Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220178 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2017, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2017 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Lememorandamu inemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA A: SIVISISO KUMAKWA KWESIVISISO Imemorandamu yekumaka sivisiso: • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu UMBUTO 1 1.1 1.1.1 D/18. (1) 1.1.2 Blydespoort Aventura. (1) 1.1.3 Ucitsa sikhatsi lesinyenti naleneni/ uba neneni emahora lalishumi ngelilanga/ sincane sikhatsi lasicitsa namake wakhe. (1) 1.1.4 Watiphosa kuleneni yakhe ahleka kubonakala kutsi ujabulile. (1) 1.1.5 Ineni beyicitsa sikhatsi lesinyenti naPhindile kantsi make wakhe bekahlala asemsebentini/ ineni inendlela yekuphatsa umntfwana kantsi make waPhindile akanalo likhono. (Naletinye timphendvulo temukelekile) (2) 1.1.6 Loko lanako akahlephulelane nalabanye/akakwati kutsi loko lanako nalabanye bayakudzinga/ angamfundzisa ngekutsi nakamupha lokutsite angagcini ngekupha yena kuphela kepha aphindze aphe nalomunye/ angakwenta ngekumkhombisa kutsi kwentiwa njani. (Kubili kwaloku) (2) 1.1.7 Utayela indlela yekumdlalisa/ yekumphatsa/yekumdlisa kanye nekucoca naye. (Kubili kwaloku) (2) 1.1.8 Labaphikisako batawutsi: Kufanele kutsi angaphatseki kabi ngobe leneni imphatsela kahle umntfwana/akufanele kutsi aphatseke kabi. Labavumako batawutsi: Kufanele aphatseke kabi ngobe angati kutsi yini lembi layentako lomntfwana. (2) 1.1.9 Kubalulekile kuba nabodokotela lababochwepheshe bebantfwana ngobe bafundzisa batali ngetindlela tekukhula nekutiphatsa kwebantfwana/ khona batewukwati kwelapha tifo letehlula labanye bodokotela/ banelwati ngebantfwana. (2) 1.1.10 Naye uba nelutsandvo afundze nekutsandza labanye bantfu/ ufundza kutsandza bantfu ngobe naye atsandvwa/ akabuki labanye bantfu njengetintfo letingenamsebenti kepha naye ubapha lutsandvo. (2) 1.1.11 Kungumbono ngobe akusiwo onkhe emaneni lotawatfola aphatsa kahle bantfwana lamanye ayabahlukubeta. (2) 1.1.12 Akukafaneli ngobe nabobabe njengobe bayincenye yekukhulisa bantfwana nabo kumele babanike lutsandvo. Labavumako batawusekela. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu 1.1.13 Ungumuntfu lonelutsandvo nemntfwana/ngumuntfu lomnakekelako umntfwana/ungumuntfu lokhona kudlala nemntfwana/ ungumuntfu lowenta umsebenti wakhe ngekwetsembeka. (Kubili kwaloku). (Naletinye timphendvulo letenembako temukelekile) (2) 1.1.14 Yebo usitakele ufundze tintfo letinyenti ngekukhula kwemntfwana. (Naleminye imibono yemukelekile). (2) 1.2 1.2.1 B/ Kujabula. (1) 1.2.2 Kubagona nekuhlala nabo/indlela lekabagcokise ngayo/ indlela lebabonakala banamatsele ngayo kumake wabo/ kuba nesikhatsi sekuhlala nabo/ kumoyitela kwakhe nabo. (Kunye kwaloku). (1) 1.2.3 Kubanakekela/ kubanika lutsandvo lolwanele/ kucocisana nabo/ kubatsengela lebakudzingako/ umtali kumele abasebentele bantfwana bakhe. (Kubili kwaloku). (2) 1.2.4 Kubalulekile ngobe uyakhona kumbona uma anetinkinga/ agula/ ahlukubetiwe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto kufaka ekhatsi emaphuzu labalulekile lasendzabeni, akungafakwa lokungakabaluleki. • Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo: o 6–7 akanganikwa emamaki o 1–5 akanikwe 1 limaki. CAPHELA: • Luhlakasimo Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele sihlolwe. • Linani lemagama langengci kula-60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika ekugcineni kwawo. Konkhe lokubhalwe ngemuva kwalomusho akusafundvwa. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu EMAPHUZU LABALULEKILE NGEKWENTA EMACEBO LAMAHLE EMPHILWENI. LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 Kufundza emabhuku kulicebo lelihle 1 Kubalulekile kufundza. lelitawukwenta utati kutsi ubhekephi emphilweni. 2 Kufundza kuba nesifuba kuyintfo lenhle kakhulu. 2 Fundza kuba netimfihlo/ fundza kugcina timfihlo. 3 Kuhlala ulungele kubukana nanobe ngusiphi 3 Emphilweni lindzela nobe ngabe yini simo lohlangabetana naso. lokungakuvelela. 4 Uma ungumuntfu tfokotela kwehluka kulabanye. 4 Ungatifanisi nalabanye bantfu. 5 Gcila kuloku lokutsandzako ngenhlitiyo yakho 5 Yenta intfo loyitsandzako ngemphilo yonkhe. yakho. 6 Nakekela loku lokutsandzako ngenhlitiyo yakho 6 Phatsa kahle loku lokutsandzako. yonkhe. 7 Ngaso sonkhe sikhatsi kuhle kutsatsa 7 Ungasabi kulinga kwenta tintfo. emashansi ngemphilo yakho. 8 Kubeketela kukuletsela lokuhle. 8 Ungenti tintfo ngekujaha. CAPHELA: MAKA EMAPHUZU LA-7 EKUCALA ETIMPHENDVULWENI TEMHLOLWA. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI Imemorandamu yekumaka SIGABA C. • Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni. Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Bahlolwa babhala sihloko lebangakhangisa ngaso. Sibonelo: Titsengele i-Xcel brainpower ufundze kubendlula. (Naletinye timphendvulo temukelkile) (1) 3.2 Nge. (1) 3.3 C/ Kucabanga ujule/ A/ kucabange ufundze. (1) 3.4 Ngulenkhulumo letsi: ingeta umfutfo wekufundza. (1) 3.5 Angivumi ngobe akhona lamanye emaphilisi langakuncedza ukhone kufundza. (2) 3.6 Emaphilisi nesirapu yebrainpower/ nemutsi. (2) 3.7 Usebentise titfombe/ usebentise tinhlavu letigcamile kulesikhangisi/ usebentise emakhemisi mhlaba wonkhe jikelele. (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Sidziniwe ngulamabhasi akho lafikisa ledi bantfwabetfu esikolweni/ uyangiva na? (1) 4.2 B/Kulitjatwa. (1) 4.3 Mnu. (1) 4.4 eNasipoti. (1) 4.5 Bahlolwa bakha umusho ngesabito 'konkhe'. Sibonelo: Konkhe lokwenteka lamalanga kudzinga imfundvo. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2017 NSC – Imemorandamu 4.6 Madvodza angisihloniphi sikhalo senu. (2) 4.7 Bahlolwa bakha umusho ngelibito 'Juni'/ inhlaba. Sibonelo: Juni kutawube kuyinyanga yami yekutalwa. (Naletinye tinyanga temukelekile) (2) [10] UMBUTO 5 5.1 5.1.1 Bantfu. (1) 5.1.2 Kumuntfutisa. (1) 5.1.3 Lencane. (1) 5.1.4 Cha atisitinyenti/ atitinyenti tifo letibanga kulimala kwematsambo. (1) 5.1.5 (a) Inhloko/ Umenti. (1) (b) Mentiwa. (1) 5.1.6 (a) Indzawo/ walapho kwenteka khona intfo letsite. (1) (b) Simo. (1) 5.1.7 Kubuhlungu kukhuphuka titepisi futsi nakufanele usukume uyadzinwa. (2) 5.1.8 Bahlolwa bakha umusho ngesabito, 'Labo'. Sib: Ngifuna labo badobhe emaphepha. (2) 5.1.9 Nkhosatana Dlamini watsi banakekele kahle ematsambo abo/ Nkhosatana Dlamini watsi sinakekele kahle ematsambo etfu. (2) 5.2 5.2.1 D/ Kucatsanisa. (1) 5.2.2 Yena. (1) 5.2.3 Kulomnyaka lophelile ngaluza imali. (1) 5.2.4 Labadlalako. (1) 5.2.5 (a) Lesalibito / lecondzile. (1) (b) Yesimo/ lesalibito. (1) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKOKONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all