Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220169 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2016, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2016 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Leliphepha linemakhasi la-9. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA A: SIVISISO KUMAKWA KWESIVISISO • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA/nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 1 1.1 1.1.1 C/Ngulolingana naye ngeminyaka. (1) 1.1.2 Kusho kutsi buta kunalabanelwati nangabe intfo ungayati/ kulabadzala kuwe. (1) 1.1.3 Litiko LeTemphilo. (1) 1.1.4 Kushiya phasi sikolo/ bekangalaleli batali bakhe. (1) 1.1.5 Ngumyalo lotsi: Hlonipha uyihlo nenyoko kute tinsuku takho tandze eveni. (2) 1.1.6 Kubahlonipha nekubalalela/ kwenta tintfo letinhle. (2) 1.1.7 Abengabambeki, ashayela etulu futsi angahloniphi muntfu/anatsa tjwala/ahamba ngetimoto letinemavili emuva/bekangashodi enkhundleni yetemidlalo nakunemicimbi letsite/abegijima nebafana. (Kubili kwaloku). (2) 1.1.8 Bantfwana bacabanga kutsi batali abakaphucuki/bayabagcilata/ bayabahlukubeta. (2) 1.1.9 Lokubanga Tsembani angafuni kuya kudokotela walapho kusebenta khona Phelele kutsi bekeva buhlungu nangabe abona lona labengumngani wakhe angasayingeni yakhe/nangabe efika khona kugula bekumcindzetela ngemandla ate ashaywe naliphika/ wesaba kutsi utawuhlekwa kulesimo lakuso. (2) 1.1.10 Lenkhulumo isho kutsi Tsembani abesagula kakhulu/abesahluleka nekutentela lakufunako/abengasakhoni nekutidlisa. (Kubili kwaloku). (Timphendvulo titawehluka). (2) 1.1.11 BoSindi naPhelele batsi abanasikhatsi/bashayisa sekwedlule sikhatsi emsebentini/ngeMigcibelo bayawasha ba-ayine/ ngeMasontfo baya etinkonzweni. (Kubili kwaloku). (2) 1.1.12 Ngule saga lesitsi: 'Ihlonipha nalapho ingayukwendzela khona', sibhekiswe kuTsembani. (2) 1.1.13 Kungumbono ngobe akusibo bonkhe bangani labakubalekelako ngetikhatsi letimatima, bakhona labavelana nawe. Labatawutsi kuliciniso batawesekela. (Timphendvulo titawehluka). (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu 1.1.14 Bengingeke ngimcoshe bengitawuzama ngayo yonkhe indlela kutsi imphilo yakhe intjintje. Umuntfu akalahlwa asaphila. Labaphikisako batawutsi bangamcosha ngobe abengalaleli imiyalo yebatali. (Timphendvulo titawehluka). (2) [24] 1.2 1.2.1 B/Ukhombisa kujabula. (1) 1.2.2 Umndeni udla ndzawonye/bonkhe bayahleka/banetsetekile/ batsakasile/bayaticocela. (Kunye kwaloku). (Imibono itawehluka). (1) 1.2.3 Unekudla lokunyenti/kunabosofa/bagcoke kahle/kunetijolojolo/ tinatfo/ indlela indlu lehlotjiswe ngayo/wonkhe umuntfu ukhomba kujabula ebusweni. (Timphendvulo titawehluka). (Kubili kwaloku). (2) 1.2.4 Emicinjini/Emahhotela/Emishadweni/emisebentini nakuphela umnyaka/etindzaweni tekudlela/kumaresturenti. (Kubili kwaloku). (Timphendvulo titawehluka). (2) [6] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto • Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la- 7 amumetse emamaki la– 7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune ethekhsthini njengobe kunjalo: o 6–7 ticashunwa: unganiki emamaki elulwimi. o 1–5 ticashunwa: nika limaki libe linye. CAPHELA: • Luhlakasimo Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele sihlolwe. • Linani lemagama langengci kula- 60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe kufikwe ekugcineni kwemusho wekugcina bese kuyekelwa incenye lesele. EMAPHUZU LABALULEKILE NGEKONGIWA KWEMANTI. LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 Manyenti emalitha lalahlekako nangabe 1 Ungavuleli emanti sikhatsi lesidze, uvulela emanti kuze utfole labandzako. tibekele emanti efrijini. 2 Nangabe umuntfu awasha tindishi angavuli 2 Tsela emanti ezinkini ekuwasha emanti agelete nakatiyakata. nekuyakata. 3 Kumele bantfu batijwayete kuhlola 3 Fundza emamitha akho ngaso sonkhe emamitha abo emanti. sikhatsi/ bona kutsi onkhe emavelufu avaleke kahle akavuti. 4 Kubalulekile kusebentisa umtsanyelo 4 Sebentisa umtsanyelo nangabe nangabe uhlanta libala lakho. uhlobisa ligceke (lijalidi) lakho. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu 5 Nangabe uwasha imoto yakho, tsela 5 Sebentisa emanti lamancane kuwasha emanti ebhakedeni lelincane. imoto. 6 Nawugezela ebhavini, lawomanti 6 Phindza usebentise emanti logeze ungaphindze uwasebentise kutselela ngawo kunisela titjalo. ingadzi yakho netjani. 7 Ungaphindze uwonge emanti ngekuba 7 Khangetela emanti ngekusebentisa nelithangi lekukhangetela emanti emvula lithange nakuna imvula. longawasebentisa etintfweni. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI KUMAKWA KWESIGABA C • Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni. Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Sitsi, 'I-TISSUE OIL YENTA SIKHUMBA SISHELELE BUSUKU NEMINI. (1) 3.2 A/ Lilanga alikushisi. (1) 3.3 Labasebentisa yona bavuka babe basha sha. (1) 3.4 Inkapani yakaJustine. (1) 3.5 Leligama, kushelela lisetjentiselwa kuchaza kutsi i-Tissue Oil nangabe ugcobise yona yenta sikhumba sakho sishelele ngalokwendlulele/siba sihle/ sitsandzeke/kuheha batsengi kutsi sikhumba sabo sitawushelela. (Kubili kwaloku). (2) 3.6 Kungobe ufuna kugcizelela lokukhangiswako kutsi kutakwenta uhlale umuhle sonkhe sikhatsi/kugcanyiswa loko lokusuke kukhangiswa/kudvonsa emehlo ebatsengi/kungangabati kusebenta kwayo/kucinisekisa kusebenta kwayo. (Kubili kwaloku). (2) 3.7 Bahlolwa bakha umusho ngesinongo sesifaniso lesitsi: njengesemntfwana. Sibonelo: Lomusa unesikhumba lesihle njengesemntfwana. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 C/Bantfwana labangenabatali. (1) 4.2 Labahluphekako. (1) 4.3 INgongoni. (1) 4.4 Akhomba inhlonipho/kunanatela umuntfu/kujabula/lutsandvo/kubongelela/ kwehlisa lulaka. (Kunye kwaloku). (1) 4.5 Lenye indvodza ibambe ingilazi ngetandla letimbili kantsi lenye iyibambe ngesandla sinye sesancele. (2) 4.6 Bahlolwa bakha umusho ngelibitombici: umhlalaphasi. Sibonelo: Make Lukhele akasasebenti ngobe utsetse umhlalaphasi. (2) 4.7 -el- selulo sesento lesisho kwentela/kwentela lomunye lokutsite/intfo. (2) [10] UMBUTO 5 5.1 5.1.1 A/Umganu. (1) 5.1.2 Sivutsa/singcongca. (1) 5.1.3 Umsindvo. (1) 5.1.4 Ibhasi/eBhabutini/esiteshini. (1) 5.1.5 Chamu ibhasi. (Akumakwe nobe angakasidvwebeli). (2) 5.1.6 Khumalo bekangasebenti eModise. (2) 5.1.7 Bahlolwa benta umusho ngesabito 'bonkhe.' Sib:- Bonkhe bafundzi kumele basebente. (2) 5.1.8 Bahlolwa balungisa ligama emehlo liba ngundzaweni emshweni. Emehlweni akhe kwagcwala tinyembeti. (2) 5.1.9 (a) Indlela lecondzile. (b) Indlela lesalibito. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2016 NSC – Imemorandamu 5.2 5.2.1 A/Sifanisongco. (1) 5.2.2 Bengipheke liphalishi ngobe ngifuna kudla lona. (1) 5.2.3 Lesisho sichaza kutsi lilanga lishisa kakhulu/lilanga lishisa ngalokwecile/kuyashisa. (2) 5.2.4 Bakha umusho ngesandziso 'ekuseni' Sibonelo: Zodwa uvuka ekuseni awashe tindishi. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKOKONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all