Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LWETI 2016
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi la-9.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2016, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · siswati. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 310.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
KUMAKWA KWESIVISISO
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
• Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA/nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 1
1.1 1.1.1 C/Ngulolingana naye ngeminyaka. (1)
1.1.2 Kusho kutsi buta kunalabanelwati nangabe intfo ungayati/
kulabadzala kuwe. (1)
1.1.3 Litiko LeTemphilo. (1)
1.1.4 Kushiya phasi sikolo/ bekangalaleli batali bakhe. (1)
1.1.5 Ngumyalo lotsi: Hlonipha uyihlo nenyoko kute tinsuku takho tandze
eveni. (2)
1.1.6 Kubahlonipha nekubalalela/ kwenta tintfo letinhle. (2)
1.1.7 Abengabambeki, ashayela etulu futsi angahloniphi muntfu/anatsa
tjwala/ahamba ngetimoto letinemavili emuva/bekangashodi
enkhundleni yetemidlalo nakunemicimbi letsite/abegijima
nebafana. (Kubili kwaloku). (2)
1.1.8 Bantfwana bacabanga kutsi batali abakaphucuki/bayabagcilata/
bayabahlukubeta. (2)
1.1.9 Lokubanga Tsembani angafuni kuya kudokotela walapho
kusebenta khona Phelele kutsi bekeva buhlungu nangabe abona
lona labengumngani wakhe angasayingeni yakhe/nangabe efika
khona kugula bekumcindzetela ngemandla ate ashaywe naliphika/
wesaba kutsi utawuhlekwa kulesimo lakuso. (2)
1.1.10 Lenkhulumo isho kutsi Tsembani abesagula kakhulu/abesahluleka
nekutentela lakufunako/abengasakhoni nekutidlisa.
(Kubili kwaloku).
(Timphendvulo titawehluka). (2)
1.1.11 BoSindi naPhelele batsi abanasikhatsi/bashayisa sekwedlule
sikhatsi emsebentini/ngeMigcibelo bayawasha ba-ayine/
ngeMasontfo baya etinkonzweni.
(Kubili kwaloku). (2)
1.1.12 Ngule saga lesitsi: 'Ihlonipha nalapho ingayukwendzela khona',
sibhekiswe kuTsembani. (2)
1.1.13 Kungumbono ngobe akusibo bonkhe bangani labakubalekelako
ngetikhatsi letimatima, bakhona labavelana nawe. Labatawutsi
kuliciniso batawesekela.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
1.1.14 Bengingeke ngimcoshe bengitawuzama ngayo yonkhe indlela kutsi
imphilo yakhe intjintje. Umuntfu akalahlwa asaphila.
Labaphikisako batawutsi bangamcosha ngobe abengalaleli
imiyalo yebatali.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
[24]
1.2 1.2.1 B/Ukhombisa kujabula. (1)
1.2.2 Umndeni udla ndzawonye/bonkhe bayahleka/banetsetekile/
batsakasile/bayaticocela.
(Kunye kwaloku).
(Imibono itawehluka). (1)
1.2.3 Unekudla lokunyenti/kunabosofa/bagcoke kahle/kunetijolojolo/
tinatfo/ indlela indlu lehlotjiswe ngayo/wonkhe umuntfu
ukhomba kujabula ebusweni.
(Timphendvulo titawehluka).
(Kubili kwaloku). (2)
1.2.4 Emicinjini/Emahhotela/Emishadweni/emisebentini nakuphela
umnyaka/etindzaweni tekudlela/kumaresturenti.
(Kubili kwaloku).
(Timphendvulo titawehluka). (2)
[6]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emaphuzu la- 7 amumetse emamaki la– 7 (nika limaki linye ephuzwini
ngalinye)
o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3.
o Samba semamaki: 10
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
akhe:
o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1limaki.
o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune ethekhsthini
njengobe kunjalo:
o 6–7 ticashunwa: unganiki emamaki elulwimi.
o 1–5 ticashunwa: nika limaki libe linye.
CAPHELA:
• Luhlakasimo
Sifinyeto lesibhalwe sangalandzeli luhlakasimo lolufanele kufanele sihlolwe.
• Linani lemagama langengci kula- 60.
o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe kufikwe ekugcineni
kwemusho wekugcina bese kuyekelwa incenye lesele.
EMAPHUZU LABALULEKILE NGEKONGIWA KWEMANTI.
LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA
1 Manyenti emalitha lalahlekako nangabe 1 Ungavuleli emanti sikhatsi lesidze,
uvulela emanti kuze utfole labandzako. tibekele emanti efrijini.
2 Nangabe umuntfu awasha tindishi angavuli 2 Tsela emanti ezinkini ekuwasha
emanti agelete nakatiyakata. nekuyakata.
3 Kumele bantfu batijwayete kuhlola 3 Fundza emamitha akho ngaso sonkhe
emamitha abo emanti. sikhatsi/ bona kutsi onkhe
emavelufu avaleke kahle akavuti.
4 Kubalulekile kusebentisa umtsanyelo 4 Sebentisa umtsanyelo nangabe
nangabe uhlanta libala lakho. uhlobisa ligceke (lijalidi) lakho.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
5 Nangabe uwasha imoto yakho, tsela 5 Sebentisa emanti lamancane kuwasha
emanti ebhakedeni lelincane. imoto.
6 Nawugezela ebhavini, lawomanti 6 Phindza usebentise emanti logeze
ungaphindze uwasebentise kutselela ngawo kunisela titjalo.
ingadzi yakho netjani.
7 Ungaphindze uwonge emanti ngekuba 7 Khangetela emanti ngekusebentisa
nelithangi lekukhangetela emanti emvula lithange nakuna imvula.
longawasebentisa etintfweni.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
KUMAKWA KWESIGABA C
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi
lintjintja inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe
tiphumuti/timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Sitsi, 'I-TISSUE OIL YENTA SIKHUMBA SISHELELE BUSUKU NEMINI. (1)
3.2 A/ Lilanga alikushisi. (1)
3.3 Labasebentisa yona bavuka babe basha sha. (1)
3.4 Inkapani yakaJustine. (1)
3.5 Leligama, kushelela lisetjentiselwa kuchaza kutsi i-Tissue Oil nangabe
ugcobise yona yenta sikhumba sakho sishelele ngalokwendlulele/siba sihle/
sitsandzeke/kuheha batsengi kutsi sikhumba sabo sitawushelela.
(Kubili kwaloku). (2)
3.6 Kungobe ufuna kugcizelela lokukhangiswako kutsi kutakwenta uhlale umuhle
sonkhe sikhatsi/kugcanyiswa loko lokusuke kukhangiswa/kudvonsa emehlo
ebatsengi/kungangabati kusebenta kwayo/kucinisekisa kusebenta
kwayo. (Kubili kwaloku). (2)
3.7 Bahlolwa bakha umusho ngesinongo sesifaniso lesitsi: njengesemntfwana.
Sibonelo: Lomusa unesikhumba lesihle njengesemntfwana. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 C/Bantfwana labangenabatali. (1)
4.2 Labahluphekako. (1)
4.3 INgongoni. (1)
4.4 Akhomba inhlonipho/kunanatela umuntfu/kujabula/lutsandvo/kubongelela/
kwehlisa lulaka.
(Kunye kwaloku). (1)
4.5 Lenye indvodza ibambe ingilazi ngetandla letimbili kantsi lenye iyibambe
ngesandla sinye sesancele. (2)
4.6 Bahlolwa bakha umusho ngelibitombici: umhlalaphasi.
Sibonelo: Make Lukhele akasasebenti ngobe utsetse umhlalaphasi. (2)
4.7 -el- selulo sesento lesisho kwentela/kwentela lomunye lokutsite/intfo. (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 5.1.1 A/Umganu. (1)
5.1.2 Sivutsa/singcongca. (1)
5.1.3 Umsindvo. (1)
5.1.4 Ibhasi/eBhabutini/esiteshini. (1)
5.1.5 Chamu ibhasi.
(Akumakwe nobe angakasidvwebeli). (2)
5.1.6 Khumalo bekangasebenti eModise. (2)
5.1.7 Bahlolwa benta umusho ngesabito 'bonkhe.'
Sib:- Bonkhe bafundzi kumele basebente. (2)
5.1.8 Bahlolwa balungisa ligama emehlo liba ngundzaweni emshweni.
Emehlweni akhe kwagcwala tinyembeti. (2)
5.1.9 (a) Indlela lecondzile.
(b) Indlela lesalibito. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
5.2 5.2.1 A/Sifanisongco. (1)
5.2.2 Bengipheke liphalishi ngobe ngifuna kudla lona. (1)
5.2.3 Lesisho sichaza kutsi lilanga lishisa kakhulu/lilanga lishisa
ngalokwecile/kuyashisa. (2)
5.2.4 Bakha umusho ngesandziso 'ekuseni'
Sibonelo: Zodwa uvuka ekuseni awashe tindishi. (2)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKOKONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper