SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
INKHWEKHWETI/INHLABA 2024
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 80
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-9.
Emalungelo agodliwe Phenya
You're offline
Skip to contentMemorandum View all
Siswati FAL P1 May June 2024 MG
Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · siswati. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 9
- File size
- 222.4 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA A: SIVISISO
KUMAKWA KWESIVISISO
Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi ngaphandle
nakantjintja inshokutsi/kuvisisa. (Emaphutsa akakhonjiswe ngalokucacile.)
Nangabe umhlolwa asebentise emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini
kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA, nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Lokusho kutsi
alikho limaki lelinikwa: LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO. Akunakwe
sizatfu/ kuchaza ngalokugcwele/ kwesekela/ kucaphuna.
Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele, kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako
lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe
KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe
ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 1
1.1 1.1.1 Kulamalanga tintfo setigaya ngalomunye umhlatsi. √√ (2)
1.1.2 Kutibulala kwebafundzi ngabe bangakaphumeleli etikolweni. √ √ (2)
1.1.3 Waphindza emabanga lamatsatfu kabili ngobe afuna imiphumela
lemihle. √√ (2)
1.1.4 Ngekukhetsa kahle imikhakha yetemfundvo/wekhuta bafundzi
labangakaphumeleli kutsi bangatibulali/kubasita nekubeluleka kute
bachubeke nemfundvo. (Kubili kwaloku).√√ (2)
1.1.5 Kubhema inyawupe/kulala etitaladini/kutibulala.
(Kubili kwaloku) √√ (2)
1.1.6 Kumsita ngekutsi avisise kancono lekahluleke kukuvisisa
emnyakeni lowengcile. √√ (2)
1.1.7 Kungobe ngibo labafundzisa kakhulu ngekubaluleka kwekukhetsa
tifundvo letifanele emikhakheni leyehlukahlukene yekufundza
nekutiphatsa kwemfundzi. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) √√ (2)
1.1.8 Bangaba nelwati ngenkinga yemfundzi kusenesikhatsi bese
ashesha asitakale/bangakhona kubonisana ngelikhono lemfundzi
bese ukhetsa umkhakha lomfanele/batali bemfundzi bangasheshe
batfole nangabe umfundzi angenti kahle esikolweni/umfundzi
angesaba kubalekela tifundvo nakati kutsi bothishela babambisene
nebatali. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√ (2)
1.1.9 Kutfumela beluleki bengcondvo ngembi kwekucala luhlolo/
kubenetinhlelo tekubakhutsata letibakhona ngesigamu nesigamu
semnyaka/Nguleso nalesosikolo sinikwe sonhlalakahle
lotawusebentisana naso. (Kubili kwaloku.) √√ (2)
1.1.10 Angivumelani nako ngobe akusilo lonkhe lusha lolukhona
kufinyelela etinkhundleni tekuchumana ngekungabi nemali
emakhaya, bekumele kube netinhlelo letinye latentako kufinyelela
kuwowonkhe umuntfu lomusha. √√ (2)
1.1.11 Labanye bangatsi bebangabuyela kuyophindza matekuletjeni
ngobe besebambhalile kunekubuyela ebangeni le-10.
Labanye bangatsi bebangabuyela ebangeni le-11.
Labanye bangatsi bangabuyela ngobe tifundvo telibanga le-10
tifaka lokunyenti kwelibanga le-12 (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) √√ (2)
1.1.12 Sinemlayeto lotsi bafundzi bamatekuletjeni abayekele kutibulala
nabangakaphumeleli kahle etifundvweni tabo, abasukume bacale
kabusha batawuphumelela. (Naleminye imibono lenembako (2)
yemukelekile.)√√
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
1.2 1.2.1 Takhiwe ngetjani/tingodvo/umhlanga. (Kunye kwaloku) √ (1)
1.2.2 C/Kugandza.√ (1)
1.2.3 Sekusebentisana/kubambisana/kuvana.(Kubili kwaloku) √√ (2)
1.2.4 Kubatsengela imishini yekugaya lomkhicito wabo/abafakele gezi/
abakhele tindlu tesitina letinetivalo/abafakele emanti.
(Kubili kwaloku) √√ (2)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini,
akungafakwa lokungakabaluleki.
Kwabiwa kwemamaki:
Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye)
Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3.
Samba semamaki: 10
Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe:
1–3 wemaphuzu labhaleke kahle: nika 1 limaki.
4–5 wemaphuzu labhaleke kahle: nika 2 emamaki.
6–7 wemaphuzu labhaleke kahle: nika 3 emamaki.
Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho njengobe
injalo:
6–7 imisho njengobe injalo: akanganikwa limaki lelulwimi.
4–5 imisho njengobe injalo: akanikwe 1 limaki
2–3 imisho njengobe injalo: akanikwe 2 emamaki
CAPHELA:
Linani lemagama langengci kula- 60.
Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama
lekumele lisetjentiswe, nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe, akufundvwe kufikwe ekugcineni kwemusho
wekugcina bese kuyekelwa incenye lesele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
EMAPHUZU LABALULEKILE LAVETA KUVIKELA BANTFWANA ETIFENI.
LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA
1 'Batali kumele bafundzise bantfwana kudla 1 Bantfwana abafundziswe kubaluleka
kudla lokunemphilo' kwekudla kudla lokunemsoco.
2 'Bantfwana abanikwe kudla kwasebusuku 2 Abadle kudla kwantsambama
kusasele lokungenani emahora lamatsatfu kusenesikhatsi lesifanele ngembi
ngaphambi kwekutsi balale' kwekulala.
3 'Batali ababajwayete nabo kutsenga kudla 3 Batali abatsenge nebantfwababo
kwasekhaya' kudla kwasendlini.
4 'Bantfwana abaniketwe litfuba lekudlala' 4 Bantfwana ababe nesikhatsi
sekudlala bativocavoce.
5 'Gwema kubatsengela kudla lokuphekiwe' 5 Abangatsengelwa kudla lesekuvele
kuphekiwe esitolo.
6 'Nciphisa sikali sashukela' 6 Yehlisa lizinga lashukela.
7 'Bajwayetwe kunatsa emanti ngobe 7 Abakhutsatwe kunatsa emanti
abalulekile' lamanyenti ngobe abalulekile.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA C: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
KUMAKWA KWESIGABA C
Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele, kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa
lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe
KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe
ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Libhimbi.√ (1)
3.2 D/Kuphumelela lotimiselako. √ (1)
3.3 Sigubhu/ikositina/igitali. (Kubili kwaloku) √√ (2)
3.4 Sifuna bonkhe bantfu/sifuna wonkhe umuntfu/sifuna nanobe ngubani. √√ (2)
3.5 Lenkhulumo itsintsa imiva kulabo labangasebenti nalabo labangenamali
ngobe babitwa ngabomahlalela nalabomalambane. √√ (2)
3.6 Bahlolwa batakhela imisho lemibili kuveta umcondvo losobala kanye
nemcondvo lojulile.
Sib: (Losobala) Gogo utsandza kudla imbasha kantsi ute ematinyo. √
(Lojulile) Zodwa bekajabulile ngobe ahole imbasha lenyenti itolo. √ (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Kudzala sikulindzile Mnu. √ (1)
4.2 D/Kulalelwa. √ (1)
4.3 Bafundzi batakhela umusho ngesentakutsi 'shelele'
Sib: Make usatse shelele ngasesontfweni. √√ (2)
4.4 Nguwe lo! √/Hawu! √ (2)
4.5 Ngive ngeliso kudzikitela kutsi ngitawubona umuntfu lengamgcina kudzala√√ (2)
4.6 Kungumbono ngobe akusibo bonkhe bobabe lebangasibambi sikhatsi,
bakhona lebasibambako. √√ (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 5.1.1 Kufanele kutsi kukhetfwe umholi. √ (1)
5.1.2 Kwesekelana kwebantfu labebasebenta√ ndzawonye
kwabasikhiya√ sekulawula kahle. (2)
5.1.3 C/Kutiphakamisa. √ (1)
5.1.4 (a) Kubalulekile kutsi baholwe ngekubambisana. √ (1)
(b) Kumele kungatsikanyetwa umsebenti. √ (1)
5.1.5 Bahlolwa banciphisa ligama 'umkhuba' liba 'umkhutjana' bese
batakhela umusho.
Sib: Bafundzi yekelani umkhutjana wekungabhali umsebenti. √√ (2)
5.1.6 'Akukameli kutsi basebenti besabe kukhuluma ngekukhululeka.'
Kusho Teke. √√ (2)
5.1.7 Bafundzi batsatsa ligama 'locotfo' batakhele ngalo umusho.
Sib: Kulamalanga sekwabete umuntfu locotfo. √√ (2)
5.1.8 Bahlolwa bakha umusho ngeligama 'umoya' kuveta inchazelo
leyehlukile.
Sib: Sitsite sisatihlalele nje seva umoya lomkhulu uhhusha. √√ (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Inkhwekhweti/Inhlaba 2024
SC/NSC – Ticondziso Tekumaka
5.2 5.2.1 C/Bulili. √ (1)
5.2.2 Indlela lephocako. √ (1)
5.2.3 Bahlolwa batakhela umusho ngalinye ligama kulangentasi.
Lintjwele/sikhukhukati/licudze.Sib: Sipho ubulele sikhukhukati
samake itolo. √√ (2)
5.2.4 (a) Ibalekile yona. √ (1)
(b) Babulele wonkhe. √ (1)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 12 Siswati Fal
Explore more published documents in this catalogue.

















