Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2015
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · siswati. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 204.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC Supplementary Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary20 marks
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary50 marks
- Question 3Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 4Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5.1Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)14 marks
- Question 5.2Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
TICONDZISO TEKUMAKA SIVISISO
• Njengobe injongongco kuvisisa, bahlolwa abangajeziswa nabanemaphutsa
elulwimi nesipelingi etimphendvulweni ngaphandle kwekutsi lawo maphutsa
atsikameta inshokutsi/kuvisisa. (Emaphutsa akakhonjiswe.)
• Uma umhlolwa asebentise emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati,
anganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto, akangajeziswa. Kodvwa nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi luyafuneka, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile, bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: CHA/YEBO nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe basekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO bahlolwa
abanganikwa emamaki. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele
nobe basekele.
• Uma umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele, kufanele banikwe emamaki nangabe leligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Uma umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsafu kodvwa umhlolwa anike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala kuphela.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Emibutweni lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana
UMBUTO 1
1.1 1.1.1 Ngumake waLomavila. (1)
1.1.2 Unina waLomavila wadvuka nelive Lomavila asesemncane. (1)
1.1.3 Bekajatjuliswa kubona Lomavila aphumelela kahle esikolweni.
Nakabuka Lomavila bekakhumbula umntfwanakhe.
Bekatidvudvuta ngaye njengobe washiywa ngumntfwanakhe.
(Kunye kwaloku.) (1)
1.1.4 Bekamtsengela timphahla, kudla netintfo tekudlala.
Bekatsatsa yonkhe imali yakhe yemphesheni anake tidzingo
taLomavila. (2)
1.1.5 Wajabulela kutsi Lomavila sewukhulile sewutaba lusito
emsebentini wasekhaya. (1)
1.1.6 Bekamfundzisa kutsi awashe tindishi, atsanyele likamelo lakhe,
awashe netimphahla takhe tesikolo. (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
1.1.7 (a) Umtukulu – umntfwana lotalwa ngumntfwanakho. (1)
(b) Indvodzakati – umntfwanakho wentfombatana. (1)
1.1.8 Kuliciniso ngobe ngalokuvamile bogogo bayabatefisa batukulu
babo.
Kungumbono ngobe akusibo bonkhe bogogo labaphatsa batukulu
babo kwelicandza/Bakhona bantfwana labahlala nabogogo kodvwa
abavilaphi. (Imibono itawehluka.) (2)
1.1.9 Umntfwana akumele aphatsiswe kwelicandza nawumkhulisa ngobe
akafundzi kutimela emphilweni.
Umntfwana longakhuliswa batali bakhe uvamisa konakala.
(Imibono itawehluka.) (2)
1.1.10 Cha angivumelani ngobe gogo Matitila bekafuna kutsi umtukulu
wakhe afundze umsebenti wasekhaya.
Gogo Matitila bekentela kutsi umtukulu wakhe akhone kutimela.
Gogo Matitila bekentela kutsi Lomavila angahlupheki nangasekho.
(Kubili kwaloku.) (2)
1.1.11 Asizange siphumelele ngobe akazange acedze sikolo.
Kufa kwagogo wakhe kwamshiyela inhlupheko. (2)
1.1.12 Cha, Lomavila akazange aphumelele kuhlala nababe wakhe ngoba
bekangamati/akakametayeli/babe wakhe bekahlala nalomunye
umfati longasiye make wakhe. (2)
1.2 1.2.1 Untjontjile/Untjontje iwayilesi. (1)
1.2.2 Kusebusuku ngobe kunenyeti, kukhanya lilambu. (2)
1.2.3 B/Kunemoti yemaphoyisa leseceleni kwendlu. (1)
1.2.4 Kungahle kutfolakale loku lokuntjontjiwe/lona lontjontjile
angaboshwa. (Kunye kwaloku.) (1)
1.2.5 Esh ... (1)
1.2.6 Kubikela emaphoyisa ngetento nebugebengu.
Kungatsengi tintfo letebiwe.
Kufaka umtsangala, i-alamu, kufaka tinsimbi emafasiteleni.
(Kubili kwaloku.) (Timphendvulo titawehluka.) (2)
1.2.7 Bugebengu abukhokheli.
Hlonipha tintfo talabanye bantfu. (Naleminye imibono yamukelekile.) (2)
[30]
SAMBA SIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
EMAPHUZU LABALULEKILE
LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA
1 Tibute kutsi ngabe unalo yini lutsandvo, 1 Kubalulekile kuba
likhono nemandla ekufinyelela kulesifiso nelutsandvo laloko lofuna
sakho salomsebenti lotawufundzela. kukufundzela
2 Buta labanye labatifundziswa labenta wona 2 Kukahle kwenta lucwaningo
lomsebenti kute utfole buhle nebubi bawo. ngemsebenti lofuna
kuwufundzela.
3 Kumele wati kutsi ufuna kufundzelani 3 Hlela kusenesikhatsi kutsi
usesebangeni le-9 bese ukhetsa tifundvo ufuna kufundzelani.
letihambisana naloko lofuna kukufundzela.
4 Cabanga ngetidzingo letihambisana naloko 4 Condza kutsi udzinga kwenta
lofuna kukufundzela. Ciniseka ngetifundvo tiphi tifundvo.
lokumele utiphase nangabe ufuna
kwemukelwa.
5 Veta kutsi uhlose kucala ngani bese 5 Tonkhe tinhloso takho
ucabanga naloko lokuyinhloso yesikhashana, aticondze kuloko lofuna
lotakuzuza ngemuva kwemnyaka munye, kukufundzela.
lemibili kuya kulemitsatfu.
6 Kumele utsatse sincumo sekutimisela 6 Konkhe lokuhlelile kumele
kusebenta kamatima, utibone sewuphumelela ukutsatsele tinyatselo.
ngemuva kweminyaka lemine uba nguloko
bewufisa kuba ngiko futsi sewukhona
kutiphilisa.
7 Nasewukwentile konkhe kumele ugcine 7 Tikhutsate ngekutitjela kutsi
ngekutitjela kutsi sewusesimeni sekufundzela sewukulungele kufundzela
lomsebenti. umsebenti.
Sifinyeto kumele sifake loku lokulandzelako:
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emamaki lasi-7 amumetse emamaki lasi-7 (nika limaki linye ephuzwini
ngalinye)
o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3.
o Samba semamaki: 10
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
akhe:
o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe limaki linye.
o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe emamaki lama-2
o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe emaphuzu lama-3.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
esicashunwa njengobe anjalo:
o 6–7 weticashunwa: akunganikwa limaki lelulwimi.
o 1–5 weticashunwa: akunikwe limaki linye lelulwimi.
CAPHELA:
• Linani lemagama:
o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
lemagama lasetjentisiwe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe emagama lasihlanu
kuphela bese konkhe lokubhaliwe akusafundvwa.
SAMBA SIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
TICONDZISO TEKUMAKA SIGABA C
• Sipelingi:
o Timphendvulo letiligama linye kumele timakwe tinikwe emamaki nanobe
lingakapeleki kahle, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi ligucula
inshokutsi yeligama.
o Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa sifinyeto (Abbreviation), imphendulo kufanele ifakwe
tiphumuti/timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kumele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
• Emibutweni lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo KANYE/NOBE
imphendvulo ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 COSHA KOMA NENDLALA!
GUCUKELA EMAHEWINI NUMBER (1). (1)
3.2 • Entiwe ngemphuphu mbamba.
• AneVithamini B12 leyenta umtimba ungadzinwa.
• Ayacabula kubobabe labasebenta matima.
• Asutsisa sikhatsi lesidze.
• Acuketse iFayibha leyenta kutsi kudla kugayeke malula.
• Avela ngemafleyiva lamatsatfu – bhanana, shokolethi nesitrobheri.
(Kubili kuphela) (2)
3.3 Liciniso ngobe entiwe ngetintfo letinemsoco.
Ngumbono ngobe kusutsa kuya ngekutsi utsetse umtsamo longanani.
(Imibono itawehluka) (2)
3.4 Kuheha, nekugcamisa kwaloko lokutsengiswako. (2)
3.5 Kudlana. (1)
3.6 Kubomake. (1)
3.7 Wona (1)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Iphatselene neliklasi ngobe kunebantfwana besikolo nathishela/nemfundvo. (2)
4.2 Nangimkhulu angifuni kuba ngunesi. (1)
4.3 Thandi. (1)
4.4 Kufundzana. (1)
4.5 Ngitawufuna kuba ngunesi. (1)
4.6 A/Indlela lesalibito. (1)
4.7 Kakhulu. (1)
4.8 Thishela nakabuka bafundzi ubabukela phasi/Thishela ubambelele etafuleni/
Bafundzi nababuka thishela bambukela etulu.
Bafundzi babonakala basekele ngemihlane emadeskini. (2)
[10]
UMBUTO 5: IPHROZI
5.1 5.1.1 Lekujabulise. (1)
5.1.2 Nangabe kunemcimbi wekugutjwa kwelusuku lekutalwa.
Nangabe kushadwa.
Nangabe kunemcimbi lotsite.
(Kubili kwaloku) (2)
5.1.3 Sifaniso. (1)
5.1.4 Lokukhulu – lokuncane.
Sewucedzile – sewucalile. (2)
5.1.5 Ligama kumele livete imicondvo lemibili lengafani.
Inkhomo yababe ilahlekile.
Vusi yinkhomo ngobe akakwati kudlala ibhola. (2)
5.1.6 Esilaheni/Ebhusha. (1)
5.1.7 D/Angeke baphumelele. (1)
5.1.8 Sitsandvwa. (1)
5.1.9 Bahlolwa babhala umusho nencazelo yeligama lelitsi, 'bosidlani.'
Sibonelo: Bosidlani bangene bantjontja imali endlini. (1)
5.1.10 Dan watsi uyetsemba uyenetiseka ngalamalungiselelo lakawentile. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
NSC – Imemorandamu
5.2 5.2.1 Imphambosi yekwentela. (1)
5.2.2 Imindeni. (1)
5.2.3 Imenenja. (1)
5.2.4 Salukatana. (1)
5.2.5 Gogo (1)
5.2.6 Ngiye/Ngiyile/Bengiye/Bengiyile edolobheni. (1)
[20]
SAMBA SIGABA C: 40
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2015 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2015 QP
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper