Skip to content

siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2016 Question Paper

Question papersiSwati FALGrade 12201613 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2016 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa 2 Leliphepha linemakhasi la-13. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2016 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi (40) 2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 3. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA. 4. Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO SIGABA. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 8. Kwehlukaniswa kwesikhatsi: SIGABA A: Emaminithi 50 SIGABA B: Emaminithi 30 SIGABA C: Emaminithi 40 9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2016 NSC SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI A KUBALULEKA KWEKULALELA IMIYALO YEBATALI 1 Mine naTsembani longudzadzewetfu lomkhulu sikhuliswe batali lebebasinika imiyalo lemihle ngaso sonkhe sikhatsi. Bebaye basitjele kutsi bantfwana bafuna kutiphatsa bente lokufunwa ngibo. Bacabange kutsi batali bayabagcilata nangabe babanika imiyalo futsi bentiwa kungaphucuki. Bakhohlwe kutsi indlela ibutwa kulabayatiko. Babewetfu 5 abevele ayibeke ngesihloko kutsi bantfwana basola batali babo nangabe sebahlangene nabontsanga yabo. Kepha nawulandzela letinsolo tabo utawubona kutsi batali benta lokufanele bakwente emntfwaneni wabo kute akhule abe ngumuntfu lokwatiko kumelana nato tonkhe timo temphilo. Tintfo letibatfokotisako bantfwana 10 ngalesinye sikhatsi tishayisana naleto letilindzelwe batali kubo. Kuba mnandzi kubatali nangabe bantfwana bakhombisa inhlonipho nekubalalela etintfweni letinhle naletitabaphumelelisa emphilweni. Kutsiwa umntfwana longalaleli ulihlazo kubatali ngisho nasemmangweni wonkhana. 15 2 Nembala sengiyabona kutsi bacinisile batali betfu nangabe basinika imiyalo basho nekutsi live liyahlonishwa. Babuye batsi ihlonipha nalapho ingayukwendzela khona. Asubuke nangu dzadzewetfu Tsembani, indlela batali betfu lebebamyala ngayo! Kube walalela ngabe lomuhla akasinje. Bekabonakala angulomuntfu lokhohlwa 20 umyalo lotsi: 'Hlonipha uyihlo nenyoko kute tinsuku takho tandze eveni.' Lomuhla sewehluleka nekuvuka. Baphi labangani bakhe labegijima nabo busuku nemini? Abengabambeki, ashayela etulu futsi angahloniphi muntfu. Imoto lenelivili emuva sacala kuyibona ngaye leyafika nemajaha lamatsatfu ilandze yena nebangani bakhe 25 kulendzawo. Buphi lotjwala lobabugcwala emabhuthini ubatfole sebavulele umsindvo utsi mpu lapha enkhundleni yetemidlalo ngalapha babe banatsa tjwala. Bebatsi bangamemetela emsakatweni kutsi enkhundleni yetemidlalo kunemcimbi lotsite babe babasitile. Batawuchamuka ibhuthi igcwele ngetjwala ngatsi bavele babutsa nje 30 kantsi babutsengile. Leyomoto beyigcina seyiyinkhundla yetibukeli. Ha! Umhlaba uyahlaba! Nje nguye umntfwanamake Tsembani lo? 3 Lokusuke kube buhlungu kakhulu kutsi Tsembani yena wavele washiya phasi sikolo, wabona sengatsi uyabambeleleka ngekuya esikolweni. Bangani bakhe boSindi naPhelele bachubeka nanobe bebaganga nje 35 kodvwa kuyasho kutsi imiyalo yebatali yayingasuki etingcondvweni tabo. Buka nje lomuhla Sindi ungumabhalane lapha emahhovisi akaMasipala, uphila kamnandzi uhamba ngemoto yeluhlobo loluphambili. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2016 NSC 4 Phelele yena usebentela lapha kadokotela Nhlabatsi, yena wemukela 40 tigulane, akufani nekuhlala. Utimele futsi uyakwati kutentela tintfo latitsandzako futsi ugcoka timphahla takanokusho. Tsembani sekumvisa buhlungu nangabe simpheleketela lapha kadokotela kubona lona labengumngani wakhe angasayingeni yakhe. Ute angasafuni nekuya kadokotela waPhelele ngobe nangabe efika khona 45 kugula kumcindzetela ngemandla ate ashaywe naliphika. Akucondzakali kutsi yini imbangela yaloko. Kungenteka kutsi wentiwa kucabanga kakhulu ngelikusasa lakhe lewatibulalela lona nangabe sekabona bangani bakhe baphumelela. BoSindi naPhelele setamile kubakhulumisa ngalesento sabo sekungamnaki umngani wabo kodvwa 50 batsi abanasikhatsi sekumvakashela ngobe bashayisa sekwedlule sikhatsi emsebentini kantsi ngeMigcibelo bayawasha ba-ayine, ngeMasontfo baya etinkonzweni. 5 Emajaha wona akasabonwa nangemehlo ahambile netimoto tawo. Abete kubo ngenhloso letsite. Sewahlala ayedvwa umntfwanamake 55 ngesimanga sekungalaleli. Nangabe tintfo tisakuhambela kahle uba nebangani labanyeti, kodvwa nasetingakuhambeli kahle bangani bayakubalekela. [Itsetfwe encwadzini Giya Ngigiye, likhasi 24] 1.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Ngulonjani umuntfu longuntsanga yakho? A Ngulolingana naye ngemtimba. B Ngulolingana naye ngebudze. C Ngulolingana naye ngeminyaka. D Ngulolingana naye ngemfundvo. (1) 1.1.2 Kusho kutsini kutsi indlela ibutwa kulabayatiko? (1) 1.1.3 Nguliphi litiko lelisetjentelwa nguPhelele? (1) 1.1.4 Yini leyaba buhlungu kakhulu leyentiwa nguTsembani? (1) 1.1.5 Nguwuphi umyalo lokuletheksthi lengenhla lophatselene nekutsi nawuwugcina utawuphila sikhatsi lesidze? (2) 1.1.6 Ngukuphi lokumnandzi lokutsandvwa batali ebantfwaneni babo? Bhala KUBILI. (2) 1.1.7 Bhala tintfo LETIMBILI letikhomba kutsi Tsembani bekangayinakekeli imphilo yakhe. (2) 1.1.8 Bhala KUBILI lokucatjangwa bantfwana nangabe batali babanika imiyalo. (2) 1.1.9 Bekubangwa yini kutsi Tsembani angafuni kuya kadokotela lapho kusebenta khona Phelele? Bhala KUBILI. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2016 NSC 1.1.10 Chaza kutsi isho kutsini lenkhulumo letsi: 'Lomuhla sewehluleka nekuvuka?' Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 1.1.11 Bhala tintfo LETIMBILI letenta boSindi naPhelele bangamvakasheli Tsembani. (2) 1.1.12 Bhala saga lesikuletheksthi lengenhla lesinalenchazelo letsi, hlonipha wonkhe umuntfu ngobe awutati kutsi uyophelelaphi, usho kutsi sibhekiswe kubani. (2) 1.1.13 Kungumbono nobe kuliciniso kutsi nangabe tintfo tisakuhambela kahle uba nebangani labanyeti, kodvwa tingakuhambela kabi bangani bayakubalekela? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.14 Nangabe bewungudzadze waTsembani bewungamcosha yini ngalemphilo lebekayiphila? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2 Fundzisisa lesitfombe bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI B [Itsetfwe ku-Bona, Inhlaba 2013, Likhasi 25] 1.2.1 Khetsa KUNYE kuloku lokulandzelako. Nangabe ubuka lomndeni kulesibonwa lesingenhla ukhombisani emphilweni? A Ukhombisa kuvelana. B Ukhombisa kujabula. C Ukhombisa kwekhutana. D Ukhombisa kungevani. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2016 NSC 1.2.2 Yini lena leyenteka kulesibonwa lesingenhla? (1) 1.2.3 Nika KUBILI lokukhombisa kutsi labantfu labakulesibonwa baphila kahle. (2) 1.2.4 Loku lokwenteka kulesibonwa kuvame kwenteka kuphi nendzawo ngaphandle kwasekhaya? Bhala KUBILI. (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2016 NSC SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese ubhala emaphuzu lasikhombisa laveta kongiwa kwemanti. TICONDZISO 1. Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama LANGENGCI kula-60. 2. Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7. 3. Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye. 4. Sebentisa emagama AKHO. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake kubakaki. ITHEKSTHI C KONGIWA KWEMANTI Kongiwa kwemanti kufanele kube yincenye yemphilo yebantfu baseNingizimu Afrika. Somiso sibhokile njengobe imifula seyishe kwasala isanti ngenca yenkinga yekwesweleka kwemanti eveni lakitsi. Tinyenti-ke tintfo letingentiwa bantfu kute babe ngulabo labonga emanti ngalesikhatsi lesimatima kangaka. Kuhle kugcina libhodlela lemanti labandzako efrijini kute ubalekele kuvula impompi sikhatsi lesidze kutsi emanti aze aphole bese uyanatsa. Manyenti emalitha lalahlekako nangabe uvulela emanti kuze utfole labandzako. Nangabe umuntfu awasha tindishi, angavuli emanti agelete nakatiyakata. Lokuncono akagcwalise izinki yinye ngemanti ekuwasha bese lenye ufaka emanti ekutiyakata. Ungatfolakali uwasha tindishi ngayinye kodvwa ube uvulele emanti ngebunyenti empompini. Kumele bantfu batejwayete kuhlola emamitha abo emanti kubona kutsi kute emaphayiphi emanti lavutako. Emaphayiphi ekutselela emanti kubalulekile kutsi avalwe tonkhe tikhala letikhipha emanti. Emavelufu nawo kumele acinisekiswe kutsi akakhiphi emanti ngalokungakafaneli. Kubalulekile kusebentisa umtsanyelo nangabe uhlanta libala lakho kunekutsi usebentise liphayiphi lemanti. Libala lelinemathayilisi nobe lelipheyiviwe alingatsanyelwa ngeliphayiphi lemanti, kuhle kutsi kusetjentiswe umtsanyelo kususa insila. Nangabe uwasha imoto yakho, tsela emanti ebhakedeni lelincane uwashe ngawo ite iphelele. Imoto itsatsa emanti lamanyenti kakhulu nangabe utawucala kususa umhlaba ngeliphayiphi lemanti uphindze ukhiphe ngalo insipho. Loko kukwenta usebentise emanti budlabha. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2016 NSC Nawugezela ebhavini, lawo manti ungaphindze uwasebentise kutselela ingadzi yakho netjani. Bakhona labacabanga kutsi kusebentisa emanti logeze ngawo kubulala titjalo. Ungaphindze uwonge emanti ngekuba nelithangi lekukhangetela emanti emvula longawasebentisa etintfweni letinyenti njengekuwasha timphahla. Nangabe ufake lithange kumele ube nemitsi loyisebentisako kuhlanta lamanti. Loko kutawunciphisa emagciwane langadala kugula. Kwenta tintfo letingenhla kungasisita sive ekunciphiseni lenkinga lesibukene nayo yekweswelakala kwemanti. Asikhumbule kutsi emanti ayimphilo ngete saphila ngaphandle kwawo. [Itsetfwe ku-Isolezwe, Ingci 2015, Likhasi 5] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 9 DBE/Lweti 2016 NSC SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 3: SIKHANGISI Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI D I-TISSUE OIL YENTA SIKHUMBA SISHELELE BUSUKU NEMINI. Itsambisa sikhumba lesomile. Yenta sikhumba sibe busheleleti njengesemntfwana. Labasebentisa yona bavuka babe basha sha. Iyasetjentiswa nangulabadvuna nebantfwana. Lilanga alidlaleli kulosebentisa i-Tissue Oil. Awekho emafutsa lengca i-Tissue Oil. [Itsetfwe ku-True Love, Ingci 2013, Likhasi 11] 3.1 Sitsini sihloko salesikhangisi? (1) 3.2 Khetsa YINYE imphendvulo. Lenkhulumo letsi, 'Lilanga alidlaleli kulosebentisa i-Tissue Oil' ishoni? A Lilanga alikushisi. B Lilanga alikulandzeli. C Lilanga alikukhanyisi. D Lilanga alikuvali. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 10 DBE/Lweti 2016 NSC 3.3 Khipha umusho lonenkhulumo leyimfundzisolite uwubhale phasi. (1) 3.4 Bhala ligama lenkapani leyenta iTissue Oil. (1) 3.5 Shano kutsi kungani kusetjentiswe ligama lelitsi, 'kushelela' kulesikhangisi. Bhala KUBILI. (2) 3.6 Kungani lokhangisako asebentise sicatsaniso imini nebusuku? Bhala KUBILI. (2) 3.7 Khipha sinongo lesisifaniso lesisetjentiswe kulesikhangisi lesingenhla utakhele wakho umusho ngaso. (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI E 1 2 Dlamini, nje uyabacasha yini Yebo, ngiyabacasha Mntungwa lomuhle. bantfwana labahluphekako Bangisebentela kahle kakhulu njalo nalabatintsandzane kulelibhizinisi ngemaholide aDisemba nanobe lakho? sengitawutsatsa umhlalaphasi nje. Bona bachuba kahle esikolweni. [Itsetfwe ku-www.educationalcartoons.co.za] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 11 DBE/Lweti 2016 NSC 4.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Shano kutsi leligama lelidvwetjelwe enkhulumeni 1 lichazani? A Bantfwana labangenaluvelo. B Bantfwana labangenamandla. C Bantfwana labangenabatali. D Bantfwana labangenabasiti. (1) 4.2 Khokha ligama lelisibaluli kulomusho longentasi. 'Dlamini, nje uyabacasha yini bantfwana labahluphekako?' (1) 4.3 Tsatsa lelibito lelidvwetjelwe enkhulumeni 2 ulibhale ngeSiswati mbamba. (1) 4.4 Bhala kutsi lamagama ladvwetjelwe kulomusho longentasi akhombani. 'Yebo, ngiyabacasha Mntungwa lomuhle.' (1) 4.5 Mehluko muni lokhona kulamadvodza lamabili ekubambeni tingilazi? (2) 4.6 Tsatsa libitombici lelisetjentiswe enkhulumeni 2 wakhe ngalo umusho. (2) 4.7 Khokha selulo sesento lesisetjentiswe kuleligama lelidvwetjelwe ngentasi bese usho kutsi sisho kwentani. 'Bangisebentela kahle kakhulu njalo ngemaholide' (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI F INHLUPHEKO YAKAKHUMALO 'Ibhasi yaMgubane isendleleni seyigudla intsaba iJambila legcwele tihlahla.' Kukhuluma Sipho emele uyise esiteshini. Emakhata ayababa. Phela Sipho abetfunywe ngunina kuyomela uyise njengobe inyanga iphelile. Khumalo bekasebenta eBhabutini. Ngalesikhatsi Sipho alindzele uyise wabasa umlilo kutewucedza emakhata. Wakhipha umetjiso walayitha wavutsa umlilo. Chamu ibhasi, kwehla uyise wamhlangabeta. Wambona alengisa tandla angakaphatsi lutfo. Lusizi lwakhe lwase lubhalwe ebuntini. Batsi basabukene beva umsindo ebhasini. 'Sasha siganga semlumbi.' Bagucuka bonkhe bahlahla emehlo. Sipho wagijima wayewetama kucima umlilo kepha kwangalungi. Kwachamuka umninipulasi wabuta kutsi usukaphi lomlilo. 'Ubaswe ngimi Mnumzane, bengitsi ngiyotsa ngobe ngiva emakhata.' Kuphendvula Sipho ashaywa luvalo. 'Kulungile, bakini batawubhadala kamatima ngalomonakalo. Ngifuna R900,00. Nakungasinjalo utawuhlala ejele.' Kusho umlumbi. Khumalo wasibona siganga sisha, emehlo akhe agcwala tinyembeti acabanga inhlupheko labukene nayo. Wagcina ngekutsi, 'wangenta Sipho, ngilahlekelwe ngumsebenti, anginamali, angati kutsi sitawuphila ngani'. [Itsetfwe encwadzini Umnotfo Welulwimi, Likhasi 41] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 12 DBE/Lweti 2016 NSC 5.1.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Nika umfutiselo walelibito lelidvwetjelwe kulomusho longentasi. '… seyigudla intsaba iJambila legcwele tihlahla.' A Umganu B Umcombotsi C Umbhidvo D Umkhuhlane (1) 5.1.2 Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi. 'Khumalo wasibona siganga sisha.' (Bhala imphendvulo kuphela.) (1) 5.1.3 Lungisa leligama lelidvwetjelwe kulomusho lolandzelako. Batsi basabukene beva umsindo ebhasini. (1) 5.1.4 Kuletheksthi lengehla khokha libitomfakela endzimeni yekucala ulibhale phasi. (1) 5.1.5 Endzimeni yesibili khokha umusho lonesentakutsi uwubhale phasi bese uyasidvwebela. (2) 5.1.6 Bhala lomusho longentasi ukhombe kuphika. Khumalo bekasebenta eModise. (2) 5.1.7 Sebentisa lesabito lesidvwetjelwe kulomusho longentasi emshweni lotakhele wona. 'Bagucuka bonkhe bahlahla emehlo.' (2) 5.1.8 Lungisa ligama lelikubakaki libhaleke kahle kulomusho longentasi. (Emehlo) akhe kwagcwala tinyembeti. (2) 5.1.9 Nika luhlobo lwendlela yesento lolucuketfwe ngulemisho lelandzelako: (a) Wakhipha umetjiso walayitha. (b) Kusho umlumbi. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1 13 DBE/Lweti 2016 NSC 5.2 SITFOMBE Fundza lesitfombe lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI G IFREYIMU 1 IFREYIMU 2 IFREYIMU 3 Kusile babe, Ngivukile ndvodzana Kumele uyofuna ngiyabonga kukubona yami alisishisi likhipha umsebenti ngobe mine uvukile ekuseni, uphile inhlanti emantini. sengibutsakatsaka. ungusheleni. [Itsetfwe ku-Move, Ingongoni 2011, Likhasi 18] 5.2.1 Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala sinongo lesitfolakala efreyimini 1: A Sifanisongco B Sihabiso C Sifaniso D Simuntfutiso (1) 5.2.2 Tsatsa sihlanganiso efreyimini 3 uhlanganise lemisho lelandzelako. Bengipheke liphalishi. Ngifuna kudla lona. (1) 5.2.3 Nika inchazelo yalesisho lesitsi, 'Alishisi likhipha inhlanti emantini.' (2) 5.2.4 Efreyimini 1 tsatsa sandziso sesikhatsi, 'ekuseni', usisebentise emshweni lotakhele wona. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all