Skip to content

siSwati FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question papersiSwati FALGrade 12202424 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the November 2024 NSC, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2024 EMAMAKI: 70 SIKHATSI: Ema-awa la-2 ½ Leliphepha linemakhasi la-24. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 2 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential TICONDZISO KULABAHLOLWAKO Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 1. UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. 2. Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE. SIGABA A: Inoveli (35) SIGABA B: Umdlalo (35) SIGABA C: Tindzaba letimfisha (35) SIGABA D: Tinkondlo (35) 3. Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI ngalendlela: SIGABA A: INOVELI (35 emamaki) Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki) Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile. SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki) Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha. SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki) Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lokubutwe ngato. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale. 4. Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 6. Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA. 7. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi la-75 kuleso naleso sigaba. 8. Bhala ngebunono nangesandla lesibonakalako. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 3 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential LOKUCUKETFWE Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. Nov SIGABA A: INOVELI Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. INOMBOLO YEMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. Kwasha Tikhotsa 35 5 2. Ngenca Yakho 35 9 SIGABA B: UMDLALO Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile. 3. Lahloma Ladvuma 35 13 SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile. 4.1 'Nabo-ke Buntfu' 17 17 4.2 'Imbali Yami' 18 19 SIGABA D: TINKONDLO Phendvula TOTIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile. 5.1 'Mvula Yanga-1986' 17 21 5.2 'Tifiso Tami' 18 23 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 4 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO THIKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO () A: Inoveli 1–2 1 (Imibuto lemifisha) B: Umdlalo 3 1 (Imibuto lemifisha) C: Tindzaba letimfisha 4.1 + 4.2 2 (Imibuto lemifisha) D: Tinkondlo 5.1 + 5.2 2 (Imibuto lemifisha) CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 5 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential SIGABA A: INOVELI Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A Watsi abeve lawo mavi Mbovane, wakhala tinyembeti tehla mihli njengemfati. Sashuba simo setingcoco elawini leNkhosi. Sandlane abebuke phasi kubonakala kutsi uphatseke kabi. INgwenyama beyitsi nayitsi iyakhuluma lulwimi lugcwale umlomo. Ekugcineni akekho lowaphumelela kuphuma nelivi lelivakalako. Mswati, Sandlane naMbovane bewungatsi bafelwe bazilile 5 ngenca yesimo lebebakuso. 'Emachibini emigcinga, edvutane nesicalo semfula Ligwa kwakhe imindeni leminyenti yebeSutfu. Etingonini temfula Silobela kwakhe imindeni yebeSutfu. Ngasemfuleni Sosiphutfwane, etintsabeni teMhlokombila kwakhe beSutfu. EMkhingoma neNtsababovu kwakhe beSutfu. IMhluzi neLubhalule imifula 10 legcogcele ndzawonye imindeni yebeSutfu. INdubazi enhla nelive inatfwa ngiso lesive,' kukhuluma Mswati akhombisa kuphatseka kabi. Wachubeka watsi, 'Mbovane! Mbovane! Ngifuna kuliwe naso lesive sitfunjwe sibe ngaphasi kwemaSwati. Intfo leletse imindeni leminyenti lapha kufuna emadlelo emfuyo nekubalekela kucindzeteleka etindzaweni lekuchanyukwa 15 kuto. Lokucasulako kutsi labantfu abakakhonti lapha, kepha bafike bakha ngaphandle kwekwenta ticelo letifanele.' Sicobolonjwane abewenta ngekwetsembeka umsebenti wakhe. Luhala ebelufuna alutfole. Imindeni leseyitinte kulaMswati bekungebakaNkhambule, Buhali, Mashinini, Mashilwane naletinye tibongo. Mswati wakhuluma watsi, 20 'Ngiyadzabuka kuva kutsi sebahlala endzaweni yami ngaphandle kwemvumo yami, kepha-ke ngifuna bahlaselwe, bancontjwe, batfunjwe.' Yaphuma embulukusa iNdlavela iholwa nguMbovane naye Mswati lucobo lwakhe. Yacala ngasemachibini emihlanga, lapho kucala khona umfula Ligwa yatsanyela. Kwatsi kushaya imphunga yase iseSilobela. KuSosiphutfwane 25 yehlukana kabili, Mswati wayihola yehlisa iNkomazi icondze esigodlweni sakhe eDlomodlomo. Mbovane wayihola njalo yancamula uMhluzi, yancamula Lubhalule yaze yayewusima eNdubazi. Bekutfunjwa imfuyo, bafati, bantfwana kanye nemajaha ngenhloso yekwandzisa sive. Mabhula wabaleka wayewukhosela kaSikhukhuni enhla nelive. Mswati wabeka tikhulu 30 takhe etindzaweni letehlukene kuze tihlale tibe ngemehlo akhe. [Likhasi 34–35] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 6 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 1.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Nguyiphi indzima ledlalwa nguMbovane kuletheksthi? A Kwelapha inkhosi B Kwedzelela inkhosi C Kukhetsela inkhosi D Kwesekela inkhosi (1) 1.1.2 Besinjani simo semoya lesivetwe endzimeni ye-1? (2) 1.1.3 Indzawo yaseLudzidzini iyindzawo lenjani? Bhala KUBILI. (2) 1.1.4 Sizatfu sini lesenta Mswati akhatsateke kangaka kuletheksthi lengenhla? (2) 1.1.5 Nguyiphi imbangela leyenta kutsi Mswati netindvuna takhe babambe letingcoco elawini lakhe? Bhala KUBILI. (2) 1.1.6 Ucabanga kutsi kungani Mswati aphake abuye ahole lemphi lebonakala ngenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.7 Kuba khona kwaMbovane kuletindvuna taMswati kube namuphi umtselela ekulweni netitsa teNkhosi? (2) 1.1.8 Ingabe kukhona yini kubumbana emkhatsini waletheksthi lengenhla nengcikitsi yalenoveli? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.9 Lenoveli yedlulisa muphi umlayeto ngesive saMswati kubafundzi bayo? Sekela imphendvulo yakho. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 7 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 1.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B 'Bantfwana bemuntfu abalahlani. Kucabana kwabo kuba kwesikhashana. Kumele sihlangane nebanaketfu silungise tinkinga lesetidalekile,' kusho Mswati akhombisa kuba nelitsemba lekutsi simo sitawubuyela endleleni yaso leyetayelekile, bahlale phasi banetseteke bakhumbule kadzeni basakhula lapho bebadlala ndzawonye khona ngelibumba, badlala 5 umsheleletane, kutsiya tifu, kubhulana ngemacembe nekuhlaba inzema. Wabuya wachubeka Mswati watsi, 'Veta umbono wakho Khambi ngalesimo. Ngabe budlelwano emkhatsini wami nabomnaketfu butawubuyela esimeni lesidzala nobe konakele umlibe?' 'Konakele umlibe Ngwenyama,' kusho Khambi. Inhlitiyo yaMswati 10 beyibuhlungu ngendlela lemangalisako angati kutsi lentfo angayilungisa njani. Ngemuva kwemizuzwana Khambi ahambile, kwangena Sicobolonjwane naye aphetse tindzaba. 'Ngiphangisele Sicobolonjwane ngabe uphetse tiphi lamuhla? Batsini bomnaketfu? Ngabe bangilahla nyalo ngiphila nome sengifile?' 15 'Konakele Ngwenyama, konakele,' kusho Sicobolonjwane ehluleka kukhuluma emavi lavakalako. 'Yini leyonakele Sicobolonjwane? Khuluma ngive nhloli yami.' 'Ngikwentile lebengitfunywe kona ngemphumelelo. Ngiphatfwe kahle ngendlela lemangalisako kaMahamba.' 20 'Ungalandzi lokunyenti nhloli yami, kepha shaya ngalejubako!' Kusho Mswati aphelelwa sineke ngobe acondze kuva kahle loku lokushiwo nguSicobolonjwane. 'Ayikho indlela lencamulako, kepha kuyicoca ngalokuphelele. Bantfwana bayihlonipha ngendlela lemangalisako iNgwenyama kaMahamba. Angiphiki kutsi babe nayo imitamo yekucumba 25 phasi umbuso wesilo phambilini, kepha imisebenti yesilo yente kutsi basesabe kakhulu. INgwenyama iyatiswa futsi iyahlonishwa kaMahamba. Ngitsite bengifike kubo njengesigijimi ngetfula loko bengitfunywe kona, basukumela etulu. Ngiko nje baye beta lapha bahlala emalanga lamatsatfu njengobe iNgwenyama beyikhombe emabombo kaMzila. Batsi bacela 30 kwatiswa futsi lapho iNgwenyama seyibuyile.' [Likhasi 53–54] 1.2.1 Lenkhulumo yaMswati lengentasi ishoni? 'Bantfwana bemuntfu abalahlani.' (2) 1.2.2 Indzima ye-1 iveta Mswati angumlingisi lonjani ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.3 Mswati ubonakala akhatsatekile nakakhuluma naKhambi. Kubangelwa yini loko? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 8 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 1.2.4 Letheksthi lengenhla ilubhebhetsekisa njani ludvweshu? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.5 Mswati akasiyo iNkhosi letsandza imphi. Fakazela lombono ngaloko lokwenteka kuletheksthi lengenhla. (2) 1.2.6 Uyavumelana yini nalombono lotsi Mswati uyinkhosi lekhona kusebentisana kahle nalabanye bantfu? Sekela ngemaphuzu LAMABILI. (2) 1.2.7 Ngusiphi sigameko lesenta sitsi Mswati ungumlingisi loyindilinga kulenoveli yonkhe? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.8 Kube bekunguwe Mswati bewungenta njani ngalesimo besibonakala emkhatsini wakhe nebanakabo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.9 Timphendvulo taSicobolonjwane naKhambi titifundzisani tetsamelilwati taletheksthi? Sekela imphendvulo yakho. (2) [35] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 9 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane 2.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI C 'E babe ekhaya! Sikhulekile Motsa!' 'Mshumayeli! Yekhutani tinja tingalumi umuntfu lomdzala!' kumemeta livi lamkhulu Gendinyoni asekhatsi endlini. 'Hhayi ayisuke yona inani?' Kwekhuta livi laMshumayeli. 'Baphi labadzala mfana?' 5 'Bakhona lapha endlini thishelanhloko,' kusho Mshumayeli asakhophotela abuke phasi. Weswela umgodzi wekungena Mshumayeli nakabona kutsi kantsi lolokhonkhotfwa tinja nguthishelanhloko wabo. Nemambala wangena egumeni thishelanhloko Mdlalose. Watsi nje ngekungena edladleni, wesuka ngematubane Mshumayeli wayoshona entasi 10 emfuleni. Lokumenta kutsi abaleke kutsi, vele bantfwana bebamesaba Mdlalose ngobe bekanyatsela kumntfwana. Kwesibili-ke kutsi wacabanga Mshumayeli kutsi mkhulu wakhe utamceba kuMdlalose kutsi yena utsite akasafuni kuya esikolweni ngobe labanye bantfwana bahlekisa ngaye esikolweni batsi ungumlumbi wesiganga. Kwesitsatfu-ke kutsi vele thishela 15 uyesatjwa futsi uyabalekelwa nangabe ete ekhaya kini. Kodvwa nakhona lapho, awumbalekeli ngendlela yekutsi nasebakubita labadzala bafuna kukutfuma kukhandzakale kutsi wena awukho. Loko kungaba licala lelibovu ngobe thishela utawubona kutsi kantsi wena awuhlali ekhaya. Batali bakho bayahlupheka nabafuna kukutfuma. 20 'Philani phela ekhaya kaMotsa,' kubingelela thishelanhloko Mdlalose ngesikhatsi asahleti esigicini labamnike sona. 'Yebo siyaphila tsine thishelanhloko singeva nine kutsi ninjani,' kuvuma boMotsa nemkakhe. 'Siyabonga mkhulu Motsa.' 25 'Sibona nje imvula kwala lonyaka,' kusho mkhulu Gendinyoni. 'Hhayi ningakhatsateki labadzala, lamuhla nginiletsele tindzaba letimnandzi tayo imvula.' 'Hawu! Letitsini Mdlalose?' 'Lamuhla ntsambama litayitsela imvula mkhulu Gendinyoni, lungisani 30 emakhuba kusasa nivuke niyewulima.' [Likhasi 16–17] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 10 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 2.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Ngukuphi lokukhomba kutsi kaMotsa basaphila imphilo yasemakhaya? A Kunemoto B Kunemfuyo C Kunetisebenti D Kunabologadzi (1) 2.1.2 Ngusiphi sento saMshumayeli lesisekucaleni kwaletheksthi lesikhombisa kutsi ungumntfwana lohloniphako? (2) 2.1.3 Bhala KUBILI lokuvame kwentiwa lusha lwalamuhla lolukhula ngalendlela Mshumayeli lakhule ngayo. (2) 2.1.4 Ngusiphi sizatfu lesenta bafundzi bamesabe thishela Mdlalose? (2) 2.1.5 Abeyokwentani thishela Mdlalose kaMotsa? (2) 2.1.6 Thishela Mdlalose ungubabe lonebuntfu nelutsandvo. Fakazela lombono ngendzima lekayidlala emphilweni yaMshumayeli. (2) 2.1.7 Kuvela kwaMshumayeli kwenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.1.8 Hulumende uvamise kubasita ngayiphi indlela bantfu labafana nabomkhulu Gendinyoni naGogo Finishi? (2) 2.1.9 Tetsamelilwati tifundzani ngesiphetfo saMshumayeli? Sekela imphendvulo yakho. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 11 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 2.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D Sikhatsi sekujutjwa kwemisila sikhatsi lesimatima impela kubafundzi labasha. Ntsambama bayaphuta kulala kantsi ekuseni futsi bavuswa lokwa ngetingweti. Ayikho nje intfo lebuhlungu njengekuvuswa ekuseni ngesankahlu. Labanye njalo bavuswa ngekushaywa. Ikakhulu nangabe ukhombisa kuba nenkhanyana. Bakushaya bakutsatsele nemadlana yakho. 5 Lapha kaMajuba, kujuba bafundzi labasha umsila bekuphela emva kwetinyanga letimbili. Ngelilanga lekuphela nya kwekujutjwa kwemisila, bekubakhona umcimbi lomkhulu. Lomcimbi nome lesibhimbi satiwa ngekutsi ngumcimbi wekwemukela bafundzi labasha. Bafundzi labadzala bawubita ngekutsi, nguMsila' Function. Bewuvamise futsi kutsi wentiwe ngabomgcibelo. 10 Lona mcimbi uhambisana nemcudzelwano wekuhloba kwemahositela. Ihositela yebafana icudzelana nehositela yemantfombatana ngekuhloba. Ngalowo Mgcibelo, kuvukwa ekuseni kuhlantwe emahositela. Kukolojwa phasi kufakwe ipholishi. Ngelulwimi lwaseMajuba kutsiwa iyangwangwata. Kugezwe lubondza. Kukhiwe timbali kuhlotjiswe emakamelweni. Imibhedze 15 igcetjwe kahle kube kuhle kube njeya. Nangabe ungumfana unemngani wentfombatana, umtsengela sinatfo lesibandzako, emashabisi kanye nemabhasikidi, umbekele. Naye lomngani wakho wentfombatana utakubekela lokumnandzi ngale ehositela labo. Ngalowo Mgcibelo ekuseni, bewuva bafana batsi, 'Ewu madvodza lamuhla 20 siyawuvakashelwa ngumzana …' Nemantfombatana nawo asho njalo ngale. Phela bekungavakashelwana emahositela. Bekulicala lelibovu nawukhandzakala ehositela yemantfombatana kantsi ungumfana. Nawo emantfombatana bekangayi ngale ehositela yebafana. Lilanga lebelivunyelwe kutsi kuvakashelwane ngilo 25 lona leli lemcimbi wekucudzelana kwemahositela ngekuhloba kanye nekwemukela bafundzi labafikako. Loku kusho kona kutsi uya kanye ngemnyaka ehositela yemantfombatana nangabe ungumfana. Nemantfombatana nawo kanjalo. [Likhasi 77–78] 2.2.1 Loku lokwenteka ekucaleni kwaletheksthi lengenhla kwenteka kuphi nendzawo? Usho ngani? (2) 2.2.2 Besinjani simo semoya saloko lokwenteka endzimeni ye-3? (2) 2.2.3 Ngubani umlingisi logcamile nawufundza letheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.2.4 Bhala KUBILI lekwenteka kuletheksthi lokungasenteki etikolweni kulamalanga. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 12 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 2.2.5 Indzima ye-3 kuletheksthi lengenhla igcugcutelani kubafundzi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.2.6 Ngabe loku lokwenteka kuletheksthi kusenteka yini kulesikhatsi salomuhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.2.7 Ngukuphi loku lokumcoka bekuvikelwa ngekubeka umtsetfo wekutsi emantfombatana angangeni emakameleni ebafana? Bhala KUBILI. (2) 2.2.8 Ngekubona kwakho umkhuba wekujutjwa kwemisila kwebafundzi labasha etikolweni bewuba nawuphi umtselela kubafundzi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.2.9 Imphilo beyiphilwa etikolweni takudzala kusafundza boMshumayeli beyibafundzisani bantfwana bangaleso sikhatsi? Chaza. (2) [35] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 13 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential SIGABA B: UMDLALO UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa 3.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E NDVUKUTEMPHI: BaTfwa baketfu! SIVE: Yithi! Zinyane! NDVUKUTEMPHI: Seyibekile iMbiba lengaphikiswa. Sonkhe siyati kutsi: Live lidzinga umholi locatsa ngemandla! Live lifuna umholi lobhadlile ngengcondvo! 5 Umholi longesab' imphi! Umholi longcodv' isile sonkhe sikhatsi igadze sitsa! (Abindze kancane) Ingcondvo isa ngekwecwaya emabele, kugwema lukhamba! Kwecwaya ludziwo kwenta umtimba ube catsa, kwenta 10 umholi angesabi kujijimeta sikhali ahlabe sitsa lesimhlaselako. Njengoba nati, mine nelukhamba sititsa! BaTfwa, nobe make atalwa luntfu, mine ngingabumela bukhosi ngalokuphindziwe! 15 Ingcondvo yami ihlala isile; lapho iNkhosi itsi le! Ngiya nangenhloko ngingadzayiteli. Ase nisho phela uphi umnaketfu Vusematfwa? Bukani, amukho! Sizatfu? Lukhamba! (Sicokotele sive sesibonile kutsi vele amukho) 20 Ngitimisele kumnyisela umnetfu abuse njengemtsetfo ngoba unina utalwa bukhosi. Kodvwa ngitsi losikhuluma nje uphi? Iphi iNkhosi lenganibusa? Titsa ete tanicedza nje kunje? Live lidzinga umholi longcondv' isile umholi lo … (Atsi asengakalimiti kuchamuke Tsemba netindvuna letimbili 25 temphi boTfolwane naSigwaca. Emavi aNdvuku avele aphelele emlonyeni. Kudvume lihlombe sive sesikhuleka kumntfwanenkhosi longenako.) NDVUKUTEMPHI: E … e … e! Asibonge sewufikile umntfwana. E-e- besitsi e-e besingetsembi kutsi utawufika. Angibe mfisha baTfwa! 30 (Ahlale phasi) IMBIBA: (Isukume iyokuma lapho kusuka khona Ndvuku) Senitivele kebaTfwa baboBabe! Lomuhla sitayikhetsa sonkhe ngemavi ayo iNkhosi yebaTfwa, khumbulani! Sekusele ngawe-ke msa wami. Baketfu, asinyisele Vusematfwa, lengimemukele 35 ngenjabulo tinyangana emva kwelitibulo, yena ke ngimphiwa lichikiza lebukhosi besive sale-khashane, nalo lelo chikiza lekuhamba selalala njengaLahliwe. Khuluma-ke Vusa sebakwenele! Khuluma sive kutsi wena ngekubona kwakho bukufanele ngaliphi bukhosi bebaTfwa! 40 [Likhasi 23–24] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 14 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 3.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Inkhulumo yaNdvukutemphi letsi, 'Live lifuna umholi lobhadlile ngengcondvo! Umholi longesab' imphi!' imveta angumuntfu lonjani? A Lotsandza imphi B Lotsandza kuthula C Lotsandza kukhuluma D Lotsandza bantfu (1) 3.1.2 Inkhosi lensha bekumele ikhetfwe njani? (2) 3.1.3 Bhala KUBILI lokungenta letheksthi idlaleke esiteji. (2) 3.1.4 Inkhulumo yaNdvukutemphi iveta simo semoya lesinjani? (2) 3.1.5 Sizatfu sini besenta Imbiba isheshe ishiye sikhundla sayo sebukhosi? (2) 3.1.6 Ucabanga kutsi ngutiphi timphawu tebuholi lobuhle? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.1.7 Kungani Ndvukutemphi akhulume nesive ngesibindzi lesikhulu ngesimilo semuntfu lekumele abe yinkhosi? (2) 3.1.8 Ndvukutemphi uvakala akhuluma emavi latsi, 'uyatsakatsa lomuntfu' nakungena Tsembative. Kungani asho njalo? (2) 3.1.9 Kungani umbhali akugucule tintfo kulomhlangano waboNdvukutemphi ngekutsi kungene Tsembative kutsiwe nguVusematfwa? (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 15 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 3.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F (Kona loko kusihlwa, eMphelave elawini laNdvukutemphi. Qedizizwe ungena ukhandza Ndvukutemphi uhleti uchiyeme esigicini.) QEDIZIZWE: Wethu! Wahlala nje, ihlatshwa nini lenkhomo? NDVUKUTEMPHI: (Angamnaki) Inkhomo yani? QEDIZIZWE: Kanti lamantshontsho esavumelana ngawo azozizela nje? 5 NDVUKUTEMPHI: Ase ume bo Zulu! Uyabona konkhe sekungiphelele nje! Nabukhosi abukho kimi; hamba kulabanebukhosi ufune emantjontjo akho kubo. Nawe utibonele kutsi lenyamatane isiphunyuke sitsi siyivimbile ngekuyidzakiswa siyivalele endlini lengatiwa ngumuntfu. 10 QEDIZIZWE: Ye Wethu! Vuk'emaqandeni! Ubukhosi ngobakho! sengikulungisele mina Qedizizwe nezizwana. NDVUKUTEMPHI: (Asukume masinyane) Utsini Zulu? QEDIZIZWE: Ngithi ubukhosi bule elawini lami. Uyabuthatha noma awubuthathi ngizithathele? 15 NDVUKUTEMPHI: Condzisa lulwimi Zulu ngive kahle, bentani elawini lakho? QEDIZIZWE: Umfowenu lo ozalwa wuyihlo ule elawini lakwami. NDVUKUTEMPHI: Kubusa bani pho? Hhayi, hhayi Zulu, ungenti budlabha ungicabanise nababe! QEDIZIZWE: Uzokwazi ngani? 20 NDVUKUTEMPHI: (Atfukutsela asondzela kuye aphange kumbamba) Angahlala kanjani angati. Angitsi iNkhosi yesive sewuyitfumbile kantsi wonkhe muntfu uyidzinge kangaka kuletinsuku? QEDIZIZWE: Uyingane ngempela. (Amfulatsele) Lowo Vusa akabusi 25 ndawo; kubusa bhojongwana thize ofana ncamashi nomfowenu! NDVUKUTEMPHI: (Etfuke) Hhamo! Usho … usho kutsi … QEDIZIZWE: Sengishilo! NDVUKUTEMPHI: Yenabakitsi! Uvelaphi lomuntfu? Ebegu! Shano Zulu, 30 iNkhosi ibonakale esiBhimbini kantsi siyishiye … Tiga tani- ke leti! (Ahlale) Utsi babe uyati kutsi sive usitsengisile? Zulu, akabongwa jahalakitsi! Ngiya eMlandvweni ngiyomatisa ngalensambatseka lota nayo Zulu. (Asukume atsatse 35 tindvuku takhe) QEDIZIZWE: Kahle, kahle ngemawala! Hlala phansi, nginesu elixakile … NDVUKUTEMPHI: (Atsatseka) Yehlisa livi, butate butsatse tjani! (Khona manjalo kuchamuke Madzandza uta uyacatsama 40 abamboni. Atsi angakefiki kubo atsi kuma alalele). [Likhasi 34–35] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 16 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 3.2.1 Tinkhulumo taNdvukutemphi naQedizizwe tisivetela luphi luhlobo lweludvweshu? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2.2 Ndvukutemphi usho kutsini nakatsi, 'Qedizizwe akacondzise lulwimiʹ? (2) 3.2.3 Ndvukutemphi ubonakala atfukutsela ngalentfo lekhulunywa nguQedizizwe kuletheksthi. Kungani? (2) 3.2.4 Kuletheksthi sibona Madzandza alalela tinkhulumo taNdvukutemphi naQedizizwe. Kukhombisani loko ngesimilo saMadzandza? Chaza. (2) 3.2.5 Nawubuka umdlali longuNdvukutemphi ingabe kumfanele yini kubusa sive? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2.6 Ucabanga kutsi ngusiphi sizatfu lesenta Madzandza aye kuNdvukutemphi? (2) 3.2.7 Madzandza ungamfanisa njani nemantfombatana laphila kulesikhatsi salamuhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2.8 Umuntfu lofana naQedizizwe ungametsemba kangakanani njengemngani? Sekela ngetigameko LETIMBILI letalandzela ngemuva kwaloko lokwenteka kuletheksthi. (2) 3.2.9 Indzima lebeyidlalwa nguQedizizwe kulomdlalo itifundzisani tetsamelilwati? Sekela imphendvulo yakho. (2) SAMBA SESIGABA B: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 17 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA Kulesehluko, imibuto imayelana naletindzaba letimfisha letilandzelako:  'NABO-KE BUNTFU' – JJ Ncongwane  'IMBALI YAMI' – JJ Ncongwane UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane Fundza lamatheksthi lacashunwe etindzabeni letimfisha LETIMBILI bese uphendvula imibuto lebutiwe kuleyo naleyo. Linani lemamaki laniketiwe kulowo nalowo mbuto liyinkhomba yebudze lobulindzelekile bemphendvulo yakho. CAPHELA: Phendvula imibuto lebutwe ngalamatheksthi LAMABILI, UMBUTO 4.1 NEMBUTO 4.2. 4.1 'NABO-KE BUNTFU' – JJ Ncongwane Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI G 'Angisale ngikushiya-ke Nkhosi …' 'Cha, cha angisasali Dlamini sengivele nginombela lapha kuwe Hlubi lomuhle …' Lawo-ke ngemavi aMangondo Nkhosi ngalesikhatsi acela kugibela emotini yaDlamini. Vele-ke wagibela njalo Mangondo ngemuva evenini yaDlamini. 5 Dlamini akazange wakutfokotela loko wasale wamane wabindza nje ngobe naku ungumakhelwane wakhe futsi nangalesiNkhosi nesiDlamini, babitana mnaka. Kube bekungumuntfu nje lolukhuni, ngabe vele wala waphetsa kumgibelisa. Phela Dlamini ubati kahle bantfu labafana naboMangondo Nkhosi. Banguloluhlobo lwebantfu lolutsi lungacela kugibela emotweni 10 yemuntfu bese lukhokha ingevu yodvwa. Umuntfu wakhona aphike kudvumisa lemoto kutsi isaphilile futsi idvonsa kahle. Kutawutsi lapho nakasehla, umuve asakunanatela kamnandzi asakubonga angasacedzi. Nakasehla utamuva asatsi, 'Kunjani mfana waLobhengula asewungiphe pondo ngisafuna kuyawubamba sikali kumbe sigubhu ngafa koma …' 15 Kutsi akukhokhele phela ngobe njengaloku bekagibele emotini yakho, yena futsi sewucela kutsi umuphe pondo. Phela vele bantfu batitsatsa kanjalo tintfo. Ungahamba ngemoto bacabanga kutsi unemali lenyenti. Lomunye umuve atsi uyakucasha kutsi ummikise ekuthizathizeni utakwetsela phethilomu kuphela. Usuke bese uyamangala kutsi kantsi imoto ihamba 20 ngaphethilomu kuphela yini? Noko-ke uncono futsi naloyo locabanga kutsi akwetsele emafutsa. Ungasuke wale lapho bese batsi udvwalile. Nemambala-ke wagibela kanjalo Mangondo evenini yaDlamini. Ngabo laba sebahamba, Mangondo agibele ngemuva. Ugibele ngemuva nje naleveni yaDlamini ite lithende lekuvimba umoya. Umoya wamphuphutsa njalo iveni 25 ihusha naye. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 18 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential Naku-ke sekwenteka nabatsi dvundvu, bachamukele emhlambini wetinkhomo. Bachamukela kulomhlambi wetinkhomo losekhatsi emgwacweni nje Dlamini uyitselile iveni yakhe yeColt. Ingani phela ujahe kutsi abambe lamajika akhe ngembikwekutsi aye edolobheni. Kulowo mgwaco labahamba 30 kuwo akusuwo locondze edolobheni. Nakachamukela kuletinkhomo Dlamini, wayibamba emabhiliki waDlamini kwaze kwakhala lithayi phasi kwanuka umsiti. Ngalesikhatsi ayibopha ngaloluhlobo Dlamini, Mangondo yamkhafula ngembili wefika washaya ngesiphundvu esikontiyeleni. Wasacateka wabindza waphola khona lapho. 35 [Likhasi 122–123] 4.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Kusho kutsini kudla ingevu njengobe kushiwo kuletheksthi? A Kujabula kakhulu B Kuhleka kakhulu C Kukhuluma kakhulu D Kukhala kakhulu (1) 4.1.2 Caphuna inkhulumo lesekucaleni kwaletheksthi lekhomba kuncenga kwaMangondo kuDlamini? (2) 4.1.3 Bhala tintfo LETIMBILI letaba yimbangela yekutsi Dlamini atfole ingoti. (2) 4.1.4 Letheksthi lengenhla yenteka ngasiphi sikhatsi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.5 Ngutiphi tizatfu LETIMBILI letenta letheksthi lengenhla ifaneleke kuba indzaba lemfisha? (2) 4.1.6 Chaza kutsi kungani kutsiwe Dlamini ungumlingisi lomcoka kulendzatjana. (2) 4.1.7 Kushona kwaMangondo emotini yaDlamini kwaba namuphi umtselela kuDlamini? (2) 4.1.8 Sento semnakaboMangondo longuSibhikivane simveta angumuntfu lonjani ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.9 Ucabanga kutsi umbhali usikhetse kahle yini sihloko salendzaba lemfisha uma ubuka ingcikitsi yayo? Sekela imphendvulo yakho. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 19 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 4.2 'IMBALI YAMI' – JJ Ncongwane Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI H 'Sweetness, ngubani loyo losangitsatsela wena?' 'Cha Sipho sami, ligama lemuntfu yinkhomo. Kantsi futsi ngeke kukusite ngalutfo kumati. Wena yemukela nje kutsi …' 'Sweetness, ngicela ungangivisi buhlungu. Mine yonkhe leminyaka bengisolo ngilindze wena.' 5 'Nami yonkhe leminyaka bengisolo ngilindze wena Sipho sami. Ngehlulekile-ke kulindza sitimela lengingati kutsi sitawufika nini. Sifikile-ke leso sitimela lesihambako, sangikhandza vele nami ngisendleleni ngifuna kuhamba, ngasho etulu sakhala kanye katsatfu samuka nami …' kusho yena njalo Sweetness atsi kumamatseka kancane. 10 Kusenjalo vele ngiyive ikhala lengoma letsi, 'There Goes A Train Taking My Love Away.' Ngiyiva ikhala engcondvweni yami. Ngiyambona vele Sweetness uyahamba naleso sitimela selutsandvo. Iyahamba imbali yami madvodza. Uyahamba nonoza wami. Ngive ngifikelwa kutenyanya ngekudlala ngematfuba ami. 15 'Sipho sami, mine bengititjela kutsi tsine nawe satsandzana kudzala sisafundza sikolo. Nami yonkhe leminyaka solo ngibuke wena kutsi uphetse yiphi. Ecinisweni bese ngifuna kulahla litsemba. Noko ngiyajabula kukuva utsi ulitsemba lami. Ngalawo mavi ngiyavuma kutsi ngibe yimbali yakho wena ube litsemba lami …' Akazange asalimita nekulimita lelo Sweetness ngabe 20 sengisukumile esihlalweni sami ngamwola ngambeka esifubeni. Ngakhohlwa nekukhohlwa kutsi konje sihleti kulesinye setitolo lesitsengisa kudla lokusembili lapha eRiverside Mall. Phela ngimi lengamcela kutsi sihambe siyokudla lapha e-restaurant eLavilla Villas. Phela ngaba nenhlanhla yekutsi nangiphuma nje esikolweni ngatfola 25 umsebenti wekuba ngumabhalane lapha emahhovisini eTenhlalakahle. Watsi ngekungivuma-ke Sweetness, ngametsembisa kumlobola sihlale phasi sishade. Kungako-ke ngaphutfuma kubabe ngayombikela letindzaba letimnandzi. [Likhasi 178] 4.2.1 Sinjani simo semoya nawufundza indzima yekucala yaletheksthi lengenhla? Usho ngani? (2) 4.2.2 Bhala KUBILI lebekwenta lutsandvo lwaSipho naSweetness lubukeke lulutsandvo lweliciniso. (2) 4.2.3 Letheksthi lengenhla yenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 20 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 4.2.4 Uyise waSipho uvetwe njengemuntfu longaketsembeki. Fakazela lombono ngaloko lokwenteka kulendzaba. (2) 4.2.5 Ngukuphi lokukuletheksthi lokukhombisa kutsi lendzaba yenteka edolobheni? (2) 4.2.6 Itsini ingcikitsi levetwa nguletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yako. (2) 4.2.7 Ngukuphi lobekungentiwa nguSipho kucinisekisa kutsi akashadi nadzadzewakhe? (2) 4.2.8 Catsanisa indlela lebebatiphetse ngayo boSipho naSweetness naleyo yelusha lwanamuhla. (2) 4.2.9 Ngabe siphetfo salendzaba sikhetseke ngendlela lefanele yini nawubuka umgomo wesiphetfo sendzaba lemfisha? Sekela imphendvulo yakho. (2) SAMBA SESIGABA C: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 21 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential SIGABA D: TINKONDLO Kulesigaba imibuto ibutwe ngaletinkondlo letilandzelako:  'MVULA YANGA-1986' – JJ Ncongwane  'TIFISO TAMI' – JJ Ncongwane CAPHELA: Phendvula imibuto ngato TOTIMBILI letinkondlo, UMBUTO 5.1 NEMBUTO 5.2. UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane 5.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. MVULA YANGA-1986 – JJ Ncongwane 1 Sasihlala siniva ngendzaba nine michilo, 2 Sasiva kutsi nikhukhule boJozi naboTranskei, 3 Lapho ubakhiva ngelishoba njengagobela 4 Wematfwasane akhiva tigulane, 5 Uphukuhla imvula yematse latsambisako, 6 Kodvwa kuleli lakitsi satibonela kulowo mnyaka, 7 Iyakhukhul' imvula. 8 Kwaphatima buphatiphat' esibhakabhakeni, 9 Kuhle kwamnandzapholil' ahleka, 10 Lapho iNcwadzi leNgcwele isho igcizelela, 11 Lapho isho nekusho kutsi ngetikhatsi, 12 Tekugcina kutawuvukelan' imibuso, 13 Kodvwa kwagcwaliseka ngalowo mnyaka, 14 Iyakhukhul' imvula. 15 Tinswane letindzal' ativanga ngawe, 16 Kutsi utsini, ulichamukisaphi, 17 Laph' utawuz' ubonwe nebantfwana, 18 Baphume badlale cabhocabhoti, 19 Laph' utawenta sihlangu sekucosha bomakadzebona, 20 Bats' abakukhalime ngetichumane, 21 Iyakhukhul' imvula. 22 Ninemandla lamakhul' impela, 23 Lapho nganibona nikhukhula boNtsubane, 24 Emapulasini aMatfukutsela, 25 Nashiya tingedzama titfwele tandla, 26 Nehlela nasetimbotjaneni takami, 27 Lapho ngangishay' emangcolo ngesitfongwane, 28 Iyakhukhul' imvula. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 22 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 29 Nikhukhula ningashiyi lutfo, 30 Sengisele ngiyatungeleta njengesitunge, 31 Ninyomule nemabhuloho nawatfwala, 32 Nantjuza nawo, angati nekutsi nitangibanjelwa, 33 Ngubani longaba nesibindzi lesikhulu, 34 Njengenkhom' anibamb' angasakuniyekela, 35 Iyakhukhul' imvula. [Likhasi 47–48] 5.1.1 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.2 Khetsa YINYE imphendvulo. Sinongo sini lesisemgceni longentasi? Lapho ubakhiva ngelishoba njengagobela: A Sifanisongco B Sihabiso C Secamagama D Sifaniso (1) 5.1.3 Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-10 newe-11 kulenkondlo? Usho ngani? (2) 5.1.4 Emagama lacindzetelwe emgceni we-8 aletsa buphi bunkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.5 Khokha umugca lonesidvonsamoya endzimeni ye-3 uwubhale phasi. (2) 5.1.6 Phawula ngekuhleleka kwalemigca lengentasi: 'Ninemandla lamakhul' impela, Lapho nganibona nikhukhula boNtsubane, Emapulasini aMatfukutsela.' (2) 5.1.7 Sitfola yiphi ingcikitsi kulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.8 Ngukuphi lokuveta kutsi lemvula beyinemandla lamakhulu ngekwendzima yekugcina? (2) 5.1.9 Ngabe sonkondlo uphumelele yini kuniketa inkondlo yakhe sihloko lesifanele? Sekela imphendvulo yakho. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 23 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 5.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. TIFISO TAMI – JJ Ncongwane 1 Nase lilanga selishonile, 2 Babiteni bonkhe bakhunkuli, 3 Nibacele bangibitele indiza, 4 Lengangihlanganisa nenkhosi yami. 5 Nase lilanga lishona, 6 Ningahlaphat' imfuyo yami, 7 Ngendlela lengayindzawo, 8 Nisutsise sive saMswati. 9 Nase lilanga lishona, 10 Ngembatsiseni ingubo lefutfumele, 11 Lenemabala lasikhombisa, 12 Nakhololo welitfusi locwebetelako. 13 Nase lembulunga seyingekho, 14 Tsemeletani bafundzisi besive, 15 Nishaye tigubhu nigiye boNgwane, 16 Nishis' indvumba kanye nalokusekhatsi. 17 Nase lilanga lisitsela, 18 Ungakhali laMphephetse ngami, 19 Tikhalele wena losabhasha tono, 20 Tami tono ngiyatati tingiyisaphi. 21 Nase lilanga lishona, 22 Atilime tingemi nemajok' esivandzeni, 23 Tishayeni tidvonse tiye mshiya lowa, 24 Ningatinklinyisi ngenkengane boNgwane. 25 Nangabe lilanga selishona, 26 Ngicamelisen' embokodvweni lemhlophe, 27 Lenamatilasi lokhulumako, 28 Lotangicocela ngetono tami. 29 Nangabe lilanga selishonile, 30 Nemaf' asacala kuhlangana, 31 Netinyoni setihlala ngentfombi, 32 Netikhova setivul' emehlo. 33 Tibuteni nine kutsi nisebentelani, 34 Mine nemoya lopholile wasebusuku, 35 Sitakube sicoca ngalokutakwenteka 36 Ngelilanga lelilandzelako boNkhosi. [Likhasi 29–30] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 24 DBE/Lweti 2024 NSC Confidential 5.2.1 Bunkondlo buni lobuletfwa tinhlavu leticindzetelwe emgceni we-2. Usho ngani? (2) 5.2.2 Endzimeni ye-1 kunemugca lokhombisa kutsi sonkondlo ufuna kuphumula edvute nemdali wakhe. Wubhale phasi. (2) 5.2.3 Indzima ye-3 iveta siphi sitfombe ngalokufunwa ngusonkondlo? (2) 5.2.4 Letinhlavu leticindzetelwe emgceni we-6 newe-8 tibunkondlo buni? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.2.5 Khokha umugca loyimphindvwa uwubhale phasi. (2) 5.2.6 Sinongo sini lesisemgceni we-23 kulenkondlo lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.2.7 Nguyiphi inchazelo lephelele lefakazela kutsi umugca we-35 newe-36 unesicedzelelamcondvo? (2) 5.2.8 Ucabanga kutsi sizatfu sini lesenta sonkondlo abhale lenkondlo lengenhla? (2) 5.2.9 Ngusiphi sifundvo lesitfolwa tetsamelilwati talenkondlo lengenhla? (2) SAMBA SESIGABA D: 35 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all