Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220248 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2024 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 80 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: SIVISISO KUMAKWA KWESIVISISO • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi ngaphandle nakantjintja inshokutsi/kuvisisa. (Emaphutsa akakhonjiswe ngalokucacile.) • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA, nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa: LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO. Akunakwe sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele, kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 1 1.1 1.1.1 Kondla emakhasimendi akhe/kuwelapha/kwati kukhulisa bantfwana bakhe. (Kunye kwaloku.) (1) 1.1.2 Ishaladi/i-beetroot/i-ginger/ne-moringa. (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.3 Kuphelelwa ngumsebenti lapho bekasebenta khona. (2) 1.1.4 I-Marladys Jam ne-Ginger Jam. (2) 1.1.5 Kutitsengela makhalekhikhini ngemali layitfola ngekutsengisa i-lettice esikolweni atsengisele bothishela nebafundzi. (2) 1.1.6 Emafutsa enta emakhandlela langasetjentiselwa kukhanyisa nakuhambe gezi/kukhanyisa/kuhlobisa ngawo etindlini/kwenta ngawo ipolishi. (2) (Kunye kwaloku.) 1.1.7 Kungobe lenye yemadvodzakati akhe yafundza lomsebenti lawentako kukhomba kutsi itawuchubekisela phambili lelibhizinisi ngobe nayo beyikhombisa lutsandvo nelikhono. (2) 1.1.8 Kulikhangisa kumabonakundze ngobe mabonakudze ubukelwa bantfu labanyenti/kukhangisa emsakatweni ngobe banyenti labawulalelako/kuwufaka kuletinye tinkhundla tekuchumana ngobe banyenti bantfu lebatisebentisako/kukhangisa esitaladini ngemabhodi nome ngemapheshana (pamphlets) (2) (Kunye kwaloku.) 1.1.9 Kuwusita ngekuwuceceshela emakhono ekutiphilisa kuhlanyela titjalo/ kwenta jamu/abuye abafundzise kwenta manyolo/kutsi ummango utfolo kudla lokunemphilo madvute (2) (Kubili kwaloku.) 1.1.10 Kungobe bekakhona konga imali ngalokutsi atentele manyolo wakhe futsi lomanyolo wekutentela bewenta indzawo lahlanyela kuyo ingamosheki ngekutsi bekayivundzisa ngendlela lafuna ngayo kunaloyo lotayelekile. (2) 1.1.11 Itifundzisa kutsi kudla lokuhlanyelwako kunemphilo/kubalulekile kusebenta ngekutimisela ngobe uyaphumelela/nawunelwati fundzisa labanye ungagodli/ngekuhlanyela titjalo ungatentela imikhicito leminyenti. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka 1.1.12 Umlayeto lotsi labasikati abasukume batisebentele bangagoci tandla/abangatsembeli kuhulumende kepha abasebentise emakhono labanawo kutentela imali/ungatentela yakho imali ngekusebentisa lwati nemakhono lonawo. (Kutsatfu kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako (3) yemukelekile.) 1.2 1.2.1 Bangakubulala/bangakugebenga/bangakutfumba/Uma iphukile ungalahlekelwa lwati lwemsebenti wakho wonkhe/ungabulawa ngemehlo ngekuhlala utisebentisa/ungatfola ingoti yemoto ikushayise nobe ushayise uma utisebentisa ushayela. (Kunye kwaloku.) (1) 1.2.2 A/Tekuchumana. (1) 1.2.3 Loku lokukulesibonwa kutfwaleka malula ungakhona kukusebentisa nobe ngukuphi kantsi ikhomphyutha yona kumele uyisebentisele lapho isuke ibekwe khona. Ungakhona kukusebantisa nanobe gezi angeko kantsi ikhomphyutha yona idzinga gezi ngaso sonkhe sikhatsi. (2) 1.2.4 Isita bantfu ekutfoleni lwati/ekutfumeleni imilayeto/ekuchumaneni nalabanye/ekutfwebuleni titfombe/ekugcineni lwati/ tikhumbuto /ekutsengeni tintfo malula. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini, akungafakwa lokungakabaluleki. • Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho njengobe injalo: o 6–7 imisho njengobe injalo: akanganikwa limaki lelulwimi. o 4–5 imisho njengobe injalo: akanikwe 1 limaki o 2–3 imisho njengobe injalo: akanikwe 2 emamaki CAPHELA: • Linani lemagama langengci kula- 60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe, nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe, akufundvwe kufikwe ekugcineni kwemusho wekugcina bese kuyekelwa incenye lesele. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka EMAPHUZU LABALULEKILE KUTIVIKELA KUMDLAVUTA LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 'Kumele ugweme kubhema ligwayi nekunatsa 1 Yekela kubhema nekunatsa tjwala kakhulu tjwala' ngalokwecile. 2 'Kumele utitsandze udle kudla lokunemphilo' 2 Dlani kudla lokunemsoco, tibhidvo unatse nemanti lamanyenti. 3 'Cinisekisa kutsi sikalo semtimba wakho 3 Umtimba wakho awuhlale unesisindvo ngulesemukelekile ngekwetemphilo.' lesemukelekile. 4 'Sebentise tindlela letehlukile uma utivocavoca' 4 Tilolonge ngetindlela letinyenti letehlukile. 5 'Kumele utivikele ekushisweni lilanga 5 Balekela lilanga lingakushisi kakhulu. ngalokwecile' 6 'Kumele kutsi usigomele lesifo' 6 Tfola umjovo wekutivikela kulesifo. 7 'Yenta luhlolo ngemnyaka nangenyanga 7 Tihlole minyaka yonkhe nangelusuku yemdlavuta' lokubungatwa ngalo umdlavuta. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI KUMAKWA KWESIGABA C • Sipelingi/Lupelomagama: ➢ Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama. ➢ Timphendvulo letifuna imisho legcwele, kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako. ➢ Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Kulabo labanesifo sashukela. (1) 3.2 D/Kuhlola shukela. (1) 3.3 Bahlolwa bakha umusho ngesabito sibe inhloko yemusho. Sib: Wonkhe umfundzi ubalulekile esikolweni. (2) 3.4 Ngulenkhulumo letsi, ngemadlana lencane nje. Tetsamelilwati batihhungela kutsi tigijimele kuyotsenga. (2) 3.5 Ayisiliciniso iyimfundzisolite ngobe angeke uphile ngelilanga linye vo. (2) 3.6 Ifonti lencane yentelwa kutsi unganaki kutsi lelinani lalemali lisetulu. (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Ngakutjela kutsi ngitawuba ngumuntfu lonemali lenyenti. (1) 4.2 Omabili lamafreyimu bayajayiva/labomake bafake tibuko/kunemfati nendvodza kuwo omabili. (Kubili kwaloku.) (2) 4.3 B/Usengakayiboni. (1) 4.4 Indlela lajayiva ngayo/laphakamise ngayo tandla takhe/lavule ngayo umlomo. (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso Tekumaka 4.5 Lenkhulumo yalomake iyitsintsa ngekutsi atsi bobabe abakwati kujayiva kube akusibo bonkhe bobabe labangakwati kujayiva, bakhona labakwatiko. (2) 4.6 Bahlolwa bakha umusho ngeligama 'inhloko' kuveta umcondvo lowehlukille (babe welikhaya) Sib: Kumele sipheke kudla lokumnandzi iyabuya inhloko yelikhaya. (2) [10] UMBUTO 5 5.1 5.1.1 Linyenti lebantfu alivamisi kuhloma ngekutsenga imitsi/Linyenti (1) lebantfu livamisa kungahlomi ngekutsenga imitsi. (1) 5.1.2 Bosokhemisi (2) 5.1.3 Imitsi yemkhuhlane longatsengelwa yona ekhemisi. (2) 5.1.4 Sikhashana nemadlana. 5.1.5 Kusasa bancane bantfu labatawukwati kwekutsi nguwuphi lobalungele. (2) 5.1.6 Bahlolwa bakha imisho lemibili ngeligama 'imbita' kuveta tinchazelo letahlukene. Imbita yekukha emanti/nembita yekwelapha. Sib: Thembeni uphule imbita yamake layitsandzako. Gogo unatse imbita yesisu itolo. (2) 5.1.7 Bahlolwa batakhela umusho ngesento tsenga ube sendleleni lephocako. Sib:Tsenga lokudla Bafana! (2) 5.1.8 Dludlu utsi kuyenteka kutsi umutsi wesintfu ushayisane nalowo lawutsenge ekhemisi. (2) 5.2 5.2.1 Sifaniso. (1) 5.2.2 D/Lesalibito. (1) 5.2.3 Bahlolwa batakhele umusho ngelibitombici 'mabonakudze' Sib: Malume usitsengele mabonakudze ekhaya itolo. (2) 5.2.4 Bahlolwa batakhele umusho ngamcondvophika weligama 'uhleke' Sib: Thembeni uyatsandza kukwenta ukhale ngasosonkhe sikhatsi. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKOKONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all