Skip to content

siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question papersiSwati FALGrade 12202313 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2023 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa la-2 Leliphepha linemakhasi la-13. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2023 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi (40) 2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 3. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA. 4. Dvwebela ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 8. Kwehlukaniswa kwesikhatsi: SIGABA A: Emaminithi la-50 SIGABA B: Emaminithi la-20 SIGABA C: Emaminithi la-50 9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A UMTIMBA LOMKHULU 1 Kuba nesisindvo lesikhulu kakhulu semtimba kungakubangela tifo kubuye kucedze nekutetsemba. Nkhosatana Jacinta Kekane uchaza kutsi kuba nesisindvo semtimba lesikhulu ngalokwedlulele kutsi ube nemtimba lomkhulu kwedlula iminyaka yakho nebudze bakho. Utsi sikalo semuntfu sibalwa ngekutsi kubalwe sisindvo sakhe ngekwemakhilogramu bese 5 siphindvwa ngebudze bakhe. Utsi sikalo lesilingene ngulesisemkhatsini we-18.5 ne-24.9. 2 Lokunye lokuchazwa nguNkhosatana Jacita longabuka ngako kutsi unemtimba lomkhulu nobe cha, kubuka bukhulu belukhalo lwakho, utsi emadvodza akukafanele kutsi abe nelukhalo lolwengca emasentimitha 10 la-102 bese labasikati kufanele bangengci emasentimitheni la-88. Utsi nangabe lukhalo lwedlula lapho kuchaza kona kutsi unesisindvo semtimba lesingetulu kwalesifanele. Nkhosatana Jacinta utsi tinyenti tintfo letibanga kutsi umuntfu abe nesisindvo lesingetulu kwaleso lesifanele. Utsi kudla kudla lokunyenti kwedlula lizinga lekutivocavoca kungakwenta 15 ukhuluphale ngalokwecile. Lokunye lokubanga sisindvo lesingetulu kubangwa lufuto. 3 Umtimba lomkhulu ngalokwecile unetinkinga letinyenti, kakhulu ebantfwini labasha. Kulesikhatsi lesiphila kuso bantfu labasha banekuhlushwa yimikhuba leminyenti lebayentako lengahambelani netemphilo. Lokunye, 20 kunaka kakhulu indlela lebabukeka ngayo nesisindvo semitimba yabo. Labanye batfolakala bafakwa bontsanga yabo kuma-Social Media ngobe babukeka babadzala ngenca yebukhulu bemitimba yabo. Loko kuhlekwa kwabo kubangenisela tifo letinyenti njengekucindzeteleka kwengcondvo, High Blood netifo tenhlitiyo. Sonhlalakahle longumake Ann Rennie utsi 25 lokukhuluphala ngalokwecile kwebantfu labasha kubenta bafune kwehla masinyane kepha bati kutsi kwehla akusiyo intfo lelula, kutsatsa sikhatsi lesidze. Loko kubenta batibone sebangasiyintfo yalutfo emmangweni nakubangani babo. Umphumela wekutiva njalo ungabenta bafune nekungenela imikhuba lemibi lengafaka imphilo yabo engotini. 30 4 Bantfu labasha labanyenti batfolakala batihlanganisa nebangani lababi ngobe bafuna kwemukeleka bavale lendlela lebativa ngayo ngemitimba yabo. Loku kungabaholela ekutifakeni ebudlelwaneni lobungasibuhle, batitfole sebahlukumeteka ngekwemtimba. Labanye batfolakala bahlukumeteka nangekwemoya bagcine bangenele nemikhutjana lemibi 35 yekunatsa tjwala, badle tidzakamiva. Nkhosatana Jacinta uchaza kutsi labanye nasebahlulekile kwehlisa sisindvo semtimba bagcine bahlushwa tifo tematsambo babuye babe nekucidzeteleka kwekuphefumula. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2023 NSC Labanye bagcina bangakhoni kutihambela nekutigezela. Utsi kwehlisa bukhulu bemtimba akukho malula kepha kungenteka nangabe ulandzela 40 imitsetfo lefanele. 5 Lokubalulekile kutsi kufanele utsatse tincumo letimalula lotawukhona kutilandzela ubuye utihloniphe. Utsi kubalulekile kutekhuta ugcile kuloku lofuna kukusebentisa lokutakwehlisa bukhulu bemtimba. Nawungabuka loko, ulandzele kahle nemitsetfo lefanele, kungaletsa imiphumela 45 lelindzelekile nemphilo lemnandzi lapho ungeke ube nemahloni ngemtimba wakho. Tinyenti tintfo lativetile, njengekuya ejimini umtimba ungehla, futsi nangabe ungenayo imali yekubhadala ejimini, ungacala ngaloko lonako lokushiphile njengekutivocavoca wena ngekwakho, wente emaskwatsi, emaphushaphu, kuzuba intsambo nekuhamba etindzaweni 50 letikhuphukelako naletehlelako. Loko kutakujulukisa ukhone kukhokha emanti langadzingeki emtimbeni. Kubalulekile nekujoyina lamanye emacembu lajimako ngobe uyakhutsateka nawubona kutsi bakhona labanye labanenkinga yekukhuluphala njengawe. 6 Kidibone losebenta ngako kutivocavoca unconota kutsi nawucala kujima 55 kufanele ungasakuyekeli ngisho sewehlile ngemtimba chubeka kute uvimbele kukhuluphala. Kubalulekile kudla nekudla lokunemphilo lokuhambisana nemtimba nengati yakho nekuhlala kuluhlobo lwekudla lokuhambisana nawe. Loko kungakusita kuncoba tintfo letinyenti ngesikhatsi sinye. 60 7 Jacinta utsi kudla lokunemafutsa nashukela lomnyenti kufanele kungadliwa kakhulu. Lokunye lokungasita ekwehliseni umtimba kunatsa emanti lanele ngelusuku, njengekunatsa emalitha lamabili emanti, kunganatsi kakhulu tjwala, ubuye ulale emahora la-8 ngebusuku kute umtimba usebente kahle. 65 8 Ugcina ngalelitsi; 'tiphekele kwakho kudla ngendlela lefanele, usebentise netitsako letihambisana nengati yakho. Ungadli kudla lokutsenga kuphekiwe onkhe emalanga ngobe nako kuyakhuluphalisana.' [Itsetfwe ku-Move likhasi 50 yahunyushwa] 1.1.1 Bhala KUBILI lokubalwe endzimeni ye-1 lokungaba nguphumela lomubi wekuba nemtimba lomkhulu. (2) 1.1.2 Nawufundza letheksthi lengenhla sikalo semtimba lesilingene ngulesingakanani? (2) 1.1.3 Endzimeni ye-2 kutsiwa yini longabuka ngayo kubona kutsi sisindvo sakho sesingetulu kwaleso lesilingene? (2) 1.1.4 Bhala KUTSATFU lokuvetwe endzimeni ye-5 longakwenta nangabe ufuna kwehlisa sisindvo semtimba wakho. (3) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2023 NSC 1.1.5 Bantfu labasha bahlukumeteka ngayiphi indlela kulesikhatsi sanyalo ngekwendzima ye-3? (2) 1.1.6 Lokuhlukunyetwa kwelusha ngekufakwa kuma-Social Media kunawuphi umtselela etimphilweni tabo? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 1.1.7 Nguyiphi imikhutjana leyingoti bantfu labasha labatifaka kuyo nabafuna kwemukeleka ebanganini babo? Bhala KUTSATFU. (3) 1.1.8 Sizatfu sini lesenta kutsiwe kumele uchubeke nekutivocavoca ngisho sisindvo semtimba wakho sesehlile? (2) 1.1.9 Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi kubalulekile kutiphekela kudla kwakho? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.10 Ucabanga kutsi bangasitwa kanjani labo labanemitimba lemikhulu ngekwelufuto lwebatali? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.11 Ngutiphi tifundvo lesititfola ngekufundza letheksthi lengenhla? Bhala TIMBILI. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2023 NSC 1.2 Bukisisa lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B [Itsetfwe: www.google.com] 1.2.1 Nguliphi libhizinisi longalivula ngaloku lokuvetwe kulesibonwa? (1) 1.2.2 Khetsa KUNYE kuloku: Kutsiwa yini lokukunombolo ye-1? A Ipiyano B Ikhalikhuletha C Matsangeni D Ithebhulethi (1) 1.2.3 Bhala BUNYE buhle bekusebentisa lokukunombolo ye-2 ne ye-3. (2) 1.2.4 Ngekubona kwakho ngubuphi bungoti lobungadalwa kusetjentiswa kwe-earphone. (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi bese uyayifinyeta uvete emaphuzu LASIKHOMBISA lamayelana nekuhlonipha likhishi lasemsebentini. CAPHELA 1. Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama LANGENGCI kula- 60. 2. Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7. 3. Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye. 4. Sebentisa emagama AKHO. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake kubakaki. ITHEKSTHI C LIKHISHI LASEMSEBENTINI Likhishi lasemsebentini lapho usebenta khona kumele libekelwe imitsetfo lecinile futsi letawuhlonishwa ngobe kuyindzawo lesetjentiswa bantfu labanyenti labahlukene. Kubalulekile kuligcina lihlobile ngobe kulamanye emahhovisi likhishi kuba yindzawo lapho basebenti batfola khona lithuba lekuhlala bakhulume ngetindzaba leticondzene nabo hhayi temsebenti. Umcashi kufanele abeke imigomo nemibandzela letawulandzelwa basebenti kute kungamoshwa indzawo lekudlelwa kuyo. Minyenti imitsetfo lengabekwa ngumcashi kunakekela likhishi lasemsebentini njengendzawo lesetjentiswa nguwonkhe umuntfu losebenta khona. Caphela kutsi uma ufaka kudla ku-microwave uyakumbonya kute kungavakali liphunga futsi kungacitseki kungcolise le-microwave. Sula imicrowave ngendvwangu lehlobile nawuyingcolisile uyishiye ihlantekile kute nalabanye bayisebentise ngekukhululeka. Ungashiyi titja esinkini kuvimbela liphunga lelibi lelingaphazamisa labanye netimphungane letingagcwala ngenca yekungcola kwetitja takho. Nawuphatsekile khwehlelela ekudzeni nekudla kwalabanye lenisebenta nabo ngobe kudla kungangenwa ngemagciwane nigcine senigula nonkhe. Nakwentekile wativa uphatsekile kakhulu lokuncono kuhlala ekhaya ute ululame. Hlonipha ifriji yasemsebentini ngekutsi ungashiyi kudla kwakho sikhatsi lesidze kuze kubole bese kunukela labanye bantfu. Kutsatse ukucitse wena mnikati. Lokunye lokubuye kube yinkinga lokugcine kuletsa kungevani, kubambana nekudla kwebantfu. Cinisekisa kutsi awukutsintsi kudla kwalabo losebenta nabo ngobe akusiko kwakho. Akukadzingeki kutsi umcashi ate abhale lipheshana lelitsi, 'ungakutsintsi kudla kwemuntfu, kuhloniphe, ungakudli.' Nawufaka lokutsite efrijini cinisekisa kutsi uyabashiyela labanye sikhala sekutsi nabo bafake labafuna kukufaka. Kungatfolakali sekugcwele kudla kwakho kwangatsi lefriji yakho kuphela. Nayingalandzelwa ngibo bonkhe basebenti lemitsetfo, kungaba nekuvana emahhovisini lamanyenti futsi bantfu bahloniphane bacabangelane. [Itsetfwe ku-Ilanga Likhasi 18 yahunyushwa] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2023 NSC SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 3: SIKHANGISI Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D SINKHWA SAKADLULELA Phutfuma! Phutfuma! Batsi livila lidla buvila balo. 1. Sitfolakala esitolo sakaDlulela eDayizenza kuphela. 2. Bantfwana bangadla sona abaphindzi balambe. 3. Phela sinkhwa nabhotela bunandzi bodvwa. 4. Ungatsenga sinye utfola emabhanisi mahhala hha. Asitfolakali ngemphelasontfo nangemaholide. Ungasishayela kuletinombolo: 013 751 6865/082 799 6822 [Itsetfwe: www.google.com] 3.1 Yini umsebenti walenkhulumo ledvwetjelwe kulesikhangisi? (1) 3.2 Lencenye lecindzetelwe kulesihloko salesikhangisi ikhombani? (1) 3.3 Umusho we-1 kulesikhangisi, uluhlobo luni lwenkhulumo? (1) 3.4 Khetsa YINYE imphendvulo kuleti. Lamagama labhalwe acindzetelwa emshweni we-2 abitwa ngekutsini? A Bomabitwafanana B Bomcondvomnyenti C Bomahambisana D Bomcondvofana (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2023 NSC 3.5 Bhala loko lokulesikhangisi lokungaba yinkinga kubatsengi. Usho ngani? (2) 3.6 Kungani sitsi lenkhulumo lebhalwe ngalokutjekile iyahhunga? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.7 Utsini umbono wakho ngalenkhulumo lelandzelako? Bantfwana bangadla sona abaphindzi balambe. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 10 DBE/Lweti 2023 NSC UMBUTO 4: IKHATHUNI Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E IFREYIMU YE-1 IFREYIMU YE-2 Hawu! sewungaze Uyati kutsi mine ukhulume kanjalo. angivani Phela wena sewafana Ngiyacolisa ngisuke nemsindvo nemnaketfu lomkhulu. ngaba ngumfati ngisibindzi. njengawe, phela yenu ayipheli. [Itsetfwe: www.google.com] 4.1 Leligama lelibhalwe ngalokwehlukile kulenkhulumo leseFREYIMINI ye-1 likhombani ? (1) 4.2 Bhala umusho ngeligama lelidvwetjelwe leliseFREYIMINI ye-1. (2) 4.3 Khetsa YINYE imphendvulo. Ngulonjani umuntfu losibindzi? A Ngulokhuluma kakhulu. B Ngulogula kakhulu. C Ngulotsetsa kakhulu. D Ngulothule kakhulu. (1) 4.4 Catsanisa lokwenteka eFREYIMINI ye-1 nalokwenteka eFREYIMINI ye-2. (2) 4.5 Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi lekhathuni itsatsa luhlangotsi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.6 Lenkhulumo lebhalwe ngalokutjekile leseFREYIMINI ye-2 iyitsintsa ngayiphi indlela imiva? (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 11 DBE/Lweti 2023 NSC UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F KUCOSHWA EMSEBENTINI 1 Kucoshwa emsebentini ungakakulindzeli kuletsa kudideka kubatali labasakhulisa babuye bafundzise bantfwana. Batali batitfola banenkinga yekutsi batawutsatsani bayihlanganise nani nakumele bondle imindeni yabo. Kubalulekile kutsi bacashi basibukisise simo sekucosha sisebenti ngendlela lengakafaneli ngobe kungababangela tinkinga 5 tekumangalelwa etihlanganweni letimela basebenti letifana ne-CCMA. 2 Tinyenti tintfo letenta kutsi umuntfu acoshwe emsebentini angakaniketwa nelitfuba lekutilungiselela. Kungaba yinkinga yekutsi inkampani ititfole isesimeni lesingasisihle ngekwetimali bese kudzingeka kutsi yehlise linani lebasebenti. Labanye basebenti 10 bacoshwa ngobe bangawenti kahle umsebenti wabo. 3 Tonkhe letinhlobo tekuyekelisa basebenti emsebentini tinemitsetfo lekufanele ilandzelwe ngembi kwekutsatsa sincumo. Umcashi kufanele afundzisise imitsetfo yenhlangano levikela basebenti i-CCMA ngobe angatitfola alahlekelwa imali lenyenti. Ngembi kwekuyekelisa umuntfu 15 umsebenti umcashi akente konkhe lokufanele kuvikela kulahlekelwa imali ngembi kwekutsatsa sincumo lesiphambene nemtsetfo. [Itsetfwe ku-Skyways, likhasi 44 yahunyushwa] 5.1.1 Shano kutsi leligama lelidvwetjelwe kulomusho limeleni. Nakumele bondle imindeni yabo. (1) 5.1.2 Bhala lomusho longentasi bese ufaka sihlanganiso lesifanele. Labanye basebenti bayacoshwa. Basebenti abawenti kahle umsebenti wabo. (1) 5.1.3 Phindza ubhale lomusho longentasi bese unciphisa ligama lelidvwetjelwe. Umcashi angatitfola alahlekelwa yimali. (2) 5.1.4 Shano kutsi letelulo tesento letidvwetjelwe kulemisho lengentasi tisivetela muphi umcondvo? (a) Kubatali labasakhulisa bantfwana. (1) (b) Tinyenti tintfo letenta kutsi umuntfu acoshwe emsebentini. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 12 DBE/Lweti 2023 NSC 5.1.5 Sebentisa sakhi sekuphika 'nga …' emshweni longentasi. Bacashi ababukisise simo sekucosha sisebenti. (2) 5.1.6 Leligama letsi i-CCMA lisifinyeto nobe liyi-akhronimi yini? Usho ngani? (2) 5.1.7 Tsatsa sabito lesicindzetelwe endzimeni ye-3 usisebentise emshweni lotakhele wona. (2) 5.1.8 Sebentisa sandziso sesimo lesisendzimeni ye-2, emshweni lotakhele wona. (2) 5.2 SITFOMBE Fundza lesitfombe bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI G Mandla yekela Ngiyesaba kucela. kudzedzesa. Ngete Angeke ngisakhala ngakunika leliapula. utongipha? [Itsetfwe: www.google.com] 5.2.1 Bhala luphawu lolufanele kulomusho lolandzelako. Ngete ngakunika leliapula. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 13 DBE/Lweti 2023 NSC 5.2.2 Khetsa YINYE imphendvulo kuleti. Libito 'Mandla' liluhloboluni lwelibito? A Libitomvama B Libitombici C Libitongco D Libitogcogca (1) 5.2.3 Bhala lomusho ube sesikhatsini lesitako. Ngiyesaba kucela. (2) 5.2.4 Sebentisa sento 'khala' emshweni sibe sendleleni lesalibito. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all