Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2017 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220179 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2017 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 70 Lememorandamu inemakhasi la-9. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu TICONDZISO TEKUMAKA  Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso sigaba. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa.  Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele imemorandamu.  Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.  Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. SIGABA A: INOVELI UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini 1.1 C/Bantfwana benkhosi. (1) 1.2 A/Usho kubahlebela. (1) 1.3 Imibuto ibhekiswa kuSandlane ngobe nguye Ndvunankhulu/kutfunywe yena. (1) 1.4 Eludzidzini kusesigodlweni saMswati/kulapho kuhlala khona Mswati/ ngulomunye wemiti yaMswati. (1) 1.5 Bekabahlonipha Ngobe abengatsatsi tincumo angakakhulumi nabo/kuhlela imphi abefuna kucocisana nabo/kucolisa kwakhe ngekungabi khona eludzidzini kute kuphele emalanga lamatsatfu. (Kubili kwaloku). (2) 1.6 KaNgwavuma, eMapedi, eMazulu. (Kubili kwaloku). (2) 1.7 Inkinga leyaba khona kutsi Sobhuza akhotsame, Mswati lekumele atsatse bukhosi abe asemncane/bukhosi busale etandleni teNdlovukati Tsandzile. (2) 1.8 Sento saMtjekeni sekutsatsela phasi sitfunti seNgwenyama samholela ekutseni abanjwe, aboshwe tandla netinyawo agcine abalekile/imiti yokhelwa ngemlilo yasha yangcongca/lapho bekakhe khona kwabekwa sikhulu lesinye/ bantfu banikwa tindzawo, tekulima nekufuya lapho bekakhe khona. (Kubili kwaloku) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu 1.9 Lebeyenta banakaboMswati basole ngekubitwa kwabo yiNgwenyama, kutsi bacabange kutsi ufuna kubahlasela njengobe sebevile kutsi uhlasele wabhubhisa letinye tive. (2) 1.10 Bekanebudlelwano lobuhle ngobe konkhe lebekakwenta bekabonisana netindvuna takhe/bekayemukela imibono lechamuka netindvuna takhe/ nakucedvwa kulwa timphi tonkhe tindvuna takhe abetinika tinkhomo tekutibonga. (Kubili kwaloku) (2) 1.11 Wakhutsatwa ngunina Tsandzile ngemavi latsi 'Mani sibindzi.' (2) 1.12 Mawewe wafungiswa ngekwemtsetfo lofanele kutsi uyawubambisana naMswati kuyo yonkhe imitamo yekubusa, yekuhola/Mawewe wetfulwa ebantfwini, bamemukela ngetandla letimhlophe/kwavunyelwana kutsi lokutawenteka kaMawewe kutawatiwa kaHhohho. (2) 1.13 Sidvwala unesimilo lesibi ngobe nguye lowenta bangasitsatsi simemo sabo sekubitwa yiNgwenyama bavukwe lulaka/nguye lowabangela kuhlaselwa kwebanakaboMswati. (2) 1.14 Usho kutsi boFokotsi, Ndlela naSomcuba ubanike tindzawo lapho batewubusa bahole khona, imfuyo nebantfu labatawuba ngaphasi kwabo kodvwa abazange bambonge bachubeka bamlwisa. (2) 1.15 Bakhona labebamdvumisa ngekuhlasela ancobe kantsi kukhona labebamsola batsi ucitsa ingati kantsi sidzingo sekwenta loko kute. (2) 1.16 Cha Mswati bekangababiteli kuchubekisa imphi embili, kodvwa kutsi batewucocisana ngetemndeni/bekababitela kutewuhlela indlela lekumele kuphakwe ngayo imphi. (2) 1.17 Abefuna bukhosi baMswati ngobe utenta iNgwenyama yakaMahamba/ unetindvuna takhe letimesekako njengaSidvwala/unelibutfo lakhe lelatiwako. (Kubili kwaloku). (2) 1.18 Sifundza kutsi imphi yaMswati beyikwati kulwa ngobe beyihlasela tive itincobe/yahlasela nebanakaboMswati basakaka netiganga. (2) 1.19 Yebo bekufanele abahlasele bomnakabo ngobe ubanike indzawo yekutsi bahlale kuyo kepha abamhloniphi/bayamedzelela/balalela Sidvwala kwendlula yena/basondzelene netitsa takhe/bamakhela licebo lekufuna kumbulala. (Kutsatfu kwaloku). (3) SAMBA SESIGABA A: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA B: UMDLALO UMBUTO 2: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa 2.1 D/Abebuya kuleMalima. (1) 2.2 B/Limele bukhosi beBatfwa. (1) 2.3 C/Kumphazamisa emendvweni. (1) 2.4 Kuhlala unelwati/kuhlela tintfo ngesikhatsi. (Kunye kwaloku). (1) 2.5 Umbhali bekalungisela Tsembative kutsi akwati kusitaVusematfwa kutsatsa bukhosi. (1) 2.6 Ludvweshu lwangekhatsi ngobe Imbiba-Nchati ihlushwa imicabango yayo ngalendvodza lelahle Tsembative. (2) 2.7 Ngumake waTsembative ngobe bekumele kutsi nakabona nje kutsi ukhulelwe bese utfumela livi enkhosini/ngabe wamtjela Tsembative kutsi babe wakhe ukuphi angaze atifunele. (Timphendvulo titawehluka). (2) 2.8 Liyalifanela ngobe kulapho kwaphelela khona imphilo yaNdvukutemphi/ kulapho kwaphela khona buntfombi baMadzandza/kulapho Qedizizwe waphelelwa khona ngumbuso welive leBatfwa. (2) 2.9 Umbhali ucondze kusitjela kutsi sibocaphela bangani netinjongo tabo/ ngebungani babo/Labanye bangani bafuna inzuzo labatsi nabangayitfoli bakubulale kumbe bakwente kabi. (Timphendvulo titawehluka). (2) 2.10 Lomdlalo uyasifaka simo selitulu, njengalelilanga litulu lidvuma, libaneka liphindze lina nakutfwalwa Vusematfwa anatsiswe tjwala. (2) 2.11 Sento saTsembative sekungasheshi ativete esiveni seBatfwa saba sihle ngobe kube washeshe wativeta ngabe akazange akhone kubambela Vusematfwa sikhundla sebukhosi/boNdvukutemphi naQediziwe ngabe bambulala Vusematfwa. (2) 2.12 Umlayeto wekuvetwa kweMbiba, kutiphatsa kwenkhosi yesive/umphatsi/ umholi/kukhetfwa kwemholi. (2) 2.13 Ndvukutemphi ulwela kubusa kulomdlalo ngobe utitjela kutsi utelwe kucala ngako-ke kumele abutfole bukhosi/abefuna kutfola Khetsiwe indlovukati. (2) 2.14 Batfwa bebangamboni kutsi akusuye Vusematfwa/bebacabanga kutsi nguye Vusematfwa. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu 2.15 Labavumako batawutsi, Ndvukutemphi wetsiwe ngemphumelelo ngobe abetsandza kusebentisa tindvuku takhe temphi waze wabulalwa sikhali sakhe semphi/Qedizizwe wambulala ngesikhali sakhe Ndvukutemphi/ Ndvukutwemphi abetsandza kulwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 2.16 Lokubangele kutsi iMbiba isheshe ibeke bukhosi isengakagugi kutsi ifuna kushiya kusesekuhle khona itewukhona kuyala lona lotawungena esikhundleni/itsi kuhle ishiye isengakacabani nesive sisayitsandza. (Kubili kwaloku). (2) 2.17 Ndvukutemphi unenhlitiyo lembi, ungumuntfu longenandzaba nalomunye umuntfu, abengamveli Madzandza naVusematfwa/ufuna kuphumelele tifiso takhe/imisebenti yakhe yenteka enkhwace/usibheva. Vusematfwa unenhlityo lenhle bubi bakhe bunye, kutsandza tjwala/ uyatsandzeka esiveni. (2) 2.18 Yebo Khetsiwe uyefana nebafati baseNingizimu Afrika ngekutimela ngobe akazange ahlale ebukhosini, kodvwa wakhetsa kuhamba naTsembative lokungumuntfu lamtsandzako. (2) 2.19 Madzandza walandzela umtsetfo welive, wamtjela kuNdvukutemphi ngekukhulelwa kwakhe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) 2.20 Labavumako batawutsi iMbiba beyifanele kusho lamavi ngobe beyingati kutsi Tsembative ungumntfwana wayo/iMbiba beyentela kutsi bantfu bangaboni kutsi Tsembative ngumntfwana wayo. Labaphikisako batawesekela ngekutsi beyitivikela/yawasho ngabomu ngobe beyiwati emaciniso. (Naleminye imibono yemukelekile). (2) [35] SAMBA SESIGABA B: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA UMBUTO 3: LITSAMBO – EJ Mhlanga 3.1 LITSAMBO – Jozi J Thwala. 3.1.1 B/Kwengeta liholo. (1) 3.1.2 A/Uhola imali lenyenti. (1) 3.1.3 Lokutsi LaMdluli ete neluswane emsebentini kukhombisa kungawuhloniphi umsebenti wakhe ngobe loluswane bekumele ngabe ulicelele kamakhelwane wakhe/akatiniketeli emsebentini wakhe/unesikhatsi lesinyenti sekubhasobha luswane lwakhe. (Timphendvulo titawehluka). (2) 3.1.4 Inkhulumiswano emkhatsini kwaMake Shongwe naLaMdluli ayemukeleki ngobe LaMdluli ukhombisa kungamhloniphi Make Shongwe nakakhuluma naye ngendzaba yemiholo. (2) 3.1.5 Labatawutsi besekela LaMdluli, abavete kutsi vele imali LaMdluli bekayihola beyiyincane, bekufanele akhushulelwe. Labesekela LaShongwe batawutsi abengakasiva lesimemetelo ngiko nje abephikisa/umoya wakhe uphasi. (Naletinye timphendvulo temukelekile) (2) 3.1.6 Inkinga lebukene naLaMdluli yasombululeka ngobe umholo lobekawufuna bamnika wonkhe ekupheleni kwalendzatjana/ wacoshwa emva kwekunikwa umholo wakhe. (2) 3.1.7 Make Shongwe bekumele ahlale phasi nalaMdluli bavumelane ngemiholo/kwengetwa kwemiholo/bekufanele anike LaMdluli timiso nemitsetfo yekusebenta. (Kubili kwaloku) (2) 3.1.8 Yebo Ithekhnoloji idlale indzima lebalulekile emphilweni yaLaMdluli, ngobe kusetjentiswe umsakato namabonakudze kumemetela imiholo yetisebenti tasemakhaya, loko kumsite kakhulu kutsi ahole R1 500 ngenyanga. (Timphendvulo titawehluka). (3) 3.1.9 Umbhali wedlulisa kutsi bacashi kumele balalele imisakato nabomabonakudze bati ngekukhushulwa kwemiholo yetisebenti/ baholele tisebenti ngekwemisebenti letiwentako/batikhuphulele neliholo nakufanele/bahloniphe nemalungelo ato. (Kutsatfu kwaloku). (3) [18] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu 3.2 TIMBUTI – Jozi J Thwala 3.2.1 B/Bekalova. (1) 3.2.2 D/Emaphepha eluhlolo. (1) 3.2.3 A/Indzaba lehamba embili. (1) 3.2.4 Batalwa langa linye/batalelwa endzaweni yinye/bafundza esikolweni sinye. (Kubili kwaloku). (2) 3.2.5 Nhloko bekangumfundzi lotiphetse kahle esikolweni ngobe wakhetfwa kutsi abe ngulochumanisa bothishela nebafundzi/ kwaphumelela yena yedvwa ngelicophelo lelisetulu/bekekhuta umngani wakhe Ndlela ngekungenti umsebenti wesikolo. (Kubili kwaloku). (2) 3.2.6 Lenkhulumo yaNdlebe ingemanga ngobe angeke uphase Matekuletjeni ungakafundzi/ungakatimiseli/ungakatilungiseleli. (2) 3.2.7 Nhloko abetimisela etifundvweni takhe/abefundza/abengalovi. (Kubili kwaloku). (2) 3.2.8 Kulamavi lashiwo nguNhloko sifundza kutsi, nangabe unemngani tsembeka kuye/mbonise indlela yekuphila njengobe Nhloko abekhuta Ndlebe kulemphilo labeyiphila yekungafuni kufundza sikolo/bekafundzisa kutsi nangabe nikhuluma nibonisana, ungatfukutseli. (Timphendvulo titawehluka). (2) 3.2.9 Bantfwana labanetento letifana netaNdlebe bangatitfola bafeyila etikolweni/bangafundza imikhuba lephatselene nekubhema nekunatsa tjwala ngalesikhatsi balovile/bangaboshwa ngobe Ndlebe bekatsengisa emaphepha mbumbulu. (Kubili kwaloku). (2) 3.2.10 Abafundze emabhuku abo kusukela umnyaka usacala, bangalovi badoje emaklasi kute bakwati kutilungiselela kubhala luhlolo/ balalele bangani labaneteluleko letihle/banganatsi tjwala babheme neligwayi. (Timphendvulo titawehluka). (2) [17] SAMBA SESIGABA C: 35 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu SIGABA D: TINKONDLO UMBUTO 4: LETFWESE – MS Magagula 4.1 INTFUTFWANE – MJ Thwala 4.1.1 A/Tikhatsi temnyaka. (1) 4.1.2 C/Sifaniso. (1) 4.1.3 D/Luchumanomkhatsini. (1) 4.1.4 Sonkondlo unemvangedvwa uyabalisa, ufisa kuba yintfutfwane. (1) 4.1.5 Lokubi ngetintfutfwane kutsi tingena ekudleni losuke wena utibekele kona/tiyakuluma/tingena nalapho tingadzingeki khona. (Kubili kwaloku). (2) 4.1.6 Sicedzelelamcondvo/i-enjambament ngobe umcondvo wemugca wekucala uphelela emugceni wesibili. (2) 4.1.7 Sonkondlo ulisebentise kahle leligama lelitsi, 'lihlobo' ngobe ehlobo kulapho kudla kukunyenti khona intfutfwane iyakwati kwetfwalela kudla letakudzinga ebusika/lihlobo ngulesinye setikhatsi temnyaka njengobe kubhalwe ngato. (2) 4.1.8 Sonkondlo ufuna kuveta ebaleni kubaluleka kwentfutfwane etimphilweni tetfu/ukhutsata bantfu kutsi abatilungiselele kusenesikhatsi njengayo intfutfwane/bantfu kumele batsatse konkhe lokuhle lokwentiwa intfutfwane. (2) 4.1.9 Sonkondlo ufundzisa wonkhe umuntfu kutsi kufanele abe nelikhaya lakhe latawuhlala kulo kute kuphele imphilo yakhe njengoba intfutfwane yenta/ukhutsata kutsi bantfu babe nemakhaya abo njengetfutfwane. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2) 4.1.10 Sifundza kutsi akudzingeki kutsi ube neliwashi kute wati sikhatsi, kufanele utihluphe kute utfole sikhatsi, tindlebe takho kumele tihlale tivulekile kute uve kutsi kwentekani eveni/hlala ulalele njalo kute wati kutsi kwentekani eveni. (Kubili kwaloku). (3) [17] 4.2 LIKHADI LELIBOVU – CD Masilela 4.2.1 B/Imvumelwanosigcino. (1) 4.2.2 Kukhatsateka/simo sekufuna kukhutsata kutentela. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017 NSC – Imemorandamu 4.2.3 C/Sifanankhamisa. (1) 4.2.4 Kucatsanisa. (1) 4.2.5 D/Sidvonsamoya. (1) 4.2.6 Ntinini. (1) 4.2.7 Sonkondlo utsi ingcondvo isikhali lesinemandla ngobe ngiyo lekwati kucabanga tintfo longatenta ngemphilo yakho leti hle nobe letimbi. (2) 4.2.8 Sonkondlo usho kutsi caphela kunyenti longakwenta ngemphilo yakho. (2) 4.2.9 Sihabiso – Sisho kukhula kakhulu kwetinkinga letingeke ticatululeke/ugcizelela kukhula kwenkinga. (2) 4.2.10 Likhadi lingasetjentiswa kumema bantfu/kufisela bantfu tinsuku tekutalwa letinhle/kubonga bantfu emva kwemicimbi/kuyekelisa umdlali lodlala kabi ebholeni. (Kubili kwaloku). (Timphendvulo titawehluka). (2) 4.2.11 Nangabe umuntfu atinika likhadi lelibovu, kusho kutsi akasenandzaba nemphilo yakhe/udzela imphilo yakhe akasafanelwe kuphila. (Kubili kwaloku). (2) 4.2.12 Sonkondlo utjela lusha kutsi lufune lolungalwenta, lungahlali lungenti lutfo/Lusha kumele lufune leminye imisebenti ngaphandle kwalowo msebenti leliwufundzele/kumele lubuke yonkhe ndzawo lapho kunemsebenti khona, lusebente. (Timphendvulo titawehluka). (2) [18] SAMBA SESIGABA D: 35 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all