Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220158 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2015

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2015 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Leliphepha linemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu SIGABA A: SIVISISO TICONDZISO TEKUMAKA SIVISISO • Njengobe injongongco kuvisisa, bahlolwa abangajeziswa nabanemaphutsa elulwimi nesipelingi etimphendvulweni ngaphandle kwekutsi lawo maphutsa atsikameta inshokutsi/kuvisisa. (Emaphutsa akakhonjiswe.) • Uma umhlolwa asebentise emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati, anganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto, akangajeziswa. Kodvwa nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi luyafuneka, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile, bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: CHA/YEBO nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe basekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO bahlolwa abanganikwa emamaki. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe basekele. • Uma umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele, kufanele banikwe emamaki nangabe leligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Uma umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsafu kodvwa umhlolwa anike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala kuphela. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Emibutweni lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana UMBUTO 1 1.1 1.1.1 Ngumake waLomavila. (1) 1.1.2 Unina waLomavila wadvuka nelive Lomavila asesemncane. (1) 1.1.3 Bekajatjuliswa kubona Lomavila aphumelela kahle esikolweni. Nakabuka Lomavila bekakhumbula umntfwanakhe. Bekatidvudvuta ngaye njengobe washiywa ngumntfwanakhe. (Kunye kwaloku.) (1) 1.1.4 Bekamtsengela timphahla, kudla netintfo tekudlala. Bekatsatsa yonkhe imali yakhe yemphesheni anake tidzingo taLomavila. (2) 1.1.5 Wajabulela kutsi Lomavila sewukhulile sewutaba lusito emsebentini wasekhaya. (1) 1.1.6 Bekamfundzisa kutsi awashe tindishi, atsanyele likamelo lakhe, awashe netimphahla takhe tesikolo. (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu 1.1.7 (a) Umtukulu – umntfwana lotalwa ngumntfwanakho. (1) (b) Indvodzakati – umntfwanakho wentfombatana. (1) 1.1.8 Kuliciniso ngobe ngalokuvamile bogogo bayabatefisa batukulu babo. Kungumbono ngobe akusibo bonkhe bogogo labaphatsa batukulu babo kwelicandza/Bakhona bantfwana labahlala nabogogo kodvwa abavilaphi. (Imibono itawehluka.) (2) 1.1.9 Umntfwana akumele aphatsiswe kwelicandza nawumkhulisa ngobe akafundzi kutimela emphilweni. Umntfwana longakhuliswa batali bakhe uvamisa konakala. (Imibono itawehluka.) (2) 1.1.10 Cha angivumelani ngobe gogo Matitila bekafuna kutsi umtukulu wakhe afundze umsebenti wasekhaya. Gogo Matitila bekentela kutsi umtukulu wakhe akhone kutimela. Gogo Matitila bekentela kutsi Lomavila angahlupheki nangasekho. (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.11 Asizange siphumelele ngobe akazange acedze sikolo. Kufa kwagogo wakhe kwamshiyela inhlupheko. (2) 1.1.12 Cha, Lomavila akazange aphumelele kuhlala nababe wakhe ngoba bekangamati/akakametayeli/babe wakhe bekahlala nalomunye umfati longasiye make wakhe. (2) 1.2 1.2.1 Untjontjile/Untjontje iwayilesi. (1) 1.2.2 Kusebusuku ngobe kunenyeti, kukhanya lilambu. (2) 1.2.3 B/Kunemoti yemaphoyisa leseceleni kwendlu. (1) 1.2.4 Kungahle kutfolakale loku lokuntjontjiwe/lona lontjontjile angaboshwa. (Kunye kwaloku.) (1) 1.2.5 Esh ... (1) 1.2.6 Kubikela emaphoyisa ngetento nebugebengu. Kungatsengi tintfo letebiwe. Kufaka umtsangala, i-alamu, kufaka tinsimbi emafasiteleni. (Kubili kwaloku.) (Timphendvulo titawehluka.) (2) 1.2.7 Bugebengu abukhokheli. Hlonipha tintfo talabanye bantfu. (Naleminye imibono yamukelekile.) (2) [30] SAMBA SIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 EMAPHUZU LABALULEKILE LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 Tibute kutsi ngabe unalo yini lutsandvo, 1 Kubalulekile kuba likhono nemandla ekufinyelela kulesifiso nelutsandvo laloko lofuna sakho salomsebenti lotawufundzela. kukufundzela 2 Buta labanye labatifundziswa labenta wona 2 Kukahle kwenta lucwaningo lomsebenti kute utfole buhle nebubi bawo. ngemsebenti lofuna kuwufundzela. 3 Kumele wati kutsi ufuna kufundzelani 3 Hlela kusenesikhatsi kutsi usesebangeni le-9 bese ukhetsa tifundvo ufuna kufundzelani. letihambisana naloko lofuna kukufundzela. 4 Cabanga ngetidzingo letihambisana naloko 4 Condza kutsi udzinga kwenta lofuna kukufundzela. Ciniseka ngetifundvo tiphi tifundvo. lokumele utiphase nangabe ufuna kwemukelwa. 5 Veta kutsi uhlose kucala ngani bese 5 Tonkhe tinhloso takho ucabanga naloko lokuyinhloso yesikhashana, aticondze kuloko lofuna lotakuzuza ngemuva kwemnyaka munye, kukufundzela. lemibili kuya kulemitsatfu. 6 Kumele utsatse sincumo sekutimisela 6 Konkhe lokuhlelile kumele kusebenta kamatima, utibone sewuphumelela ukutsatsele tinyatselo. ngemuva kweminyaka lemine uba nguloko bewufisa kuba ngiko futsi sewukhona kutiphilisa. 7 Nasewukwentile konkhe kumele ugcine 7 Tikhutsate ngekutitjela kutsi ngekutitjela kutsi sewusesimeni sekufundzela sewukulungele kufundzela lomsebenti. umsebenti. Sifinyeto kumele sifake loku lokulandzelako: • Kwabiwa kwemamaki: o Emamaki lasi-7 amumetse emamaki lasi-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe limaki linye. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe emamaki lama-2 o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle awanikwe emaphuzu lama-3. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama esicashunwa njengobe anjalo: o 6–7 weticashunwa: akunganikwa limaki lelulwimi. o 1–5 weticashunwa: akunikwe limaki linye lelulwimi. CAPHELA: • Linani lemagama: o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lasetjentisiwe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe emagama lasihlanu kuphela bese konkhe lokubhaliwe akusafundvwa. SAMBA SIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI TICONDZISO TEKUMAKA SIGABA C • Sipelingi: o Timphendvulo letiligama linye kumele timakwe tinikwe emamaki nanobe lingakapeleki kahle, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi ligucula inshokutsi yeligama. o Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako. o Nangabe kuhlolwa sifinyeto (Abbreviation), imphendulo kufanele ifakwe tiphumuti/timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kumele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni. • Emibutweni lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo KANYE/NOBE imphendvulo ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 COSHA KOMA NENDLALA! GUCUKELA EMAHEWINI NUMBER (1). (1) 3.2 • Entiwe ngemphuphu mbamba. • AneVithamini B12 leyenta umtimba ungadzinwa. • Ayacabula kubobabe labasebenta matima. • Asutsisa sikhatsi lesidze. • Acuketse iFayibha leyenta kutsi kudla kugayeke malula. • Avela ngemafleyiva lamatsatfu – bhanana, shokolethi nesitrobheri. (Kubili kuphela) (2) 3.3 Liciniso ngobe entiwe ngetintfo letinemsoco. Ngumbono ngobe kusutsa kuya ngekutsi utsetse umtsamo longanani. (Imibono itawehluka) (2) 3.4 Kuheha, nekugcamisa kwaloko lokutsengiswako. (2) 3.5 Kudlana. (1) 3.6 Kubomake. (1) 3.7 Wona (1) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Iphatselene neliklasi ngobe kunebantfwana besikolo nathishela/nemfundvo. (2) 4.2 Nangimkhulu angifuni kuba ngunesi. (1) 4.3 Thandi. (1) 4.4 Kufundzana. (1) 4.5 Ngitawufuna kuba ngunesi. (1) 4.6 A/Indlela lesalibito. (1) 4.7 Kakhulu. (1) 4.8 Thishela nakabuka bafundzi ubabukela phasi/Thishela ubambelele etafuleni/ Bafundzi nababuka thishela bambukela etulu. Bafundzi babonakala basekele ngemihlane emadeskini. (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 5.1.1 Lekujabulise. (1) 5.1.2 Nangabe kunemcimbi wekugutjwa kwelusuku lekutalwa. Nangabe kushadwa. Nangabe kunemcimbi lotsite. (Kubili kwaloku) (2) 5.1.3 Sifaniso. (1) 5.1.4 Lokukhulu – lokuncane. Sewucedzile – sewucalile. (2) 5.1.5 Ligama kumele livete imicondvo lemibili lengafani. Inkhomo yababe ilahlekile. Vusi yinkhomo ngobe akakwati kudlala ibhola. (2) 5.1.6 Esilaheni/Ebhusha. (1) 5.1.7 D/Angeke baphumelele. (1) 5.1.8 Sitsandvwa. (1) 5.1.9 Bahlolwa babhala umusho nencazelo yeligama lelitsi, 'bosidlani.' Sibonelo: Bosidlani bangene bantjontja imali endlini. (1) 5.1.10 Dan watsi uyetsemba uyenetiseka ngalamalungiselelo lakawentile. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015 NSC – Imemorandamu 5.2 5.2.1 Imphambosi yekwentela. (1) 5.2.2 Imindeni. (1) 5.2.3 Imenenja. (1) 5.2.4 Salukatana. (1) 5.2.5 Gogo (1) 5.2.6 Ngiye/Ngiyile/Bengiye/Bengiyile edolobheni. (1) [20] SAMBA SIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all