Skip to content

siSwati FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP

Question papersiSwati FALGrade 12201613 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa 2 Leliphepha linemakhasi la-13. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Lulwimi ngekwesimongcondvo (40) 2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 3. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA. 4. Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 8. Kwehlukaniswa kwesikhatsi: SIGABA A: Emaminithi 50 SIGABA B: Emaminithi 30 SIGABA C: Emaminithi 40 9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI A KUBANJWA KWATSANDZEKILE 'Tsandzekile! Ngivulele ligede mntfwanami, ngafa ngemakhata,' kusho Magangeni eme egedeni kakhe lelihlala likhiyiwe ngenca yetigebengu lesetagcwala umhlaba wonkhe. Kutsi nya, kubete lobonakalako aphuma endlini kutewuvula ligede. Abe asavakele ngesikhahlo Magangeni entiwa ngemakhata lamshushudzako. LaDludlu eve kutsi sewukhuluma ngelulaka umyeni wakhe, aphume ayohlola Tsandzekile ekamelweni lakhe. Aphose ashayeke phasi nakakhandza kutsi litje lome inhlama. Eve sengatsi ufikelwa siyeti, adziyatele acondze emnyango asajakele kuyovulela umyeni wakhe. Atsi nasekajakele egedeni akhumbule kutsi sewukhohlwe sikhiya, kumcacele kutsi kusho kona kutsi sihambe naTsandzekile. Aphume asaphetse lisaha letinsimbi esandleni. 'Lamuhla kwentenjani ngatawuvulelwa nguwe make, Tsandzekile akhona?' Kusho Magangeni. Atsalalise sengatsi akakeva LaDludlu. 'Sikhiya angisiboni kutsi sikuphi babe. Ngicela utsatse nali lisaha usahe lenkanankana. 'Utsi sikhiya sidliwe yini? Nanyalo yimihlolo yami kutewugucuka sigebengu emtini wami.' Asho alitsatsa lisaha etama kusaha inkanankana. Ngelikadze ijubeke inkanankana. Bahambe nemkakhe sebacondze endlini. Bahamba nje kute lokhulumisa lomunye, LaDludlu akakhoni nekuvula umlomo ngaletiga latibone ekamelweni laTsandzekile. 'Ha ngaphose ngafa ngemakhata ngingafunga babe phasi kwentsaba,' kusho Magangeni ahlala phasi eceleni kwesitofu lesisafutfumele. 'Angibilise emanti khona utewutfola likhofi ukhiphe emakhata.' Asho LaDludlu atsela tinkomishi letimbili egedleleni khona kutewusheshe kubile. 'Uphi Tsandzekile kwadzidzitela wena nje?' Kubuta Magangeni ngekumangala. 'Tsandzekile ngivuke ngamkhandza angekho ekamelweni lakhe.' 'Utsini?' Aphindze futsi ngelulaka. 'Ngitsi akekho babe e …' 'Utsi akekho uyephi? Ngabe kusengiko-ke kufundza loku? Phela akusho kutsi loku ngingafundzanga futsi ngingasebenti sengisiphukuphuku sekuyengwa bantfwana.' 'Nali likhofi babe natsa. Kudla kwakho kulapha esitofini,' kusho LaDludlu, asho acondza emnyango. Atsi nakatsi uyaphuma amdvonse ngelitjalo Magangeni. 'Uyaphi? Hlala lapha phasi, awuyi ndzawo, lamuhla utawulala ngalesikhatsi latawulala ngaso umntfwanakho.' 'Hawu babe, ngitawuselwa nebakitsi.' Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC Sikhatsi bese igabence insimbi yekucala ekuseni. Magangeni nemkakhe bahleti ekhishini balindze kubuya kwendvodzakati leyofundza kubangani. Batsi bangaketeleli beva umsinjwana ngasegedeni lokhomba kona kutsi kukhona lovulako kanye nemavi ebantfu labakhulumako. Magangeni asukume ahlole efasitelweni. Nembala abone Tsandzekile eta nemuntfu lomdvuna kugacenwe. Angete watsandza kwetfusa LaDludlu ngaloku lakubonako, abuyele phasi bese utsi, 'Buya sime lapha emva kwesivalo khona atewungena akhululekile.' Nembala basukume beme emva kwesivalo. Bangene boTsandzekile nemngani wakhe. Livele lihlale phasi lijaha ekhishini, Tsandzekile abeke ligedlela kute batewunatsa likhofi. 'Hhayi lamuhla angihambi kubandza kakhulu,' kusho lijaha lidlalisa tandla etafuleni. Basahleti banatsa litiya chamu uyise aphetse insilane. Wakhwela watehlela ngayo. Kwatsi LaDludlu naketama kwelekelela yakhala etukwakhe naye. [Umtfombo: Sivula Emasango, Libanga 8, likhasi 1–4] 1.1.1 Kusho kutsini kukhandza litje lome inhlama? Khetsa YINYE imphendvulo. Bhekisa imphendvulo yakho etheksthini lengenhla. A Akunakudla. B Akunasinkhwa. C Akunamuntfu. D Akunalitje. (1) 1.1.2 Kungani ligede laMagangeni lihlale likhiywe ngenkanankana? (1) 1.1.3 Bese kusikhatsini nakubuya Tsandzekile ekhaya? (1) 1.1.4 Yini leyasita Magangeni kungena ekhaya lakhe? (1) 1.1.5 Uyise waTsandzekile ufundzani kulamavi? 'Hhayi lamuhla angihambi kubandza kakhulu'. (2) 1.1.6 Wakhombisa ngani Magangeni kutsi akasafuni kuma lapha egedeni? (2) 1.1.7 Bhala tintfo LETIMBILI letasita Magangeni kubona kutsi Tsandzekile usegedeni. Bhekisa imphendvulo kuletheksthi lengenhla. (2) 1.1.8 Bhala KUBILI lokwentiwa nguMagangeni lokukhombisa kutsi uhlukumeta lilungelo laLaDludlu. Bhekisa etheksthini lengenhla. (2) 1.1.9 Ucabanga kutsi yini lebeyenta Tsandzekile ahlale avulela uyise ligede? Sekela imphendvulo yakho ubhekise etheksthini lengehla. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 1.1.10 Veta lwati lolutfolakala kulenkhulumo letsi: 'ngingafunga babe phasi kwentsaba.' Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 1.1.11 Bhala emaphuzu LAMABILI lenta kutsi kube lula kubamba Tsandzekile. (2) 1.1.12 Bhala KUBILI lebekungentiwa nguMagangeni kucedza lenhlupheko yekulindzela kuvulelwa ligede. (2) 1.1.13 Ngekubona kwakho lomonakalo lowentiwe egedeni utawulungiswa ngayiphi indlela? Bhala kube KUBILI. (2) 1.1.14 Sifundvo sini lositfolako kulendzaba njengemfundzi? (2) 1.2 Fundzisisa lesitfombe bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI B Buka malume udlala Uyati mshana ngemanti nagezi ngobe uyangicansula, wati kutsi awukubhadali. kodvwa ukhuluma liciniso. Onga Nje ungavuma wena kutsi bakusebentise emanti bangakubhadali? nagezi. [Umtfombo: 'Ilanga LaseNatali' 2 Mabasa, Likhasi 9, 2015] 1.2.1 Khetsa imphendvulo yakho. Leligama lelitsi, 'mshana,' kulesibonwa lisho kutsini? A Ngumntfwana wamzala. B Ngumntfwana wemfowetfu. C Ngumntfwana wadzadzewetfu. D Ngumntfwana wemntfwanami. (1) 1.2.2 Ngukuphi kulesibonwa lokukhombisa kutsi emanti nagezi kusetjentiswa kabi? Bhala kube KUBILI. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 1.2.3 Ngusiphi sijeziso lesi malume anganikwa sona kuloku lokwenteka kulesibonwa lesingenhla? Bhala KUBILI. (2) 1.2.4 Nguyiphi ingoti lengadalwa ngulentsambo yagezi lehamba phasi? Bhala liphuzu libe LINYE. (1) [30] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese ubhala emaphuzu lasikhombisa lamayelana nekwehlisa sisindvo semtimba. TICONDZISO 1. Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama LANGENGCI kula- 60. 2. Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7. 3. Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye. 4. Sebentisa emagama AKHO. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake kubakaki. ITHEKSTHI C: SIFINYETO KWEHLISA SISINDVO SEMTIMBA Tinyenti tintfo longatenta ngekwehlisa sisindvo semtimba esikhatsini salomuhla. Kukhona tinkholelo letiphambili lesingeke satibalekela ngobe setidvunge imicondvo yebantfu. Bantfu batsi kudla lokunemphilo kuyabita. Bayakhohlwa kutsi kudla lokwakha imphilo akusho kudla lokubukeka kahle, akusho futsi kudla lokubitako. Lokubaluleke kakhulu kudla kudla lokunemsoco lokutitselo netibhidvo kute sisindvo semtimba sehle ngalokufanele. Labanye batsi kutilambisa kungehlisa sisindvo semtimba. Ungalingi usebentise kutilambisa njengendlela yekwehlisa umtimba. Kutivocavoca ngiyona ndlela umuntfu langayisebentisa kwehlisa sisindvo semtimba. Lokunye lokwehlisa sisindvo semtimba kuya kudokodela nobe emtfolamphilo losebenta ngekwehlisa sisindvo semtimba. Yena angakunika emaphilisi nobe imitsi lehlisa sisindvo semtimba. Loku kukhutsata kuvakashela labo labasebenta ngekwehlisa sisindvo semtimba. Letinye tetindlela tekudla longaphila ngato kutsi unciphise kudla inyama lenyenti. Yidle ungengci etikhatsini letintsatfu ngeliviki. Inyama lenyenti ingakubangela kutsi umtimba utsele kakhulu, sisindvo senyuke. Banyenti bantfu labakhuluphaliswa kudla inyama lebovu lenyenti kakhulu. Lokunye lokungentiwa kunatsa emanti lamanyenti cishe tingilazi letisiphohlongo ngelusuku. Emanti akhipha konkhe kungcola lokukhona emtimbeni wakho. Umtimba wakho uyehla nangabe unatsa emanti lamanyenti. Caphela unganatsi emanti wendlule kuloku lokubekiwe. Asititayeteni kunatsa emanti njalo nasicedza kudla kute sisindvo semtimba sehle ngalokulingene. Kudla ungakutfosi ngemafutsa lamanyenti futsi ungakubilisi kuze kwece ngobe kutawuphela umsoco. Kudla lokubilisiwe kwenta sisindvo semtimba singenyuki sihlale sehle ngalokufanele. Kufanele sicaphele kutsi emafutsa ayawukhukhumukisa umtimba. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC Dlani kuphela ngetikhatsi letifanele tekudla. Kuhlala udla njalo kukhuphula sisindvo semtimba. Asiyinakekeleni imitimba yetfu kute ihlale inesisindvo lesilingene. Bani nendlela yakho yekudla, kakhulukati nangabe usemicinjini nobe etindzaweni tekutijabulisa. Ungadli yonkhe lentfo lebekwa embikwakho. [Umtfombo: Bona, February 2013. Likhasi 56–57] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA C: TAKHI NETIMISO TELULWIMI UMBUTO 3: SIKHANGISI Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI C [Umtfombo: Get It, March 2014] 3.1 Lesikhangisi siphatselene nayiphi incenye yemtimba? (1) 3.2 Bhala libitomfakela lelisetjentiswe kulesikhangisi lesingenhla? (1) 3.3 Kusho kutsini kutsi labasebentisa yona abawuvali umlomo? Khetsa YINYE imphendvulo. A Bahlala bavule imilomo. B Bakhuluma ngayo njalo. C Bahlala bakhamise imilomo. D Bahlala babambe imilomo. (1) 3.4 Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi. Awujuluki nawugcobise yona. Bhala imphendvulo kuphela. (1) 3.5 Nguyiphi inkhulumo letsatsa luhlangotsi kulesikhangisi lesingenhla? Usho ngani? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 3.6 Bhala sinciphiso saleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentansi. 'Iponds ikongela imali.' (1) 3.7 Khokha umusho kulesikhangisi lesingenhla lokhombisa kutsi iPonds inciphisa iminyaka. (1) 3.8 Ngekubona kwakho bekuyini inhloso yalokhangisako ngalesikhangisi? Bhala kube KUBILI. (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI E INKHULUMO 1 INKHULUMO 2 Uyati mngani wami Sticks, Mine wena Dumo ngite ngiyamtsandza Madumane imikhono yekudlala. Ngiyekele kodvwa hhayi kutsi ngivuke ngisadla ematsambo ngisebente ekhaya. engcondvo, futsi ngomile ngifuna nejuzi. INKHULUMO 3 'Ingoma ikudla kwendlebe. Asiyilaleleni, silekelele nebatali ngemsebenti.' Kusho Madumane. [Umtfombo: www.cartoons.co.za] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 4.1 Bhala umusho losenkhulumeni 2 lokhombisa kutsi Sticks uyavilapha? (1) 4.2 Shano kutsi lesisho lesidvwetjelwe enkhulumeni 2 sisho kutsini. Khetsa YINYE imphendvulo. A Sisho kungcebeleka. B Sisho kukhala. C Sisho kucabanga. D Sisho kudla. (1) 4.3 Bhala ligama lelisha lelichaza ligama lelidvwetjelwe enkhulumeni 1. (1) 4.4 Phikisa leligama lelidvwetjelwe lapha ngentasi. 'Uyati mngani wami Sticks, ngiyamtsandza Madumane.' (2) 4.5 Akha umusho ngalelibito lelidvwetjelwe kulomusho longentasi libe ngumentiwa. Mine ngite imikhono yekudlala. (1) 4.6 Bhala libitomfutiselo lelingena ngaphasi kwetinatfo kulekhathuni lengenhla, unike sakho sibonelo sesinatfo lesingekho kulesibonwa. (2) 4.7 Ngukuphi lokukhombisa kutsi labantfu labakulekhathuni bangcebelekile? Bhala KUBILI. (2) [10] UMBUTO 5 5.1 IPHROZI Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI F EMA-IDOLS Lomncintiswano ukhombisa kukhula minyaka yonkhe. Manyenti emakhono labukiswa bantfu kuwo njengoba ungenelwa bantfu labehlukene labanemakhono lehlukene. Kusukela ekuhlabeleleni, ekwenteni imilingo, kudansa nalokunye lokubukisa ngemakhono. Kunyenti lokumangalisako lokubonakala kulomncintiswano. Lamanye emakhono ashiya emajaji ashacekile, etfukile, agcwele tinyembeti nalokunye. Kulomnyaka kulindzeleke kutsi senyuke sibalo kunaleso salomnyaka londlulile sebantfu laba- 6 000 lababukise ngemakhono abo. Ngekusho kwaKee-Leen Irvine, longuSibonakonkhe aphindze abe ngumdidiyeli lomkhulu walomncintiswano, kwacelwa bantfu kutsi baphume ngebunyenti kutewubukisa ngemakhono abo. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 'Sifuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo bangagcini ngekwenta intfo yinye, kodvwa bavete nalokunye labangakuyenta ngawo lamakhono,' kusho Irvine ananela ngekutsi bamukele wonkhe umuntfu bangakhetsi iminyaka nobe luhlobo lolutsite lwelikhono. Nangabe nje utibona kutsi unelithalente entfweni letsite nakanjani siyakumema kutsi ungenele. Kwati bani. Sibindzi uyabulala, sibindzi uyaphilisa. Sifuna bantfu babe banyenti bacime lilanga. Akwakhiwe emacembu etemiculo. Kuhlabela kuyamtfokotisa umuntfu lodzangele. [Umtfombo: Isolezwe 15 iNdlovana, Likhasi 8, 2014] 5.1.1 Bhala ligama lelichaza lilanga. Khetsa YINYE imphendvulo. A Lisango B Lijika C Lijoka D Libala (1) 5.1.2 Shano kutsi lomusho longentasi ucuketse hlobo luni lwesabito. (Bhala imphendvulo kuphela). 'Lomncintiswano ukhombisa kukhula minyaka yonkhe.' (1) 5.1.3 Lungisa liphutsa lelulwimi kulomusho lolandzelako, 'Abavete lokunye labangakuyenta ngemakhono.' (1) 5.1.4 Bhala lenombolo lengentasi ngemagama lagcwele eSiswati, 6 000. (1) 5.1.5 Bhala emagama LAMABILI laphikisanako endzimeni yesitsatfu kuletheksthi lengenhla. (2) 5.1.6 Tsatsa lelibitombici lelidvwetjelwe kuletheksthi lengenhla wakhe ngalo umusho. (2) 5.1.7 Endzimeni yekugcina kuletheksthi lengenhla kunelibitogcogca, litsatse wakhe ngalo umusho. (2) 5.1.8 Bhala lomusho lolandzelako ube sesikhatsini lesitako. 'Sifuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo.' (2) 5.1.9 Shano kutsi lemisho lelandzelako ikutiphi tindlela tesento. (a) Emajaji asala ashacekile, etfukile, futsi agcwele tinyembeti nalokunye. (b) Kuhlabela kuyamtfokotisa umuntfu lodzangele. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 5.2 SITFOMBE Fundza lesibonwa lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI G 1. Vusi ufunwa 3. Hawu! Sipho, linyenti ngimi. Nawucedza lifuna kudvweba sikolo njengami. 5. Bani nesibindzi, uyofundzelani? lomsebenti wekudvweba unemali. 2. Umcabango wami 4. Mine ngeke utsi angilandzele ngidle butfongo wena ngibe ngitawutimisela. ngumdvwebi. [Umtfombo: Drum-Magazine, Likhasi le-15 2000] 5.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo lechaza lomusho, 'Mine ngeke ngidle butfongo, ngitawutimisela'. A Ngitawusebenta ngidla. B Ngitawusebenta ngilele. C Ngitawusebenta ngiphumule. D Ngitawusebenta matima. (1) 5.2.2 Likhombani leligama lelidvwetjelwe enkhulumeni 2? (1) 5.2.3 Tsatsa lelibito lelidvwetjelwe enkhulumeni 5 wakhe ngalo umusho lonemcondvo lowehlukile kunalowo losemshweni. (2) 5.2.4 Hlobo luni lweluvelomagama loludvwetjelwe enkhulumeni 3? (1) 5.2.5 Shano kutsi leligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi, liphetse yiphi imphambosi. 'Vusi ufunwa ngimi. (1) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all