsel   Teveel wind in die sweisarea  (ENIGE 2 x 1) (2) 6.3 Keepbreektoets  Maak 'n snit aan beide kante met 'n saag deur die senter van die sweislas   Plaas die gekeepde toetsstuk op twee staal stutte   Gebruik 'n hamer en slaan op die area waar die saagkepe is om die toetsstuk te breek   Defekte soos onvolledige indringing, slakinsluiting en brosheid sal in die breek blootgestel word   Enige defekte moet onder die aandag van die sweiser gebring word om reg te stel  (5) 6.4 Redes vir vernietigende toetse 6.4.1 Buigtoets Om die smeebaarheid van die sweislas te bepaal  (2) 6.4.2 Masjineringstoets Om die sweishardheid  en sterkte van die sweislas te bepaal.  (2) 6.5 X-straal toets Om interne defekte in 'n sweislas op te spoor  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 10 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 6.6 Sweiskrater Vorm wanneer 'n nuwe sweislopie aan die einde van die vorige sweislopie begin word in plaas van om bo-op die vorige lopie te begin. (2) 6.7 MIGS/MAGS sweising 6.7.1 Sweisproses MIGS/MAGS sweising  (1) 6.7.2 Benoeming A. Moedermetaal  B. Boog  C. Elektrodedraad  D. Gasspuitstuk  E. Afskermingsgas  (5) [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 11 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: KRAGTE 7.1 Resultant 210cos60° 210 N 210sin60° 190 N 190cos40° 190sin40° 40° 60° 200 N 185 N ∑HK  200  210 cos 60 - 190 cos 40   200  105 - 145.55  (4)  159,45 N ∑VK 210 sin 60  190 sin 40  185   181,87  122,13  185  (3)  119 N OF Horisontale Groottes Vertikale Groottes komponente komponente 200N 200 N  210NSin60 0 181,87N  210NCos60 0 105 N  190NSin40 0 122,13 N  190N Cos40 0 -145,45 N  -185 N -185 N TOTAAL 159,45 N  TOTAAL 119 N  Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 12 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne E 2  HK 2  VK 2 E  159,45 2  119 2  159,45N E  198,96 N  36,74° 119N (3) E VK Tan θ  HK  119  159,45  36,73  E  198,96N 36,74 suid van wes OF  36 44' suid van wes  (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 13 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 7.2 Spanning en Vormverandering 7.2.1 Weerstandsoppervlakte A  π D2  d 2   4   π 0,056 2  0,038 2  4 3  1,33  10 m 2  (2) 7.2.2 Spanning Krag  Spanning  area 20  103 Spanning   1,33  10 3 15037593,98 Pa Spanning  15,04MPa  (3) 7.2.3 Vormverandering Δl  Vormverandering  OL 50 - 49 ,975 Vormverandering  50 0 ,025 Vormverandering  50   0 ,5  10 3 (3) 7.2.4 Young se elastisiteitsmodulus Spanning Young se elastisite its modulus   Vormverandering 15,04  10 6  Ε 0 ,5  10 3  30 ,08  10 9 Pa   30 ,08GPa (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 14 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 7.3 Momente 7.3 600 N 300 N 850 N 1,5 m 1,5 m 3m 3m A B Bereken B. Momente om A:  LOM   ROM  B  6  300  1,5  850  3  6 B 3000  6 6 B  500 N  Bereken A. Momente om B:  ROM   LOM   A  6  850  3  300  4,5  600  6  6 A  2550  1350  3600 6 A 7500  6 6 A 1250 N  (6) [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 15 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 8: INSTANDHOUDING 8.1 Rede vir die gebruik van SAE 20W50 Om te verseker dat die olie voldoen aan die werkvereistes  wat benodig word oor 'n reeks van temperature  van aansluiting tot werkstemperatuur. (2) 8.2 In standhouding van V-bandaandrywingstelsels  Gaan die kontakvlakke van die katrol na om te voorkom dat die band beskadig word.  Kyk na die toestand van die band en vervang, indien dit geslyt is.   Die korrekte prosedure moet gevolg word gedurende installering.   Bandaandrywings moet behoorlik beskerm word om enige vreemde voorwerpe te verhoed om in kontak te kom met die bande en katrolle.   Hou beskerming vry van papiere, lappe, ens. Wat lugvloei kan beïnvloed.   Kyk dat die bandspeling inlyn is met die spesifikasie.   Stoor die vervangingsbande in 'n koel, goed geventileerde plek.   Herstel belyning van katrolle.  (ENIGE 2 x 1) (2) 8.3 Flitspunt Dit is die laagste temperatuur  waarteen olie dampe  afgee wat aan die brand kan slaan. (3) 8.4 Versorging van snyvloeistof  Vermy besmetting van snyvloeistof deur dit gereeld af te tap en te vervang.   Verwyder gereeld die snysels uit die masjien se spatbak.   Vee gereeld snyvloeistofspatsels van die masjien se onderdele af   Verseker dat die snyvloeistofbak van tyd tot tyd vol gemaak word en kontroleer dat daar genoeg snyvloeistof by die snybeitel is.  (ENIGE 2 x 1) (2) 8.5 Funksies van die koppelaarplaat  Dit voorsien wrywing tussen die vliegwiel en die koppelaarplaat.   Dit dien as 'n koppeling tussen die koppelaar en die ratkashoofas  (2) 8.6 Rede vir die slyping van die vliegwiel  Om die groewe wat deur die koppelaarplaat veroorsaak is te verwyder.   Om volle kontakoppervlak tussen die vliegwiel en die koppelaarplaat te verseker.   Om die lewensduur van die koppelaarplaat te verleng.  (ENIGE 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 16 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 8.7 Eienskappe van ghries  Dit moet waterweerstandig wees, d.w.s. dit moet nie met water te kan meng nie   Voorkom roes/korrosie   Goed vir ladingsdruk   Hoë smeltpunt   Lae vriespunt   Voorkom gomming   Moet kan smeer   Hoë viskositeit  (ENIGE 2 x 1) (2) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 17 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: STELSELS EN BEHEER 9.1 Rataandrywing 9.1.1 Rotasie frekwensie van insetas N A TB  TD  TF  N F TA  TC  TE TB  TD  TF  N F  NA = TA  TC  TE 36  46  80  160 =  20  18  42 = 1401,90 r/ min  (3) 9.1.2 Snelheidsverhouding N SV = A NF  1401,90 = 160 = 8,76:1  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 18 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 9.2 Bandaandrywing 9.2.1 Rotasie frekwensie van dryfkatrol N DR×DDR =N DN×DDN N DN  DDN N DR = DDR  733,33×0,36 =  0 ,24 = 2000r/ min  (3) 9.2.2 Drywing oorgedra T  T πDn P= 1 2 60 ( 360  90 ) π  0,36  733,33 P=  60 = 3732,20Watts = 3,73 kW  (2) 9.2.3 Bandspoed πDN Bandspoed  60 π  0 ,36  733,33   60  13,83m.s1  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 19 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 9.3 Hidroulies 9.3.1 Vloeistofdruk πD 2 AB = 4 π 0 ,04 2 =  4 =1,26×10 - 3 m 2  F PB = AB  275 =  1,26×10 - 3 =218253,97 Pa of  = 218,25 kPa (5) 9.3.2 Diameter van suier B PB = PA F PB  B AB F AB  B  PB 5,56  10 3 AB  218,25  10 3  AB  25,48  10 3 m 2 πD 2 AB  4 AB  4 DB  π 25,48  10 3  4   π  0 ,18 m of   180 mm (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 20 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne 9.4 ABS ABS voorkom dat die wiele sluit  wanneer in moeilike omstandighede hard gerem  word. (2) 9.5 EBE – ECU Elektroniese Beheer Eenheid  (1) 9.6 Traksiebeheer  Voorkom dat wiele tol   Verbeter padhouvermoë  (ENIGE 1 x 1) (1) [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie 21 DBE/Feb.–Mrt. 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: TURBINES 10.1 Reaksie turbines  Francis   Kaplan   Tyson   Gorlov  (ENIGE 2 x 1) (2) 10.2 Superaanjaer aanjagingsdruk Aanjagingsdruk verwys na die toename in die inlaatspruitstukdruk  wat die normale atmosferiese druk oorskry.  (2) 10.3 Blasers  Roots   Sentrifugale   Wiektipe   Dubbelskroeftipe  (ENIGE 2 x 1) (2) 10.4 Gasturbine A = Skoon lug inlaat  B = Kompressie  C = Ontbranding  D = Uitlaat  E = Turbine  F = Ontbrandingskamer  (6) 10.5 Toepassing van 'n gasturbine  Straalenjins   Vlootskepe   Hoë-verrigting voertuie en bote   Opwekking van elektrisiteit  (ENIGE 2 x 1) (2) 10.6 Voordele van 'n gas turbine  Minder kompleks as binnebrandsuierenjins   Slegs een bewegende onderdeel (As vir: kompresser en turbine)   Werk teen hoër revolusies per minuut  (ENIGE 2 x 1) (2) 10.7 Afvoersluis 'n Afvoersluis is 'n klep wat uitlaatgasse van die turbinewiel  wegvoer om die turbine-/kompressorspoed en aanjagingsdruk te beheer.  (2) 10.8 Olieverkoeler Om die olie  wat die turbo-aanjaer se laers en as smeer, te verkoel.  (2) [20] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou