Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi la-6.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016, 6 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · siswati. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 6
- File size
- 291.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 6
This exam
NSC Supplementary Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Memo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary24 marks
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary36 marks
- Question 3Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary10 marks
- Question 4Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5.1Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)14 marks
- Question 5.2Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
KUMAKWA KWESIVISISO
Imemorandamu yekumaka sivisiso:
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
• Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA/nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
UMBUTO 1
1.1 1.1.1 C/Akunamuntfu. (1)
1.1.2 Kungenca yekwesaba tigebengu lesetagcwala umhlaba wonkhe. (1)
1.1.3 Bese igabence insimbi yekucala ekuseni. (1)
1.1.4 Kusaha inkanankana ngelisaha. (1)
1.1.5 Ufundza kutsi lelijaha lihlala lita lapha ekhabo Tsandzekile/aveta
kutsi kudzala bacala kutsandzana boTsandzekile nalelijaha. (2)
1.1.6 Wakhombisa ngekutsi amemete ngesikhahlo ngobe entiwa
ngemakhata lamshushudzako. (2)
1.1.7 Weva umsinjwana lowentiwa kukhala kweligede/emavi ebantfu
labakhulumako. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
NSC – Imemorandamu
1.1.8 Kumhlalisa phasi, atsi akayi ndzawo utawulala ngalesikhatsi
kubuya lomntfwanakhe/kumshaya ngensilane/kumvusa ebusuku
alele. (Imibono itawehluka). (2)
1.1.9 Kungoba bekunguye umntfwana lapha ekhaya/bekalala sekulele
wonkhe umuntfu ngobe bekatadisha/bekungumsebenti wakhe
Tsandzekile.
(Timphendvulo titawehluka) Kubili kwaloku. (2)
1.1.10 Lwati lolutfolakalako kutsi uyise wafa/ungcwatjwe ngaphasi
kwentsaba/ufunga ngeyise nakakhuluma liciniso.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
1.1.11 Kuhlala bamlindze nemkakhe ekhishini ate abuye/kubhaca emva
kwesivalo/kumtfola angekho ekamelweni lakhe. (2)
1.1.12 Ligede ngabe ulivule ngerimothi kunekutsi alindze kuvulelwa
ngumndeni wakhe/kuba nesikhiya sakhe latawuvula ngaso nobe
efike ngasiphi sikhatsi/kushaya lucingo kutsi bamvulele/angahambi
ebusuku.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
1.1.13 Kutawutsengwa lenye inkanankana/kutawuntjintjwa sikhiya/
kutawuntjintjwa kusetjentiswe irimothi.
(Timphendvulo titawehluka). (Kubili kwaloku). (2)
1.1.14 Sitfola sifundvo sekutsi kute intfo longayenta igcine ingakaphumeli
ebaleni/nawungumntfwana ungaboganga ngobe utawubanjwa
ushaywe/ungaletsi singani sakho ekhaya singekho emtsetfweni.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
[24]
1.2 1.2.1 C/Ngumntfwana wadzadzewetfu. (1)
1.2.2 Kucitseka kwemanti empompini/kuhamba kwetintsambo tagezi
phasi letinamatseliswe ngesalothephu. (Kubili kwaloku).
(Timphendvulo titawehluka). (2)
1.2.3 Angahlawuliswa/Angaboshwa/Angashaywa ngugezi.
(Timphendvulo titawehluka). (kubili kwaloku). (2)
1.2.4 Bangayinyatsela ibashaye, ibabulale/bangaboshwa
ngetinyokanyoka/kungasha indlu. (Kunye kwaloku).
(Timphendvulo titawehluka). (1)
[6]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini
ngalinye)
o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3.
o Samba semamaki: 10
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
akhe:
o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki.
o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.
CAPHELA:
• Luhlakasimo
Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele simakwe.
• Linani lemagama langengci kula-60.
o Labamakako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe emagama lasihlanu
kuphela bese konkhe lokubhaliwe akusafundvwa.
EMAPHUZU LABALULEKILE EKWEHLISA SISINDVO SEMTIMBA.
LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA
1 'Kudla kudla lokunemsoco lokutitselo 1 Kudla lokunemphilo kwehlisa umtimba
netibhidvo.' ngobe akunamafutsa.
2 'Kutivocavoca ngiyona ndlela umuntfu 2 Kutilolonga kuyasehlisa sisindvo
langayisebentisa kwehlisa sisindvo semtimba.
semtimba.'
3 'Kubonana nadokodela nobe kuya 3 Kutfola emaphilisi nemitsi
emtfolamphilo akunike emaphilisi nemitsi kulabasebenta ngekwehlisa sisindvo
ekwehlisa sisindvo semtimba.' semtimba.
4 'Kudla inyama lebovu ungengci etikhatsini 4 Ungadli kakhulu inyama lebovu.
letintsatfu ngeliviki.'
5 'Kunatsa emanti lamanyenti cishe tingilazi 5 Natsa kakhulu emanti onkhe emalanga
letisiphohlongo ngelusuku.' emuva kwekudla.
6 'Kudla ungakutfosi ngemafutsa lamanyenti 6 Nawupheka kudla kwakho
futsi, ungakubilisi kuze kwece.' ungasebentisi emafutsa lamanyenti
ngobe enyusa sisindvo semtimba.
7 'Dlani kuphela ngetikhatsi letifanele tekudla 7 Dlani ngetikhatsi letifanele kute
ungadli ngalokwecile.' sisindvo semtimba sehle
ngalokwenele.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
Imemorandamu yekumaka SIGABA C.
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse khona,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Siphatselene nebuso. (1)
3.2 Iponds. (1)
3.3 B/Bakhuluma ngayo njalo. (1)
3.4 Awufomi. (1)
3.5 Iponds kuphela lengenta sikhumba sakho sigcame. Itsatsa luhlangotsi ngobe
kukhona nalamanye emafutsa ebuso langakwenta ube muhle. (2)
3.6 Imadlana. (1)
3.7 Ikwenta ubukeke umncane ngeminyaka le-10. (1)
3.8 Bekukutsengisa leponds kukhombisa kutsi incono kunalamanye emafutsa
ekugcobisa longawasebentisa/kuveta bumcoka beponds/lokwentiwa yiponds
esikhunjeni.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
[10]
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Mine wena Dumo ngite imikhono yekudlala./Ngite imikhono yekudlala. (1)
4.2 C/Sisho kucabanga. (1)
4.3 Edladleni. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
NSC – Imemorandamu
4.4 Uyati mngani wami Sticks, angimtsandzi Madumane. (2)
4.5 Bakha umusho ngelibito, imikhono' libe ngumentiwa.
Sib:- Bamshaye bamephula imikhono. (1)
4.6 Emanti/litiya/Likhofi.
(Tibonelo tetinatfo titawehluka.) (2)
4.7 Bahleti phasi bangcebelekile/balalela umsakato. (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 5.1.1 D/Lijika. (1)
5.1.2 Sabitonanibhanca. (1)
5.1.3 Labangakwenta. (1)
5.1.4 Tinkhulungwane letisitfupha. (1)
5.1.5 Uyabulala, Uyaphilisa. (2)
5.1.6 Bakha umusho ngelibitombici 'Sibonakonkhe'
Sib:- Sibonakonkhe wabita umhlangano webaculi. (2)
5.1.7 Bahlolwa benta umusho ngelibitogcogca lelitsi 'emacembu' lisho
tintfo letigcogcelwe ndzawonye. Sib:-.Emacembu ebhola/emculo/
emakwaya/emabandla njll. (2)
5.1.8 Sitawufuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo. (2)
5.1.9 (a) Indlela leyamile.
(b) Indlela lesalibito. (2)
5.2 5.2.1 D/Ngitawusebenta matima. (1)
5.2.2 Buniyo. (1)
5.2.3 Bahlolwa bakha umusho lonemcondvo lohlukile ngeligama lelitsi
'sibindzi' lelisho sibindzi lesidliwako/sitfo semtimba/umuntfu
lobindzile.
Sib:- Itolo ngidle sibindzi senkhomo/malume uyagula uvuvuke (2)
sibindzi/make usibindzi akatsandzi kukhuluma.
5.2.4 Luvelomagama lolukhomba kumangala/kubabata. (1)
5.2.5 Yekwentiwa. (1)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKOKONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper