Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220166 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016, 6 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Leliphepha linemakhasi la-6. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA A: SIVISISO KUMAKWA KWESIVISISO Imemorandamu yekumaka sivisiso: • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA/nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. UMBUTO 1 1.1 1.1.1 C/Akunamuntfu. (1) 1.1.2 Kungenca yekwesaba tigebengu lesetagcwala umhlaba wonkhe. (1) 1.1.3 Bese igabence insimbi yekucala ekuseni. (1) 1.1.4 Kusaha inkanankana ngelisaha. (1) 1.1.5 Ufundza kutsi lelijaha lihlala lita lapha ekhabo Tsandzekile/aveta kutsi kudzala bacala kutsandzana boTsandzekile nalelijaha. (2) 1.1.6 Wakhombisa ngekutsi amemete ngesikhahlo ngobe entiwa ngemakhata lamshushudzako. (2) 1.1.7 Weva umsinjwana lowentiwa kukhala kweligede/emavi ebantfu labakhulumako. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 1.1.8 Kumhlalisa phasi, atsi akayi ndzawo utawulala ngalesikhatsi kubuya lomntfwanakhe/kumshaya ngensilane/kumvusa ebusuku alele. (Imibono itawehluka). (2) 1.1.9 Kungoba bekunguye umntfwana lapha ekhaya/bekalala sekulele wonkhe umuntfu ngobe bekatadisha/bekungumsebenti wakhe Tsandzekile. (Timphendvulo titawehluka) Kubili kwaloku. (2) 1.1.10 Lwati lolutfolakalako kutsi uyise wafa/ungcwatjwe ngaphasi kwentsaba/ufunga ngeyise nakakhuluma liciniso. (Timphendvulo titawehluka). (2) 1.1.11 Kuhlala bamlindze nemkakhe ekhishini ate abuye/kubhaca emva kwesivalo/kumtfola angekho ekamelweni lakhe. (2) 1.1.12 Ligede ngabe ulivule ngerimothi kunekutsi alindze kuvulelwa ngumndeni wakhe/kuba nesikhiya sakhe latawuvula ngaso nobe efike ngasiphi sikhatsi/kushaya lucingo kutsi bamvulele/angahambi ebusuku. (Timphendvulo titawehluka). (2) 1.1.13 Kutawutsengwa lenye inkanankana/kutawuntjintjwa sikhiya/ kutawuntjintjwa kusetjentiswe irimothi. (Timphendvulo titawehluka). (Kubili kwaloku). (2) 1.1.14 Sitfola sifundvo sekutsi kute intfo longayenta igcine ingakaphumeli ebaleni/nawungumntfwana ungaboganga ngobe utawubanjwa ushaywe/ungaletsi singani sakho ekhaya singekho emtsetfweni. (Timphendvulo titawehluka). (2) [24] 1.2 1.2.1 C/Ngumntfwana wadzadzewetfu. (1) 1.2.2 Kucitseka kwemanti empompini/kuhamba kwetintsambo tagezi phasi letinamatseliswe ngesalothephu. (Kubili kwaloku). (Timphendvulo titawehluka). (2) 1.2.3 Angahlawuliswa/Angaboshwa/Angashaywa ngugezi. (Timphendvulo titawehluka). (kubili kwaloku). (2) 1.2.4 Bangayinyatsela ibashaye, ibabulale/bangaboshwa ngetinyokanyoka/kungasha indlu. (Kunye kwaloku). (Timphendvulo titawehluka). (1) [6] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto • Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki. CAPHELA: • Luhlakasimo Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele simakwe. • Linani lemagama langengci kula-60. o Labamakako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe emagama lasihlanu kuphela bese konkhe lokubhaliwe akusafundvwa. EMAPHUZU LABALULEKILE EKWEHLISA SISINDVO SEMTIMBA. LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 'Kudla kudla lokunemsoco lokutitselo 1 Kudla lokunemphilo kwehlisa umtimba netibhidvo.' ngobe akunamafutsa. 2 'Kutivocavoca ngiyona ndlela umuntfu 2 Kutilolonga kuyasehlisa sisindvo langayisebentisa kwehlisa sisindvo semtimba. semtimba.' 3 'Kubonana nadokodela nobe kuya 3 Kutfola emaphilisi nemitsi emtfolamphilo akunike emaphilisi nemitsi kulabasebenta ngekwehlisa sisindvo ekwehlisa sisindvo semtimba.' semtimba. 4 'Kudla inyama lebovu ungengci etikhatsini 4 Ungadli kakhulu inyama lebovu. letintsatfu ngeliviki.' 5 'Kunatsa emanti lamanyenti cishe tingilazi 5 Natsa kakhulu emanti onkhe emalanga letisiphohlongo ngelusuku.' emuva kwekudla. 6 'Kudla ungakutfosi ngemafutsa lamanyenti 6 Nawupheka kudla kwakho futsi, ungakubilisi kuze kwece.' ungasebentisi emafutsa lamanyenti ngobe enyusa sisindvo semtimba. 7 'Dlani kuphela ngetikhatsi letifanele tekudla 7 Dlani ngetikhatsi letifanele kute ungadli ngalokwecile.' sisindvo semtimba sehle ngalokwenele. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA C: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI Imemorandamu yekumaka SIGABA C. • Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse khona, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Siphatselene nebuso. (1) 3.2 Iponds. (1) 3.3 B/Bakhuluma ngayo njalo. (1) 3.4 Awufomi. (1) 3.5 Iponds kuphela lengenta sikhumba sakho sigcame. Itsatsa luhlangotsi ngobe kukhona nalamanye emafutsa ebuso langakwenta ube muhle. (2) 3.6 Imadlana. (1) 3.7 Ikwenta ubukeke umncane ngeminyaka le-10. (1) 3.8 Bekukutsengisa leponds kukhombisa kutsi incono kunalamanye emafutsa ekugcobisa longawasebentisa/kuveta bumcoka beponds/lokwentiwa yiponds esikhunjeni. (Timphendvulo titawehluka). (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Mine wena Dumo ngite imikhono yekudlala./Ngite imikhono yekudlala. (1) 4.2 C/Sisho kucabanga. (1) 4.3 Edladleni. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 4.4 Uyati mngani wami Sticks, angimtsandzi Madumane. (2) 4.5 Bakha umusho ngelibito, imikhono' libe ngumentiwa. Sib:- Bamshaye bamephula imikhono. (1) 4.6 Emanti/litiya/Likhofi. (Tibonelo tetinatfo titawehluka.) (2) 4.7 Bahleti phasi bangcebelekile/balalela umsakato. (2) [10] UMBUTO 5 5.1 5.1.1 D/Lijika. (1) 5.1.2 Sabitonanibhanca. (1) 5.1.3 Labangakwenta. (1) 5.1.4 Tinkhulungwane letisitfupha. (1) 5.1.5 Uyabulala, Uyaphilisa. (2) 5.1.6 Bakha umusho ngelibitombici 'Sibonakonkhe' Sib:- Sibonakonkhe wabita umhlangano webaculi. (2) 5.1.7 Bahlolwa benta umusho ngelibitogcogca lelitsi 'emacembu' lisho tintfo letigcogcelwe ndzawonye. Sib:-.Emacembu ebhola/emculo/ emakwaya/emabandla njll. (2) 5.1.8 Sitawufuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo. (2) 5.1.9 (a) Indlela leyamile. (b) Indlela lesalibito. (2) 5.2 5.2.1 D/Ngitawusebenta matima. (1) 5.2.2 Buniyo. (1) 5.2.3 Bahlolwa bakha umusho lonemcondvo lohlukile ngeligama lelitsi 'sibindzi' lelisho sibindzi lesidliwako/sitfo semtimba/umuntfu lobindzile. Sib:- Itolo ngidle sibindzi senkhomo/malume uyagula uvuvuke (2) sibindzi/make usibindzi akatsandzi kukhuluma. 5.2.4 Luvelomagama lolukhomba kumangala/kubabata. (1) 5.2.5 Yekwentiwa. (1) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKOKONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all