Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220237 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) 2023 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 80 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-7. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 Ticondziso tekumaka sivisiso:  Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa.  Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.  Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.  Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 1 1.1 1.1.1 Emahhovisi eTemphilo ahulumende.√ (1) 1.1.2 SaseMpumalanga.√ (1) 1.1.3 Bekanatsa tjwala/abhema neligwayi/atsi unemalungelo/bekaphila imphilo yekutilawula. (Kubili kwaloku.)√√ (2) 1.1.4 Bekabona kutsi uhola nconywana kunendvodza yakhe nekufisa kuyibona kutsi itawusala idlani ngobe ingenayo imali.√√ (2) 1.1.5 Bubi bekufuna kushayela lamadvodza umtsetfo bente lebakutsandzako bangasawahloniphi.√√ (2) 1.1.6 Basesekhona bomake labavuna emadvodzakati abo bangawafundzisi umtsetfo lomuhle nekutiphatsa.√√ (2) 1.1.7 Kuliphutsa ngobe kubonakala kwangatsi nguye Charity labehlukumeta Manzi ahamba angakamphekeli abuye ayonatsa tjwala ehlisa sitfunti salendvodza.√√ (2) 1.1.8 Bomake sebayahlonishwa/ sebanetikhundla letisetulu/lelilanga lamhla ti-9 Ingci selabekwa laba lilanga labomake. Kungaphatsi emapasi ngasosonkhe sikhatsi. (Kubili kwaloku.)√√ (2) 1.1.9 Kungobe bekabona kutsi unina uyamdvukisa kunekutsi amakhe kulomtukulu wakhe.√√ (2) 1.1.10 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lena lelandzelako: Labavumelana nako batawusekela ngekutsi bomake lapha eNingizimu Afrika nabo banelilungelo lekutsi babe netikhundla letisetulu ngobe labanye bakhulisa imindeni yabo bodvwana ngaphandle kwabobabe.√√ Labangavumelani batawusekela ngemaphuzu lafakazela loko. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 1.1.11 Kugcugcutela bobabe kutsi nabo baphumele ebaleni nabahlukumeteka/bemtsetfo ababalalele nabete kutobika ngetigameko tekuhlukumeteka kwabo/akube nenyanga yabobabe lapho batawuhlangana babodvwa bakhulume ngetindlela tekuvikela kuhlukunyetwa. (Kubili kwaloku.)√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 1.1.12 Kubalulekile ngobe uma uhlukumetekile emalungelo ayakhona kukumela futsi enta nebantfu bawahloniphe.√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka 1.1.13 Uyidlale kahle ngobe ukhonile kumela emaciniso nekubona tintfo letingenta kutsi bomake bangahlonipheki nobe balahlekelwe similo emakhaya.√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 1.2 1.2.1 Kukhomba lutsandvo/kunakekela.√ (1) 1.2.2 C/Bobabe batinhloko temakhaya.√ (1) 1.2.3 Kutawuba khona budlelwano lobuhle emkhatsini wemntfwana nababe wakhe ngobe naye utamati kusukela ebuncaneni kube nelutsandvo lolucinile.√ √ (2) 1.2.4 Bobabe babalulekile emakhaya ngobe bafundzisa bantfwana lutsandvo loluphelele/bantfwana bakhula ngaphasi kwesandla lesifutfumele lokungenta kunciphe lizinga lebantfwana lababa tigebengu/kondla imindeni yabo. (Kubili kwaloku.)√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini, akungafakwa lokungakabaluleki.  Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10  Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.  Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo: o 6–7 akanganikwa emamaki. o 4–5 akanikwe 1 limaki. o 2–3 imisho njengobe injalo: akanikwe 2 emamaki CAPHELA:  Linani lemagama langengci kula-60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe ngemuva kwalomusho akusafundvwa. EMAPHUZU LABALULEKILE NGEKUPHEPHA UMA KUDVUMA LITULU Sicashunwa Emagama emhlolwa 1 'Ungabambi emanti uloku uwasha 1 Ungawasebentisi emanti nangabe litulu netindishi.' lidvuma. 2 'Ungadlaleli etintsanjeni tagezi nemaplaki.' 2 Ungasondzeli etintsanjeni letihambisa gezi nemaplaki. 3 'Hlalela kudze nemafasitelo neminyango'. 3 Ungasondzeli edvute nemafasitelo netindzawo letivulekile. 4 'Hlala endlini ungadlaleli ngaphandle.' 4 Ungadlali ngaphandle, hlala ngekhatsi endlini. 5 'Ungemi ngaphasi kwetihlahla letinkhulu.' 5 Ungatfolakali ngaphasi kwetihlahla letindze. 6 'Ungatfolakali ulele phasi emhlabatsini.' 6 Ungalali phasi emhlabatsini utsi ubalekela litulu. 7 'Ungemi emafenisini nakubodalada.' 7 Dlalela ekudzeni nemafenisi nabodalada lababiyele. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI KUMAKWA KWESIGABA C.  Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele.  Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Sheshisa! Sheshisa! Batsi lifikamuva lidla emajwabu.√ (1) 3.2 Letinonile.√ (1) 3.3 B/Kulabatsandza inyama yemvu.√ (1) 3.4 Titfolakala kaMangandulani kuphela.√ (1) 3.5 Bahlolwa bakha umusho ngelibitomfutiselo lelitsi, 'sifo' babhala nanobe ngusiphi sifo. Sib: Make usebente kakhulu itolo wangenwa ngumkhuhlwane.√√ (2) 3.6 Lenkhulumo iyinkhohliso ngobe ngeke udle inyama uphile inguna phakadze litawufika lilanga lekudlula lapha emhlabeni.√√ (2) 3.7 Kute ligama lesitaladi lapho titsengiswa khona/ kute tinombolo telucingo letingasita kutsi ukhone kubashayela/ kute ne-imeyili lengakusita kutsi ukhone kubabhalela ufake li-oda/inombolo yamakhalekhikhini. (Kubili kwaloku)√√ (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Itolo ngibavile bahleba.√ (1) 4.2 Ngulenkhulumomabhamuta/sandla lasibeke esihlatsini/kutjekisa inhloko. (Kubili kwaloku)√√ (2) 4.3 C/Kukhona lokungahambi kahle.√ (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/2023 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka 4.4 Bahlolwa batakhela imisho lemibili ngeligama 'imvu' kuveta umcondvo losebaleni nalobhacile. Sib: Losebaleni: Gogo utsandza inyama yemvu.√ Lojulile: Lomfana yimvu akacalani futsi uyahlonipha.√ (2) 4.5 Liciniso ngobe umuntfu losemusha emsebentini uwenta kahle umsebenti nangekutimisela.√√ (2) 4.6 Lenkhulumo ayisilo liciniso ngobe akusibo bonkhe baphatsi labacasha bantfu ngobe batsandzana nabo kungumcabango nje walona lomsikati.√√ (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 5.1.1 Liyachasisa/liyaphawula√ (1) 5.1.2 Ngiso lesinika bantfu emandla ekukwahlulela nekukuhlonipha.√√ (2) 5.1.3 Kungahlonishwa njengemuntfu locotfo.√ (1) 5.1.4 Bahlolwa banciphisa ligama 'umuntfu' lisho 'umntfwana. Sib: Umntfwana wakitsi utsandza kukhala.√√ (2) 5.1.5 (a) Ngumusho locondzile.√ (1) (b) Ngumusho lombici.√ (1) 5.1.6 Bahlolwa basebentisa ligama 'umphatsi' livete inshokutsi yalo. Sib: Umuntfu lonesikhundla lesisetulu kumele ahlonipheke.√√ (2) 5.1.7 Bahlolwa babhala inkhulumongco Sib: 'Tihloniphe kute uhlonishwe' kusho Mnumzane Ndlovu.√√ (2) 5.1.8 Bahlolwa bakha umusho ngeligama'sitfunti' kuveta inchazelo yesitfunti lesentiwa lilanga/inyeti. Sib: Ngitse ngiyaphuma ngabona sitfunti semuntfu ngacala kwesaba√√. (2) 5.2 5.2.1 Ukhuluma nami?√ (1) 5.2.2 A/Bomahambisana.√ (1) 5.2.3 Hawu! Waze wabamuhle nkhosatana.√√ (2) 5.2.4 Bahlolwa babhala umusho ngeligama 'wena' libe yinhloko yemusho. (2) Sib: Wena udlile nje?√√ [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all