Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
LWETI 2016
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 70
Lememorandamu inemakhasi la-9.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2016, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · siswati. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 306.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Lubukhwari (Literature — Set Works)35 marks
- Question 2Lubukhwari (Literature — Set Works)35 marks
- Question 3.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary18 marks
- Question 3.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary17 marks
- Question 4.1Lubukhwari (Literature — Set Works)17 marks
- Question 4.2Lubukhwari (Literature — Set Works)18 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 2 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
TICONDZISO TEKUMAKA
• Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto
wekucala kuleso naleso. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho
imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe
imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa.
• Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
imemorandamu.
• Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.
• Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
acaphune akangajeziswa.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
SIGABA A: INOVELI
UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini
1.1 A/Imfihlo itawuviwa bantfu. (1)
1.2 B/ Kubona Somcuba abusa. (1)
1.3 Lamavi aNdlela asho kutsi akafuni kubona Mswati abusa, bafuna kubona
Somcuba abusa. (1)
1.4 Kungobe konkhe labakwentako abafuni kwatiwe sive kanye naMswati/Ufuna
kutsi inkhulumo yabo ingeviwa ngumuntfu.
(Kunye kwaloku). (1)
1.5 Libutfo lelehlukaniswa ekhatsi kwaba libutfo Giba. (1)
1.6 Bekungekho kuphepha ngobe besekugcwele sive seBesutfu/bakhe
etintsabeni ngematje/bekunemiti leminyenti lebonakala yakhiwe ngematje/
bekunebantfu lebebakhe ngaphandle kwemvumo. (Kubili kwaloku). (2)
1.7 Abenemachinga atulujane/nguye lowelekelela nakucushwa tifu tekubulala
Mswati/abehambisana nabo kulabakuhlelako/lokubi labakucebako bekwatiwa
nguye. (Kubili kwaloku). (2)
1.8 Lenkhulumo isho kutsi nangabe kufa Mswati tindvuna angeke tisale
nebukhosi/bonkhe balandzeli baMswati batawuphela emandla kungasuswa
yena. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 3 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
1.9 Lokwenta Ndlela aphatseke kabi kutsi uva sengatsi Fokotsi umela Mswati/
Ndlela uva sengatsi Fokotsi uphikisana nabo kulelicebo lekubulala Mswati/
wesaba kutsi angahle abajikele ahambisane naMswati. (Kubili kwaloku). (2)
1.10 Labanye bafundzi batawutsi nangabe bebanguMswati bahlaselwe banakabo
bebangalwa nabo babancobe/bebangabafunela bantfu balwe nabo/
bebangabamangalela.
Labanye bafundzi batawutsi bebangahlala phasi bakhulumisane kungaze
kucitseke ingati babe batalwa kanye.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
1.11 Babonakala bangaketsembeki ngobe bebabamba imihlangano yangasese/
nakababita emihlanganweni bebangeti/bamakhela titsa kuletinye
tive/bambangisa bukhosi. (Kubili kwaloku). (2)
1.12 Kuliphutsa, Mswati bekanebudlelwano lobuhle netindvuna takhe ngobe
konkhe labekakwenta bekacale abonisane nato/betenta nobe yini latitfuma
yona. (3)
1.13 Siphetfo saSidvwala kwaba kubaleka ayongena emhumeni/emtsandzeni
nakacoshiswa ngemabutfo aMswati. (2)
1.14 Mswati wadidwa ngumbiko waKhambi lotsi banakaboMswati abangeni
etindzabeni teliguma laTsandzile kantsi Sicobolonjwane ubika kutsi
bantfwana bayayihlonipha iNgwenyama kaMahamba/imibiko yabo
beyiphikisana ingefani. (2)
1.15 Inhloso yaMswati yekwedlulela etintsabeni teMjindi bekuyowakha umutikati/
uMjindi bewudvume ngebuhle nangemlandvo wawo. (2)
1.16 Sicobolonjwane bekayinhloli yaMswati letsembekile ngobe wakhona kuletsa
umbiko ngaMtjekeni, Mabhula naNgwavuma labafuna kutewuhlasela Mswati/
kubika ngemabutfo akaZulu lahlasela bantfu benkhosi/kubika ngaMzila
nemabutfo akhe lahlasela Mawewe/bekahamba lonkhe live ayofuna luhala.
(Kubili kwaloku). (2)
1.17 Cha akasuye umlingisi losicaba ngobe uyantjintja ajabule abite tindvuna takhe
ahlale nato phasi bacoce/uyatfukutsela nangabe kunetive letimhlaselako
ahambe ayotihlasela.
