Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 12202212 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2022, 12 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2022 TICONDZISO TEKUMAKA T EMAMAKI: 70 Leticondziso Tekumaka tinemakhasi la-12. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 2 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka TICONDZISO TEKUMAKA  Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA.  Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa.  Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele ticondziso tekumaka.  Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.  Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 3 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: INOVELI UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini 1.1 1.1.1 Umoya wekukhatsateka.√ (1) 1.1.2 C/Tintfo setigucukile.√ (1) 1.1.3 Ubona Mswati uthulile akasho lutfo manje ukhatsatwa kutsi batawuhlaselwa bangakalindzeli.√√ (2) 1.1.4 Lokubhebhetsekisa ludvweshu kuhlangana kwebanakaboMswati bakhe emachinga ekuhlasela Mswati.√√ (2) 1.1.5 Timveta anesimilo lesiveta indzelelo ngobe yena ubona Mswati ayintfo lengasilutfo. √√ (2) 1.1.6 Iyasivetela ingcikitsi lengumbango webukhosi, kuletheksthi kuyavela kutsi Mswati ubangiswa sihlalo sebukhosi banakabo. √√ (2) 1.1.7 Lamavi aNdlela aveta kutsi Mswati unemandla akesabi lutfo akekho lolwa naye aphumelele. Nemiphumela yekwehlulwa kwebanakabo esiphetfweni kufakazela loko. √√ (2) 1.1.8 Emaphupho abika lokuliciniso, Sidvwala waphupha uyise atsi abatfutse kulendzawo ngobe kukhulu lokutako. Ekugcineni kwaba njalo ngobe bahlaselwa bagcine babalekile. √√ (2) 1.1.9 Siphetfo siyakuveta lokungakalindzeleki ngobe sitfola Sidvwala uyabaleka uyobhaca emtsandzeni/Somcuba uyabulawa, imiti yabo yashiswa/tiganga nemasimu abo nako kuyashiswa. (Kutsatfu kwaloku) √√√ (3) 1.2 1.2.1 B/Bekasho kubanakabo. √ (1) 1.2.2 Isivetela kutsi uyakutsandza kusebentisana nalabanye bantfu. √ (1) 1.2.3 Kuhle kucocisana umlomo nemlomo kucala kunekutsi kucociswane ngesijula nelijozi. √√ (2) 1.2.4 Kufuna kubona kutsi banakaboMswati bayophetsa ngani ngekufuna kuhlasela umnakabo√√. (2) 1.2.5 Sibenemphumela wekutsi bakhone kubonisana bancobe titsa tabo. √√ (2) 1.2.6 Kungobe bayati kutsi bukhosi ngebakhe ngako-ke nabo bayabufuna. Kubonisana naye bekungabenta bangasabutfoli. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 4 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka 1.2.7 Usetfulela umlayeto wekwetsembeka emsebentini wakho uwente ngekutikhandla. Sicobolonjwane bekatsembekile kuMswati enta kahle konkhe latfunywa kona. √√ (2) 1.2.8 Kubalulekile ngobe inkhosi ngiyo lekumele itsatse tincumo letitovikela sive ibuye ingatfuki, imelane nato tonkhe timo letivela embikwayo. (Imibono itawehluka.) √√ (2) 1.2.9 Yehlukile ngobe yena uyakhona kusebentisana netindvuna takhe, akatsatsi tincumo ayedvwa, kuyabonakala kutsi usikhatsalele sive sakhe uvumela tindvuna kutsi tibuke simo nekuvikeleka kwawonkhe umuntfu. √√ (2) 1.2.10 Lokwenteka kubanakaboMswati kusita imindeni lesebukhosini ifundza ngekubaluleka kwekuhlonipha umtsetfo nemlandvo webukhosi ngobe kungahloniphi kwalokumele atsatse bukhosi kwaboSidvwala kwabafaka enkingeni yekuhlaselwa babulawe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√ (2) [35] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 5 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane 2.1 2.1.1 Kungobe unina wamlahla nakacedza kumtfola. √ (1) 2.1.2 A/Setfulo. √ (1) 2.1.3 Ludvweshu lwangekhatsi ngobe umcondvo wakhe watfolakala udidekile kutsi utamphendvula atsini kuMshumayeli ngobe bekangakalindzeli kutsi ambute ngekutalwa kwakhe. √√ (2) 2.1.4 Sikhatsi sengucuko ngobe kusaphilwa sidzala kantsi tintfo setiyagucuka. √√ (2) 2.1.5 Bekatimisela esikolweni futsi awenta umsebenti wakhe/ bekabahlonipha bomkhulu Gendinyoni nagogo Finishi/ bekabahlonipha bothishela esikolweni. (Kubili kwaloku) √√ (2) 2.1.6 Hulumende ubasita ngekubanika sibonelelo sesondlo sebantfwana abuye abakhele tindlu tekuhlala kute bakhone kuphila njengalabanye bantfwana. √√ (2) 2.1.7 Mshumayeli uhlukumeteka ngekwengcondvo/ngekwemoya/ uyabandlululwa ngekwelibala. (Kubili kwaloku) √√ (2) 2.1.8 Ikhombisa kubaluleka kwelutsandvo lwemndeni nekukhatsalelana ngobe bamtsatsa umtukulu wabo ngetikhatsi letimatima bangabuki kutsi lesento sabo singafaka imphilo yabo engotini. √√ (2) 2.1.9 Lusha lwalamuhla luvame kutifaka ebugebengwini/ludla nobe lutsengisa tidzakamiva/lubaleka emakhaya luyohlala emigwacweni/ luyatibulala/lutsengisa ngemitimba yalo. (Kutsatfu kwaloku) √√√ (3) 2.2 2.2.1 C/Sekutsandzana. √ (1) 2.2.2 Kutitsatsa tonkhe atente takhe Mshumayeli angatitfoli. √ (1) 2.2.3 Imveta angumuntfu lotsandza kufundza ngobe vele bekatimisela esikolweni waphumelela nangemalengiso. √√ (2) 2.2.4 Ludzaba lwekutsi kumele ayekele sikolo ayewusebenta ePulazini kaTimbulu. √√ (2) 2.2.5 'Senaba belumbi Mshumayeli. Senivuka lilanga lilapha etulu.' √√ (2) 2.2.6 Kungobe walala umtimba ubuhlungu ngekunatsa umcombotsi kaMaseko. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 6 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka 2.2.7 Mabhunu utfolakala ahlukumeta Mshumayeli futsi asigebengu ekucaleni kwendzaba kepha esiphetfweni sayo uyagucuka uyacolisa kuMshumayeli ugcine asebenta emtini wakhe. √√ (2) 2.2.8 Umlayeto wekutsi sibohloniphana sitsandzane nangabe singumndeni singahlukumeti batukulu ngobe ngibo labatawusisita ngemuso. √√ (2) 2.2.9 Basesekhona ngobe ubatfola bahleti emakhaya bangasebenti bahlukumeta bantfwana babodzadzewabo. √√ (2) 2.2.10 Lenkhulumo ihlangana nalokwentiwa nguMshumayeli ngobe akazange waphindzisela lokubi kuMabhunu ngekumhlupha kwakhe asafundza sikolo. Wamcolela, wabuye wamcasha kutsi ayewusebenta kakhe kute aphile kancono. √√ (Naleminye imibono yamukelekile) (2) [35] SAMBA SESIGABA A: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 7 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: UMDLALO UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z MOTSA 3.1 3.1.1 Ngekutsi angasakufuni kuba iNdlovukati yesive seBatfwa. √ (1) 3.1.2 B/Simo sekutsandzana. √ (1) 3.1.3 Nakakhuluma naye kwaba ngatsi ungenwa lichwa/Utfolakala aguca ngelidvolo kukhomba injabulo lanayo/umbita ngemagama lakhomba lutsandvo/uyamhlonipha. (Kubili kwaloku) √√ (2) 3.1.4 Nasisobabili lapha, ngicela ungawasebentisi kakhulu lamabito aboSilo naboMbiba. √√ (2) 3.1.5 Badlali babili kuphela/ indzawo icocekile/atikho tihibe letingenta ungadlaleki. (Kubili kwaloku) √√ (2) 3.1.6 Ingoti yekubulawa nobe badzingiswe ngekungawulandzeli umtsetfo wesive. √√ (2) 3.1.7 Kuliciniso. Khetsiwe wakhona kulandzela inhlitiyo yakhe ngekutsandzana naTsembative ati kahle kutsi ukhetsiwe kwekutsi abe iNdlovukati yesive. √√ (2) 3.1.8 Akhombisa kumangala ngobe ucakwa nguloku lokushiwo nguTsembative lokuphambene nemiyalo yasebukhosini. √√ (2) 3.1.9 Unesibindzi akesabi lutfo/uyakhona kwenta tintfo letitsandvwa inhlitiyo yakhe/bekalitibulo lweMbiba. (Kubili kwaloku). √√ (2) 3.1.10 Sifundza kutsi lutsandvo lungumancoba ngobe iMbiba yayekela Tsembative naKhetsiwe kutsi batsandzane yangababulali. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√ (2) 3.2 3.2.1 Ludvweshu lwangaphandle ngobe Madzandza naNdvukutemphi bayacabana ngobe Ndvuku uphika sisu sakhe. √√ (2) 3.2.2 'Hlukana nami-ke, loko lokwenteka kwaba siphosiso, ngangitidlalela nje, yami inhlitiyo kayisekho lapho.' √ (1) 3.2.3 D/Inkinga yabo bobabili. √ (1) 3.2.4 Ndvukutemphi abevikela sitfunti sakhe, akafuni kuncishwa bukhosi ngekutsi sewukhulelise Madzandza ngobe iNdlovukati beseyikhetsiwe simuva atsi sento saMadzandza sitamenyela inyama emantini. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 8 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka 3.2.5 Madzandza uba nemandla ekumelana nendzelelo yemadvodza futsi uvikela nesitfunti sekuhlukunyetwa kwebafati bashiywe nebantfwana babakhulise babodvwa. √√ (2) 3.2.6 Kukhulelwa asesemncane/kutibandzakanya kutemacansi ngembi kwekushada/kufuna bulungiswa ngekukhulelwa kwakhe/kufuna lutsandvo ngenkhani. (Kutsatfu kwaloku) √√√ (3) 3.2.7 Angaba ngumake locotfo ngobe uyawalwela emalungelo akhe newemntfwana, akafuni kutsi ingatiwa imvelaphi yemntfwana. √√ (2) 3.2.8 Akukamfaneli ngobe buntfu bakhe buyaceka futsi akananhlitiyo yekuvelana nalabanye bantfu. √√ (2) 3.2.9 Angivelani naye ngobe Ndvukutemphi bekaphila ngeludlame ahlukumeta labanye bantfu. Kuba neludlame lwakhe kwamenta wafa angakabutfoli bukhosi. √√ (2) SAMBA SESIGABA B: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 9 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane 4.1 'LIPHUTSA LAKHO' – JJ Ncongwane 4.1.1 Zulu utfolakala athandaza akhuluma emagama latsi, 'siyati Babe kutsi kulala kufanana nekufa, kanjalo nekufa kufanana nebutfongo. Siyati kutsi sitawufa kodvwa asati kutsi sitawufelaphi nekutsi sitawufa njani'. √√ (2) 4.1.2 C/Ngumhlengikati. √ (1) 4.1.3 Kusho kutsi kulabafile. √ (1) 4.1.4 Balingisi bancane batsatfu kuphela/Sigameko lesivetiwe sinye kuphela/Konkhe lokwentekako kwenteka ngelilanga linye. (Kubili kwaloku) √√ (2) 4.1.5 Kuveta ingcikitsi yekungetsembeki ngobe Jeaneth unesingani lesinguSam kantsi ushadile unendvodza lenguZulu.√√ (2) 4.1.6 Ucamba emanga utsi uya emsebentini kantsi uhamba naSam/ ungenisa singani sakhe ngelifasitelo indvodza yakhe ilele/uvumela kutsi kubulawe indvodza yakhe. (Kubili kwaloku) √√ (2) 4.1.7 Jeaneth akamtsandzi Zulu/bacabanga kutsi Zulu sewuyati kwekutsi Jeaneth bekangekho emsebentini ahambe naSam/bacabanga kutsi bangambulala batawube sebashada bobabili sekungekho umuntfu loyinkinga. (Kubili kwaloku) √√ (2) 4.1.8 Kuliciniso ngobe Jeaneth utfolakala uthulisa umntfwana atsi, 'thula babe thula Mshengu wami' lekusibongo saSam hhayi semyeni wakhe Zulu. √√ (2) 4.1.9 Sijeziso sekufakwa ejele agwetjwe iminyaka leminyenti ngekubulala Jeaneth naZulu. √√ (2) 4.1.10 Sifungo lesentiwa nguJeaneth nendvodza yakhe Zulu ngelilanga labo lemshado sihlangana kakhulu nesiphetfo salendzatjana ngobe batfolakala bafa ngelilanga linye futsi bobabili basashadile. Loko kwabenta bahlukaniswa ngiko kufa kuphela√√. (2) 4.2 'INHLUPHEKO' – JJ Ncongwane 4.2.1 Kungobe besekophe kakhulu angasanamandla/bekabona kutsi sewuyashona/bekangafuni kuba ngumtfwalo emndenini wakhe baze batfolwe ngulamasotja. (Kubili kwaloku) √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 10 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka 4.2.2 C/NguTiti. √ (1) 4.2.3 Babukene nenkinga yenhlupheko eveni labo, ngako-ke sebafuna kweca baye eveni laseNingizimu Afrika/Babukene nenkinga yekutsi batawuwela njani kulodalada lonagezi. √ (1) 4.2.4 Yenteka eveni laseMaputo, encwadzini sivetelwa kutsi Titi abekhuluma Siputukezi lokululwimi lwakubo. √√ (2) 4.2.5 Sidvumbu sakhe siyobola sinuke/umoya wakhe angeke ukutfole kuphumula/tilwane tasendle tingamudla timcedze. (Kubili kwaloku). √√ (2) 4.2.6 Simo senhlalo kulelive sikhombisa kutsi bantfu basaphila kabuhlungu bayahlushwa/bete emalungelo/imphilo yemuntfu ayihlonishwa/baphatsi balelive abanalo luvelo. (Kubili kwaloku) √√ (2) 4.2.7 Bekatawuba netinkinga tekungalali ngobe bekatawuloku acabangana nendvodzakati yakhe leyamshiya kabuhlungu/ Bekangaba nesifo senhlitiyo ngalobuhlungu bekushiywa yindvodzakati yakhe ngesihluku. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 4.2.8 Siveta inkholo yebuKhrestu ngobe Titi ukholelwa kutsi Nkulunkulu unemandla ngetulu kwato tonkhe tintfo. √√ (2) 4.2.9 Bajabulela kutsi inhlupheko seyiphelile/ sebatawucala imphilo lencono/batawutfola kudla/batawutfola umsebenti. (Kutsatfu kwaloku). √√√ (3) SAMBA SESIGABA C: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 11 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA D: TINKONDLO UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane 5.1 'YIPHUMUTENI NEBAKITSI' – JJ Ncongwane 5.1.1 Yilirikhi. Sonkondlo uvakalisa imiva yakhe yekukhatsateka ngalentfo leyentiwa bantfu ebusuku atilalele. √√ (2) 5.1.2 A/Sifaniso. √ (1) 5.1.3 Imvumelwanosicalo. √ (1) 5.1.4 Sonkondlo uchaza kutsi labantfu abanalo luvelo bayafana netilwane letidla bantfu. √√ (2) 5.1.5 Kodvwa senibuyile nakhwetela bomchinchi. √√ (2) 5.1.6 Sonkondlo bekasesimeni sebuhlungu ngobe labantfu bamhlasela atiphumulele batsatse nemkakhe bamshumphetela angasakhoni nekuva lutfo. √√ (2) 5.1.7 Sicedzelelamcondvo ngobe umcondvo wemugca longetulu uphelela emgceni longentasi. √√ (2) 5.1.8 Lomugca usiletsela sitfombe sekutsi sonkondlo akasenalutfo ngobe labantfu sebamtsatsele yonkhe intfo yakhe layisebentele ngemandla nangemali yakhe. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.1.9 Sonkondlo uphumelele kuniketa lenkondlo sihloko lesitsi Yiphumuteni Nebakitsi ngobe vele uyakudzinga kuphumula ahlale ngekuthula. Kuhlaselwa kwakhe ngulabantfu kumenta angasahlaliseki kahle ngobe ahlalela evalweni. √√√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (3) 5.2 'NASENGIKHATSELE' – JJ Ncongwane 5.2.1 Aletsa luchumanomkhatsini lolwecako. Lamagama ayefana futsi asho lokufanako emigceni lengalandzelani. √√ (2) 5.2.2 D/Emehlo akhe akasaboni. √ (1) 5.2.3 Bekasho kutsi nasekafile angasaphefumuli nakancane. √ (1) 5.2.4 Sifanangwaca ngobe lamagama alomugca acala ngangwaca lofanako longu S-.√√ (2) 5.2.5 Sonkondlo ukhuluma ngekufa kwakhe. Ucela bantfu kutsi nasekafile bambeke endzaweni lapho kunemabhuku khona. √√ (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 12 DBE/Lweti 2022 NSC – Ticondziso Tekumaka 5.2.6 Ningibeke dvute nelibhuku lelikhulu Lelavul' emehlo ami emoya. √√ (2) 5.2.7 Ningicamelis' etikwemabhuku ngiphumule, Ngiphumule kucabanga ngemabhuku, Ningibeke dvute nelibhuku lelikhulu, √√ (2) 5.2.8 Lenkondlo iveta imphindvwa ngobe lemigca letfolakala iphindziwe ekugcineni kwaletindzima letintsatfu. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.2.9 Lendzima isedlulisela umlayeto lotsi, umuntfu nasafile kufanele abekwe kahle endzaweni lesedvute netihlobo nebangani angabekwa noma kukuphi kwangatsi uyalahlwa. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 5.2.10 Kunemtselela wekutsi nasewudlulile emhlabeni umndeni ungahlupheki kepha uvele wente loku lokubhalile. Loko kwenta emalungiselelo nemngcwabo wakho uhambe kahle ngaphandle kwetihibe. √√ (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) SAMBA SESIGABA D: 35 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all