Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 12202312 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2023, 12 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2023 TICONDZISO TEKUMAKA T EMAMAKI: 70 Leticondziso Tekumaka Tinemakhasi la-12 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 2 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka TICONDZISO TEKUMAKA  Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA.  Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa.  Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele ticondziso tekumaka.  Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.  Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 3 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA A: INOVELI UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini 1.1 1.1.1 Abesakhotseme Sobhuza wekucala/Phela abesalandzele boyisemkhulu boNgwane.√ (1) 1.1.2 A/ Betitine.√ (1) 1.1.3 Kubaluleka kwebukhosi abekwati ngalokuphelele/bekangumake waMswati/ naye watalelwa ebukhosini. (Kubili kwaloku) √√ (2) 1.1.4 Isetfulo ngobe yendlalela lokutawenteka endzabeni lokufaka ekhatsi inkinga yekubangwa kwebukhosi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile. √√ (2) 1.1.5 Ludvweshu lwangaphandle ngobe iveta kungevani ekhatsi kwaMswati nebanakabo.√√ (2) 1.1.6 Ngumbango webukhosi ngobe Mswati nebanakabo bayalwa babanga bukhosi njengobe uyise asakhotseme. √√ (2) 1.1.7 Sobhuza wekucala ushiye sive sinekuthula nelutsandvo kantsi lenkhulumo ichaza kutsi sebafuna sive sihlukane kube nekungevani. √√ (2) 1.1.8 Injongo bekungukutsi Somcuba nguye bekanemoya lomubi lotawukhona kugcugcutela kulwa ekhatsi kwaMswati nebanakabo. (Timphendvulo titawehluka). √√ (2) 1.1.9 Umphumela wabo kutawuba kuhlaselwa babulawe nguMswati ngobe bangaketsembeki kuye njengebanakabo. √√ (2) 1.1.10 Siphetfo salendzaba besingakalindzeleki ngobe banakaboMswati behluleka kumehlula/besingakalindzeli kubona tive lakhelene nato atehlula/kubona inkhosi ibusa kute kube sekugcineni kwenoveli/kubona Mswati atibambela imphi matfupha. Labatawutsi bebasilindzele batawesekela ngekuphawula ngekuhlakanipha kwaMswati ekuhleleni nasekusebentisaneni netindvuna nemabutfo akhe/bunyenti bemabutfo akhe/emandla emphi yaMswati. (Timphendvulo titawehluka). (Kubili kwaloku)√√ (2) 1.2 1.2.1 C/Ngwenyama √ (1) 1.2.2 Bekayinhloli yaMswati wesibili.√ (1) 1.2.3 Tikhuba uvetwe njengemlingisi lotsembekile/unesibindzi ngobe Mswati utsembe yena kuletindvuna takhe/uhlakaniphile ngobe uyakhona kubonisa Mswati alalele. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 4 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka 1.2.4 Simonhlalo sekuhlalisana asisikahle kuyaliwa Mswati sewutfumele imphi yakhe kwekutsi ihlasele emabutfo ebanakabo. √√ (2) 1.2.5 Kuliphutsa ngobe kwehlulwa emabutfo akaMahamba ngobe kutsi kwalala emajaha lamanyenti lanemandla ngenca yekuswela emasu emphi. √√ (2) 1.2.6 Sigodzi sakaMahamba siphetfwe nguSomcuba nguye lobekahola boFokotsi naNdlela ekuhleleni kususa Mswati esihlalweni/kuyatiwa kwekutsi esikhatsini lesinyenti kuhlanganyelwa khona. √√ (2) 1.2.7 Kungobe Sicobolonjwane utse akakatfoli lutfo manje kucatjangwa kwekutsi kungenteka lapho bakhonakhona bahlomile balindze kugadla. √√ (2) 1.2.8 Sihloko sitsi, 'Kwasha Tikhotsa', lokwenteka kuletheksthi Kwashiswa yonkhe imiti lebeyikhona kuleyo ndzawo. Kwashiswa tonkhe tikhotsa lebetikhona kuleyo ndzawo kukhombisa (2) kuhambelana. √√ 1.2.9 Umuntfu lofuna kuwisa umbuso ungabuseki siphetfo sakhe siba buhlungu. Kuhle kwenetiswa nguloko lonako/Kusebentisana nebantfu lebasuke bangaphasi kwakho kuyasita. √√√ (3) [35] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 5 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane 2.1 2.1.1 C/Esikolweni. √ (1) 2.1.2 Ngumuntfu longeva, lowenta tintfo letingatsandzeki ebantfwini. √ (1) 2.1.3 Isivetela simo sekubambisana nekusebentisana ekukhuliseni nasekufundziseni bantfwana ngobe umntfwana bekajeziswa esikolweni nasekhaya nangabe agangile. √√ (2) 2.1.4 Sigameko sekushisa umuti wamkhulu wakhe lesikhomba kutsi ukhula nje uhlala naye. √√ (2) 2.1.5 Kushaywa kwaSimon kusivetela kutsi lendzaba yenteka esikhatsini sakudzala lapho bafundzi bangenawo emalungelo nabagangile bashaywa etikolweni.√√ (2) 2.1.6 Bangafundziswa ngekubaluleka kwemalungelo ebantfu labasikati/ bangalulekwa ngekwengcondvo ngenhloso yekulungisa similo. √√ (2) 2.1.7 Kusenteka ngobe bafundzi balomuhla nabo ubatfola bancintisana ngetifundvo tabo etikolweni, umfundzi advume ngaloko lokuhle noma lokubi lakwentako esikolweni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√ (2) 2.1.8 Kumveta angumuntfu lonakekelako ngobe bekafuna kubona bonkhe bafundzi baseMvongotsini baphumelele etifundvweni tabo, ngiko atinika sikhatsi sekuhlola tincwadzi tabo entela kubakhutsata. √√ (2) 2.1.9 Hulumende ubatfolela tikolo temfundvo lephakeme/Ubanika imifundzate/Ubaklomelisa ngabongcondvomshini/Ubanika imali yekutiphilisa emanyuvesi tinyanga tonkhe/Labanye abaklomelise ngetimoto. (Kutsatfu kwaloku) √√√ (3) 2.2 2.2.1 A/Kumhlonipha. √ (1) 2.2.2 Imbangela yekukhatsateka kwakhe kutsi Mshumayeli umshiya yedvwa sewutawunakekelwa ngubani. √ (1) 2.2.3 Kungobe Mabhunu uticabangela yena yedvwa akanandzaba nalomunye umuntfu futsi ubhema nensango. √√ (2) 2.2.4 Sento sekucocisana bakhulumisane ngenhlonipho nangemoya wekuvana babuye bahlekelele kanyekanye bobabili. √√ (2) 2.2.5 Sizatfu sekutsi yena naKhanyisile vele sebayatsandzana futsi umtsembise kumshada nasacedze sikolo. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 6 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka 2.2.6 Kufuna kubona kutsi Mshumayeli utakwenta yini loku lakutsembisa Gogo Finishi kutsi utawubuya afundzile amakhele nendlu angamlandzeli bositjuzimi.√√ (2) 2.2.7 Timphendvulo titawehluka: Labavumako batawutsi: basekhona ngobe uyababona bantfwana bahamba bayofundza babuye bakhe imiti yebatali babo babondle. Labaphikisako batawutsi: Abasekho ngobe batsi bangafundza babe nemali batibone sebancono kunebatali babo babashiye bahlupheka bona bachubeke nekuphila kahle.√√ (2) 2.2.8 Sibafundzisa kutsi kubalulekile kutsatsa umfati lokhuliswe ngendlela lekahle lotawukhona kuphila nalabanye bantfu angababukeli phansi. √√ (2) 2.2.9 Ngumlayeto lotsi sibonakekela bantfu labadzala labasikhulisile sisebantfwana sibahloniphe ngasosonkhe sikhatsi. √√ (2) 2.2.10 Taba yimphumelelo ngobe Mshumayeli wacedza kufundza, wasebenta njengekusho kwakhe, wabuye wakha indlu wahlala naGogo Finishi wamnakekela. √√ (Naleminye imibono yamukelekile) (2) [35] SAMBA SESIGABA A: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 7 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA B: UMDLALO UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa 3.1 3.1.1 A/Lekhuliseke ngenhlonipho.√ (1) 3.1.2 Sikhatsi sakudzala ngobe intfombi letawuba yiNdlovukati yesive iyakhetfwa inkhosi ayitikhetseli umuntfu lemtsandzako. √√ (2) 3.1.3 Khetsiwe ukhatsatwa kutsi Vusematfwa uloku unatsana netjwala kantsi emalanga ekubekwa kwenkhosi sewasondzele kantsi naNdvukutemphi ububukile lobukhosi.√√ (2) 3.1.4 Badlali babili kuphela/Bayatikhulumela/Akunamnyakato lomkhulu longavimbela kudlaleka kwayo/Akunatihibe. (Kubili kwaloku) √√ (2) 3.1.5 Ngiyabona awutiboni kahle tintfo wena. Sibhekene nemtfwalo lomatima wekutsatsa bukhosi kepha wena ngatsi awunandzaba noma bungaya endlini yakaboNdvukutemphi √√ (2) 3.1.6 Bekawati emasiko nemihambo yesive seBatfwa/Bekayintfombi letiphetse kahle/ Bekakhona kutikhulumela abeke imibono yakhe. (Kubili kwaloku)√√ (2) 3.1.7 Sekutsi akakanikwa litfuba lekutikhulumela/Kutawufanele ashade nemuntfu langamtsandzi ingce nje nakakhetfwe waba yinkhosi/ Kuphatsa bukhosi nemuntfu longenaso similo lesihle. (Kubili kwaloku) √√ (2) 3.1.8 Kungaba nemphumela lomubi njengobe naNdvukutemphi agcine afile ngekungahloniphi emasiko nemihambo yesive seBatfwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)√√ (2) 3.1.9 Inkinga yekwesaba kulahlekelwa bukhosi ngobe naNdvukutemphi uyabufuna nekungati kutsi ekugcineni ngubani loyawukhetfwa abe yinkhosi yeBatfwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)√√ (2) 3.2 3.2.1 B/ Ludvweshu lwangaphandle.√ (1) 3.2.2 Mine ngifuna kudla kwami la! Lomugca ukhombisa indlela lekabutsandza ngayo tjwala. √√ (2) 3.2.3 Kukhomba kutsi ungumutfu lowanakisisako emasiko/wesaba emashwa. √√ (2) 3.2.4 Ndvukutemphi bekamikise umlayeto lobuya kuMbiba lebafuna bobatsatfu eMlandvweni.√√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 8 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka 3.2.5 Sizatfu lesenta Khetsiwe atfolakale emkhatsini wemphi yaNdvukutemphi naVusematfwa kutsi nguye lokhetselwe kuba yiNdlovukati yesive. √√ (2) 3.2.6 Kukhomba kutsi Ndvukutemphi angeke vele abutfole bukhosi nobe angabulwelwa njani ngobe yonkhe intfo lekayitsintsako iyonakala. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 3.2.7 Kungobe Khetsiwe ayintfombatana lebeyitiphetse kahle, anesibindzi futsi akhona nekutikhulumela angentiswa tintfo kalula. Loko bekutamenta kutsi abe ngumake wesive locotfo. √√ (2) 3.2.8 Ufuna kugcamisa similo saKhetsiwe neMbiba kutsi akukho longakwenta ebumnyameni kungaphumeli ngaphandle. Imbiba yakhulelisa kungati muntfu kepha kwagcine kuvelile njengobe sibona kufika kwaTsembative ebukhosini beBatfwa. √√ (2) 3.2.9 Besimfanele ngobe Ndvukutemphi bekangabahloniphi labanye bantfu bekadzelela, agcwele ludlame, abukela bantfu phasi, angayihloniphi imihambo nemasiko esintfu. Ngiko lokwenta agcine afile angakabutfoli nalobukhosi bekabufuna. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√√ (3) SAMBA SESIGABA B: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 9 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane 4.1 'TJANI BUYAKHULUMA' – JJ Ncongwane 4.1.1 Yenteka eceleni kwemgwaco lophuma edolobheni eNasipoti uye eBhabutini. √ (1) 4.1.2 C/Setfulo.√ (1) 4.1.3 NguGuduveni ngobe letheksthi imayelana ngaye. √√ (2) 4.1.4 Bekafuna lusito ngobe ubone sidvumbu semfati wemlungu √√ (2) 4.1.5 Akazange abaleke ashiye lesidvumbu waya kuyocela lusito kufonela emaphoyisa/wabambisana nemaphoyisa kwate kwaba ekugcineni ngelicala langalati.√√ (2) 4.1.6 Ngulendzawo lahlala kuyo ngobe idvume kabi ngekubulala nangekudlwengula.√√ (2) 4.1.7 Sifundvo kutsi ayikho intfo longayenta ekusitsekeni ingaphumeli ngaphadle. LiNdiya labulala lomfati wemlumbi lilodvwa kodvwa kwagcina kuphumele ebaleni √√ (2) 4.1.8 Siyakholweka ngobe emmangweni bakhona bantfu labasemajele ngemacala labangawati.√√ (2) 4.1.9 Lendzatjana iwulandzele ngobe balingisi bayo abengci kulabasihlanu, inalabatsatfu kuphela√√. (2) 4.1.10 Ngiyavelana naye ngobe watfwala licala langalati/akasakhoni nekusebentela umndeni wakhe/utsatselwa emakhadi asebhange nephasipoti/akasakhoni nekulala kahle ufikelwa ngemaphoyisa amhlukumete ngemibuto. (Kubili kwaloku)√√. (2) 4.2 'SIPHANDLA '– JJ Ncongwane 4.2.1 Ingani ngisho nakuletinye timayini letifana naboBhonase nabo- Agnes bayamati Mankayi Sibandze.√ (1) 4.2.2 D/Lotetsembako. √ (1) 4.2.3 Ngulesizumbulu semali/bekafuna kusekela umnakabo ngobe angasebenti/kutawuwina lemoto atewukhona kutfola tintfombi ngayo. (Kunye kwaloku) √ (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 10 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka 4.2.4 Ingcikitsi yalendzatjana kungatsembeki. Mankayi ukhombise kungatsembeki ngobe benta bucili nemnakabo kute baphumelele kulomcudzelwano. √√ (2) 4.2.5 Kufisa kwati kwekutsi ngemphela Mankayi utawubehlula njani labelumbi njengobe kuhlala kuphumelela bona.√√ (2) 4.2.6 Sente batfola kwekutsi akusuye Mankayi lophumelele ngumnakabo ngobe yena bekete siphandla) √√ (2) 4.2.7 Kuliphutsa ngobe akusito tonkhe tintfombi tanyalo letenta njalo tisekhona letitsandza bunjalo bakho. √√ (2) 4.2.8 Bekakholelwa kulabaphasi ngobe inyanga yamnika siphandla kwekutsi asifake nakaya kuyogijima, wayetsemba. √√ (2) 4.2.9 Umlayeto wekutsi nawufuna kuphumelela emphilweni kufanele wetsembeke. Ungetsembeli emitsini/sebenta ngekutikhandla. Nangabe unemfihlo ngentfo loyetsembile ungatjeli muntfu ngobe kusasa loyomuntfu angayisebentisa lemfihlo kutsi ikwente ungaphumeleli.√√ (2) 4.2.10 Siphetfo sinengwijikhwebu ngobe kwenteke intfo lebesingakayilindzeli kutsi Mankayi sonkhe lesikhatsi bekaphumelela ngebutsotsi. Kubonakele ekugcineni kutsi akusiso siphandla lesimphumelelisile kunemnakabo lantjintjana naye √√ (2) SAMBA SESIGABA C: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 11 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA D: TINKONDLO UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane 5.1 'LUSWETINDZINI' – SL Sigudla 5.1.1 C/Imvumelwanosicalo leyecako. √ (1) 5.1.2 Sifanankhamisa ngobe lamagama lakulomugca acala ngankhamisa lofananako.√√ (2) 5.1.3 Secamagama, kweciwe ligama lelitsi, 'emehlo'.√√ (2) 5.1.4 Luchumanosigcino lolwecako ngobe emagama lasekugcineni emgceni we-7 newe-9 ayefanana. √√ (2) 5.1.5 Siletsa sitfombe sekutsi kufa kuvele kutsatse umuntfu kumhlwitse kungakalindzelwa. √√ (2) 5.1.6 Kungobe lenkondlo inemigca lelishumi nakune. √√ (2) 5.1.7 Ingcikitsi yalenkondlo kufa ngobe nguko lokutsatsa bantfu bangakalindzeli njengelusweti. √√ (2) 5.1.8 Sonkondlo abesho kutsi nangabe lilanga lekufa selifikile emntfwini, uhamba angaphindzi abuye. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.1.9 Sicambeke kahle, lusweti inyoni ledla emantjwele, iwatsatse indizele etulu ingatfolakali. Ngako-ke nekufa kuyefana nelusweti ngobe nitsi ningakalindzeli kuvele kushone umuntfu beningakacabangi kutsi angashona.√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.2 'UTSI ANGENTENJANI?' – VJ Nkwanyana 5.2.1 Imphindza ngobe ayafana asetjentiswa alandzelana kulomugca. √√ (2) 5.2.2 A/Wakhandza bantfu basaphila. √ (1) 5.2.3 Isathaya/Inkondlogceka ngobe sonkondlo ugceka sigebengu lesingenela bantfu etindlini balele sibabulale. √√ (2) 5.2.4 Sicedzelelamcondvo ngobe umcondvo losemgceni we-14 uphelela emgceni we-15.√√ (2) 5.2.5 Ubatfulele phans' ubahoshe njengensango. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 12 DBE/Lweti 2023 NSC – Ticondziso Tekumaka 5.2.6 Imigca yalendzima isitfupha, ayikahleleki ngobe ayilingani, linani lemagama emigceni yalenkondlo alilingani, asuka kula-3 aye kula-4.√√ (2) 5.2.7 Sonkondlo bekakhatsatekile ngobe lomuntfu akafuni kuyekela lemikhuba lemibi layentako yekuhlukumeta bantfu batilalele. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√ (2) 5.2.8 Inhloso yasonkondlo yekusibhalela lenkondlo kugceka bugebengu kutsi abuyekelwe ngobe buhlukubeta ummango kunganasidzingo.√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.2.9 Tigebengu tihlukumeta ummango ngekugcekeza etindlini tebantfu tintjontje/tibulale bantfu batilalele/tigagadlele/timoshe imiti yebantfu labatakhele yona ngemandla abo. (Kutsatfu kwaloku) √√√ (3) SAMBA SESIGABA D: 35 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all