Confidential
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LWETI 2025
EMAMAKI: 80
SIKHATSI: Ema-awa la-2
Leliphepha linemakhasi la-12.
Emalungelo agodliwe Phenya
You're offline
Skip to contentQuestion paper 





View all
Siswati FAL P1 Nov 2025
Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · siswati. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 12
- File size
- 1.1 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 12
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
TICONDZISO KULABAHLOLWAKO
1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:
SIGABA A: Sivisiso (30)
SIGABA B: Sifinyeto (10)
SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi (40)
2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.
3. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.
4. Dvwebela ekugcineni kwaleso naleso sigaba.
5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
njengobe tinjalo.
6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.
8. Kwehlukaniswa kwesikhatsi:
SIGABA A: Emaminithi la-50
SIGABA B: Emaminithi la-20
SIGABA C: Emaminithi la-50
9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
SIGABA A: SIVISISO 2025
UMBUTO 1
1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI A
KUTSENGISWA KWEBANTFU
1 Lilanga lengingete ngalikhohlwa emphilweni yami. Bekulilanga
letitsandzani mhla ti-14 Indlovana 2020. Benginesifiso sekutitsengela
sipho sami selibhuku lelikhuluma ngetelutsandvo, ngitsi ngitibusisa ngalo
ngobe kuyinyanga yami yekutalwa. Ngaphuma ekhaya sekuhlwile, ngaya
esitolo lebesibucadlwana nje. Ngafika ngatfola kuphitsitela bantfu 5
kutsengiswa netinatfo letibandzako. Ngatsenga sinatfo ngasivula
nganatsa ngobe bengomile, kwaba kutifaka kulomnyama umgodzi.
2 Ngaphaphama sengititfola ngisendlini lemnyama endzaweni
lengingayati. Ngacalata yonkhe lendzawo nengcondvo isadidekile,
ngabona umfana lebesifundza naye libanga le-11 alele bucadlwana nje. 10
Libito lakhe bekunguColen Dlamini. Bekahlala ngemuva kwami eklasini
lebesifundza kulo. Lomfana bekahlala njalo athulile, angakhulumi
namuntfu, abukeka akhatsatekile kwangatsi unemibuto leminyenti
lengenato timphendvulo. Bekunalamanye emantfombatana lengingawati
nawo avalelwe khona lapho. Ngisamangele lomhlolo lengiwubonako, 15
ngeva tigi tebantfu tisondzela, ngetfuka ngehluleka nekunyakata. Ngativa
ngingenwa ngemanti emadvolweni. Kwaphambana imibuto leminyenti
engcondvweni yami, ngitibuta kutsi, kungenteka kutsi sengiso siphetfo
semphilo yami? Batali bami bona batawutsini njengobe bebahlala
bangikhuta ngekuhamba sekumnyama. 20
3 Kwangena emadvodza lamabili nemuntfu lomsikati baphetse tibhamu
bagcoke nemaglavu etandleni. Kwaphela sikhashana bangasho lutfo,
emehlo abo atse njo lakimi. Ngafikelwa kwesaba nangibona kutsi
ematfuba ekuphunyuka kulendzawo mancane kakhulu. Bekuvalwe
ngetinsimbi letinkhulu kuyo yonkhe iminyango nemafasitelo. Ngathula 25
ngabuka phasi ngishaywa luvalo lolumatima kodvwa ngakhumbula kutsi
nawubukene nesimo lesimatima, ngumthandazo kuphela longakusita.
Ngisabuke phasi, ngeva lolomsikati abuta lenye indvodza atsi,
'uyitsatseleni lentfombatana, awuboni kutsi sitawungena enkingeni
lenkhulu ngayo?' Ngeva iphendvula itsi, 'phela besingeke siyishiye ngobe 30
singafuni kushiya nalomncane umkhondvo, longaseyamanisa
nalomsebenti lebesiyowenta kulesitolo'. Ngavela ngatibonela kutsi kwami
kuphelile namuhla, ngachachatela kwangatsi ngiva emakhata. Ngatibona
sengigeleta ingati ebusweni, ngabona kutsi bengishaywe ngentfo
kungako ngaculeka ngangaboni lutfo lokwenteka. 35
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
4 Kutsite kusenjalo ngeva sisu sami sidvuma kamatima. Loko kwasho kutsi
kukhona lengikudlile lengingakwati, ngacela kuya endlini lencane ngifuna
kuyotikhulula. Kulapho kwabuya konkhe lebekusesiswini ngemlomo.
Ngatibona ngiphuma emagwebu, ngamangala ngobe angikhumbuli
ngidla intfo lenalokumhloshana. Ngeva ingcondvo isanguluka. 40
Ngakhumbula kutsi ngitsenge sinatfo esitolo lebengiye kuso ngasinatsa.
Ngavele ngabona kutsi lesinatfo besifakwe tidzakamiva letangiculekisa
ngangasaboni lutfo. Ngayikhumbula yonkhe imiyalo yebatali yekutsi
ngingabohamba ebusuku, ngingabodla yonkhe intfo lenginikwa yona
emigwacweni. Ngadvonsa umoya kamatima, ngishaya umthandazo 45
lomncane sengitinikele kutsi imphilo yami iphelile.
5 Kwangicacela kutsi sengingulomunye webatfunjwa. Ngetfuka
nangicabanga ngendzaba yekushushunjiswa kwebantfu bayiswe
kulamanye emave, sengibona kutsi nami sengingulomunye wabo.
Ngavele ngavala emehlo, ngatinikela kutsi batali bami bangeke 50
basaphindza bangibone. Ngemuva kwesikhashana nje, ngeva lesinye
sigebengu simemeta, sitsi, 'majaha asiphumeni sibaleke, sekonakele.'
Ngatsi ngivula emehlo ngabona sekusele tsine lebesiboshiwe. Tigebengu
naloyo lomsikati bebangasabonakali ndzawo. Ngadvonsa kancane
umoya, ngaba nelitsemba lekutsi kungenteka kutsi sitfole lusito sisindze 55
kulesigameko lesimatima kangaka. Inhlitiyo yami beyishaya ngemandla
ngobe konkhe loko lobekwenteka bengingakakucabangi nakancane.
6 Kwangena emaphoyisa lamatsatfu aphetse tibhamu, ngaweva atsi, 'nifike
njani kulendzawo?' Ngatsi nangiphakamisa emehlo ngifuna kuphendvula
ngobe laba labanye bebasolo baculekile, ngabona kutsi lolobutako 60
ngumseshi Maziya lohlala endzaweni lebesihlala kuyo, ngakhululeka,
ngaba nelitsemba lekutsi sitawusitakala. Ngacina sibindzi ngalandzisa
ngako konkhe lokwentekile. Satsatfwa sonkhe sayobekwa endzaweni
lephephile. Kulapho satfola khona kutsi kunetigebengu letiyingoti
letihamba etitolo, tifike titfumbe bantfu tiyobabulala titsatse titfo temtimba. 65
Emaphoyisa achaza kutsi bekaloku asesha ngalawo macala.
Ngakhumbula emavi amake latsi, ngingabohamba nasekuhwalele
ngingakatjeli muntfu.
[Icanjiwe]
1.1.1 Kungani lentfombatana ititfole ikulendzawo yesigameko? (2)
1.1.2 Endzimeni yekucala ngukuphi lokusitjela kutsi lentfombatana
beyikutsandza kufundza? (2)
1.1.3 Endzimeni yesibili khokha umusho lokhombisa kutsi lolokhulumako
bekasafundza sikolo. (1)
1.1.4 Bhala tintfo LETIMBILI letibalwe endzimeni ye-2 lebetikhomba kutsi
imphilo yaColen Dlamini beyingasiyinhle. (2)
1.1.5 Bekuyini inhloso yetigebengu ngekutsengisela lentfombatana
sinatfo lesinetidzakamiva? (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
1.1.6 Kwenta njani kungenwa ngemanti emadvolweni njengobe kushiwo
endzimeni yesibili? (2)
1.1.7 Ucabanga kutsi ngusiphi sizatfu lesenta kutfunjwe bantfwana
bemantfombatana kakhulu? Bhala TIMBILI. (2)
1.1.8 Kungani tigebengu tisebentisa emaglavu ngaso sonkhe sikhatsi
natiyoganga? Sekela imphendvulo yakho. (2)
1.1.9 Ucabanga kutsi emaphoyisa ashayelwa ngubani lucingo njengobe
sekatfolakala asendzaweni yesigameko? Sekela imphendvulo
yakho. (2)
1.1.10 Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi labasikati sebagucuke
tigebengu kuletikhatsi talamuhla? Usho ngani? (2)
1.1.11 Nguwuphi umlayeto lowetfulwa nguletheksthi lengenhla? Sekela
imphendvulo yakho. (2)
1.1.12 Letheksthi lengenhla ilufundzisani lusha lwanamuhla? Sekela
imphendvulo yakho. (3)
1.2 Bukisisa lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI B
[Itsetfwe ku-www. google.com]
1.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo.
Lesibonwa simayelana nani?
A Netemgidvo
B Netekucwaninga
C Netemfashini
D Netemfundvo (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
1.2.2 Nguyiphi indlela yekuchumana longayisebentisa kuveta
lokukulesibonwa? (1)
1.2.3 Ngemaphuzu LAMABILI bhala imisebenti lusha lolungatiphilisa
ngayo nawubuka lesibonwa. (2)
1.2.4 Ngekubona kwakho loku lokuvetwe kulesibonwa kungawutfutfukisa
njani umnotfo welive laseNingizimu Afrika?
Sekela imphendvulo yakho. (2)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi bese uyayifinyeta uvete emaphuzu LASIKHOMBISA lamayelana
netimphawu letibangwa kushisa kwemhlaba etilwaneni.
CAPHELA:
1. Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama LANGENGCI
kula-60.
2. Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7.
3. Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye.
4. Sebentisa emagama AKHO.
5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake
kubakaki.
ITHEKSTHI C
KUSHISA KWEMHLABA
Kushisa kwemhlaba kunemtselela lomubi ebantfwini nasetilwaneni. Kushisa kwemhlaba
kwenta kutsi kube netintfuli letigcwele emoyeni letiphuma etitjalweni nakumablomu.
Lokushisa kwemhlaba kuhambisa lemphushana levela etitjalweni bese ibanga
kungaphili kahle ebantfwini nasetilwaneni. Kuhlaseleka lokuletfwa ngulemphushana
kuphatamisa imphilo yetilwane nebantfu. Letinye utiva setitsimula tingacedzi, tivaleke
nemlomo lokukhomba kutsi nato setihlaselwe tifo letifana naleto tebantfu letibangwa
kushisa kwemhlaba.
Banikati betilwane tasekhaya kufanele bacaphele letimphawu letikhomba
kuphatamiseka emphilweni yetilwane. Timphawu kufanele tibukwe ngeliso lelicinile
kuvikela kufa kwetilwane. Letimphawu letifaka kuluma kanye nekuhlikihla emehlo
kumele ticaphelisiswe kakhulu. Loko kutakunika siciniseko sekutsi silwane sakho
sinenkinga lebangelwe kushisa kwemhlaba. Tindlebe letihlukumetekile tinuka kabi futsi
natitsambile tisho kona kutsi silwane sesinesifo futsi sidzinga kwelashwa. Letinye
tilwane utibona setinemabala labovu lasho kuhlaseleka lokusuka ngekhatsi esikhunjeni.
Letinye tilwane tivele tibe nesikhumba lesicinile. Kucina kwesikhumba kuyimbangela
yekuhlaseleka kwaso, nangabe singanakwa singagcina sifile. Kucindzeteleka kwesisu
nekulahleka kweboya esilwaneni kukhomba kugula lokucubuka ngekhatsi. Lokungasita
ekulawuleni lokugula etilwaneni kudla lokunemsoco. Kufanele tilwane tidle kahle ngobe
kuvamile kutsi kudla lokunemsoco kunganakwa njengentfo lebalulekile.
Tilwane nato tiyefana nebantfu tidzinga kunakekelwa natigula, kuhlolwe imphilo
yesilwane ngemuva kwelizinga lekushisa kakhulu kwemhlaba. Kuphefumula
kabuhlungu nekukhala kwesilwane singathuli kukhombisa kuhlaseleka. Banikati
betilwane kumele babuke kutsi leso silwane sihlaseleke kuyiphi indzawo bese
sesiyalashwa ngendlela lefanele. Letimphawu kumele tinakisiswe ngaso sonkhe sikhatsi
kusindzisa imphilo yato, kungako kufanele kube netinhlelo tekufundzisa bantfu
emmangweni ngekushisa kwemhlaba lokungentiwa bodokotela betilwane nalabo
labativikelako.
[Itsetfwe ku-Skyways, February 2025, yahunyushwa]
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 3: SIKHANGISI
Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI D
PHILA NGEKUVAKASHELA KASITABANTFU.
Kubhema kanye nje, lithuna!
1. Asikhetsi bala lamuntfu, umdzala nobe umncane uyasitakala.
2. Uhlushwa ligwayi? Buya sikwelaphe.
3. Balekela libhokisi utfole lusito ngaphandle kwekukhokha.
4. Ngelilanga linye nje, utawube uphile saka!
5. Nabososayensi beva ngatsi.
Sitfolakala kuto tonkhe Tikhungo Tetemphilo kulenombolo: 011 534 5623
[Itsetfwe ku-www.smoking kills.com]
3.1 Khetsa YINYE imphendvulo.
Kungani sihloko sibhalwe ngemagama lamakhulu kulesikhangisi?
A Kuheha
B Kugcugcutela
C Kuhalalisa
D Kubongelela (1)
3.2 Bhala inkhulumo lehhungako lekulesikhangisi. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
3.3 Tsatsa libito lelidvwetjelwe enkhulumeni ye-2 ulisebentise emshweni lotakhele
wona libe ngumentiwa. (2)
3.4 Lomusho lokulesikhangisi lotsi, 'Asikhetsi bala lamuntfu, umdzala nobe
umncane uyasitakala.' Uveta luphi luhlobo lwenkhulumo? Usho ngani? (2)
3.5 Lenkhulumo lekunombolo ye-4 ayisilo liciniso. Fakazela lesitatimende. (2)
3.6 Ucabanga kutsi lenkhulumo lekunombolo ye-5 isetjentiselweni kulesikhangisi?
Sekela imphendvulo yakho. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 10 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
UMBUTO 4: IKHATHUNI
Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI E
IFREYIMU YE-1 IFREYIMU YE-2
Ungatsatsi sikhatsi
kuta lapha. Kunikela
Akukavami kutsi ngengati kukwenta
bomake banikele Ngivele ngeva uphile sikhatsi
Mine ngidla ngengati ngobe ngemlomo wami lesidze ungafi.
tibhidvo netitselo bayayesaba inyalitsi. udzikitela kutsi
kuphela kungako utangikhuba.
ngihlala ngiphilile. Ngimtjelile kutsi
ngijahele ekolishi.
[Itsetfwe ku-www.google.com]
4.1 Khetsa YINYE imphendvulo.
Bhala libitomfutiselo laleligama lelicindzetelwe efreyimini ye-1.
A Likhabishi
B Ligusha
C Libhanana
D Litsanga (1)
4.2 Sebentisa ligama lelitsi, 'ekolishi' emshweni lotakhele wona. (1)
4.3 Lenkhulumo yalolomsikati efreyimini ye-1 iluhlobo luni? Chaza. (2)
4.4 Chaza kutsi kungani kutsiwe lenkhulumo yalodokotela losefreyimini ye-1,
itsintsa imiva. (2)
4.5 Lenkhulumo lengentasi iyinkhulumonkholelo. Usho ngani?
Ngivele ngeva ngemlomo wami udzikitela kutsi utangikhuba. (2)
4.6 Utsini ngalenkhulumo yalodokotela ledvwetjelwe efreyimini ye-2? Sekela
imphendvulo yakho. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 11 DBE/Lweti 2025
NSC Confidential
UMBUTO 5: IPHROZI
5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI F
KUCONDZISA IMIVA EBANTFWANENI
1 Kucondzisa imiva yebantfwana labancane, ikakhulukati nangabe
batfukutsele futsi badvumele kungaba lukhuni kunobe ngumuphi umtali,
kusho Nkhosatana Tintfombi Kunene. Labantfwana laba badzinga lusito
ngekubabonisa ngetindlela letisebentako tekubukana netimo letimatima.
Kubalulekile kwesekela batali labanebantfwana labanenkhinga 5
yekugcondzisa imiva yabo.
2 Bantfwana bangafundza kucondzisa indlela labativa ngayo kusukela
basebancane. Ngekufundzisa bantfwana tindlela tekuvisisa nekucondzisa
imiva yabo, kungancedza nakulabo labangakayi enyonini. Lenye yetimiso
letibalulekile tekucondzisa imiva lematima kutsi bantfwana bakhone 10
kubona kutsi bayakhatsalelwa.
3 Nangabe umntfwana acindzetelekile nobe atfukutsele, intfo yekucala
lekufanele uyente bani nelisu lekumdvudvuta, umnike sibindzi kutsi
emukele indlela lekativa ngayo. Lokunye kufanele umlalele kunekutsi
ucale ngekumjezisa. Sebentisa emagama lanjengekutsi, 'ngiyabona kutsi 15
uphatseke kabi', asita bantfwana bative bavisiswa futsi anciphisa
kutfukutsela nemiva lematima.
[Itsetfwe ku-Skyways, February 2025, yahunyushwa]
5.1.1 Phindza ubhalo lomusho longentasi wente ligama lelidvwetjelwe
likhombe bucalu.
Labantfwana laba badzinga lusito ngekubabonisa ngetindlela
letisebentako. (1)
5.1.2 Khetsa YINYE imphendvulo.
Isho kutsini lenkhulumo lelangentasi?
'… kungancedza nalabo labangakayi enyonini.'
A Labangakadlali
B Labangakaculi
C Labangakakhulumi
D Labangakafundzi (1)
5.1.3 Akha umusho ngeligama lelicindzetelwe endzimeni ye-3 uvete
mcondvofana walo. (2)
5.1.4 Phindza ubhale lomusho locindzetelwe losendzimeni ye-1 ulungise
emaphutsa esipelingi. (2)
5.1.5 Sebentisa ligama lelidvwetjelwe endzimeni ye-2 emushweni lisho
kwentana. (2)
5.1.6 Kunelibitongco kuletheksthi lengenhla, likhokhe ulisebentise
emshweni lotakhele wona. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 12 DBE/Lweti 2025
NSC
5.1.7 Bhala lomusho longentasi esikhundleni seligama lelidvwetjelwe
ufake inchazelo.
Lokunye kufanele umlalele kunekutsi ucale ngekumjezisa. (2)
5.1.8 Phindza ubhale lomusho ukhombe sikhatsi lesengcile.
Ngiyabona kutsi uphatseke kabi. (2)
5.2 SITFOMBE
Fundza lesitfombe bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI G
Indlela leya Lesifundvo silukhuni
emphumelelweni impela. Sifuna
icondze tfwi. umuntfu abe
Sibhizi sifundzana yintfutfwane lucobo
netincwadzi lwayo.
letingapheli.
[Itsetfwe ku-www.google.com]
5.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo.
Leligama lelidvwetjelwe kulenkhulumo mabhamuta iluhlobo luni
lwesinongo?
A Sifanisongco
B Sifaniso
C Sihabiso
D Silutfo (1)
5.2.2 Sebentisa sentakutsi lesicindzetelwe emshweni lotakhele wona.
Indlela leya emphumelelweni icondze tfwi. (1)
5.2.3 Cala lomusho longentasi ngekutsi, 'Sipho utsi …'
Sibhizi sifundzana netincwadzi letingapheli. (2)
5.2.4 Hlanganisa lemisho lengentasi ngesihlanganiso lesifanele.
Lesifundvo silukhuni impela. Sifuna umuntfu abe yintfutfwane lucobo
lwayo. (2)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2023 hlayiso.com

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2023 MG hlayiso.com

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2022 hlayiso.com

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2022 MG hlayiso.com

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2021 MG hlayiso.com

Question paper
Siswati FAL P1 Nov 2021 hlayiso.com
More from Grade 12 Siswati Fal
Explore more published documents in this catalogue.











