Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
2017
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2017, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · siswati. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 307.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Memo
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary24 marks
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary6 marks
- Question 4Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)
- Question 3Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)10 marks
- Question 5.1Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)14 marks
- Question 5.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
UMBUTO 1
KUMAKWA KWESIVISISO
Imemorandamu yekumaka sivisiso:
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
• Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
1.1 1.1.1 C/ Kungachubeki. (1)
.
1.1.2 Sihlongonyane abengumakhi wetindlu ngembi kwekuya enyuvesi. (1)
1.1.3 Bebacasuka nasekumele bambhadale imali yekwakha/
nasekalandza imali. (1)
1.1.4 LaMakhusela abengagcobisi emafutsa/ Abengenawo emafutsa
ekugcobisa. (1)
1.1.5 Umuntfu nakabuka LaMakhusela bekahlengetela tinyembeti
afikelwe nalusizi/ bebamhawukela/ lomunye bekatiphutsata atfole
langamupha kona. (2)
1.1.6 Sihlongonyane wacela kutsi umkakhe ambeketelele
kulenhlupheko/ angatsatfwa ludvumo . (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
1.1.7 Akusinjalo, kuyenteka ngalesinye sikhatsi liphupho libe liciniso
njengobe sibona Sihlongonyane aphupha uyise lomkhulu amtjela
kutsi kutawulunga vele kwalunga wayitfola imali yekuya enyuvesi.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
1.1.8 Lenkhulumo ichaza kutsi wakhetsa kukholwa/wahlala
emthandazweni. (2)
1.1.9 Ngempela imfundvo iyayintjintja imphilo yemuntfu ngobe
inhlupheko iyaphela ekhaya nangabe kunalofundzile/umuntfu nobe
angahlupheka, nangafundza inhlupheko iyaphela/Imfundvo
ivulelana ematfuba emsebenti/ ekuchubeka netifundvo/
imfundvo yandzisa lwati. (2)
1.1.10 Uvetwe angumfati lohlonipha indvodza yakhe/lobeketelako/
lotiphatsa kahle/ lokholwako. (Kubili kwaloku). (2)
1.1.11 Labasha balamuhla bayavilapha kufundza/ labanyenti babo
batsandza kudlala kunekufundza/ bakubona kungakabaluleki
kufundza.
Badla tidzakamiva basesebancane. (2)
1.1.12 Bantfwana labafundza sikolo bafundza kutsi kubeketela
kunemphumelelo/ Kutimisela kuphumelelisa emaphupho. (2)
1.1.13 LiTiko leTemfundvo linika bantfwana emabhuku mahhala/ labo
labangenalutfo abakhokhi tindleko tesikolo/ badla kudla
kwamahhala/ Banikwa imifundzate. (2)
1.1.14 Yebo bantfu bemndeni bayasitana sibona umnakabo
Sihlongonyane amnika imali kutsi aye enyuvesi ayofundza ngobe
loko bekuliphupho lakhe/ LaMakhusela uyambeketelela umyeni
wakhe kulenhlupheko labanayo. (2)
1.2 1.2.1 D/ Ekuhlatjweni ngematje. (1)
1.2.2 Kungobe emanti abalulekile emtimbeni wemuntfu/uma utivocavoca
uyoma kufanele unatse emanti. (1)
1.2.3 Sifo senhlitiyo/ sekukhuluphala/ sesifuba/ sematsambo/sashukela.
(Kubili kwaloku). (2)
1.2.4 Buhle utfola umoya lohlobile/ bubi ungashayiswa timoto. (2)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini
ngalinye)
o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3.
o Samba semamaki: 10
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
akhe:
o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki.
o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe
kunjalo:
o 6–7 akanganikwa emamaki.
o 1–5 akanikwe 1 limaki.
CAPHELA:
• Luhlakasimo
Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele sihlolwe.
• Linani lemagama langengci kula-60.
o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika
ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe. Konkhe lokubhalwe
ngemuva kwalomusho akusafundvwa.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
EMAPHUZU LABALULEKILE NGETINDLELA TEKUGWEMA TINGOTI
TEMGWACO.
Sicashunwa Emagama emhlolwa
1 Kumele ulungise imoto yakho ngembi 1 Imoto yakho kumele ibe sesimeni
kwekutsatsa luhambo loludze. lesikahle.
2 Landzela imitsetfo yemgwaco 2 Kumele uhloniphe timphawu
ngalokugcwele. temigwaco.
3 Kunganatsi tjwala nangabe umshayeli 3 Umshayeli kumele angasebentisi
ashayela. tidzakamiva uma ashayela.
4 Shayela ngelitubane lelemukelekile. 4 Cikelela kushayela ngelitubane
lelisemtsetfweni.
5 Kubalulekile kutsi umshayeli wemoto 5 Caphela bantfu labahamba ngetinyawo
ashayele ngekucophelela lokukhulu, netilwane nemfuyo.
avule emehlo kute abone labawela
umgwaco nobe tilwane.
6 Kumele umshayeli atinike sikhatsi 6 Kuphumula kubalulekile nawushayela.
sekuphumula ngemuva kwekuhamba
libanga lelidze.
7 Ungayisebentisi iselulafoni nangabe Uma kukhona lokushayela lucingo
ushayela imoto. kumele umise imoto uphume
emgwacweni.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 3: SIKHANGISI
Imemorandamu yekumaka SIGABA C.
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Bahlolwa batakhela sihloko ngesikhangisi. Sib: i-Easy Waves emafutsa
lahamba embili. (Timphendvulo titawehluka). (1)
3.2 Sifaniso. (1)
3.3 B/ Inkhulumo lehhungako. (1)
3.4 Sikhuliso. (1)
3.5 Kuliciniso ngobe iveta bomake bodvwa. (2)
3.6 Ishampu/ irileksa/ ikhondishina. (Kubili kwaloku) (2)
3.7 Uma ungalula tinwele takho ngale-EASY WAVES uyathula ungakhulumi
bantfu bababate lobuhle betinwele takho/ Kuba yimfihlo yakho kuphela.
/thula ungakhulumi ngebuhle betinwele takho/ atibabatwe bantfu/ungacoci
ngale EASY WAVES (Kubili kwaloku). (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Titifiketi. (1)
4.2 B/ Ubedlula bonkhe. (1)
4.3 Umntfwana wakho nguye lobashaya bonkhe. (1)
4.4 Sinciphiso. (1)
4.5 Bahlolwa bakha umusho ngesabito selinani 'bonkhe'.
Sibonelo: Bonkhe badla kudla. (2)
4.6 Bahlolwa bakha umusho ngesandziso sendzawo 'emsebentini.'
Sibonelo: Make uye emsebentini. (2)
4.7 Bahlolwa bakha umusho ngeligama 'imvu' livete umcondvo lowehlukile losho
silwane lesidliwako. Sibonelo: Imvu yinyama letsandvwa ngubabe.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 5.1.1 Mama -Make. (1)
5.1.2 Kwentisa. (1)
5.1.3 Wachubeka watsengisa sicatfulo. (1)
5.1.4 Utawutsandza kwelekelela unina. (1)
5.1.5 (a) Make upheka kudla lokumnandzi. (1)
(b) Licembu lidlala ibhola. (1)
5.1.6 (a) Indlela lecondzisako (1)
(b) Indlela leyamile. (1)
5.1.7 Bahlolwa bakha umusho ngesiphawulo, 'labasha.'
Sib: Bantfu labasha banemandla. (2)
5.1.8 Imetsi/Isayensi/Singisi. (Kubili kwaloku). (2)
5.1.9 Sicelo watsi ufisa shengatsi anganiketa lusha inkhundla. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
5.2 5.2.1 C/ Libitombici. (1)
5.2.2 Ngemakhamera. (1)
5.2.3 Angikhale. (1)
5.2.4 Asiye edladleni. (1)
5.2.5 Lichaza kutsi yena ungumuntfu logijimako. (2)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper