Skip to content

siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question papersiSwati FALGrade 12202322 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2023 EMAMAKI: 70 SIKHATSI: 2 ½ Ema-awa Leliphepha linemakhasi la-22. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 2 DBE/Lweti 2023 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 1. UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. 2. Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE. SIGABA A: Inoveli (35) SIGABA B: Umdlalo (35) SIGABA C: Tindzaba letimfisha (35) SIGABA D: Tinkondlo (35) 3. Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI ngalendlela: SIGABA A: INOVELI (35 emamaki) Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki) Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile. SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki) Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha. SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki) Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale. 4. Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 6. Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA. 7. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi lange-75 kuleso naleso sigaba. 8. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 3 DBE/Lweti 2023 NSC LOKUCUKETFWE Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA A: INOVELI Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. INOMBOLO YEMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. Kwasha Tikhotsa 35 5 2. Ngenca Yakho 35 9 SIGABA B: UMDLALO Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile. 3. Lahloma Ladvuma 35 12 SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile. 4.1 'Tjani Buyakhuluma' 18 16 4.2 'Siphandla' 17 18 SIGABA D: TINKONDLO Phendvula TIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile. 5.1 'Luswetindzini' 17 20 5.2 'Utsi Angentenjani?' 18 21 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 4 DBE/Lweti 2023 NSC LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO THIKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO () A: Inoveli 1–2 1 (Imibuto lemifisha) B: Umdlalo 3 1 (Imibuto lemifisha) C: Tindzaba letimfisha 4.1 + 4.2 2 (Imibuto lemifisha) D: Tinkondlo 5.1 + 5.2 2 (Imibuto lemifisha) CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 5 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA A: INOVELI Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile. UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A Abesakhotseme Sobhuza wekucala, Somhlolo wemihlolo! Phela abesalandzele boyisemkhulu boNgwane, Ludvonga naboDlamini. Umbuso wesive semaSwati bese watiwa enhla nasentasi. KaZulu bekwatiwa kutsi kunesive semaSwati enhla nelive. KulemaTfonga bebati kutsi kunemaSwati. KaSoshangane bebati kutsi kunemaSwati. KulebaPedi bebati kutsi 5 kunemaSwati. Ukhotsama Sobhuza wekucala nje, ushiya Mswati wesibili lobuye atiwe ngekutsi nguMavuso wesibili usesemncane kutsi angatsatsa bukhosi besive. Tintsambo tebukhosi tasala etandleni teNdlovukazi Tsandzile netindvuna. INdlovukazi Tsandzile yabunakekela bukhosi besive, baphatsiswa 10 kwelicandza. Pho, naye Tsandzile abetalwa ebukhosini bakaNdwandwe KaZwide KaNongoma! Kubaluleka kwebukhosi abekwati ngalokuphelele. Sobhuza wekucala washiya sive sibili. Bukhosi bafana nelitsambo libangwa imikhenkhetse. Kwasukuma emadvodzana aSobhuza wekucala lamanyenti ema ngetinyawo onkhe afuna bukhosi. Kwasukuma Somcuba, kwasukuma 15 Fokotsi, kwasukuma naNdlela. Sive besibuke ngemehlo lakhaliphilie kutsi sitfole umholi lotawufana neNgwenyama leseyikhotseme ngekunakekela sive. Bukhosi baniketwa Mswati wesibili- ngobe bebucondzene naye. Esigodlweni eLudzidzini, Mswati wesibili ucoca naSomcuba: 'Somcuba! Somcuba! Somcuba, mnaketfu. Ngifuna nati kutsi lentfo 20 leniyentako ninaboFokotsi naNdlela, nititsintsela bomanyovu!' 'Kwentenjani Mswati? Lamuhla usola tsine? Loku uyati kutsi sikhundla sebukhosi lesi lewunetseteke kuso ungene ngenca yetfu? Soneni kuwe mnaketfu?' Kubuta Somcuba. 'Inhlitiyo yakho ingufakazi. Niyawukulumela yini lubandlululo lolu lenilucalile? Nitsini ngalemihlangano lelishumi leniyibamba ngemnyama?' 25 [Likhasi 1–2] 1.1.1 Caphuna umugca losivetela kutsi inkhosi lebeyibusa ayisekho emhlabeni. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 6 DBE/Lweti 2023 NSC 1.1.2 Sive semaSwati besatiwa yonkhe indzawo. Fakazela lombono ngekubhala linani letive lebelati ngaso. Khetsa YINYE imphendvulo. A Betitine B Betitintsatfu C Betitihlanu D Betitimbili (1) 1.1.3 Bhala KUBILI lokwenta iNdlovukazi Tsandzile kube nguye libambela lenkhosi. (2) 1.1.4 Letheksthi lengenhla inguyiphi incenye yesakhiwo senoveli? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.5 Loku lokwenteka kuletheksthi kusivetela luphi luhlobo lweludvweshu? Usho ngani? (2) 1.1.6 Itsini ingcikitsi yalenoveli? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.7 Catsanisa lenkhulumo yaMswati letsi, 'Niyawukulumela yini lubandlululo lolu lenilucalile?' nendlela Sobhuza wekucala lashiye sive singayo. (2) 1.1.8 Ngabe yini injongo yembhali ngekufaka umlingisi longuSomcuba kulenoveli? Chaza. (2) 1.1.9 Ucabanga kutsi kutawuba yini umphumela waboSomcuba njengobe babamba imihlangano ngebumnyama bafuna kubusa ngenkhani? (2) 1.1.10 Ngabe bafundzi balendzaba bebasilindzele yini siphetfo sayo? Sekela ngemaphuzu LAMABILI. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 7 DBE/Lweti 2023 NSC 1.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B 'Sengilidzabule lonkhe leNgwenyama ngihogela luhala enhla nasentasi, etigodzini nasetintsabeni ngilandzela boSomcuba naSidwala. Akuphume Imigadlela icondze kuMahamba itawufike ikhandze bantfwana boFokotsi naNdlela kuphela. INdlavela ayilandzele umfula uMgwenyane. Ngitimisele kuhamba nayo ngiyoyikhombisa umutikati waSomcuba kanye newaSidwala,' 5 kukhuluma Sicobolonjwane. Umbiko lowafika wenta kutsi emabutfo ahlelembiswe kabusha. Yaphuma Imigadlela iholwa nguTikhuba icondze kuMahamba. Yafike yatfola kutsi emabutfo endzawo atilungiselele alindzele nome ngabe yini lengahle yenteke. Atfolana etulu kwashisa phasi. Imphi yaMswati beyikutayele kulwa, ngobe 10 beseyilwe timphi letinyenti kakhulu. Kwafa emabutfo lamanyenti aboNdlela naFokotsi. Kwalala emajaha lanemandla lamanyenti ngenca yekweswela emasu emphi. Kwashiswa yonkhe imiti lebeyikhona kuleyo ndzawo. Kwashiswa tonkhe tikhotsa lebetikhona kuleyo ndzawo. Bantfu batfunjwa kwahanjwa nabo kucondvwe esigodlweni eLudzidzini. 15 Fokotsi naNdlela babaleka beca umfula uMkhondvo bayewukhosela eDumbe kaKunene. Baniketwa indzawo yekuhlala lapho kuze baphephe elulakeni lwaMswati. Imigadlela yabalandzela boFokotsi naNdlela incamula tigodzi netintsaba yagcina ikhetse kubayekela, yancandzeka yabuyela emuva. Bantfu labebakhe kuMahamba bahlakatwa banikelwa etikhulwini letitsite 20 eMphumalanga, eNshonalanga naseNyakatfo ngobe kungenteka babe yingoti embusweni jikelele. Waphela kanjalo-ke umbuso wemaBhadze, kepha lowabuye wavuswa nguye Mswati ngekutsi balandvwe bantfwana ngesheya kwemfula uMkhondvo batewutinta eMankayane. [Likhasi 77–78] 1.2.1 Nguliphi ligama lelisetjentisiwe etheksthini lelisho Mswati wesibili? Khetsa YINYE imphendvulo. A Sandlane B Sicobolonjwane C Ngwenyama D Khambi (1) 1.2.2 Nguyiphi indzima ledlalwa nguSicobolonjwane kulenoveli? (1) 1.2.3 Tikhuba uvetwe njengemlingisi lonjani ngekwesimilo? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 1.2.4 Chaza ngesimonhlalo sekuhlalisana ubhekise kulokwenteka kuletheksthi lengenhla. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 8 DBE/Lweti 2023 NSC 1.2.5 KULICINISO nobe KULIPHUTSA yini kutsi imphi yaMswati yehlulwa? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.6 Ngekubona kwakho kungani Mswati akhetse kuhlasela sigodzi sakuMahamba? (2) 1.2.7 Ucabanga kutsi yini leyabanga kwekutsi emabutfo ahlelenjiswe kabusha? (2) 1.2.8 Catsanisa lokwenteka kuletheksthi nesihloko sanenoveli. (2) 1.2.9 Ngemaphuzu LAMATSATFU sifundvo sini lesitfolakala kulenoveli? (3) [35] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 9 DBE/Lweti 2023 NSC UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane 2.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI C Imfundvo bekuyintfo leligugu. Lapho babodvwa, bebacoca ngetifundvo nangaloko lokuphatselene nesikolo. Umsebenti wesikolo bebawatisa kunako konkhe. Kulesikolo bafundzi labatsite bebadvume ngetifundvo letitsite. Lapha eMvongotsini bekwatiwa vele kutsi Mshumayeli akatsintfwa esiBhunwini 5 kanye nasesifundvweni setibalo, iMathemathiki phela kanye nakuGeneral Science. Kantsi-ke Helen yena bekatiwa vele kutsi uyababa elulwimini lwaJoji kanye nakuHistory. Leto-ke bekutifundvo tabo. Bebangatsintfwa kuto, bababa hhe. Kantsi-ke Simon yena bekadvume ngebuhlongandlebe. Bekatfolakala njalo 10 aphetse sibuko lesincane. Ngesikhatsi bantfwana basukuma bamikisa tincwadzi tabo kuthishelanhloko, yena usebentisa sibuko kubabuka. Angitsi thishelanhloko bekahlala esitulweni sakhe, tincwadzi atibeka etikwelitafulana. Bantfwana bona bebafike beme lapha eceleni kwelitafulana lakhe. Ngesikhatsi bamile Simoni afike abeke sibuko sakhe phasi, ababuke kutsi 15 bagcoke timphahla tangaphasi letinjani. Loko phela bekakwenta kumantfombatana. Itawutsi intfombatana nayihlala phasi, bese umuva atsi, 'Mine ngingakutjela kutsi lamuhla ugcoke imphahla yangaphasi lenjani,' asho iphenti phela. 'Ngeke,' kuphika intfombatana. 20 'Leluhlata,' kusho Simon ahleka kakhulu. Imangale intfombatana kutsi uyibone nini. Wakwenta loko Simon kodvwa laba linye lelisilima. Bambona bantfwana base bayamceba kuthishelanhloko. Abamshayanga nje ngalelo langa watiyela ngisho kuhlala. Nasekhaya bayiva lendzaba yakhe Simon yekukhohlakala. Bamshaya wacishe wafa. Yebo 25 sikolo nebatali bebabambisene ekwakheni similo lesihle sebantfwana. Umntfwana bekatsi nakagange ekhaya, ashaywe nasesikolweni futsi kube ngiso leso. Akumangalisi nje nendzaba yaMshumayeli yekushisa umuti wamkhulu wakhe yahamba yaze yafika etindlebeni tabothishela. Noko bothishela bayihlolisisa 30 ngeliso lelijulile impela. Basebentisa lwati lwabo mayelana nekukhulisa umntfwana kanye nekuganga kwakhe. [Likhasi 45–46] 2.1.1 Loku lokwenteka kuletheksthi kwenteka kuphi nendzawo? Khetsa YINYE imphendvulo. A Ehholweni B Ehhovisini C Esikolweni D Esontfweni (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 10 DBE/Lweti 2023 NSC 2.1.2 Umuntfu lolihlongandlebe ngumuntfu lonjani njengobe kushiwo ngemlingisi longuSimon kuletheksthi lengenhla? (1) 2.1.3 Letheksthi isivetela siphi simo semoya emkhatsini webatali nabothishela? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.1.4 Ngusiphi sigameko lesikuletheksthi lesikhomba kutsi Mshumayeli ukhula ngaphandle kwekukhuliswa batali bakhe? (2) 2.1.5 Kushaywa kwaSimon kuletheksthi kusivetela kutsi lendzaba yenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Usho ngani? (2) 2.1.6 Bafundzi lebafana naSimon bangasitwa ngayiphi indlela? Bhala KUBILI. (2) 2.1.7 Ucabanga kutsi loku lokwenteka kuletheksthi ngebafundzi baseMvongotsini kusenteka yini ngebafundzi balomuhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.1.8 Loko bekwentiwa nguthishelanhloko endzimeni ye-2 kumveta angumuntfu lonjani ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.1.9 Hulumende ubaklomelisa ngayiphi indlela bafundzi labatimiselako nalabaphumelela kahle etifundvweni tabo tamatekuletjeni njengaboMshumayeli? Bhala KUTSATFU. (3) NA 2.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D Kulawo malanga, Mshumayeli wabona shengatsi sikhatsi sihamba kancane. Yena besekajake kutsi uphele umnyaka. Wahamba waya nasekhaya kaTimbulu wayokwatisa gogo Finishi kutsi kulomnyaka lotawusuka kungenteka aye enyunivesi. Satikhalela salukati lesingugogo Finishi nasiva Mshumayeli asho njalo ngobe bekasitfumelela phela imadlana. 5 'Cha gogo angiyi kuyokufa. Ngitawubuya sengitfwele ticu ngisebente, ngikwakhele nendlu lenhle lenganetsembisa yona ninamkhulu …' 'Hawu Mshumayeli mtukulu, liphupho lelo. Angiboni kutsi utasikhandza sisawadla lanhlavana tsine. Lapha kitsi selimatfunti.' 'Seyingashaya noma ngabe kunini. Minyenti kakhulu leminyaka loyoyihlala le 10 emanyunivesi. Ngabe ngiyeva kutsi utsi utawuhamba sewungitekele makoti, ngisale naye-ke lapha ekhaya angicitsise situnge. Angitsi uyambona malume wakho kutsi inhloko kute.' 'Cha gogo. Asikholwe nje kutsi iNkhosi itakugcina uphile ngize ngicedze kufundza. Indzaba yabomakoti aseyime kancane. Ngitayibona nasengibuya.' 15 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 11 DBE/Lweti 2023 NSC 'Sewutasilandzela tinhlanya-ke tabomakoti lapho uya khona kantsi ngabe utsatsa nayi intfombi yakaTsabedze labatsi nguKhanyisile. Yinhle lentfombi inesimilo futsi inebuntfu. Ngumntfwana lokhuliswe ngeSiswati. Ungayi kuyolandza bositjuzimi …' Ahleke kakhulu Mshumayeli nakeva gogo Finishi asho njalo. Bese utsatsa 20 lapho atsi, 'Uyamtsandza Khanyisile gogo?' 'Silima kuphela lesingayitsandzi lentfombi yakaTsabedze …' Aphubuke futsi ahleke Mshumayeli. Nagogo Finishi ahleke kakhulu. Ayifihle Mshumayeli indzaba yekutsi bayatsandzana naKhanyisile. Singati-ke kutsi uyifihla nje salukati asiyati yini lendzaba. Sikhuluma ngalendlela nje mhlawumbe sifuna 25 kumuva sifuba. Phela banjalo labadzala. [Likhasi 147] 2.2.1 Kubonakala kwaMshumayeli atjela gogo wakhe ngemaphupho akhe kukhombisani? Khetsa YINYE imphendvulo. A Kumhlonipha B Kumtfukutselisa C Kumkhalisa D Kumhlabekisa (1) 2.2.2 Gogo Finishi ubonakala akhatsateka nakatsi Mshumayeli uyahamba uya enyuvesi. Ngabe yini imbangela yaloko? (1) 2.2.3 Kungani Gogo Finishi atsi Mabhuno inhloko ayikho? (2) 2.2.4 Ngusiphi sento lesikhomba kutsi gogo Finishi naMshumayeli bebatsandzana kakhulu futsi baphilisana kahle kuletheksthi? (2) 2.2.5 Sizatfu sini lesenta Mshumayeli ahleke ngalesikhatsi Gogo Finishi akhuluma ngaKhanyisile? (2) 2.2.6 Ngabe yini lekuletheksthi lengakwenta ufune kufundza lendzaba uyofika nayo esiphetfweni? (2) 2.2.7 Ngabe basekhona yini bafana labafana naboMshumayeli labahlonipha bantfu labadzala babanakekele? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.2.8 Sifiso saGogo Finishi sekutsi Mshumayeli akateke Khanyisile hhayi bositjuzimi sibafundzisani bafana labasafuna kutsatsa bafati? (2) 2.2.9 Nguwuphi umlayeto lesedluliselwa wona nguletheksthi lengenhla? (2) 2.2.10 Tetsembiso taMshumayeli kuGogo Finishi taba yimphumelelo yini? Chaza? (2) [35] SAMBA SESIGABA A: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 12 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA B: UMDLALO UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa 3.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E KHETSIWE: Wena wentani vele? Wanatsa njengesilwane semanti kwentenjani? VUSEMATFWA: Ngiyadla, anginatsi! KHETSIWE: Pho nawudla sewungate udlise kwenkhom' ilahlekile Vusematfwa? 5 VUSEMATFWA: Kodvwa wena uyacala yini kungibona ngidl' emabele? Bewuwasaphi ke lapha nase ngitakuba sinengiso ekuwadleni? KHETSIWE: (Abeka ludziwo phas' etinyaweni takhe) Ngichuba umsebenti wami. Uyati nawe kulamalangana kufute 10 nginatsise wena naNdvukutemphi kuloludziwo lwesive. Yena ngoba ngimkhandze angekho eMphelave ngibese ngichubeka ngita lapha. VUSEMATFWA: Uyati sengilitse liba lelo siko! Pho wangemuka emlonyeni ngisadla utsiawu … 15 KHETSIWE: Ngiyabona awutiboni kahle tintfo wena. Sibhekene nemtfwalo lomatima wekutsatsa bukhosi kepha wena ngatsi awunandzaba noma bungaya endlini yakaboNdvukutemphi, inkhani nje nakunesiguca nelikhanjana embikwakho kwenele. 20 VUSEMATFWA: (Atsi kwetfuka) KaboNdvukutemphi? Sewutsini nyalo? Kunatsa kwami kuhambelana njani ne ...? KHETSIWE: Ubuta kube ungaboni yini mntfwaneMbiba? Awuboni kutsi lokukhonta kwakho imbita kanjena kukwenta muntfumunywana eMbibeni? NaNdvukutemphi lombala 25 sewalibala kugiya ngawe esiveni nasenkhosini kutsi wehlulwa mabele. Kadze neMbiba ilwekhuta lolutsandvo lwakho lwemabele kepha, ngunhlanga timuka nemoya. Yini lentfo loyenta kimi kodvwa Vusa? (Litsi kwephuka livi lakhe litjengisa buhlungu) 30 VUSEMATFWA: (Asukume aye lapho kume khona Khetsiwe kodvwa angamtsintsi) Hawu, Khetsiwe, wate washo ngelusizi kanjena yini kangaka? Wena ikuhlupha ngani lendzaba yami nemnetfu? Mine ngitsi sitijabulele nje sengitsi ase ngisuse ludzendza lwekoma! Ewu, ayibe yincane 35 Nkhosatana yebaTfwa, angikacondzi kukwephula umoya ngekunatsa, kutsi nje … [Likhasi 7] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 13 DBE/Lweti 2023 NSC 3.1.1 Tinkhulumo taKhetsiwe timveta ayintfombatana lekhuliseke njani kuletheksthi lengenhla? Khetsa YINYE imphendvulo. A Lekhuliseke ngenhlonipho B Lekhuliseke ngebuvila C Lekhuliseke ngeludlame D Lekhuliseke ngetjwala (1) 3.1.2 Letheksthi yenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.1.3 Khetsiwe ukhatsatwa yini kuletheksthi lengenhla? (2) 3.1.4 Letheksthi ingadlaleka malula esiteji. Fakazela lombono ngemaphuzu LAMABILI. (2) 3.1.5 Khokha inkhulumo lekuletheksthi leveta kutsi Khetsiwe akafuni bukhosi butsatfwe nguNdvukutemphi. (2) 3.1.6 Bhala KUBILI lokwenta Khetsiwe afaneleke kuba yiNdlovukati yeBatfwa. (2) 3.1.7 Ngutiphi tizatfu betenta Khetsiwe angakujabuleli kahle kuba yiNdlovukati yesive seBatfwa? Nika TIMBILI. (2) 3.1.8 Ucabanga kutsi kungahloniphi emasiko asebukhosini kungaba nawuphi umphumela? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.1.9 Vusematfwa naye ubukeka anetinkinga takhe? Ucabanga kutsi ngutiphi leto tinkinga? (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 14 DBE/Lweti 2023 NSC 3.2 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F VUSEMATFWA: Wena-ke utsi ungabusa bani ulancele nje? Ucabanga kutsi awubonwa yini kutsi ulibhimbi lekutalwa? Inkhosi iyati kutsi indvuku uyibamba ngeliginjolo wena, futsi … NDVUKUTEMPHI: Lancele lincono kunesidzakwa! KHETSIWE: Yehlisani emavi bo! Bantfu labengcako bangate batsi 5 kutalele hlokohloko lini vele …? NDVUKUTEMPHI: Bindza wena? VUSEMATFWA: Ase ume kancane Khetsiwe, ucabanga kutsi angati lutfo lo! Lalela lapha mnaketfu, noma ngingaba sidzakwa, ngitalwa bukhosi. Ngitalwa yiNkhosatana yale ebukhosini 10 bemaLima kaMndzawe. Wena? Unyoko ngumuntfukatana nje bamvusa khona la etaleni. Ngeke- ke ubuhoshe bukhosi mfo nobe endza kucala kubabe watibula ngawe ngingakaveli. Akusho lutfo loko ngemisimeto yebukhosi, ingati yenu itsandza kuba lula! 15 NDVUKUTEMPHI: (Asatfukutsele agcwele imbita) H-he-e mfana! Utawufisa kutsi ngabe uwamitile lawo mavi! Angiva-ke? Longatsi ungetfuka ngamake? (Acuphe tindvuku takhe) Tsatsa takho-ke uvike sibone kutsi ingati lengelula iwushaya njani umzaca. 20 Phela sewuyihlohle emgodzini wayo nyalo! (Atitsatse Vusa, bavikisane. Kungakabiphi kuvakale phahla!) KHETSIWE: Hawu, Ndvukutemphi! Walubulala ludziwo lwami! NDVUKUTEMPHI: Seluphelile yini lubumba? (Anganaki achubeke avikise umnakabo) 25 KHETSIWE: Ndvukutemphi, ngulolu lenganikwa yiNdlovukati nayingemukela nyakenye! Ndvukutemphi sewulwephulile! NDVUKUTEMPHI: (Sewuyetfuka naye) Ngulolo kantsi? Pho bewungasho ngani? Nawe uluphetse dlakadlaka bo, nyalo buka se … VUSEMATFWA: Mine ngifuna kudla kwami la! 30 NDVUKUTEMPHI: Ase bamuve! Ungakhala ngetjwala ubona sesehlelwe yinhlekelele? (Abhekise kuKhetsiwe) Khetsiwe yenta taba bo utame kutfola lolunye khona lomuhla nje. KHETSIWE: Lolunye? Lomuhla? NDVUKUTEMPHI: Yebo, ngete ngalala nesinyama lesinjena. Tama bo! 35 KHETSIWE: Ngenteni nje Ndvukutemphi ngoba nawe uyati kutsi ... (Kukhulekele umuntfu emnyango) [Likhasi 10–11] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 15 DBE/Lweti 2023 NSC 3.2.1 Tinkhulumo taNdvukutemphi naVusematfwa tiveta luphi luhlobo lweludvweshu? Khetsa YINYE imphendvulo. A Ludvweshu lwasekucaleni B Ludvweshu lwangaphandle C Ludvweshu lwangekhatsi D Ludvweshu lwasemuva (1) 3.2.2 Vusematfwa bekabutsandza kakhulu tjwala. Caphuna umugca lofakazela loko kuletheksthi. (2) 3.2.3 Kukhatsateka kwaNdvukutemphi ngekufa kweludziwo kukhombani ngelwati lwakhe ngemasiko? (2) 3.2.4 Kuyangani kutsi Ndvukutemphi abe lapho kunaKhetsiwe naVusematfwa? (2) 3.2.5 Sizatfu sini lesenta Khetsiwe atfolakale emkhatsini wemphi yaNdvukutemphi naVusematfwa? (2) 3.2.6 Kufa kweludziwo etandleni taNdvukutemphi kukhombani? Chaza. (2) 3.2.7 Chaza kabanti ngekukhetfwa kwaKhetsiwe kutsi abe yiNdlovukati yesive seBatfwa. (2) 3.2.8 Ucabanga kutsi kungani umbhali walomdlalo afake umdlali longuTsembative kulomdlalo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2.9 Ngabe siphetfo saNdvukutemphi kulomdlalo besimfanele yini? Chaza ngalokugcwele. (3) SAMBA SESIGABA B: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 16 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA Kulesehluko, imibuto imayelana naletindzaba letimfisha letilandzelako:  'TJANI BUYAKHULUMA' – JJ Ncongwane  'SIPHANDLA' – JJ Ncongwane UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane Fundza lamatheksthi lacashunwe etindzabeni letimfisha LETIMBILI bese uphendvula imibuto lebutiwe kuleyo naleyo. Linani lemamaki laniketiwe kulowo nalowo mbuto liyinkhomba yebudze lobulindzelekile bemphendvulo yakho. CAPHELA: Phendvula imibuto lebutwe ngalamatheksthi LAMABILI, UMBUTO 4.1 NEMBUTO 4.2. 4.1 'TJANI BUYAKHULUMA' Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI G Kwenile lapha eceleni kwemgwaco lophuma edolobheni eNasipoti uye eBhabutini. Kunetjani belucunga ngala nangala kwemgwaco. Sebomile lotjani kwatise phela kutsi kusebusika. Kusika tjani ubutsengise bekukadze kungumsebenti wakhe Guduveni Masuku. Sewunesikhatsi lesidze atiphilisa ngalomsebenti. Uyabusika abente emakhenya abubeke tincunjana. 5 Angabubona kutsi sebunyenti, ucasha iloli imtfwalele bona ayobutsengisa. Njenganyalo-ke solo angene ekuseni lomdzala kukhala lisikela. Lapha ngaphasi kwesihlahla ubeke ligabha lakhe lemahewu. Solo ehliswe ibhasi lehamba ngensimbi yesihlanu ekuseni. Leyo bhasi itsatsa bantfu labahlala eBhabutini kepha basebenta eNasipoti. Naye-ke Guduveni ubamba leyo 10 bhasi afike ehle lapho asika khona tjani. Kulamalanga sewubusikela dvutane nelidolobha laseNasipoti. Kutsite ngetitfuba tensimbi yemfica, weva aphetfwe ngumchamo, wagaca lisikela lakhe lapha ecebeni, wacondza lapho angacitsa khona emanti. Uphetfwe ngumchamo nje ingani unatse kakhulu litiya ekuseni nakasuka ekhaya lakhe e-Extension 11. Kulelikhaya lakhe Guduveni, uhlala 15 naLaMaseko. LaMaseko ubukeka amncane kakhulu kuGuduveni ngemnyaka. Lena phela yindzawo lelapha eceleni kwelilokishi laseBhabutini. Lena indzawo yemadlangala kumbe imikhukhu. Linyenti lebantfu lelihlala lapha alisebenti. Njengato tonkhe tindzawo taloluhlobo, nalendzawo idvume kabi. Kuyantjontjelwana. Kuyagagadlelwana. Kuyangenelwana etindlini. 20 Ekuphatsekeni kwakhe-ke ngumchamo Guduveni, watfola umena wehlisa iziphu. Nakatsi emehlo suka, naso sidvumbu semfati wemlumbi longcunu embikwakhe. Wawuncamula khona lapho umchamo weca lamadze emagonso. Nguye loyo ahalakashela aklaya tiganga asacondze emgwacweni wesikontiyela. Ugijima nje lomdzala uhlaba inyandzaleyo. Ugijima ucalata 25 tonkhe tiganga. [Likhasi 102] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 17 DBE/Lweti 2023 NSC 4.1.1 Letheksthi yenteka kuyiphi indzawo? (1) 4.1.2 Ngabe letheksthi lengehla iveta yiphi incenye yesakhiwo? Khetsa YINYE imphendvulo. A Sicakacaka B Luvutfondzaba C Setfulo D Siphetfo (1) 4.1.3 Ngubani umlingisi logcamile kuletheksthi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.4 Kungani Gaduveni ashaye inyandza leyo? Sekela iphendvulo yakho. (2) 4.1.5 Bhala KUBILI lokufakazela kutsi Gaduveni angumlingisi lotsembekile ubhekise kulendzatjana. (2) 4.1.6 Ngekubona kwakho yini lebeyingenta Guduveni kumfanele kwekutsi kungaba nguye lowente lesigameko kulomlumbi. (2) 4.1.7 Bhala sifundvo ummango losifundza kulendzaba usekele ngalokwenteka kulendzatjana. (2) 4.1.8 Sigameko saleliNdiya sekubulala ufune kubhoca labanye ngabe siyakholweka yini? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.9 Ngabe lendzatjana iwulandzele yini umgomo wekubhalwa kwendzatjana ngekwelinani lebalingisi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.10 Ngabe uyavelana yini naGuduveni lokutsi atsi uyasita agcine sekasetinkingeni? Sekela ngemaphuzu LAMABILI. (2) NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 18 DBE/Lweti 2023 NSC 4.2 'SIPHANDLA' Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI H 'Lonyaka, ngifuna kugila tiga lapha emcudzelwaneni. Ngifuna kubashiya bonkhe. Sengikhatsele mine kushiywa belumbi yonkhe leminyaka. Lonyaka ngifuna kubakhomba bantfu kutsi natsi siyakwati kugijima.' Kusho Mankayi Sibandze losebenta lapha emayini yaseSheba. Phela vele Mankayi ngumgijimi lowatiwako lapha emayini. Ingani ngisho nakuletinye timayini 5 letifana naboBhonase nabo-Agnes, bayamati Mankayi Sibandze kutsi vele uyabashiya. Lapha emayini ugijimela licembu lebagijimi lelibitwa ngekutsi Timbabala. Imicudzelwano yekugijima leminyenti sewuke wayitsatsa umsa waSibandze. Lapha ekamelweni lakhe nje kulenga timendlela futsi kunetindzebe tekugijima lasake waklonyeliswa ngato. Kepha lomcudzelwano 10 lowatiwa ngekutsi yiJock of The Bushveld Half Marathon akazange asaphumelele kuwo. Buka-ke ngobe lomcudzelwano utsi unesizumbulu semali nje uphindze uhambisane nemklomelo wemoto leyi-Uno kuloyo lotawuphuma embili. Manje-ke Mankayi uyayidzinga sibili imoto intfo nje kute labozukana bekuyitsenga. Futsi nakangatfola lemoto yeluhlobo lwema-Uno 15 angajabula kabi. Phela sewutawukhona waSibandze nekugibelisa titfombi takhe. Phela tintfombi talamalanga timtsandza kabi umfana kumbe lijaha lelihamba ngemoto. Lijaha lelihamba ngemoto alitisomi nekutisoma. Limane limise nje imoto lapha eceleni bese livula lifasitelo litsi, 'Kunjani mntwana awufuni yini kutsi ngikukhiphe?' Hhawu ngaleso sikhatsi-ke intfombi ayibuti 20 nekubuta, ivele nje isho etulu. Sekulula kabi kuganwa tintfombi kulamalanga ikakhulu futsi nangabe usihlabani futsi udvumile njengaboMankayi. Tintfombi tidla lapha entsendzeni yesandla kuboMankayi. Mankayi Sibandze usebenta lapha emayini nje unemnakabo lohleti ekhaya longasebenti. Yena bekasebenta le emayini yaseMntsoli manje ngenca 25 yekutsi seyavalwa, waphelelwa ngumsebenti. Sewuneminyaka lesihlanu ahleti ekhaya. Buka-ke unemfati nebantfwana labondlako. Nekutsi baphile nje sebaphilela yena Mankayi ngobe naku usasebenta yena lapha emayini yaseSheba. Ngiko-ke lokunye bekukadze kwenta Mankayi kutsi afise kuwuncoba lomjaho. Mhlawumbe angatfola nabozukana aphosaphosele 30 umnakabo longasebenti. [Likhasi 56–57] 4.2.1 Caphuna umugca lokuletheksthi loveta kutsi Mankayi bebangamati kulemayini labesebenta kuyo kuphela. (1) 4.2.2 Lenkhulumo yaMankayi letsi 'Ngifuna kubakhomba bantfu' imveta angumuntfu lonjani? Khetsa YINYE imphendvulo. A Lotitsandzako B Lotikhonako C Lotihloniphako D Lotitsembako (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 19 DBE/Lweti 2023 NSC 4.2.3 Bhala KUNYE lebekwenta Mankayi afise kuncoba. (1) 4.2.4 Chaza ingcikitsi yalendzatjana ubhekise kuMankayi. (2) 4.2.5 Ngabe kukhona yini kuletheksthi lokwenta umfundzi afise kuchubeka nekufundza lendzaba yini? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.2.6 Lesiphandla sibenaliphi ligalelo kulendzatjana yonkhe? (2) 4.2.7 Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi tintfombi talamalanga tifuna bantfu labanetimoto labadvumile? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.2.8 Ucabanga kutsi Mankayi bekakholelwa kuyiphi inkholo? Sekela imphendvulo yakho ubhekise endzabeni yonkhe. (2) 4.2.9 Ngemaphuzu LAMABILI nguwuphi umlayeto umbhali lasedlulisela wona sitetsamelilwati ngalendzatjana? (2) 4.2.10 Siphetfo salendzaba ngabe sinayo yini ingwijikhwebu? Sekela imphendvulo yakho. (2) SAMBA SESIGABA C: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 20 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA D: TINKONDLO Kulesigaba, imibuto ibutwe ngaletinkondlo letilandzelako:  'LUSWETINDZINI' – SL Sigudla  'UTSI ANGENTENJANI' – VJ Nkwanyana CAPHELA: Phendvula imibuto ngato TOTIMBILI letinkondlo, UMBUTO 5.1 NEMBUTO 5.2. UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane 5.