(Naletinye timphendvulo letinembako temukelekile). (2)
1.18 Lokwentiwa sive kukhombisa kujabulela imphumelelo yaMswati yekwakha
tigodlo kwaba bukikiki kubomake balilitela/emajaha ashaya tinkhwela/sive
sivunule ngekwehlukahlukana kwaso/kuhambela umcimbi ngebunyenti.
(Kutsatfu kwaloku). (3)
1.19 Lamavi aSandlane akazange abe yimphumelelo ngobe Mswati wachubeka
wayiphaka imphi wahlasela banakabo.
(Naletinye timphendvulo letinembako temukelekile). (2)
SAMBA SESIGABA A: 35
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 4 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: UMDLALO
UMBUTO 2: LAHLOMA LADVUMA – Z MOTSA
2.1 A/Angasakhulumi lutfo. (1)
2.2 C/Kumtsatsela asanatsa. (1)
2.3 D/Lotsandza tjwala. (1)
2.4 Lesento saKhetsiwe sekutsatsela Vusematfwa ludziwo letjwala sikhomba
kutsi akafuni achubeke anatse tjwala ngobe sibhimbi sekubekwa kwenkhosi
sesisedvute/akafuni kutsi Vusematfwa adzakwe/anatse kakhulu/
uyamkhatsalela kutsi angephuli lisiko.
(Timphendvulo titawehluka). (Kunye kwaloku). (1)
2.5 Ludziwo luluphawu lwaloyo lotawutsatsa bukhosi. (1)
2.6 Ludvweshu lwangaphandle ngobe Khetsiwe naVusematfwa tinkhulumo tabo
tiyashayisana/bayaphikisana/behluka ngemavi. (2)
2.7 Sizatfu lesenta inkhosi ivumele Tsembative ahambe naKhetsiwe kutsi
abeyindvodzana yayo/Khetsiwe watikhetsela lamtsandzako. (2)
2.8 Qedizizwe naNdvukutemphi babanga kutsi Qedizizwe utfolakale abambe
intfombi yaNdvukutemphi lokunguMadzandza/babanga kutsi Ndvukutemphi
wehlulekile kusebentisa lelisu lekubulala Vusematfwa njengobe
bekuvunyelenwe/babanga kutsi Qedizizwe akakasitfoli sikhundla
lebekasilindzele.
(Kubili kwaloku). (2)
2.9 Madzandza ukhiphela Tsembative timfihlo tasebukhosini ngobe akasenalo
litsemba ngaNdvukutemphi ngenca yekubulala ludziwo nekuphika
umntfwana/ufuna kusindziswe Vusematfwa kute atsatse bukhosi/
kutiphindziselela kuNdvukutemphi kutsi uphike umntfwana. (2)
2.10 Ngulelisiko lekutsi Khetsiwe kumele anike boNdvukutemphi naVusematfwa
tjwala ngeludziwo/indlela yekubusa kwenkhosi emabutfo/butimba.
(Kubili kwaloku). (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2)
2.11 Khetsiwe ukhatsatwa kutsi Vusematfwa unatsa kakhulu tjwala kantsi
babukene nemsebenti lomatima wekutsatsa bukhosi/akafuni bukhosi buye
endlini yaNdvukutemphi/Khetsiwe abetsandza Vusematfwa
kunaNdvukutemphi. (Kubili kwaloku). (2)
2.12 Ingcikitsi yalomdlalo ngumbango, ngako-ke iyahambisana nalokwenteka
emdlalweni ngobe Ndvukutemphi naVusematfwa babanga bukhosi bebaTfwa. (2)
2.13 Emphelave kulapho buntfombi baMadzandza baphelela khona/kulapho
Ndvukutemphi wafela khona abulawa nguQedizizwe/sidvumbu
saNdvukutemphi saphumela khona. (Kubili kwaloku). (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 5 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
2.14 Umbhali bekacondze kusitjela kutsi lutsandvo alunamkhawulo/alunatihibe/
umuntfu uyatikhetsela umuntfu lamtsandzako/bantfwana labafana
naTsembative batsi bangakhula bahambe bafuna imvelaphi yabo.
(Naleminye imibono yemhlolwa lenembako yemukelekile).
(Kubili kwaloku). (2)
2.15 Inhloso bekungukutsi adzakwe angatewukhona kutfola bukhosi/angakhoni
kuya kulesibhimbi sekubekwa kwenkhosi/aphaphame selendlulile lusuku
lwekubekwa kwenkhosi. (2)
2.16 Khetsiwe abetiphetse kahle akamange atfole sisu angakatekwa/Madzandza
watfola sisu saNdvukutemphi kute atekwe. Khetsiwe wawalandzela onkhe
emasiko asesigodlweni (Imibono itawehluka). (2)
2.17 Madzandza ngiyavelana naye ngobe walahlekelwa buntfombi bakhe
wangatekwa/wakhuleliswa nguNdvukutemphi wabuye wamphika lomntfwana/
Ndvukutemphi wafa embikwakhe ambukile.
Labangavelani naye batawutsi wavuma kulala naNdvukutemphi
angakamshadi. Madzandza abejake kuba yindlovukati.
(Kubili kwaloku). (Imibono itawehluka). (2)
2.18 Ndvukutemphi wafa kwangasabi khona umbango/Tsembative wabuyela
kulakubo/Qedizizwe lobekakhutsata Ndvukutemphi naye wabuyela kulakubo. (2)
2.19 Liphutsa lelentiwa iMbiba kufuna kubeka inkhosi ibe yona isaphila, loko
kwacabanisa emadvodzana akhe. (2)
2.20 IMbiba ayiketsembeki ngobe ihamba itala bantfwana ibashiye/iMbiba ayiletsi
sibonelo lesihle esiveni lesiholako njengenkhosi/Tsembative wakhetsa
kuhamba atfungatsa uyise lamtalako. (2)
[35]
SAMBA SESIGABA B: 35
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 6 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
UMBUTO 3: LITSAMBO – EJ Mhlanga
3.1 WANGENTA MAKHELWANE – MF Mkhonza
3.1 3.1.1 D/Kucabanga. (1)
3.1.2 B/Uyindilinga. (1)
3.1.3 Mlangeni bekatimisele kufundzisa Bonisile ngobe wavuma
kutsengisa tinkhomo kute kutfolakale imali yekuchuba Bonisile. (1)
3.1.4 Tindlela tekuvikela kukhulelwa letishiwo nguLaZulu: kusebentisa
emakhondomu/kunatsa emaphilisi/kusebentisa imijovo/
kungeyamani nebafana.
(Kubili kwaloku). (2)
3.1.5 Lesihloko lesitsi, 'Wangenta Makhelwane' siyahambelana
nalendzaba ngobe LaZulu wafelwa ngumntfwana wakhe ngenca
yeteluleko tamakhelwane. (2)
3.1.6 Similo saLaSiwela asemukeleki ngobe weluleka LaZulu kutsi
akhiphise Bonisile sisu ngalokungekho emtsetfweni, kantsi lomuhla
kuvumelekile kukhishwa kwetisu kubodokotela nobe
emitfolamphilo/etibhedlela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
3.1.7 LaZulu bekentela kutsi Bonisiile angaboni kutsi unina ufuna kutsi
akhiphe sisu/bekacondze kumyenga nobe kumkhohlisa. (2)
3.1.8 Endzabeni lemfisha balingisi kumele babe mbalwa/bangengci
kulabasihlanu. Lendzaba iyasenetisa ngobe balingisi batsatfu
kuphela/abengci kulabasihlanu. (2)
3.1.9 Kulesikhatsi salomuhla lamantfombatane abengeke aphile
kamnandzi, ngobe labo labafundzile bayakhona kutisebentela/
linyenti lemantfombatane alisendzi njengakucala/lamanye
ayehlukanisa atiyele emisebentini/simo semnotfo asisivumeli simo
sekuhlala ekhaya lomuhla.
(Kutsatfu kwaloku). (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (3)
3.1.10 LaZulu abesaba indvodza yakhe kutsi itawumsola ngekukhulisa
kabi umntfwana wakhe Bonisile/abebona kutsi Bonisile usafundza
sikolo/abesaba lihlazo lekuhlekwa ngummango ngemntfwanakhe/
abebona labanye bakwenta kubalungela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2)
[18]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 7 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
3.2 'KUHLE KETFU!' – AD Mnisi
3.2.1 Leyenta Lomavundvo ahlukane naMahlindza kutsi Lomavundvo
atjele Mahlindza kutsi sewutetfwele/Mahlindza wenele kubona kutsi
Lomavundvo utetfwele wanyamalala. (1)
3.2.2 B/Ugcoke isudu. (1)
3.2.3 C/Ufundze wacedza. (1)
3.2.4 Lendzaba lemfisha yenteka ngesimonhlalo sesikhatsi sanyalo
ngobe Peter nguthishela/Cynthia ngunesi/kudlalwa umculo
emshadvweni/bantfwana labangatani bayatekana. (2)
3.2.5 Lomavundvo wasitwa ngulesimemetelo lesakhishwa emsakatweni
ngemshado waCynthia. (2)
3.2.6 Lomshado awuzange uchubeke ngobe Mahlindza wasukuma
wema embikwelibandla lonkhe wawumisa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
3.2.7 Lomavundvo liyamfanela ngobe lapha kulendzatjana usakhombisa
kutsi usamvundzile Mahlindza ngekumshiya atetfwele.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
3.2.8 Leyamenta aphakamise tandla Mahlindza kutsi abetfukile/
amangele futsi abesaba nebantfu kutsi batawutsini/abesashaywa
ngunembeza.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
3.2.9 Mahlindza bekufanele awemise lomshado ngobe labantfwana
labashadako bantfwabakhe bobabili/ngesintfu sihlobo
siyahlonishwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
3.2.10 Kucabanisa batali labatihlobo nasekucabana labo labatekene/
inhlonipho iyaphela emkhatsini wabo/sintfu sitsi labatekene
kuvame kutsi batfole bantfwana labakhubatekile/kuphikisana
nemasiko.
(Naleminye mibonono lenembako yemukelekile) (kubili kwaloku). (2)
[17]
SAMBA SESIGABA C: 35
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 8 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
SIGABA D: TINKONDLO
UMBUTO 4: LETFWESE – MS Magagula
4.1 INTSAMBO – BS Khanyile
4.1.1 B/Imfundvo. (1)
4.1.2 C/Imvumelwanosicalo. (1)
4.1.3 A/Luchumanosicalo. (1)
4.1.4 Sifaniso. (1)
4.1.5 Ucondze kubabata/kugcizelela. (1)
4.1.6 Usho kutsi wafundza sikolo waphumelela/wachubekela embili. (1)
4.1.7 Lenkondlo ikhuluma ngemfundvo. Sonkondlo utsi, ufundze bantfu
bambukile/uhambe tindzawo letinyenti afundza ahlangana netive
temaChosa naseMgwenya. (2)
4.1.8 Emagama akalingani/akakahleleki/umugca wekucala unemagama
lamatsatfu/umugca wesibili unemagama lamabili kuphela. (2)
4.1.9 Usho kutsi wafundza etindzaweni letehlukene njengaseMangweni/
eMgwenya/emaChoseni ngesheya kweNciba/wehla
neLukhahlamba/tikolo nemanyuvesi lafundze kuto.
(Kubili kwaloku). (3)
4.1.10 Ucondze kusitjela kutsi umuntfu lowacala kufundza nguyise yena
ulandzela etinyatselweni takhe/kwacala uyise kufundza.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
4.1.11 Ulisebentise kahle ngobe nawufundza ufundzela likusasa lakho/
ufundzela sikhatsi lesitako.
(Imibono itawehluka). (2)
[17]
4.2 NGITAWUPHAPHA – AT Fakude
4.2.1 A/Simo sekucasuka. (1)
4.2.2 Kuphapha/Ngitawuphapha. (1)
4.2.3 A/Intfo yinye kuphela. (1)
4.2.4 Usho kutsi imphilo yakhe itawuntjintja/usho kutsi naye utawufana
nalabanye, angeke ahlale angiloku langiko/ungumuntfu njengabo
bonkhe bantfu labatfutfukako. (Kubili kwaloku).
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2 9 DBE/Lweti 2016
NSC – Imemorandamu
4.2.5 Inkondlogceka/isathaya/isonethi. (1)
4.2.6 Kuyenteka ngobe labasemuva baba sembili/bakhona labacala
bangenalutfo kodvwa bagcine baganyile/labasetikhundleni letiphasi
bagcine basetikhundleni letisetulu.
(Imibono lenembako yemukelekile) (Kunye kwaloku). (1)
4.2.7 Ukhuluma nemuntfu lalingana naye ngobe ligama lelitsi,
'ntsangayetfu,' lisho umuntfu lolingana naye. (2)
4.2.8 Luchumanosigcino. (1)
4.2.9 Sonkondlo usho kutsi loko latakwenta kutawenetisa/kutawukholisa
bantfu lababukelako. (2)
4.2.10 Sonkondlo usebentise imiva yaJobe njengemuntfu lowahlupheka
kakhulu kepha anelitsemba lekutsi naye ngalelinye lilanga
utawuphumelela/usho kutsi yena unelitsemba njengaJobe futsi
ubambelele enkhosini yakhe.
(Imibono itawehluka). (2)
4.2.11 Uchaza kutsi naye usidalwa saNkulunkulu njengobe Adamu
wadalwa nguye Nkulunkulu/uyintalelwane ya-Adam na-Eva/
bantfwana baNkulunkulu/usho kutsi bayefana abakehluki.
(Timphendvulo titawehluka). (2)
4.2.12 Lokwenta sonkondlo bamedzelele ngulelibala lakhe lelimnyama/
ngulomcatsane wetinwele/sikhundla lakuso. (Kubili kwaloku). (2)
[18]
SAMBA SESIGABA D: 35
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper