Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
MOPHATO 12
SETSWANA PUO YA GAE (HL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
LWETSE 2019
MADUO: 80
NAKO: Diura di le 2½
Pampiri e, e na le ditsebe di le 25.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Skip to contentAll 2019 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)




Setswana HL Grade 12 P2 North West Mock 2019 Question Paper
Grade 12 Setswana HL Paper 2 question paper from the North West Mock Exam 2019, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Setswana Hl · Grade 12 · North West Mock Exam · 2019 · setswana. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Setswana HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Setswana
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- North West Mock Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 527.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
North West Mock Exam 2019
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Other filesMemo
Questions in this paper
- Question 2Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 7Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)50 marks
- Question 9Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)50 marks
Show all 11 questions
- Question 11Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 13Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)23 marks
- Question 15Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 17Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 19Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 2 NW/Lwetse 2019
NSC
DITAELO LE TSHEDIMOSETSO
1. Buisa tsebe e ka kelotlhoko pele o ka simolola go araba dipotso.
2. O se ka wa leka go buisa pampiri yotlhe. Lebelela lenaneo la diteng mo tsebeng
ya bone, mme o tshwae dipalo tsa dipotso tse di boditsweng mo dikwalong tse o
di buisitseng monongwaga. Morago ga moo, buisa dipotso tse, mme o tlhophe
dipotso tse o batlang go di araba.
3. Pampiri e, e na le dikarolo di le THARO:
KAROLO YA A: Poko (30)
KAROLO YA B: Padi/Ditlhagwa tsa setso (25)
KAROLO YA C: Terama (25)
4. Araba DIPOTSO di le TLHANO: Di le THARO mo KAROLONG YA A, e le
NNGWE mo KAROLONG YA B le e le NNGWE mo KAROLONG YA C ka
mokgwa o o latelang:
KAROLO YA A: POKO
MABOKO A A TLHAOTSWENG – Araba dipotso di le PEDI.
LEBOKO LE LE SA TLHAOLWANG – Araba potso e le NNGWE.
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
Araba potso e le NNGWE
KAROLO YA C: TERAMA
Araba potso e le NNGWE.
5. TLHOPHO YA DIKARABO MO KAROLONG YA B (PADI/DITLHANGWA TSA
SETSO) LE MO KAROLONG YA C (TERAMA):
Araba FELA dipotso tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le terama tse o di
ithutileng.
Araba potso e le NNGWE ya TLHAMO le e le NNGWE ya DIPOTSO TSE
DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o
tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
Fa o arabile dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG ya B, o tshwanetse go
araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C.
Dirisa lenaneonetefatso go go thusa.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 3 NW/Lwetse 2019
NSC
6. BOLEELE JWA DIKARABO
Karabo ya potso ya tlhamo ya poko e tshwanetse go nna mafoko a
a ka nnang 250–300.
Dikarabo tsa dipotso tsa tlhamo tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le
terama di tshwanetse go nna mafoko a a ka nnang 400–450.
Boleele jwa dikarabo tsa dipotso tse dikhutshwane bo laolwe ke maduo a
a neetsweng. Dikarabo tsa batlhatlhojwa di totobale mme di nne maleba.
7. Latela ditaelo kwa tshimologong ya karolo e NNGWE le e NNGWE.
8. Nomora dikarabo tsa gago ka nepagalo go ya ka thulaganyo ya dipalo tse di
dirisitsweng mo pampiring ya dipotso.
9. Simolola KAROLO e NNGWE le e NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA.
10. Tiriso ya nako e e tshikinngwang.
KAROLO YA A: Bonnye metsotso e le (40)
KAROLO YA B: Bonnye metsotso e le (55)
KAROLO YA C: Bonnye metsotso e le (55)
11. Kwala sentle ka mokwalo o o buisegang.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 4 NW/Lwetse 2019
NSC
LENANEO LA DITENG
Tsebe e, e naya batlhatlhojwa tshedimosetso tebang le tlhopho ya dipotso tse ba ba
batlang go di araba kwa ntle ga go buisa pampiri yotlhe.
KAROLO YA A: POKO
Poko e e tlhaotsweng: Araba dipotso dingwe le dingwe di le PEDI.
PALO YA POTSO MOFUTA WA POTSO MADUO TSEBE
1. 'Madubedube a 1939' Potso ya tlhamo 10 6
2. 'Tlhaolele' Dipotso tse dikhutshwane 10 7
3. 'Nelson Mandela' Dipotso tse dikhutshwane 10 8
4. 'Lerebana wa Letlaleanya' Dipotso tse dikhutshwane 10 9
LE
Poko e e sa tlhaolwang: Batlhatlhojwa botlhe ba TSHWANETSE go araba potso e.
5. 'Re a gama' Dipotso tse dikhutshwane 10 10
ELA TLHOKO: Araba POTSO e le NNGWE YA TLHAMO le POTSO e le NNGWE YA TSE
DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba potso ya tse dikhutshwane mo karolong YA C.
Mo KAROLONG YA B le mo KAROLONG YA C araba potso e le NNGWE fela.
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
PADI: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo pading e o e tlhaoletsweng.
6. Leba Seipone Potso ya tlhamo 25 11
7. Leba Seipone Dipotso tse dikhutshwane 25 12
8. Omphile Umphi Modise Potso ya tlhamo 25 13
9. Omphile Umphi Modise Dipotso tse dikhutshwane 25 14
10. Masego Potso ya tlhamo 25 15
11. Masego Dipotso tse dikhutshwane 25 16
12. Ntlhomole Mmutlwa Potso ya tlhamo 25 17
13. Ntlhomole Mmutlwa Dipotso tse dikhutshwane 25 18
KGOTSA
DITLHANGWA TSA SETSO: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo ditlhangweng tsa setso tse
o di tlhaoletsweng.
14. Monna wa Mogwebi le Kgosi
Molefi K Pilane Potso ya tlhamo 25 20
15. Mmapule le Mogaka Sol Plaatje
Dipotso tse dikhutshwane 25 20
KAROLO YA C: TERAMA
Araba potso e le NNGWE.
16. Matsapa di a tsaya kae? Potso ya tlhamo 25 22
17. Matsapa di a tsaya kae? Dipotso tse dikhutshwane 25 22
18. Ga se Lorato Potso ya tlhamo 25 24
19. Ga se Lorato Dipotso tse dikhutshwane 25 24
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 5 NW/Lwetse 2019
NSC
ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, araba potso ya TLHAMO e le NNGWE
le potso e le NNGWE ya DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE. Ga o a
tshwanela go araba dipotso tse PEDI tsa tlhamo kgotsa dipotso tse
PEDI tse dikhutshwane.
LENANEONETEFATSO
Lebelela lenaneonetefatso go rurifatsa fa o arabile palo ya dipotso e e tlhokegang.
PALO YA DIPOTSO
PALOYA TSHWAYA
KAROLO A TSE DI
DIPOTSO (ü)
ARABIWANG
A: Poko 1–4 2
(Poko e e tlhaotsweng)
A: Poko 5 1
(Poko e e sa tlhaolwang)
B: Padi/Ditlhangwa tsa setso 6–15 1
(Tlhamo kgotsa dipotso
tse dikhutshwane)
C: Terama 16–19 1
(Tlhamo kgotsa dipotso
tse dikhutshwane)
ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, netefatsa gore o arabile potso e le
NNGWE ya tlhamo le e le NNGWE ya Dipotso tse dikhutshwane.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 6 NW/Lwetse 2019
NSC
KAROLO YA A: POKO
MELODI YA POKO – RM Ramogoshi
Dipotso di tlaa bodiwa go tswa mo mabokong mangwe a le MANE a a tlhaotsweng le
go tswa go le le LENGWE le le sa tlhaolwang. Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba
dipotso DINGWE le DINGWE di le PEDI go tswa mo mabokong a a tlhaotsweng le le
le sa tlhaolwang. Dipotso tsa maboko a a tlhaotsweng di tlaa tlhagelela pele, mme go
latele tsa leboko le le sa tlhaolwang.
ELA TLHOKO: Araba potso e le NNGWE ya leboko le le sa tlhaolwang.
POKO E E TLHAOTSWENG
Araba dipotso di le PEDI go tswa mo go di le nne tse di boditsweng.
POTSO 1: POTSO YA TLHAMO
O ikaegile ka diteng tsa leboko le, kwala tlhamo e mo go yona o tlhagisang maikutlo a
mmoki mabapi le ntwa ya 1939. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang
250–300.
MADUBEDUBE a 1939 – JM Lekgetho le ba bangwe
1 Le epile ja ba ja tlhakana moseja ole.
2 Ga twe go thata, kgomo e tsentse tlhako kgamelong
3 Thamo ya phala khibidu; ga twe go dubegile,
4 Go a faratlhatlhanngwa, ga go jewe di welang.
5 Bomma-bana ba lela mo go botlhokotlhoko,
6 Ba gadima tlase boo ba gadima godimo.
7 Ga twe go a boitshega, ga go itsiwe boroko,
8 Go lala go khidiya sefako sa marumo.
9 Bontsintsi ga bo na kwa bo latsang tlhogo gone,
10 Ba fetogile bakgarakgatshegi ba bofelo.
11 Go itatswa kgabo ya molelo magabone,
12 E ja e be e wetsa motshegare le bosigo.
13 Thaka ya makau e tlogetse magae le metse,
14 E ineetse go lala godimo ga dithaba,
15 Ga se bothatanyana, gompieno go sulafetse,
16 Go tshwana fela gare ga mawatle le metlhaba.
17 Ga twe monongwaga phatshwana ga e thuse sepe,
18 Go busa dinonyane tsa loapi, difofane;
19 Mo metsing gone go fete go iphetlhe sekepe
20 Sa seka-kadimelela, sekepe sa sesapi.
21 E ya gompieno ga se e tlholang e bolelwa.
22 Gompieno go thulanye botlhale le jo bongwe,
23 Ka go rakanye bone tota bana ba go tsalwa
24 Ga ba ga lebagana ditshwantshwang le tse dingwe.
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 7 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 2: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
TLHAOLELE – OH Segano
1 Ngwana o kile a bonwa Aforikaborwa
2 A bonwa ka maikaelelo magolo segolo
3 Bammopi ba mo itumeletse segolo
4 Kgolo ya gagwe e tlisitse kutlobotlhoko.
5 Bangwe ba re o tlile ka Maesemane
6 Bangwe ba re o tlile ka MaAferikanere
7 Bantsho bone ba re ga ba na seabe ka ena
8 Ka a tsaletswe go ba kgobola mekwatla.
9 Ngwana o filwe leina – Tlhaolele
10 Leina lebe seromo, ’ina lebe ga twe le a roma.
11 Lorato ga a ka a le amogela fa e se kilo
12 Bangwe ba mo tlhoile tsalong go fitlha losong.
13 Bana ba Aforika ba kgaoganngwa digongwana
14 Batho ba ipona jaaka Basweu, Bantsho le MaIntia
15 Dinaga tsa ntle tsa gana seo lebaibai
16 Sebetsa segolo ya nna ikgatoloso le dikiletso.
17 Bokhutlong batsadi ba ngwana ba mo latlha
18 Ba kopa boitshwarelo ka ntlha ya ditiro
19 Ba re ngwana ga a ka a lere boikhutso
20 Tsalo ya gagwe e lerile matlhotlhapelo.
21 Basweu ba ne ba iphetotse Batlhopiwa ke o mogolo
22 Ba laolela bangwe tulo le botshelo
23 Ga tsoga di letseng ba sa solofela
24 Ba bona fa tshiamo e le polao ya ga tlhaolele.
2.1 Maikutlo a mmoki ke afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ya gago ka
lebaka. (2)
2.2 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng ya 5 le 6 le mosola
wa yona. (2)
2.3 Tlhalosa mola 16 jaaka o dirisitswe mo lebokong le. (2)
2.4 Go ya ka wena, a tlhaolele e ne e siame go ya ka diteng tsa leboko le?
Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
2.5 Ke thuto efe e o e ungwileng go tswa mo lebokong le? (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 8 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 3: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NELSON MANDELA – RK Modisa
1 Ke kgagapa ya malemela gotlhe,
2 Ke maila-go-kgotlhwa, morwa Mandela
3 Mmueledi wa ditshwanelo tsa botho,
4 Morati le mofemedi wa ’fatshe la gaabo.
5 E rile a gololwa kgolegelong,
6 Lefatshe la duma phetelela,
7 Puo temokerasi ya phunyeletsa dithaba,
8 Ka morwa Mandela a ne a menne phatla.
9 Bangwe baeteledipele ba tsutsubanya mariba
10 Ka ba boifa Nelsong wa Lethosa, Madiba
11 Ba re: “O ne a gololelwang sekamotho seo?”
12 Ka a tlile a tlile go tsholola megopo re e tsholetswe.
13 Aforikaborwa a nna puo lefatshe ka bophara,
14 Ntswe ja gagwe ja phunyeletsa mawatle,
15 A goeletsa Aforikaborwa yo mošwa,
16 Aforikaborwa yo o se nang kgobelelo.
17 Kgalema morwa nkaikhuna wa mmala wa sebilo,
18 Barwa le barwadi ba gago ba go lebile,
19 Ga ba bolo go fetoga masiela fatsheng la bona,
20 Kgalema Enke, kgalema morwa Mandela.
Enke e emetse ANC.
3.1 Maikutlo a mmoki ke afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ya gago ka
lebaka. (2)
3.2 Naya sekapuo se se tlhagelelang mo moleng 1 le mosola wa sona. (2)
3.3 Tlhalosa mola 2 jaaka o dirisitswe mo lebokong le. (2)
3.4 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 20 le mosola wa
yona. (2)
3.5 Ke thuto efe e o e ungwileng go tswa mo lebokong le? (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 9 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 4: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
LEREBANA WA LETLALEANYA – FS Shole
1 Bulang ditsebe ke bule letlole,
2 Ke batla go duma sekgwanyape,
3 Ke batla go duma jaaka pula ya dikgadima,
4 Ke rata go ikotla mafatlha gompieno,
5 Ke batla go lela sekgatla.
6 Nna ke emetswe ke batho ka dinao,
7 Ba mpolelela dilo di gana go fela,
8 Ba re lapeng la bona ga ke batlege,
9 Ka ke sa nkgane le madi a bona,
10 Ke a kobiwa ga twe ke lebe gaetsho.
11 Bomalome nthuseng ke a kopa,
12 Leso la ga mme le mpaketse mathata,
13 Le ntsoseditse diletseng,
14 Le nkgotseditse molelogadi,
15 Ga ke sa tlhole ke fitlhelwa sepe.
16 Ke anegelwa fela puo phaa,
17 Bokgaitsadia monyalamme ba a nkila,
18 Ba re gaetsho ga se mono Kgatleng,
19 Ke kwa Botswana kwa Kgalagadi,
20 Ba mpitsa ka maina a ditšhaba disele.
4.1 Mmoki o tlhagisa maikutlo afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ya gago
ka lebaka. (2)
4.2 Naya sekapuo se se tlhagelelang mo moleng 3 le mosola wa sona. (2)
4.3 Tlhalosa mola 9 jaaka o dirisitswe mo lebokong le. (2)
4.4 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 12 le mosola wa
yona. (2)
4.5 Ke thuto efe e o e ungwileng go tswa mo lebokong le? (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 10 NW/Lwetse 2019
NSC
POKO E E SA TLHAOLWANG
POTSO 5: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
RE A GAMA – BD Magoleng
1 ’Fulo logolo lo tlola kgamelo,
2 Monomotlha re tsile go lalela,
3 ’Gobe re tsile go bo pota ka kwa!
4 Le logala re ka nna ra lo leka,
5 Ra lo leka, ra tlogela petleke,
6 Petleke ra e wetsa ka mokwakwa!
7 Re o batlela kotelo mogwere,
8 Ka o re tsalela boferefere;
9 O thetsa kgomo o e dira podi,
10 O e thetsa o e dira motete.
11 Lebotlana ga lo itse botete,
12 Ka le anya go se bope bokodi.
13 Mašwinyana a a mabelanyana,
14 Kgamelong a gana dilabenyana,
15 O bone a tlhonya a bo a tlhanya,
16 A tlhanye a re tlholele ditlhoa.
17 Tlhoa le dikolobe di a e tlhoa!
18 ’Kolobe di tlhoa tlhoa di sa tlhanye!
19 Badiri madila a a ba rema;
20 ’Tshikana tsa bona a a di ngena.
21 Madila a itshwanna le kgatsele,
22 Badisana ba reng e a pepetla;
23 Bobedi di iphalelwa ke lešetla;
24 ’Šetla le di phala le se na ’tshele.
25 Ntsi e rata go iphaga dibese,
26 E ikgomaretsa ’dimo‘ a lebebe,
27 E feletse e tlogetse bolwetse;
28 Ntsi e re tshwarise moteteselo.
29 Matlhong e di latswe tsotlhe dithoko!
30 Mme boladu bona bo bo bowetse!
5.1 Mmoki o tlhagisa maikutlo afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ya gago
ka lebaka. (2)
5.2 Maikaelelo a mmoki a go dirisa tlogelo mo moleng 1 ke afe? (2)
5.3 Tlhalosa mola 4 jaaka o dirisitswe mo lebokong le. (2)
5.4 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 16 le mosola wa
yona. (2)
5.5 Go ya ka wena, a kgomo e sa ntse e le botlhokwa mo botshelong jwa
motswana wa gompieno? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
[10]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 11 NW/Lwetse 2019
NSC
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
Ditshwaelo ka kakaretso:
· Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
pading kgotsa ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga.
· Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo pading
kgotsa ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng.
· Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
· Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo
KAROLONG YA C.
PADI
Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng.
POTSO 6: POTSO YA TLHAMO
LEBA SEIPONE – K Kgatea
Borutabana ke pitso, e bile ke tiro e e tlhokang boineelo le botshepegi. Sedifatsa
tlhagiso e go supa fa barutabana ba sekolo se sepotlana sa kwa Motsitlane le
sekolo se segolwane sa kwa Foreiborogo ba neng ba tlhoka boineelo le botshepegi
mo tirong ya bona ka teng. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450.
[25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 12 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 7: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
LEBA SEIPONE – K Kgatea
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO A
“Ga ke tsamaele ruri kwa kgolegelong morwarra; ke kwa morakeng; ke tla boa.
Re tla kopana letata ke wena.”
E rile fa koloi ya maphodisa e sena go potela ka mmila wa ntlha fela, basadi
ba ba rekisang le basimane ba ba kgorometsang dikolotsana, ba tlhasela
Motswagauteng. 5
A ragakwa ke mongwe le mongwe. A kokotwa tlhogo e ka dikwaekwae.
Ka sebaka sa nko le molomo, ke fa morwa Gokatweng a rapaletse mo
kgodung e khibidu. A phokgaphokga madi ka ditsebe le dinko.
Kabo a tlhaga a fofa jaaka phakalane a tla go tsubula kokwana.
A fitlha a itatlhela fa godimo ga Motswagauteng. A lela jaaka kolobe e tlhajwa. 10
“Tlogela mpimpi ya lekutwane e swe.”
Bangwe bona ba ntse ba re, “O ka bo a tlogetse motho yole ka gore o ne a sa
phamola madi a motho yo montsho.”
E rile ba sa ntse ba mo sotla le go mo sola jalo, koloi ya maphodisa ya letsa
mariki. Ba phatlalala jaaka metsi a latlhetswe lefika. Maphodisa a fitlha a laisa 15
Motswagauteng le Kabo, ba leba kwa bookelong.
“O se ka wa swa tlhe monna Motswagauteng.” A bua jalo a ntsha phatsa ya
seipone mo kgetsaneng ya ga Motswagauteng.
“Leba seipone tsala, o boloke motho yo o mmonang mo go sona. Leba
seipone.” 20
E rile a ise a digele mafoko, a bona Motswagauteng a rokonyega. A nyeba
mosimane wa Huhudi.
Kabo a feta a ntse a kgothaletsa tsala ya gagwe go leba seipone jalo go fitlha
kwa bookelong.
Motswagauteng a robadiwa mo phaposing ya balwetse ba ba fa gare ga 25
botshelo le loso. Kabo a laelwa go ya gae.
A tsamaya ka pelo e rotha madi. A gadimile kwa morago, gonne tsala ya
gagwe e ja ka dipeipi.
7.1 Goreng baagi ba Huhudi ba ne ba teketa Motswagauteng? (2)
7.2 Nopolo e e fa godimo e senola maikutlo afe a ga Kabo? Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka. (2)
7.3 Mmaagwe Motswagauteng ke mang? (1)
7.4 Seabe sa ga Mosala mo go ngweegeng ga ga Motswagauteng ke sefe? (2)
7.5 Tlhalosa ka dintlha di le PEDI gore go tlile jang gore Motswagauteng a
kobiwe kwa sekolong sa Vryburg. (2)
7.6 Semelo sa ga mogokgo Robson se tsweletsa jang morero wa padi e? (2)
7.7 Bapisa maemo a ga Koot le Teu kwa sekolong sa Foreiborogo. (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 13 NW/Lwetse 2019
NSC
7.8 Maikaelelo a ga Mokwepa a go re Motswagauteng a beolwe le go okiwa
morago ga go mo thwala kwa polaseng ya gagwe e ne e le afe? (2)
7.9 Lebaka la gore Mokwepa a bolae Jankie Smook ke lefe? (2)
7.10 A o inyalanya le tshwetso e baagi ba Huhudi ba e tsereng ya go teketa
Motswagauteng? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
7.11 Go ya ka wena, a o bona go ne go le matshwanedi gore Gokatweng a ise
Motswagauteng kwa Motsitlane? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
7.12 Fa o ne o le tsala ya ga Mosala ke kgakololo efe e o neng o ka mo e naya
mabapi le mekgwa ya gagwe. (2)
7.13 Fa o lebeletse Motswagauteng o ya go tshela jang morago ga gore
mmaagwe a atlholelwe botshelo jotlhe jwa gagwe kwa kgolegelong?
Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka.
(2)
[25]
POTSO 8: POTSO YA TLHAMO
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
Borutabana ke pitso, e bile ke tiro e e tlhokang boineelo le botshepegi. Sedifatsa
tlhagiso e o ikaegile ka seabe sa ga mogokgo Madolo le mogokgo Borume mo go
ageng barutwana ba dikolo tsa bona. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko
a a ka nnang 400–450. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 14 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 9: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO B
Motlalepule e ne e le mosetsana yo mosetlhana, wa maratagolejwa, motho wa
go katoga monyo, sekgatlhabadimo. Motho wa matlho a kgomo ya mmofu e jele
teledimo, motho wa matlho a go phatsimela teng e kete a geletse dikeledi,
motho wa pounama tse di matlerebunyana jaaka tsa mosimane a tlwaetse go ja
diphofora kwa madisong; di atisa go dira legogo, e kete o sa tswa go ja dipabe; 5
bosetlhana jwa tsone bo oketsa bontle jwa gagwe, go na le go bo fokotsa. Fa o
mo etse tlhoko a itebetse, ‘fatlhogo sa gagwe se tletse manyaapelo jaaka motho
a tla di golela. O ne a ka nna masame a mabedi a dinyaga le motso, kgotsa e
mebedi, e seng go feta moo. Kgato tse nne le seripagare. Matshweka.
Ga feta nyaga tse pedi a ntse a nna kwa 275 Lakasanta, a dira mo meseseng 10
mo Doornfontein, gaufi le fa tšhutšhumakgala tsa botlhabatsatsi di fetang gona.
Moso le moso a palama go ya tirong, maitseboa mangwe le mangwe a boela
gae; a se na mokaulengwe. Kgabagare, basetsana ba o dirang nabo ba mo
logela leano. Mme ka sekhukhuni se seke se tlhoka sebataladi, mongwe a mo
loma tsebe. A tswa, a ya go batla tiro go sele; ntekwane o ya go tsena mo 15
ganong la thakadu.
A ya go tsena mo matlong a maleele a Makgoa a a bitswang difolete. A fitlhela
go dira tshetsana ya Aferika, ba tswa khutlong tse nne tsa lefatshe. Mo
tshetsaneng e, ga bo go le mosetsana mongwe yo motshwana, a bidiwa Thandi,
morwadia Manana, ga bone e le kwa tlase kwa Natala, gaufi le molapo wa 20
Encandu, fa o lebile mo lewatleng la India, fa go kileng ga bo go le sekolo se
segolo sa Pholile, mo metlheng ele ya maloba.
Thandi o ne a bua ka kodu ya sesimane, ntswe la gagwe le na le noto nngwe e
e neng e ka dira gore o tlhole o mo reeditse motshegare otlhe fa a tshega. E ne
e le montlenyane wa folete, a ratwa ke botlhe. Fa Motlalepule a tsena gone, 25
Thandi a bona mokgele o mo tswa mo dinaleng, o tsewa ke motho a tla a eme
ka dinao. A bona bontsi jwa basetsana bo simolola go mo ila, a bona ba tswa
mo tseleng ya gagwe a sa le kgakala. Nxa! A ikana. A simolola go baya dirai, go
tshelela dithupa.
E ne e le tsatsi la Tshipi, nako e le 7 maitseboa, basetsana ba simolola go boa 30
kwa ba neng ba tlhotse ba jetse nala gone. Thandi o ne a tlhotse mo gae;
basetsana ba kgotlana ka menwana, ba tsipana ka matlho. Motlalepule a itewa
ke ditshikare a ya a lebile mogorogoro o o neng o kgaogantse dikamore tsa
basetsana. A beteletsa pelo; mo malatsing ao, o ne a na le mokgwa wa go
seboga, go sia mmele. 35
9.1 Goreng Thandi a ne a tlhoile Motlalepule? (1)
9.2 Tlhalosa gore Motlalepule o lemogile jang gore go na le basetsana ba ba
neng ba mo logela lemena. (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 15 NW/Lwetse 2019
NSC
9.3 Naya leina la mosadimogolo yo o neng a felegetsa Motlalepule
kwa kgodisetsong. (1)
9. 4 Seabe sa lekolwane la tedu tsa katse ke sefe mo go thankgololeng
ditiragalo tsa padi e? (2)
9.5 Ke eng se Motlalepule a ka bong a se dirile kwa Olanti gore a bone morwa
wa gagwe? (2)
9.6 Tlhalosa gore go tlile jang gore Omphile a teiwe leina 'Modise'. (2)
9.7 Goreng RraModise a ne a sa rate fa go twe o tshwana le Modise? (2)
9.8 Maikaelelo a ga Motlalepule a go baya Omphile letshwao mo morago ga
tsebe e ne e le afe? (2)
9.9 A o dumela gore basetsana botlhe ba ba neng ba dira le Motlalepule kwa
Doornfontein mo meseseng ba ne ba mo tlhoile? Tshegetsa karabo ya
gago ka lebaka. (2)
9.10 Mokwadi o re ruta eng ka moanelwa Thandi? (2)
9.11 Lebaka la gore Motlalepule a se bolelele Rra-Mosidi ka ga Omphile ke lefe? (2)
9.12 Go ya ka wena, a o bona go le matshwanedi go isa ngwana kwa legaeng la
kgodiso ya bana? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
9.13 Fa o ne o le MmaMosidi, a o ne o ka hupa sephiri? Tshegetsa karabo ya
gago ka lebaka. (2)
9.14 Fa o lebeletse, Rra-Mosidi o ya go tshela jang morago ga go itse se se
bakileng bolwetse jo bo tlhodileng loso lwa mosadi wa gagwe? Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka (1)
[25]
POTSO 10: POTSO YA TLHAMO
MASEGO – G Mokae
Borutabana ke pitso, e bile ke tiro e e tlhokang boineelo le botshepegi. Tshegetsa
tlhagiso e, o ikaegile ka seabe se barutabana Selamolela, Kgotle le barutabana ba
Sedimosang ba nnileng le sona mo bangweng ba barutwana ba sekolo sa bona.
Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 16 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 11: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MASEGO – GB Mokae
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO C
Rre Knox Selamolela e ne e le mogokgo wa sekolo se se tumileng, se segolo sa
Sedimosang kwa Kgomo-Kgomo, gaufi le Belabela, Warmbaths. Ngwaga
mongwe le mongwe, go se na go betsa se fololetse, dipholo tsa bana ba
Sedimosang ba matiriki di ne di tlatsa dipelo tsa barutabana ba ba gaufi – le tota
ba ba kgakala le sona – ka lefufa! ba di eletsa. Di ne di jesa tse di elelang jaaka 5
thelelabodiba, mme go ne go kaiwa gore motlhodimogolo wa tsona e ne e le
mogokgo wa Sedimosang yo o bogale jwa tau, rre Knox Selamolela.
Bana ba gagwe kwa sekolong ba mo teile leina la tshotlo la Chunky go supa
mmele wa gagwe o mogolo. Le fa mo tshimologong a ne a leka go le apola, rre
Selamolela o ne a feleletsa a itlhoboga; a latlhela teu. Leina le, la mo ngaparela 10
jaaka setlhare sa mooka, a feleletsa a sa tlhole a angwa ke tshotlo e e neng e le
mo go lona. Go bua boammaaruri, o feleleditse a le rata. Le mororo a se ke a le
rata go gaisa phisego ya go tanya borramatlhajana le bommamatlhajana go tla
go oketsa phatsimo ya dipholo tsa sekolo sa gagwe.
“Kana o rile leina la gagwe ke mang?” rre yo o makgasa, yo a neng a setse a le 15
ka kwa go dingwaga di le somaamatlhano, a botsa, phatla e tsutsubane.
“Selamolela, rre Motsepe. Leina la gagwe ke rre Knox Selamolela,” Joseph
Kgotle a boeletsa.
“Mme ke tsaya gore ga se boithaopo jo bo mo rotloeditseng go tsamaya sekgala
se se kana go tla kwano ... E le gore ena o tla bona eng mo thulaganyong e e 20
jalo?” rre Motsepe a batlisisa.
“Se monate se ingwaelwa ... Go botoka a ipuelele,” Kgotle a araba a lemosa
Selamolela go dira jalo ka matlho.
“Ke tla bua nnete e e feletseng fela rre Motsepe,” Chunky, a simolola. “Go na le
go inaganela go gontsi mo kgatong e ke e tsereng go tla kwano ... ” 25
Rrantlo a mo tsena ganong, a benya mobenyo o o phatsimang fa a leba
molekane wa gagwe yo a neng a dutse fa fatshe ka marago mo legogong la
bojang, a namile maoto. “Fela jaaka ke go akanyeditse mmaabo; fela jaaka ke
go boleletse mmaagwe Masego.”
“Fela go rialo ga go reye gore morwadio ga a kitla a tswelwa mosola ke go ya 30
kwa Kgomo-Kgomo, rre Motsepe ...
Selamolela, tswee-tswee, a ke o tlhalosetse rre Motsepe gore morwadie o tla
tswelwa mosola jang ke go tla koo,” Joseph Kgotla, fa a lemoga gore tsala ya
gagwe ga e a simolola sentle, a leka go mo supetsa tsela e e siameng.
Masego o tla ungwelwa jang ke lenaneo leo, jaaka o sena go ipolela jaanong, le 35
susumeditsweng ke go inaganela?”
Motsepe a mo gwetlha.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 17 NW/Lwetse 2019
NSC
11.1 Goreng rre Knox Selamolela a ne a batla gore Masego a tle go
tsena sekolo kwa Sedimosang? (2)
11.2 Nopolo e e fa godimo e senola semelo sefe sa ga ‘Chunky̕? Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka. (2)
11.3 Naya mabaka a MABEDI a a dirileng gore lenyalo la ga Vusi la ntlha le
thubege. (2)
11.4 Tshobotsi ya ga Masego e na le seabe sefe mo go betelelweng ga gagwe? (2)
11.5 Tlhalosa ka moo go nna le ngwana ga ga Masego go mo
tlhakatlhakanyeditseng isagwe ka teng. (2)
11.6 Seabe sa ga Ntsime ke sefe mo tsweletsong ya ditiragalo tsa padi e? (2)
11.7 Bapisa maitsholo a ga Sannah le Masego. (2)
11.8 Ntsime o ne a betelela Masego. Kakanyo ya gago ke efe mabapi le
banna ba ba betelelang basadi? (2)
11.9 Maitsholo a ga Sannah a ka nna le ditlamorago dife mo barutwaneng ka
ena? (2)
11.10 Go ya ka wena, a mogokgo Selamolela o dirisitse maemo a gagwe
botlhaswa ka go amogela Sannah kwa Sedimosang? Tshegetsa karabo ya
gago ka lebaka. (2)
11.11 Fa o ne o le Selamolela le Kgotle, mme o tshwanetse go anegela Kgabo
Motsepe ka go ima ga ga Masego, o ne o ka dira eng? (2)
11.12 A o inyalanya le tshwetso ya ga Masego ya go rotloetsa Sello go se
ikamanye le dipolotiki? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
11.13 Fa o ne o le mogokgo wa sekolo sa Sedimosang, o ne o tlaa ikutlwa
jang fa o bona Masego a imile, o lebeletse tsela e a tlileng ka yona kwa
sekolong sa gago? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (1)
[25]
POTSO 12: POTSO YA TLHAMO
NTLHOMOLE MMUTLWA – OM Lobelo
Borutabana ke pitso, e bile ke tiro e e tlhokang boineelo le botshepegi. Sedifatsa
tlhagiso e go supa fa motlhatlheledi Baagileng a ne a na le mo a tlhaelang boineelo le
botshepegi gona mo tirong ya gagwe. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang
400–450. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 18 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 13: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso
NOPOLO D
Kgori le Kelogile ba ne ba sa ntse ba eme fela, ba sa itse gore ba lebe kae. Go
ne go se yo o buang le yo mongwe ka motsotso oo. Kgori o ne a tswa molomo,
a tshitshinya gore go bitswe Tshetlho, moetapele wa makanyane a kwa kgosing.
A bona fa letsholo la makanyane a kwa kgosing le ka nna bonako, e bile ba ka
tshwara Matsetseleko a ise a bo a ye gope. Kgori a wetsa jalo ka tsholofelo e e 5
feletseng. Kelogile le ene o ne a ntsha la gagwe lefoko, a bona fa letsholo e le
tshenyo ya nako. A tshitshinya fa sepodisi e le sona se ka direlang ka bonako.
Tshitshinyo ya ga Kelogile e ne ya senya dilo tsotlhe, e ne ya gakatsa Kgori le
go feta. Monnamogolo o ne a tlolaka, a ithutlakaka, peipi a sa e lebale mo
molomong. 10
O ne a ntse a gaketse jalo a tlapisitse peipi ya gagwe ka meno. Kgori o ne a
bolelela Kelogile gore mapodisi ke matsipa, e bile ba tsalana thata le barutegi
ba ba jaaka Matsetseleko. Ka jalo, Kgori go ne go se fa a bayang mapodisi
gone. O ne a bona fa mapodisi e le balotsana, e bile e le barati ba madi fela. O
ne a ntse a ritarita fa fatshe a ntse a re, “Go itse mang, ka gongwe mapodisi ke 15
ona a tshabisitseng. Matsetseleko fa gae.”
Go bona nako e senyega, Kelogile a roma Bonolo, kgaitsadia Matsetseleko kwa
bodirelong ba mapodisi go ya go bega se se diregileng. Ka nako eo, Kgori ene
o ne a tlolela fa godimo ga pitse ya gagwe, a leba kwa kgotla go ya go gwetlha
makanyane a kgosing. Go ne go se yo o buisanang le yo mongwe ka nako eo. 20
O ne a tlhaga a sumakaka, dinko a di famotse jaaka pitse ya lebelo e digela
motabogo wa yona. Sejanaga se ne se eme, se rora jaaka ntšwa ya phefo e
kgalema dikoko di leka go e jela dijo.
Bonolo o ne a fologa sejanaga, a tla a mo setse morago. Ba ya jalo ba salane
morago go fitlhelela ba bo ba tsena ka kgorwana. Yoo e ne e le Bra Boots. O ne 25
a bidiwa jalo gonne a ne a itse sentle go pega seganana mphaatšhane tota.
Leina la gagwe la nnete, e ne e le Sebogodi Tlhapedi.
Bra Boots tiro ya bopodisi o ne a sa e rutwe, o ne a e tsaletswe. E ne e le
lepodisi le le neng le tshabega thata mo motseng oo wa Phiritshweu. Bana le
bagolo, go ne go tshwana fela. Ba ne ba nyelela jaaka mafura mo molelong fa 30
ba ka bona koloi ya ga gagwe e tlhaga e thuntshitse lorole.
Bra Boots e rile go goroga a goga dipampiri. O fetile a kwala, fa Kelogile a ntse
a mo tlhalosetsa tsotlhe tse a di boneng le gotlhe fela ka go nyelela ga
Matsetseleko. Pene ya ga Bra Boots e ne e ntse e ya kgapetsakgapetsa kwa
molomong, fa Kelogile a ntse a mo tlhalosetsa jalo. A sosobantse phatla, e kete 35
borukgwe jwa monnamogolo bo sa rokwa sentle mo lothekeng.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 19 NW/Lwetse 2019
NSC
13.1 Goreng Kgori a ne a sa tshepe mapodisa? (2)
13.2 Nopolo e e fa godimo e senola semelo sefe sa ga Bra Boots? Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka. (2)
13.3 Seabe sa ga Kgori ke sefe mo go tsweletseng ditiragalo tsa padi e? (2)
13.4 Tlhalosa gore ke eng se se dirileng gore kgosi Kgololo a kope
Baagileng go ya go mo emela kwa moletlong wa boPalesa kwa
Tshwane. (2)
13.5 Tlhalosa lebaka le le dirileng gore Kelogile a retelelwe ke go tlhomola
Matsetseleko mmutlwa. (2)
13.6 Anela ka bokhutshwane ka tiragalo e e neng ya lebisa kwa goreng
kgosi Kgololo a kgalemele bagakolodi ba gagwe. (2)
13.7 Kakanyo ya gago ke efe mabapi le batsadi ba ba tseelang bana ba bona
ditshwetso? (2)
13.8 Bapisa mokgwa o Segonyamatlho a neng a tshwere Matsetseleko ka ona
le wa ga Kgori. (4)
13.9 Semelo sa ga kgosi Kgololo se tsweletsa ditiragalo tsa padi e jang? (2)
13.10 Fa o ne o le Palesa , a o ne o ka bua le rraago ka tsa marato? Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka. (2)
13.11 A o inyalanya le seane se se reng khutsanyana e e sa sweng e letile
monono re kobile thata moanelwa Matsetseleko? Tshegetsa karabo
ya gago ka lebaka (2)
13.12 Fa o ne o le tsala ya ga Kgori, ke kgakololo efe e o neng o ka mo
naya yona? (1)
[25]
KGOTSA
DITLHANGWA TSA SETSO
Ditshwaelo ka kakaretso:
· Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga.
· Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo
ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng.
· Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
ba tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
· Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, ba tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG
YA C.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 20 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 14: POTSO YA TLHAMO
DITLHANGWA TSA SETSO – GS LEEUW le ba bangwe
O ikaegile ka diteng tsa naane ya 'Monna wa mogwebi' le leboko la 'Kgosi Molefi K
Pilane, 'kwala tlhamo e mo go yona o netefatsang gore ruri kgomo mogobeng e
wetswa ke namane le gore kgosi thothobolo e olela matlakala. Boleele jwa tlhamo e
nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 15: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
DITLHANGWA TSA SETSO – GS LEEUW le ba bangwe
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
'MMAPULE' – BP Lekome
NOPOLO E
Ga twe e rile bogologolo ga bo go na le mosetsana yo o neng a se na
boitumelo, leina la gagwe e ne e le Mmapule. Rraagwe Mmapule o ne a nyala
mosadi wa motlhologadi yo o neng a na le bana ba basetsana ba le babedi ka
mosadi wa gagwe a ne a iketse badimong. Mmaagwe Mmapule yo e seng wa
madi o ne a mo tlhoile ka sa ntšwa le katse. Sengwe le sengwe se sentle se ne 5
se tshwanetse bana ba gagwe ba madi. Dikakanyo tse dintle, lerato, diaparo
tse dintle, ditlhako le tse dingwe e ne e le tsa bana ba gagwe. Mmapule ena e
le yo o dirang motshegare otlhe a le esi, go se yo o mo tlang thuso. Mmapule o
ne a le montle thata le fa a ne a apara maleka. Bomogoloe ba ne ba apara
bontle fela ba ne ba sa atamele Mmapule ka bontle. 10
Ka letsatsi lengwe Mmapule o ne a bona mesese ya ditlobelelo e mešwa e
tsena kwa ntlong ya gaabo. Mmapule ga a ka a itena go botsa gore wa gagwe
o kae gonne o ne a itse gore ena ga a rekelwa sepe. Bana ba ga mmaagwe
Mmapule yo e seng wa madi ba ne ba ya moletlong kwa kgosing gonne morwa
kgosi a ne a tshwanetse go itlhophela mosadi go tswa mo makgarebeng. 15
Mmaagwe Mmapule yo e seng wa madi o ne a raya Mmapule a re: “Wena o
tlaa sala o tlhatswa dijana,o phepafatsa ntlo, mme pele ga moo o tshwanetse
go thusa bana ba me gore ba nne bantle”.
Fa ba fetsa go tsamaya, ba ne ba tlogela Mmapule mo ntlong a ntse a dira,
ka Mmapule a ne a eleditse go ya moletlong o ka le ena a ne a rata go nyalwa 20
ke kgosi, o ne a sala a lela sa ga Ragele ka ntlha ya kutlobotlhoko.
15.1 Morero wa letsatsi la moletlo wa kwa kgosing e ne e le ofe? (1)
15.2 Nopolo e e fa godimo e senola semelo sefe sa ga mmaagwe Mmapule yo
e seng wa madi? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
15.3 Goreng rraagwe Mmapule a ne a nyala gape? (2)
15.4 Seabe sa ga rraagwe Mmapule mo go bogisiweng ga ngwana wa gagwe
ke sefe? (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 21 NW/Lwetse 2019
NSC
15.5 Ke dilo dife tse pedi tse Mmapule a neng a tshwanetse go di dira fa
basetsana bangwe ba ya moletlong? (2)
15.6 Mosadimogolo o thusitse Mmapule jang? (2)
15.7 Fa o ne o le Mmapule o ne o ka dira eng fa o ne o bogisiwa jaana? (2)
15.8 Go ya ka wena, a rraagwe Mmapule o ne a mo rata? Tshegetsa karabo
ya gago ka lebaka. (2)
LE
NOPOLO F
MOGAKA SOL PLAATJE – PC Mooa
1 Dumela morwa Plaatje mminatholo,
2 Dumela mminatholo morwa Mogodi,
3 Morwa Mogodi o teilweng Plaatje ke basweu,
4 Basweu ba reteletswe ke go peteketsa ’fane ya ’go,
5 Dumela kwakwabidi ya ngwana ’a mmala o sebilo,
6 Dumela mminatshipi tholo seraga ka tlhako ya morago.
7 Petleke ya malemela-gotlhe motho oo mabogodika
8 Patlelong ya bokwadi, dibelo ya botho le setho o bonwe
9 Tshetlha ya maralalathota tlhabologong
10 Khunou ya mafula a theetsa
11 Ka o ne o sa isa tšhelete selebatsa motho botho tlhogong
15.9 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng 2 le 3 le mosola
wa yona. (2)
15.10 Maikaelelo a mmoki a go dirisa tlogelo mo moleng 4 ke afe? (2)
15.11 Tlhalosa mela 7 le 8 jaaka e dirisitswe mo lebokong le. (2)
15.12 Go ya ka wena, a o dumela gore go dibela setso go botlhokwa?
Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. 2)
15.13 Rre Plaatje o ne a ana phologolo efe go ya ka diteng tsa leboko le? (2)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 25
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 22 NW/Lwetse 2019
NSC
KAROLO YA C: TERAMA
Ditshwaelo ka kakaretso:
· Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
terameng e o e tlhaoletsweng monongwaga.
· Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo terameng
e ba e ithutileng.
· Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
· Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG
YA C.
POTSO 16: POTSO YA TLHAMO
MATSAPA DI A TSAYA KAE? –SS Mokua.
Boikgogomoso ga bo a siama, bo ka go tlisetsa kutlobotlhoko le tshotlego.
Tshegetsa tlhagiso eno o lebeletse ka moo Nkefi a neng a ikgogomosa ka teng,
le ka moo a nnileng mo kutlobotlhokong le tshotlegong morago ga loso
lwa ga Ntope. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400 – 450. [25]
POTSO 17: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO G
MMUI A : Batsadi ba me, le nna ke itumetse fa le nthotloeditse go tsena
sekolo. Ke solofela fa le tla nkema nokeng mo botshelong jotlhe
ba me.
MMUI B : Re tshwanetse. O ngwana wa rona. Re tshwanetse go go bontsha
tsela e e siameng ya botshelo. Wena o tshwanetse go ipetlela tsela 5
ya gago.
MMUI C : Re a go lebogela ngwanaka. O dirile go ka tlala seatla. Ngwanaka,
ke go tsentse sekolo ka ditshokolo, ke dira ke le esi, mmaago a
tlhoka tiro. Re ne re ka mpa ra lala ka tlala fela gore wena o nne
le dilo tsa sekolo tse o neng o di batla. Ngwaga o o tlang, ke batla 10
go go bona o le kwa yunibesithing.
MMUI A : Ba setse ba nkarabile kwa yunibesithing ya kwa Kapa. Ke eletsa
go ya kwa teng.
MMUI B : Ngwanaka, e tla re fa ke tloga mo Gouteng mo, ke boela gae, ke
ka se tlhajwe ke ditlhong go boela gae ke na le leino le lengwe mo 15
leganong. Ke ka se tlhajwe ke ditlhong go ipona ke tsamaya fa
thoko ga setlhako. Ke batla go bona o tsweletse mo botshelong.
MMUI A : Batsadi ba ba tshwanang le lona ba a tlhokwa. Batsadi ba bangwe
ga ba na sepe le thuto ya bana ba bona. Lona lo nkeme nokeng
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 23 NW/Lwetse 2019
NSC
ka dinako tsotlhe.
MMUI B : Mmaagwe mosetsana, ngwana ke yoo, o falotse. Re tshwanetse
go mo isa yunibesithing. Boswa ba gompieno ke thuto. Ngwana 20
yo o ganang thuto, o tlaa ja a thaka tsa gagwe.
MMUI C : Ke dumelelana le wena, rra. Go letlhogonolo rona re sa ntseng
re na le ngwana yo o re reetsang. Bana ba le bantsi ba matsatsi a,
ba medile dinaka mo tlhogong. Ba gana go reetsa batsadi.
MMUI B : Bana ga ba tshwane. Thuto e batsadi ba e neelang bana, ke 25
yona e ba agang. Boitumelo jwa pelo ya me, ke go bona ngwana
yo, a ka tswelela mo botshelong gore a tle a kgone go ka iphedisa.
17.1 Naya maina a mmui A, B le C. (3)
17.2 Nopolo e e fa godimo e senola semelo sefe sa ga Legae? (2)
17.3 Ke dithutego dife tse Ntshidi a neng a ya go di ithutela kwa yunibesithing
ya Kapa? (1)
17.4 Seabe sa ga rraagwe Tlhapi ke sefe mo go tsweletseng ditiragalo tsa
teramakhutswe e? (2)
17.5 Ke dilo dife tse Legae a neng a sa di itumelele go tswa mo go Tlhapi jaaka
mosadi wa gagwe? Neela di le PEDI fela. (2)
17.6 Tlhagisa kamano ya ga Ntshidi le Malebye. (1)
17.7 Go utlwana ga ga Malebye le Legae jaaka bana ba motho go go ruta
eng? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
17.8 Ditlamorago tsa gore Tlhapi a gane Legae e nna ena a amogelang
magadi a ga Ntshidi e ne ya nna dife? (2)
17.9 A o dumela gore Legae o ne a rata Ntshidi jaaka ngwana wa gagwe wa
madi le nama? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
17.10 Tlhalosa maikutlo a ga Legae fa Tlhapi a se na go mmolelela gore a ka se
amogele magadi a ga Ntshidi ka e se ngwana wa gagwe. Tshegetsa
karabo ya gago ka lebaka. (2)
17.11 Go ya ka wena, a o bona setšhaba se tsaya tsiya kgang ya banna ba
ba sotlakakiwang ke basadi mo lenyalong? Tshegetsa karabo ya gago
ka lebaka (2)
17.12 Fa e ne e le wena Tlhapi o nyetswe ke monna yo o go ratang gammogo
le ngwana wa gago jaaka Legae a ne a dira, o ne o tlaa itshwara jang? (2)
17.13 Fa o lebeletse Tlhapi o tlile go tshela jang morago ga go tlhokafalelwa ke
monna le ngwana? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
[25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 24 NW/Lwetse 2019
NSC
POTSO 18: POTSO YA TLHAMO
GA SE LERATO – MJ Magasa
Boikgogomoso ga bo a siama, bo ka go tlisetsa kutlobotlhoko le tshotlego.
Tshegetsa tlhagiso eno o lebeletse ka moo Motsamai a neng a ikgogomosa le
go senya madi ka teng, mme kwa bofelong o ne a nna mo kutlobotlhokong le
tshotlegong morago ga go latlhegelwa ke tsotlhe. Boleele jwa tlhamo e nne
mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 19: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
GA SE LERATO – MJ Magasa
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO H
(Morago ga dingwaga tse pedi Angeline a ntse a le kwa Mogwase)
MMUI A: (O bua a le esi ka pelo e e kotlometseng)
O a itse Motsamai o simolola matlhajana, O ithaya a re a ka ntsietsa.
Ke itse sentle fa a na le lapa. O ithaya a re a ka lobela mang? Fa
a ntse a re ba kwa gae, go na le gore a re ba lapa la me. Ena a re 5
ga ke lemoge. Iketle, ke mmalela malatsi. Sa gagwe fela ke go reka
fenitšhara. Le gale fa a sa kgone, a bolele. Go banna ba le bantsi, ba
ba nkgotoletseng matlho. (Ka ditshegwana) Ga a itse gore o a ba
kgoreletsa. Fela fa a ka suta fa, ba tla bo ba itatlhela. Ntlo ya me nna
Angy e nne jaana! Ke batla go e tlatsa fenitšhara. Ya maemo a ntlha 10
E e seyong mo Mogwase mo. Le gone ya gagwe tiro o e weditse. O
agile ntlo a ka tsamaya. A le ene a sadisetse ba bangwe. Ba tle ba
go itlhobogela lesego.(Mongwe o a kokota)
Tsena.
MMUI B: (Ka menyebo) Dumela tlhe ratu! 15
MMUI A: (Ga a supe kgatlhego ya baratani.) Ahee
MMUI B: (Ka go makala.) O reng o sa arabe jaaka tlwaelo? Kgotsa
go botlhoko gongwe? Le go nkatla o ka re ga o moo.
MMUI A : (Ka mabetwaepelo) O tletse go atlwa fela fa! Ditiro tsone di
go palela. Bona gore ntlo e lolea jang! Le gale ka o tshaba 20
mosadi wa gago E bile ga o tlhole o tla ka tshwanelo, Le madi ga
ke na madi.
MMUI B: (Ka go imakatsa) Wa ... wa ... re ... mosadi wa me? Nna ga
ke na ... mosadi
Ke nna le wena fela. Ampo o raya mang? 25
MMUI A: (Ka go gakala.) Wena wa re ga ke itse? Ke raya Gadifele. Kgotsa ke
ena mmaago? O dire o ye go mo tlhola.
19.1 Naya maina a mmui A le B. (2)
19.2 Nopolo e e fa godimo e senola semelo sefe sa ga Angeline? (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya gae (HL)/P2 25 NW/Lwetse 2019
NSC
19.3 Tlhalosa gore Motsamai o ne a tsiboga jang fa Angeline a mmolelela
ka mosadi le bana ba gagwe. (2)
19.4 Seabe sa ga Angeline mo go tsweletseng morero wa terama e ke
sefe? (2)
19.5 Neela mabaka a le MABEDI a Motsamai a a neetseng Gadifele fa
a sa tlise madi mo lelapeng. (2)
19.6 Ke goreng bathapi ba ga Motsamai ba ne ba gana go mo neela madi a
gagwe a diphenšene? (2)
19.7 Bolela maina a bana ba le BABEDI ba makgarebe a ga Motsamai. (2)
19.8 Maikutlo a gago ke afe mabapi le makgarebe a a ipoleletseng gore a tlaa
tshela ka go jela banna madi? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
19.9 Go ya ka wena, a Gadifele o ne a rata Motsamai? Tshegetsa karabo ya
gago ka lebaka. (2)
19.10 Ditlamorago tsa go nna manganga ga ga Motsamai fa badirediloago ba
mo kopa go tlamela mosadi le bana e ne ya nna dife? (2)
19.11 A kgato e Gadifele a e tshotseng ya go ratana le bra Dan e maleba?
Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
19.12 Fa o lebeletse, Motsamai o tlile go tshela jang morago ga go tlogelwa
ke mosadi le go kobiwa mo tirong? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
19.13 Ke kgakololo efe e o neng o ka e naya Gadifele fa o ne o le tsala ya
gagwe? (1)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO C: 25
PALOGOTLHE : 80
Kwalolotse e ileditswe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 North West Mock 2019 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

Memorandum
Setswana HL Grade 12 North West Mock 2019 Memo

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P3 NSC November 2019 Question Paper
More from Grade 12 Setswana HL

Annual teaching plan
Gr 12 Setswana HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)
Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum