You're offline
Skip to content
Question paper

Siswati FAL P1 Nov 2025

Subject: Siswati FalGrade 12202512 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2025 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa la-2 Leliphepha linemakhasi la-12. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi (40) 2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 3. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA. 4. Dvwebela ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 8. Kwehlukaniswa kwesikhatsi: SIGABA A: Emaminithi la-50 SIGABA B: Emaminithi la-20 SIGABA C: Emaminithi la-50 9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA A: SIVISISO 2025 UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A KUTSENGISWA KWEBANTFU 1 Lilanga lengingete ngalikhohlwa emphilweni yami. Bekulilanga letitsandzani mhla ti-14 Indlovana 2020. Benginesifiso sekutitsengela sipho sami selibhuku lelikhuluma ngetelutsandvo, ngitsi ngitibusisa ngalo ngobe kuyinyanga yami yekutalwa. Ngaphuma ekhaya sekuhlwile, ngaya esitolo lebesibucadlwana nje. Ngafika ngatfola kuphitsitela bantfu 5 kutsengiswa netinatfo letibandzako. Ngatsenga sinatfo ngasivula nganatsa ngobe bengomile, kwaba kutifaka kulomnyama umgodzi. 2 Ngaphaphama sengititfola ngisendlini lemnyama endzaweni lengingayati. Ngacalata yonkhe lendzawo nengcondvo isadidekile, ngabona umfana lebesifundza naye libanga le-11 alele bucadlwana nje. 10 Libito lakhe bekunguColen Dlamini. Bekahlala ngemuva kwami eklasini lebesifundza kulo. Lomfana bekahlala njalo athulile, angakhulumi namuntfu, abukeka akhatsatekile kwangatsi unemibuto leminyenti lengenato timphendvulo. Bekunalamanye emantfombatana lengingawati nawo avalelwe khona lapho. Ngisamangele lomhlolo lengiwubonako, 15 ngeva tigi tebantfu tisondzela, ngetfuka ngehluleka nekunyakata. Ngativa ngingenwa ngemanti emadvolweni. Kwaphambana imibuto leminyenti engcondvweni yami, ngitibuta kutsi, kungenteka kutsi sengiso siphetfo semphilo yami? Batali bami bona batawutsini njengobe bebahlala bangikhuta ngekuhamba sekumnyama. 20 3 Kwangena emadvodza lamabili nemuntfu lomsikati baphetse tibhamu bagcoke nemaglavu etandleni. Kwaphela sikhashana bangasho lutfo, emehlo abo atse njo lakimi. Ngafikelwa kwesaba nangibona kutsi ematfuba ekuphunyuka kulendzawo mancane kakhulu. Bekuvalwe ngetinsimbi letinkhulu kuyo yonkhe iminyango nemafasitelo. Ngathula 25 ngabuka phasi ngishaywa luvalo lolumatima kodvwa ngakhumbula kutsi nawubukene nesimo lesimatima, ngumthandazo kuphela longakusita. Ngisabuke phasi, ngeva lolomsikati abuta lenye indvodza atsi, 'uyitsatseleni lentfombatana, awuboni kutsi sitawungena enkingeni lenkhulu ngayo?' Ngeva iphendvula itsi, 'phela besingeke siyishiye ngobe 30 singafuni kushiya nalomncane umkhondvo, longaseyamanisa nalomsebenti lebesiyowenta kulesitolo'. Ngavela ngatibonela kutsi kwami kuphelile namuhla, ngachachatela kwangatsi ngiva emakhata. Ngatibona sengigeleta ingati ebusweni, ngabona kutsi bengishaywe ngentfo kungako ngaculeka ngangaboni lutfo lokwenteka. 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 4 Kutsite kusenjalo ngeva sisu sami sidvuma kamatima. Loko kwasho kutsi kukhona lengikudlile lengingakwati, ngacela kuya endlini lencane ngifuna kuyotikhulula. Kulapho kwabuya konkhe lebekusesiswini ngemlomo. Ngatibona ngiphuma emagwebu, ngamangala ngobe angikhumbuli ngidla intfo lenalokumhloshana. Ngeva ingcondvo isanguluka. 40 Ngakhumbula kutsi ngitsenge sinatfo esitolo lebengiye kuso ngasinatsa. Ngavele ngabona kutsi lesinatfo besifakwe tidzakamiva letangiculekisa ngangasaboni lutfo. Ngayikhumbula yonkhe imiyalo yebatali yekutsi ngingabohamba ebusuku, ngingabodla yonkhe intfo lenginikwa yona emigwacweni. Ngadvonsa umoya kamatima, ngishaya umthandazo 45 lomncane sengitinikele kutsi imphilo yami iphelile. 5 Kwangicacela kutsi sengingulomunye webatfunjwa. Ngetfuka nangicabanga ngendzaba yekushushunjiswa kwebantfu bayiswe kulamanye emave, sengibona kutsi nami sengingulomunye wabo. Ngavele ngavala emehlo, ngatinikela kutsi batali bami bangeke 50 basaphindza bangibone. Ngemuva kwesikhashana nje, ngeva lesinye sigebengu simemeta, sitsi, 'majaha asiphumeni sibaleke, sekonakele.' Ngatsi ngivula emehlo ngabona sekusele tsine lebesiboshiwe. Tigebengu naloyo lomsikati bebangasabonakali ndzawo. Ngadvonsa kancane umoya, ngaba nelitsemba lekutsi kungenteka kutsi sitfole lusito sisindze 55 kulesigameko lesimatima kangaka. Inhlitiyo yami beyishaya ngemandla ngobe konkhe loko lobekwenteka bengingakakucabangi nakancane. 6 Kwangena emaphoyisa lamatsatfu aphetse tibhamu, ngaweva atsi, 'nifike njani kulendzawo?' Ngatsi nangiphakamisa emehlo ngifuna kuphendvula ngobe laba labanye bebasolo baculekile, ngabona kutsi lolobutako 60 ngumseshi Maziya lohlala endzaweni lebesihlala kuyo, ngakhululeka, ngaba nelitsemba lekutsi sitawusitakala. Ngacina sibindzi ngalandzisa ngako konkhe lokwentekile. Satsatfwa sonkhe sayobekwa endzaweni lephephile. Kulapho satfola khona kutsi kunetigebengu letiyingoti letihamba etitolo, tifike titfumbe bantfu tiyobabulala titsatse titfo temtimba. 65 Emaphoyisa achaza kutsi bekaloku asesha ngalawo macala. Ngakhumbula emavi amake latsi, ngingabohamba nasekuhwalele ngingakatjeli muntfu. [Icanjiwe] 1.1.1 Kungani lentfombatana ititfole ikulendzawo yesigameko? (2) 1.1.2 Endzimeni yekucala ngukuphi lokusitjela kutsi lentfombatana beyikutsandza kufundza? (2) 1.1.3 Endzimeni yesibili khokha umusho lokhombisa kutsi lolokhulumako bekasafundza sikolo. (1) 1.1.4 Bhala tintfo LETIMBILI letibalwe endzimeni ye-2 lebetikhomba kutsi imphilo yaColen Dlamini beyingasiyinhle. (2) 1.1.5 Bekuyini inhloso yetigebengu ngekutsengisela lentfombatana sinatfo lesinetidzakamiva? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 1.1.6 Kwenta njani kungenwa ngemanti emadvolweni njengobe kushiwo endzimeni yesibili? (2) 1.1.7 Ucabanga kutsi ngusiphi sizatfu lesenta kutfunjwe bantfwana bemantfombatana kakhulu? Bhala TIMBILI. (2) 1.1.8 Kungani tigebengu tisebentisa emaglavu ngaso sonkhe sikhatsi natiyoganga? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.9 Ucabanga kutsi emaphoyisa ashayelwa ngubani lucingo njengobe sekatfolakala asendzaweni yesigameko? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.10 Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi labasikati sebagucuke tigebengu kuletikhatsi talamuhla? Usho ngani? (2) 1.1.11 Nguwuphi umlayeto lowetfulwa nguletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.12 Letheksthi lengenhla ilufundzisani lusha lwanamuhla? Sekela imphendvulo yakho. (3) 1.2 Bukisisa lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B [Itsetfwe ku-www. google.com] 1.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Lesibonwa simayelana nani? A Netemgidvo B Netekucwaninga C Netemfashini D Netemfundvo (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 1.2.2 Nguyiphi indlela yekuchumana longayisebentisa kuveta lokukulesibonwa? (1) 1.2.3 Ngemaphuzu LAMABILI bhala imisebenti lusha lolungatiphilisa ngayo nawubuka lesibonwa. (2) 1.2.4 Ngekubona kwakho loku lokuvetwe kulesibonwa kungawutfutfukisa njani umnotfo welive laseNingizimu Afrika? Sekela imphendvulo yakho. (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi bese uyayifinyeta uvete emaphuzu LASIKHOMBISA lamayelana netimphawu letibangwa kushisa kwemhlaba etilwaneni. CAPHELA: 1. Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama LANGENGCI kula-60. 2. Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7. 3. Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye. 4. Sebentisa emagama AKHO. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake kubakaki. ITHEKSTHI C KUSHISA KWEMHLABA Kushisa kwemhlaba kunemtselela lomubi ebantfwini nasetilwaneni. Kushisa kwemhlaba kwenta kutsi kube netintfuli letigcwele emoyeni letiphuma etitjalweni nakumablomu. Lokushisa kwemhlaba kuhambisa lemphushana levela etitjalweni bese ibanga kungaphili kahle ebantfwini nasetilwaneni. Kuhlaseleka lokuletfwa ngulemphushana kuphatamisa imphilo yetilwane nebantfu. Letinye utiva setitsimula tingacedzi, tivaleke nemlomo lokukhomba kutsi nato setihlaselwe tifo letifana naleto tebantfu letibangwa kushisa kwemhlaba. Banikati betilwane tasekhaya kufanele bacaphele letimphawu letikhomba kuphatamiseka emphilweni yetilwane. Timphawu kufanele tibukwe ngeliso lelicinile kuvikela kufa kwetilwane. Letimphawu letifaka kuluma kanye nekuhlikihla emehlo kumele ticaphelisiswe kakhulu. Loko kutakunika siciniseko sekutsi silwane sakho sinenkinga lebangelwe kushisa kwemhlaba. Tindlebe letihlukumetekile tinuka kabi futsi natitsambile tisho kona kutsi silwane sesinesifo futsi sidzinga kwelashwa. Letinye tilwane utibona setinemabala labovu lasho kuhlaseleka lokusuka ngekhatsi esikhunjeni. Letinye tilwane tivele tibe nesikhumba lesicinile. Kucina kwesikhumba kuyimbangela yekuhlaseleka kwaso, nangabe singanakwa singagcina sifile. Kucindzeteleka kwesisu nekulahleka kweboya esilwaneni kukhomba kugula lokucubuka ngekhatsi. Lokungasita ekulawuleni lokugula etilwaneni kudla lokunemsoco. Kufanele tilwane tidle kahle ngobe kuvamile kutsi kudla lokunemsoco kunganakwa njengentfo lebalulekile. Tilwane nato tiyefana nebantfu tidzinga kunakekelwa natigula, kuhlolwe imphilo yesilwane ngemuva kwelizinga lekushisa kakhulu kwemhlaba. Kuphefumula kabuhlungu nekukhala kwesilwane singathuli kukhombisa kuhlaseleka. Banikati betilwane kumele babuke kutsi leso silwane sihlaseleke kuyiphi indzawo bese sesiyalashwa ngendlela lefanele. Letimphawu kumele tinakisiswe ngaso sonkhe sikhatsi kusindzisa imphilo yato, kungako kufanele kube netinhlelo tekufundzisa bantfu emmangweni ngekushisa kwemhlaba lokungentiwa bodokotela betilwane nalabo labativikelako. [Itsetfwe ku-Skyways, February 2025, yahunyushwa] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 3: SIKHANGISI Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D PHILA NGEKUVAKASHELA KASITABANTFU. Kubhema kanye nje, lithuna! 1. Asikhetsi bala lamuntfu, umdzala nobe umncane uyasitakala. 2. Uhlushwa ligwayi? Buya sikwelaphe. 3. Balekela libhokisi utfole lusito ngaphandle kwekukhokha. 4. Ngelilanga linye nje, utawube uphile saka! 5. Nabososayensi beva ngatsi. Sitfolakala kuto tonkhe Tikhungo Tetemphilo kulenombolo: 011 534 5623 [Itsetfwe ku-www.smoking kills.com] 3.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Kungani sihloko sibhalwe ngemagama lamakhulu kulesikhangisi? A Kuheha B Kugcugcutela C Kuhalalisa D Kubongelela (1) 3.2 Bhala inkhulumo lehhungako lekulesikhangisi. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 3.3 Tsatsa libito lelidvwetjelwe enkhulumeni ye-2 ulisebentise emshweni lotakhele wona libe ngumentiwa. (2) 3.4 Lomusho lokulesikhangisi lotsi, 'Asikhetsi bala lamuntfu, umdzala nobe umncane uyasitakala.' Uveta luphi luhlobo lwenkhulumo? Usho ngani? (2) 3.5 Lenkhulumo lekunombolo ye-4 ayisilo liciniso. Fakazela lesitatimende. (2) 3.6 Ucabanga kutsi lenkhulumo lekunombolo ye-5 isetjentiselweni kulesikhangisi? Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 10 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 4: IKHATHUNI Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E IFREYIMU YE-1 IFREYIMU YE-2 Ungatsatsi sikhatsi kuta lapha. Kunikela Akukavami kutsi ngengati kukwenta bomake banikele Ngivele ngeva uphile sikhatsi Mine ngidla ngengati ngobe ngemlomo wami lesidze ungafi. tibhidvo netitselo bayayesaba inyalitsi. udzikitela kutsi kuphela kungako utangikhuba. ngihlala ngiphilile. Ngimtjelile kutsi ngijahele ekolishi. [Itsetfwe ku-www.google.com] 4.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala libitomfutiselo laleligama lelicindzetelwe efreyimini ye-1. A Likhabishi B Ligusha C Libhanana D Litsanga (1) 4.2 Sebentisa ligama lelitsi, 'ekolishi' emshweni lotakhele wona. (1) 4.3 Lenkhulumo yalolomsikati efreyimini ye-1 iluhlobo luni? Chaza. (2) 4.4 Chaza kutsi kungani kutsiwe lenkhulumo yalodokotela losefreyimini ye-1, itsintsa imiva. (2) 4.5 Lenkhulumo lengentasi iyinkhulumonkholelo. Usho ngani? Ngivele ngeva ngemlomo wami udzikitela kutsi utangikhuba. (2) 4.6 Utsini ngalenkhulumo yalodokotela ledvwetjelwe efreyimini ye-2? Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 11 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F KUCONDZISA IMIVA EBANTFWANENI 1 Kucondzisa imiva yebantfwana labancane, ikakhulukati nangabe batfukutsele futsi badvumele kungaba lukhuni kunobe ngumuphi umtali, kusho Nkhosatana Tintfombi Kunene. Labantfwana laba badzinga lusito ngekubabonisa ngetindlela letisebentako tekubukana netimo letimatima. Kubalulekile kwesekela batali labanebantfwana labanenkhinga 5 yekugcondzisa imiva yabo. 2 Bantfwana bangafundza kucondzisa indlela labativa ngayo kusukela basebancane. Ngekufundzisa bantfwana tindlela tekuvisisa nekucondzisa imiva yabo, kungancedza nakulabo labangakayi enyonini. Lenye yetimiso letibalulekile tekucondzisa imiva lematima kutsi bantfwana bakhone 10 kubona kutsi bayakhatsalelwa. 3 Nangabe umntfwana acindzetelekile nobe atfukutsele, intfo yekucala lekufanele uyente bani nelisu lekumdvudvuta, umnike sibindzi kutsi emukele indlela lekativa ngayo. Lokunye kufanele umlalele kunekutsi ucale ngekumjezisa. Sebentisa emagama lanjengekutsi, 'ngiyabona kutsi 15 uphatseke kabi', asita bantfwana bative bavisiswa futsi anciphisa kutfukutsela nemiva lematima. [Itsetfwe ku-Skyways, February 2025, yahunyushwa] 5.1.1 Phindza ubhalo lomusho longentasi wente ligama lelidvwetjelwe likhombe bucalu. Labantfwana laba badzinga lusito ngekubabonisa ngetindlela letisebentako. (1) 5.1.2 Khetsa YINYE imphendvulo. Isho kutsini lenkhulumo lelangentasi? '… kungancedza nalabo labangakayi enyonini.' A Labangakadlali B Labangakaculi C Labangakakhulumi D Labangakafundzi (1) 5.1.3 Akha umusho ngeligama lelicindzetelwe endzimeni ye-3 uvete mcondvofana walo. (2) 5.1.4 Phindza ubhale lomusho locindzetelwe losendzimeni ye-1 ulungise emaphutsa esipelingi. (2) 5.1.5 Sebentisa ligama lelidvwetjelwe endzimeni ye-2 emushweni lisho kwentana. (2) 5.1.6 Kunelibitongco kuletheksthi lengenhla, likhokhe ulisebentise emshweni lotakhele wona. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 12 DBE/Lweti 2025 NSC 5.1.7 Bhala lomusho longentasi esikhundleni seligama lelidvwetjelwe ufake inchazelo. Lokunye kufanele umlalele kunekutsi ucale ngekumjezisa. (2) 5.1.8 Phindza ubhale lomusho ukhombe sikhatsi lesengcile. Ngiyabona kutsi uphatseke kabi. (2) 5.2 SITFOMBE Fundza lesitfombe bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI G Indlela leya Lesifundvo silukhuni emphumelelweni impela. Sifuna icondze tfwi. umuntfu abe Sibhizi sifundzana yintfutfwane lucobo netincwadzi lwayo. letingapheli. [Itsetfwe ku-www.google.com] 5.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Leligama lelidvwetjelwe kulenkhulumo mabhamuta iluhlobo luni lwesinongo? A Sifanisongco B Sifaniso C Sihabiso D Silutfo (1) 5.2.2 Sebentisa sentakutsi lesicindzetelwe emshweni lotakhele wona. Indlela leya emphumelelweni icondze tfwi. (1) 5.2.3 Cala lomusho longentasi ngekutsi, 'Sipho utsi …' Sibhizi sifundzana netincwadzi letingapheli. (2) 5.2.4 Hlanganisa lemisho lengentasi ngesihlanganiso lesifanele. Lesifundvo silukhuni impela. Sifuna umuntfu abe yintfutfwane lucobo lwayo. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Siswati Fal

Explore more published documents in this catalogue.

View all