Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA 2 (P2)
2017
MEMORANDAMO
MATSHWAO: 70
Memorandamo ona, o na le maqephe a 12.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo
Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · sesotho. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 342.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 3Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 4Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)19 marks
- Question 5.2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)16 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 2 DBE/2017
SCE – Memorandamo
KAROLO YA A: PADI/NOBELE
POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
1.1 Le mo nkile matsatsi a mabedi. (1)
1.2 Ke tlala/ho phedisa lelapa/ho susumetswa ke mosadi ho batla mosebetsi. (1)
1.3 O ne a nahana hore batho ba Foreistata ba kwalehile. (1)
1.4 O ne a dumela hore ho sebeletsa monna e mong ke bokgoba, mme o ne a
iphedisa ka ho qhekanyetsa batho. (2)
1.5 O ile a leka ho kgaola lekala la sefate yaba thipa e a kgaoha. (1)
1.6 Leetong lena o tsamaya ka maoto empa ha a kgutlela hae o ile a tsamaya
ka terene. (1)
1.7 • Ho re tsebisa hore naha e ne e sa na le kgotso/polokeho.
• Bora bo ne bo le siyo jwalo ka mehleng ya kajeno. (2)
1.8 Sepheo ke ho hlahisa kgohlano.
Ho nnetefatsa sehlooho sa pale. (2)
1.9 Di mo senola e le motho ya sebete hobane o ne a ilo rekisa thipa eo a neng a
tseba hantle hore ha se ya nnete, ebile o ya le bathong bao a sa ba tsebeng
hore ba jwang, a mpa a ba nahanela feela. (2)
1.10 O hlahisa leeme ka tsela ya hore o hopola hore batho bohle ba Foreistata ba
kwalehile empa ho se jwalo. Le yena Mananyetsa o mo nnetefaleditse hore
ha se sethoto jwalo kaha Sekgukguni a nahana. (2)
1.11 Ha a se a le haufi le lebopo la tsela. (1)
1.12 • E ke ke ya jewa ke mafome hobane o e tlotsitse ka ferefe.
• E entswe ka kgauta.
E le nngwe feela. (1)
1.13 Boipuiso/monoloko. (1)
1.14 • Ke ho re hlakisetsa boikemisetso ba ho ya iphetetsa ho Mananyetsa ka
mora hore Mananyetsa a mo qhekanyetse.
• Ka sepheo sa ho tjebela mmadi pele kgolong ya poloto, sena se re
bontsha hore baphetwa bana ba babedi ba tla dula ba qothisana lehlokwa
paleng ena. (2)
1.15 Bobedi ba bona bo ile ba lwana. (1)
1.16 Motseng wa Pimville. (1)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 3 DBE/2017
SCE – Memorandamo
1.17 • Ba ne ba ikonka/ithorisa.
• Ba ka ba dula ba lekola thepa eo ba e fumaneng. (2)
1.18 Mafosi, hobane o ne a ile a mo patela yona pele, a inwella jwala ka yona,
Sekgukguni a ba a fihla a inkela yona a ntse a le jwaleng, mme sena ke
sesupo sa hore le hona jwale, o ntse a sa tlo mo fa yona. (2)
1.19 E re ruta hore motho a se nahane hore o bohlale ho feta motho e mong kaha
Sekgukguni o ne a nahanne hore o tla qhekanyetsa batho ba Foreistata ha
bonolo, Mananyetsa le yena o ne a ntse a nahanne o tla etsa jwalo ka ba
Kgauteng empa ha se be jwalo.
Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti. (2)
1.20 Sehalo sa Sekgukguni se re hlakisetsa hore o halefile hampe, kahoo moo
a ilong ho kopana teng le Mananyetsa ho tla nkga ho sa bola. (2)
1.21 E, hobane tjhelete eo ba ileng ba dumellana ka ditsela tsa ho e etsa, ha ba se
ba e fumane ba ile ba dula ba e tseka. E mong le e mong a batla e be ya hae
a le mong empa qetellong ba ile ba dumellana ba e arolelana ka kgotso. (2)
1.22 Ke tikoloho ya mahaeng/mapolasing, hobane ha ho etwe ka dipalangwang,
ebile dibaka tsa teng di arohane. Ke ka hona Sekgukguni a ileng a ipata
hara mofero, a tjheha Mananyetsa ka dieta. Ha Mananyetsa a boela morao ho
lata seeta, Sekgukguni a baleha ka tjhelete, mme sena sa ntshetsa kgohlano
e seng e ntse e le teng pakeng tsa bona pele kaha ke mahaeng/mapolasing,
Sekgukguni a ipata ka lengopeng, a kgaleha. Mananyetsa a tsebiswa ke bana
ba disitseng hore ba bone monna a nyamella ka lengopeng, a tshwere
mokotla. A ya, a mo fumana a kgalehile, a baleha ka mokotla. Ha a
phaphama, a fumana tjhelete e le siyo, a halefa a ya batla Mananyetsa moo a
leng teng ka tjhelete. (3)
[35]
POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
2.1 Lebenkeleng labo Tshiu/lebenkeleng. (1)
2.2 Ke Tshiu. (1)
2.3 Ke mohopolo wa ntwa, hobane ba ne ba atisa ho lwana ba tseka Lerato. (1)
2.4 Ke ya lapeng habo Lerato, o e nkile/filwe ke ntate wa Lerato mohla a neng
a kopana le yena ka lebenkeleng toropong. (2)
2.5 • Lelapeng labo Hlomi ho na le mme/ba na le motswadi, ha lelapeng
labo Kgifi ho se na motswadi/Kgifi e le yena ya nang le seabo sa
botswadi.
• Kgifi o ne a patallwa sekolo ke basari ha Hlomi a ne a ipatalla/a patallwa
ke mmae. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 4 DBE/2017
SCE – Memorandamo
2.6 E le motho ya bonolo hobane ha a ka a halefela Tshiu nakong eo a ntseng
a bua le yena, empa o ile a mo mamela. (2)
2.7 Ke sehalo sa boikokobetso hobane o ne a kopa tshwarelo a tiile ho Hlomi.
(2)
2.8 E tsamaellana le ketso ya Tshiu ya ho kopa tshwarelo ho Hlomi, moo a
mmolellang hore ba lokela ho tshwarelana ka tseo ba ileng ba kgopisana ka
tsona nakong e fetileng. (2)
2.9 Ditaba tsa qotso ena di na le seabo kgodisong ya pale hobane ka mora hore
di etsahale, lerato la Hlomi le Lerato le ile la ba la tota. (2)
2.10 E re totoballetsa mothinya o sa lebellwang hobane re bona ho etsahala seo re
neng re sa se lebella. Tshiu jwalo ka mohanyetsi ya ka sehloohong wa Hlomi,
re ne re lebelletse hore o tla hanyetsa Hlomi ho fihla pheletsong ya pale empa
ke moo o a fetoha o kopa tshwarelo. (3)
2.11 Ntate wa Lerato o ne a ile a mo laela hore a tle a tlo mmona lapeng letsatsing
leo ba neng ba arohana lebenkeleng ka toropong. (1)
2.12 • E ile ya mo ruta hore batswadi ba Lerato ba rata batho.
• E ile ya mo ruta hore ke lelapa le utlwanang, le etsang dintho mmoho. (2)
2.13 Ke ketsahalo ya hore Hlomi a mo thuse ho fumana tjheke/setlankana sa
tjhelete seo a ileng a se lahla ka lebenkeleng. (1)
2.14 Lerato o ile a rata le ho tshepa Hlomi le ho feta ka mora seo a ileng a se
etsetsa ntatae. (2)
2.15 Ke taba ya ho tshepahala ha Hlomi eo a ileng a e tsebiswa ke ntata Lerato. (1)
2.16 O sebedisitse diketso tsa baphetwa. Ntate wa Lerato o ile a neha Hlomi
moputso bakeng sa ho mo leboha.
Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti. (2)
2.17 Mafosi, o ne a ka thabela haholo ka mora hore Hlomi a mo thuse ho fumana
setlankana sa tjhelete seo a neng a se siile ka lebenkeleng. Ketso eo e ile ya
mmontsha hore Hlomi o a tshepahala. (2)
2.18 Ke tsa mehleng ya kajeno hobane ho buuwa ka ketelo ya serapaneng sa
diphoofolo mmoho le dikoloi. (2)
2.19 Ketsahalo eo e re bontsha sehlohlolo hobane ka mora hore e etsahale, e ile
yaba ntwa ya Tshiu le Hlomi e fedile, mme Hlomi le Lerato ba se ba iphelela
ka bolokolohi. (2)
2.20 E a makatsa hobane re ne re lebelletse hore Hlomi o tla halefiswa ke taba ya
hore hobaneng Tshiu a sa ka a kopa tshwarelo nakong eo ntwa/qabang ya
bona e neng e qala, empa ha ho be jwalo, o mo tshwarela ntle le qeaqeo. (2)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 5 DBE/2017
SCE – Memorandamo
POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima
3.1 E ne e tshwaretswe sehlekehlekeng sa Deidro/setsheng sa Ilizwi Mission
Church. (1)
3.2 Mobishopo Biala o ile a re monna eo, o ne a na le morero wa ho senya
mesebetsi ya mokgatlo wa Bana ba Phiri Botswania le Swatinia, mme ka hoo
a re o kotsi. (1)
3.3 • Kopanong tseo ka bobedi motsamaisi wa dipuisano e ne e le mobishopo
Biala.
• Kopanong tseo ka bobedi ho na le motho ya ileng a bolawa.
E le nngwe feela. (2)
3.4 Ke ketsahalo ya hore mopresidente Ispia Monnnafeela wa Bosothonia o tla
kwetelwa ke mokgatlo wa Bana ba Phiri nakong ya mokete wa boipuso
naheng eo. (2)
3.5 Ke tsa mehleng ya kajeno hobane ho buuwa ka motjhini o neng o sebediswa
ke Sister Ruth ho nka metsotso ya kopano eo. (2)
3.6 Mohlomong o ne a batla ho pata mehlala ya polao eo hore ba tle ba se ke ba
tshwarwa.
Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti. (2)
3.7 • Ke baphetwa ba sehlooho.
• Sesosa sa kgohlano.
• Tikoloho ya diketsahalo.
Tse pedi feela. (2)
3.8 O mo hlalosa ka diketso tsa hae tse bontshang hore o kgopo/sehloho/lonya
ka lebaka la ho hlokela monna eo mohau leha monna eo a ne a se a kene
tsietsing mme a fufuletswe ha bohloko jwalo ka motho ya tshwerweng ke
mofikela. (2)
3.9 Tjhe, ha se ntho e makatsang hobane ha e sa le Ramaqiti e le molotsana ya
sa tshepahaleng. Ke ka makgetlo a mabedi Mobishopo Biala a batlileng a
kenya Ramaqiti bothateng bo boholo e ka nna yaba Ramaqiti o ne a se a sa
mo tshepe.
KAPA
E, ke ntho e makatsang hobane Ramaqiti le Mobishopo Biala, e ne e le
metswalle e meholo, ke ka lebaka leo Ramaqiti a ileng a pata bohlaswa bo
bongata ba Mobishopo Biala. Kahoo re ne re sa lebella hore o tla mo siya. (2)
3.10 E, ke mophetwa ya tjhitja/phethahetseng hobane re bontshwa mahlakore a
mabedi a hae, la botle kapa la matla le la bofokodi. Re bontshwa la botle le
bohlale ka tshebetso ya hae e tswileng matsoho athe ka ho le leng, re
bontshwa bobe/bofokodi ba hae ba ho rata dikgarebe le nakong ya
mosebetsi, mme ka ho etsa jwalo a behe bophelo ba hae tsietsing. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 6 DBE/2017
SCE – Memorandamo
3.11 Ho ile ha baka kgohlano hobane dinaha tsa Afrika e Borwa di ile tsa bona
ketso eo e le e reretsweng ho di hlokisa botsitso, mme tsa tswa letsholo ho
tsoma le ho senya mesebetsi yohle ya mokgatlo wa Bana ba Phiri. (2)
3.12 Ka la Sister Ruth. (1)
3.13 BoChikano ba ne ba qeta ho tsoramisa helikoptara ya bona sehlekehlekeng,
e le ha ba ne ba ntse ba batlana le ditho tsa mokgatlo wa Bana ba Phiri ha ba
tla kwetelwa ke Ramaqiti ya ileng a ba etsa batshwaruwa. (1)
3.14 Ramaqiti o ile a reka mapolesa a moo Bosothonia ka tjotjo hore a se tshware
Nasala, mme ka mora moo a mo isa ho ditsebi tse ileng tsa fetola letlalo la
sefahleho sa hae, a ba a fetola le lebitso hore e hle e be motho oselesele. (2)
3.15 Ke ketsahalo ya hore Sister Ruth a mo hanele ho kopana le yena, mme ka
mora moo yena Sister Ruth le mahlahana a hae a kenyelleditseng Sam
Zamiya, ba mo futuhela ka sepheo sa ho mmolaya. (2)
3.16 • Tikoloho ya Seruwe ke ya ditoropong moo ho phetheselang batho athe ya
Kweneng yona ke ya mahaeng moo ho se nang sephethephethe.
• Tikoloho ya Seruwe ke ya ditoropong moo ho nang le dihotele athe ya
Kweneng yona ke ya maheng moo ho se nang dihotele.
E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti. (2)
3.17 Mafosi, hobane di bontsha phethelo ya diketsahalo. Sephiri se hlahetse hore
Ramaqiti ke moetapele wa mokgatlo wa dinokwane, mme le dinaha tsa Afrika
e Borwa di ne di futuhile ho tla mo tshwara le ho thuha mokgatlo ona. Kahoo
Ramaqiti o ne a itokisetsa ho baleha. (2)
3.18 • E ka nna yaba Ramaqiti o ile a kgona ho phonyoha hobane o ile a laela
mahlahana a hae ho e lwana senna ho sireletsa sehlekehleke ka
tlhapikepe ya nyutleleha, Thakadi.
• E ka nna yaba Ramaqiti o ile a kgona ho phonyoha hobane pejana, o ne a
ile a bontsha Chikano metjhinitjhini ya dibetsa tse sireleditseng
sehlekehleke sa Deidro.
• E ka nna yaba Ramaqiti o ile a kgona ho phonyoha hobane o ile a kgona
ho pata Thakadi dikgwedikgwedi moo sehlekehlekeng, ho se na naha le e
nngwe e kgonang ho fumana moo e leng teng.
E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti. (2)
3.19 Mothinya o sa lebellwang ke ketsahalo e etsahalang ho ne ho sa lebellwa
hore e ka etsahala, mme ka tsela e jwalo e lebise ditaba tsa pale hosele.
Mongodi o atlehile ho sebedisa lewa lena. Re bona mothinya oo ha Dirisang
(Sister Ruth) a hana ho baleha le abuti wa hae Ramaqiti, a re kgale eo abuti
wa hae a mo sebedisa hampe. Re ne re lebelletse hore o tla dumela ho
baleha mmoho le abutiae. (3)
[35]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 7 DBE/2017
SCE – Memorandamo
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
4.1 • Ka ho rekisa jwala.
• Ka ho nkela basadi banna ba bona.
E le nngwe feela. (1)
4.2 • Ba ka bolawa ke meharo.
• Ba ka bolawa ke ho nwa haholo ho feta tekano.
E le nngwe feela. (1)
4.3 Ba amana ka hore bobedi ba bolailwe ke tshebediso e mpe ya jwala. (1)
4.4 • O ne a le kgahlanong le taba ya hore Motaung a ise moradi wa hae
yunivesithing.
• O ne a batla ho senya kgotso ya lelapa la hae. (2)
4.5 • Bobedi ba na le bana ba banana ba neng ba bala materiki mmoho.
• Basadi ba bona ha ba sebetse, ba dula hae.
• Ba hlekefetsa malapa ha ba nwele jwala.
Tse pedi feela. (2)
4.6 • O re bo thabisa batho ba hlonameng.
• O re bo qobisa mathata. (2)
4.7 • O bolela hore ha a batle jwala/
• Diketso tsa batho ba nwang jwala di a bolaya. (2)
4.8 Di re thusa ho elellwa hore Motaung ke motho ya se nang botsitso/boikemelo,
o thetseha ha bonolo. (2)
4.9 Ke karaburetso ya tatso, mme e nthusa ho utlwisisa hore o batla ho hapa
Motaung a tshwane le yena, a nwe jwala. (2)
4.10 Sefi ke sesebediswa se sebedisetswang ho tjheha le ho tshwara se itseng
jwalo ka phoofolo, nonyana jwalojwalo. Kgetho ya mongodi ya lentswe
'sefi' ke e loketseng sehloohong sa pale ya hae hobane re bona Raboditse
a sebedisa sefi ho fihlella sepheo sa hae sa ho qhala lelapa la Motaung. (2)
4.11 Bo ne bo bidietsa hore Motaung o fetohile. (2)
4.12 Ha Raboditse. (1)
4.13 Mmankepe. (1)
4.14 • Motaung ke ntata motswalle wa hae, Tiisetso.
• Motaung ke motswalle wa ntatae, Raboditse.
E le nngwe feela. (1)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 8 DBE/2017
SCE – Memorandamo
4.15 • O ne a eletsa monna wa hae hore a se nkehe ha bonolo.
• O ne a hlokomedisa monna wa hae hore a se qhale lelapa la hae ka baka
la motswalle.
• O ne a mo elelliswa hore a se je feela hobane o tla qetella a jele ntho
disele.
Tse pedi feela. (2)
4.16 O hlahella e le mosadi wa nako e fetileng/kgale hobane basadi ba jwale ke ba
ditokelo, monna ha a ka mo etsa sena seo Motaung a se etsang Mmatiisetso
a ka mo tshwarisa. (2)
4.17 Mookotaba/molaetsa wa tshwantshiso ena o a totobala, e leng, mona.
Mantswe ana a totobatsa seo Raboditse a se etsang ho Motaung, e leng ho
mo swetsa. (2)
4.18 • A ne a ka etsa hore a nyahlatse ditoro tsa hae tsa ho batla ho ya
yunivesithing ho ya ithuta.
• A ne a ka fetola boitshwaro ba hae.
E le nngwe feela. (2)
4.19 Tjhe, Raboditse yena ha a fumana kotlo hobane merero ya hae e mebe
haesale e atleha ho tloha qalong ho isa pheletsong ya pale. (2)
4.20 Dipuo tsa Mmatiisetso di re senolela e le motho ya imametseng, ya bonolo,
ya mosa ya sa batleng lerata jwalo kaha re mmone diketsahalong tse ding ka
hara tshwantshiso. Sena se totobatswa ke tsela eo a arabang monna wa
hae ka yona ha a fihla a le hlaha, a nwele empa yena Mmatiisetso a ntse a
bua ka bonolo. Re boetse re bona botho bona nakong eo Motaung a siileng
lelapa, Mmatiisetso a dieha ho ya mmatla ha Raboditse. Botho bona bo sa
fetoheng, re boetse re bo bona nakong eo a neng a fumana mohatsae ha
Mmatshele. Ha a ka a lwantsha Mmatshele boemong boo. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 9 DBE/2017
SCE – Memorandamo
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
POTSO YA 5: MODIA – MK Mofihli le ba bang
5.1.1 Ke ngwana wa moahisane. (1)
5.1.2 Ke hobane o ne a se a sa sebetse. (1)
5.1.3 Ke mohopolo wa ho beta/robala le ngwana eo/ho ipha ngwana eo. (1)
5.1.4 • Ho buuwa ka dithavene.
• Ho buuwa ka difeme.