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. LUSWETINDZINI – SL Sigudla 1 Uchamukile njengenhlalayenteka, 2 Ntimakati letinziphokati, 3 Uwuhlahlil' angumbanekati, 4 Uwuvuli' uyimbomotsikati, 5 Ucondzil' ungatsikameteki, 6 Lewulikhetsile kulamanyenti, 7 Walibona likufanele swetindzini, 8 Hlwi…! Sewundiza khashane, 9 Ushaya sentfwala swetindzini, 10 Inhlitiyo ijabulile ngekhatsi, 11 Emuva le sematsambo, 12 Lewulikhetsile lihambela futsi, 13 Ematsambo ayawubonwa tintfutfwane 14 Umphefumulo ukhonjwe kulakaMkhatsi. [Likhasi 71] 5.1.1 Bunkondlo buni lobucindzetelwe emgceni we-1 newe-3? Khetsa YINYE imphendvulo. A Imvumelwanomkhatsini leyecako B Imvumelwanosigcino leyecako C Imvumelwanosicalo leyecako D Imvumelwanosicalo (1) 5.1.2 Bunkondlo buni lobudvwetjelwe emgceni we-5? Usho ngani? (2) 5.1.3 Hlobo luni lwebunkondlo lobusemgceni we-3? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.4 Hloboluni lweluchumano lolucindzetelwe kulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 21 DBE/Lweti 2023 NSC 5.1.5 Chaza kutsi sentakutsi lesisetjentiswe emgceni we-8, siletsa siphi sitfombe. (2) 5.1.6 Nika sizatfu lesenta kutsiwe lenkondlo lengenhla iyisonethi. (2) 5.1.7 Ucabanga kutsi yini ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.8 Ucabanga kutsi sonkondlo abesho kutsini ngalomugca longentasi? 'Lewulikhetsile lihambela futsi.' (2) 5.1.9 Ngabe sihloko salenkondlo sicambeke kahle yini? Sekela imphendvulo yakho. (2) NA 5.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. UTSI ANGENTENJANI? – VJ Nkwanyana 1 Ucancatsel' enhlok' awuboniswa ngumuntfu, 2 Ulok' uchwensa njal' usichwensi, 3 Uyenyenya selitsambem' ungabonwa nangetinjongosi, 4 Watiwokota sitfongwana tabhabhalala, 5 Watitsel' ekhatsi wakhandza leyo mimoya, 6 Isabhakuta kubogucasithandaze 7 Kuphangelwan' emaphupho lamnandzi, 8 Bashwileka tinwele lapho bakuva, 9 Ungcingca ngesibhakadza selunyawo, 10 Wabatful' etulu wababeka phasi, 11 Wawutewufulela kutikhwama nakutikhwanyana, 12 Ubatfulele phans' ubahoshe njengensango. 13 Lijabhane lelijabhalata ngelutsandvo, 14 Lebangicoshela bumnyama baletsa 15 Kukhany' engcondvweni lapho bengibhukusha, 16 Esitibeni sebuvila bangihloma sikhali, 17 Lengitakusijijimet' esifubeni sebuvila, 18 Lesifuba sakho lesinjengesicoco. 19 Lapho ngingenw' emagons' ekubaleka, 20 Ungete wangikhandza kodvwa ngisidvuli, 21 Lesitawukhokh' emagonso njengemvundla, 22 Lesi sikhatsi lenginabalele kuso, 23 Anginaye lotangititimisela sona, 24 Afik' asindlale njengendvwangana, 25 Lapho bekacambalalisw' emalunga, 26 Etintsangeni tekugcina lapho bafoliswa, 27 Njengabhatat' ekujuleni kwetinhlabatsi, 28 Asewume ngemafufunyan' uyangesabisa, 29 Awusuy' umngani wekwesaba njengenunu. [Likhasi 43–44] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 22 DBE/Lweti 2023 NSC 5.2.1 Emagama lacindzetelwe emgceni we-2 aletsa buphi bunkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.2.2 Sonkondlo abeshoni ngalencenye ledvwetjelwe kulomugca longentasi? 'Watitsel' ekhatsi wakhandza leyo mimoya' Khetsa YINYE imphendvulo. Watfola bantfu ... A basaphila. B bakhuluma. C bafile. D bakhala. (1) 5.2.3 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Usho ngani? (2) 5.2.4 Bunkondlo buni lobusemgceni we-14 newe-15? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.2.5 Khokha umugca lonesifaniso endzimeni ye-2 uwubhale phasi bese uyasidvwebela. (2) 5.2.6 Chaza kabanti ngekwakhekha kwemigca lesendzimeni ye-3 kulenkondlo. (2) 5.2.7 Sonkondlo bekakusiphi simo semoya nakabhala lenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.2.8 Ucabanga kutsi bekuyini inhloso yasonkondlo yekusibhalela lenkondlo lengenhla? (2) 5.2.9 Tigebengu letifana nalesi lekukhulunywa ngaso kulenkondlo tiwuhlukumeta kanjani ummango? Bhala KUTSATFU. (3) SAMBA SESIGABA D: 35 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all