• Ho buuwa ka dikolo.
Tse pedi feela. (2)
5.1.5 • O felletswe ke mosebetsi.
• Ha a sa na tjhelete.
• O ne a se a fokotse mmeleng ho se ya ipatlang pela hae.
Tse pedi feela. (2)
5.1.6 • E dumellana le lona kaha Ralehlatsa o ne a rata dintho tse mpe, tse
nyontshang jwalo ka ho mema batho ho tla lwantsha mookamedi.
• O ne a etsa diketso tse mpe, tse nyontshang ka ho ratana le basadi le
banana ba bangata ka nako e le nngwe.
• O ne a dula a tahilwe ha a na le tjhelete a sa e boloke.
• O ile a beta ngwana a ba a mo bolaya.
• O ile a hlatsa mohla ntata ngwana a neng a mo otlela ho bolaya ngwana
wa hae.
E le nngwe feela. (2)
5.1.7 A dumellana le ketsahalo ya mohla Tatolo le motsamaisi ba balehang ha ba
kurutletlwa ka majwe e le ha ba leka ho tshetlehela basebetsi puo. (2)
5.1.8 Nnete, hobane merusu e kang eo e tlisa mathata a mangata a kang bolofa,
ho ikela jwaleng ka nako ya mosebetsi, ho ruta basebetsi ba batjha ho se
hlomphe baokamedi ba bona, le ho lelekwa mosebetsing (2)
5.1.9 D/ mohanyetsi hobane ka dinako tsohle o kgahlanong le diketso tsa
Ralehlatsa. (2)
5.1.10 E hanana le molao wa motheo wa Afrika Borwa ka hore molao oo ha o
dumelle bana ba dilemong tseo ho sebetsa kapa ho sebediswa ka tsela efe
kapa efe ke motho mang kapa mang ba sa le tlase dilemong, ebile ba tlolang
molao oo ba lokela ho tshwarwa. (2)
5.1.11 • A ne a fosahetse hobane tshotleho le ho hloka mosebetsi ha di fetole
motho ho ba phoofolo e sa nahaneng.
• A ne a fosahetse hobane ketso eo Ralehlatsa o e nahanne, a ba a e rera
matsatsitsatsi pele a e phetha.
E le nngwe feela, dikarabo tse ding di shejwe. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 10 DBE/2017
SCE – Memorandamo
5.2.1 Ke Moofisiri ya ka sehloohong. (1)
5.2.2 • Ke ho kenya baetapele tjhankaneng bophelo ba bona kaofela.
• Ke ho ba bolaya.
E le nngwe feela. (1)
5.2.3 Ke mapolesa a batho ba batsho. (1)
5.2.4 • Bobedi ke batho ba mofuta.
• Bobedi ke mapolesa. (2)
5.2.5 Ke tau. (1)
5.2.6 Mokomishinara o ne a ba memela ho ya ba tsebisa diphetoho tse latelang:
• Baetapele ba merabe ba neng ba kwalletswe ba tlo lokollwa.
• Batshwaruwa ba neng ba balletswe dilemo tse ngata ba tlo lokollwa.
• Tau e neng e tswebera ba morabe e bolauwe.
• Bohle ba lokela ho ikamahanya le diphetoho le ho di tsamaisa ka nepo.
E le nngwe feela. (1)
5.2.7 Kgohlano ya kantle hobane e totobatsa ho se utlwane pakeng tsa Molelle le
Kgurumbala. (2)
5.2.8 O ne a tla ba kgahlanong le molao wa motheo wa naha hobane kahlolelo ya
lefu e ne e fediswe, mme ke tlolo ya molao ho ahlolela batlodi ba molao
lefu. (2)
5.2.9 • Batho ba ka be ba ntse ba bolawa.
• Batho ba ka be ba ntse ba tshwerwe hampe.
• Batho ba ka be ba ntse ba nyediswa le ho tloswa seriti sa botho.
E le nngwe feela, dikarabo tse ding di shejwe. (2)
5.2.10 Mongodi o sebedisitse mantswe ao ho qholotsa maikutlo a thabo ho nna
hobane mantswe ao ke mantswe a bontshang kamoo Raperetla a
kgakgathileng ka sehloho kateng sebata seo ho neng ho tshwantshwa
kgethollo le sona, mme tsela eo a e sebedisitseng e bontsha hore sebata
seo se ke ke sa hlola se tsohile/kgutlile lekgale. Sena e ne e le sesupo sa
hore kgethollo e fedile, mme e felletse ruri. (3)
[16]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 11 DBE/2017
SCE – Memorandamo
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
POTSO YA 6
6.1 'Ngwana lehlaswa' – KE Ntsane
6.1.1 • Ho ba le metswalle e mengata ya basadi
• Ho bapala ka tjhelete a reka hona le hwane.
• A ithabisa ka menate yohle ya lefatshe.
• A etsa dikoloto.
Tse pedi feela. (2)
6.1.2 Molathothokiso wa 3/mefuta ya tsopa le letle boreledi. (1)
6.1.3 Nyarosa le tshabo. (2)
6.1.4 E se. (1)
O bolela hore ngwana lehlaswa o na le tjhelete e ngata, o phela ha
6.1.5
monate. (2)
6.1.6 Ke lengolo la samane/la dikoloto, le ne le tswa maqwetheng. (2)
6.1.7 • Ke phetapheto ya moelelo e bonahala ka mantswe ana, bakgotsi le
metswalle.
• Phetapheto e tshekalletseng e bonahala ka mantswe ana, ho pota.
E le nngwe feela. (2)
6.1.8 Ho tlamahanya melathothokiso le ho hatella monono oo Kgitshane a neng a
eso ho o bone. (2)
6.1.9 E nthusa ho utlwisisa hore ngwana lehlaswa o ne a se a ntsha tjhelete e
ngata kgafetsa ho lefa dikoloto tse thibang letsatsi. (2)
6.1.10 E nthusa ho utlwisisa hore sethothokisi se potlakisa morethetho/fokotsa palo
ya mantswe sehloohong. Sena se bontshwa ke hore sethothokisi se tlohetse
lentswe 'ya' mahareng a sehlooho, ka sepheo sa hore se hatelle bohlaswa ba
ngwana eo se buang ka yena/ tsepamisitse maikutlo ngwaneng eo se buang
ka yena. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 12 DBE/2017
SCE – Memorandamo
6.2 'Ho se tshepahale' – RN Phume
6.2.1 Ke ho tshepahala. (1)
6.2.2 Ka mesebetsi ya bonokwane/bolotsana. (1)
6.2.3 'Wele!' (1)
6.2.4 Ke leqwatsiqwatsi. (1)
6.2.5 Bohloko bo boholo bo sa hlaloseheng/bo otlang pelo. (2)
6.2.6 • Bohlokwa ba lona ke ho hatella/tlisa sefutho.
• Bohlokwa ba lona ke ho hlakisa moelelo wa ho se tshepahale ha
mopheme le phokojwe.
E le nngwe feela. (2)
6.2.7 Bohlokwa ba yona ke ho hatella taba ya hore leqwatsiqwatsi le tlohele
mesebetsi ya bolotsana. (2)
6.2.8 Ke thothokiso ya thuto hobane e ruta le ho hlokomedisa ka bobe ba ho se
tshepahale/bohlokwa ba ho tshepahala.
Mohlala: Motho a tlohele mesebetsi ya ho se tshepahale. (2)
6.2.9 E nthusa ho utlwisisa hore sethothokisi se a eletsa/kgalema ka matla
leqwatsiqwatsi ho tlohela mesebetsi ya lona ya bolotsana. Sena se bontshwa
ke hore sethothokisi se tlise lentswe hle qalong ya molathothokiso, ka sepheo
sa hore le tsepamisitse maikutlo. (2)
6.2.10 Mothofatso, bo nthusa ho utlwisisa hore ho tshepahala ho etsa hore motho
a iphelele ka kgotso/boiketlo/a dule a kgatholohile moyeng. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D: 35
MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE: 70
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper