You're offline
Skip to content
Memorandum

Siswati HL P2 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Siswati HlGrade 12201820 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Lememorandamu inemakhasi la-20. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu TICONDZISO TEKUMAKA 1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.) 2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo (Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela. 3. Esigabeni B na C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo. 4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa. 5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele imemorandamu. 6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki. 7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na B. 8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa. 9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. 10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/ kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO NCAMUL' EMAVE – SR Mdluli INDZATJANAMBHALO Tizatfu letenta sonkondlo atsi, 'Sifungo sekutsi siyofa silahlane sisacinile,' ngaNcamul'emave. Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. SINGENISO: Bahlolwa bangachaza sihloko, bangasho kutsi kuyini kufunga, nekutsi 'siyofa silahlane' kusho kutsini, kushiwo nakwente njani nekutsi kushiwo etimenti letinjani. UMTIMBA: Kungachazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokugcamisa tizatfu tekutsi sonkondlo afunge kutsi batawufa balahlane naNcamul'emave. Bahlolwa bangahle bavete emaphuzu lacuketse letizatfu letilandzelako: Sib. • Kuba simomondiya – buhle bakhe. • Kuba sikhikhikhi – kuma kwakhe. • Kuba nguLomagadvula losishingishane – indlela lagijima ngayo. • Kulalela angabi ngusonkhanise – kwenta lokufunwa ngumnikati. • Kwetsembeka – kungahambi ema onakala endleleni. • Kubhukula imincele aye kulamanye emave – kumyisa lapho afuna kuya khona. • Livi lakhe leliphasi – kudvuma kwakhe. (Nalokunye lokutizatfu letenta sonkondlo afunge kutsi bayewufa balahlane naNcamul' emave lokukhona kulenkondlo lokungakabalwa lapha ngenhla kwemukelekile). SIPHETFO: Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako emtimbeni wetindzatjanambhalo tabo, ngekusho tizatfu letibangela sonkondlo afunge kutsi batawufa balahlane naNcamul'emave kulenkondlo yakhe. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO SICHIBIYELO A. [10] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA IWIL' INSIKA – SR Mdluli 2.1 Lusizi/Kufelwa/Kweswela lebekwentiwa nguloshonile/buntsandzane, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 2.2 Ngumfelokati. (1) 2.3 Kugula/Tingoti/Tifo/Kuvele ulale uvuke ushonile, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 2.4 Usebentise lamacashata ngobe usafuna kuchubeka akhulume kabanti ngalokucola/kukhomba kutsi inkhulumo isachubeka. (1) 2.5 Ngumoya wekuhawukela nobe wekuvelana naloshonelwe/kumangala/ kubabata, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (2) 2.6 Kugcizelela lokuhle lebekwentiwa ngulensika lewile yentela inkhosikati yayo. (2) 2.7 Bantfu labake bashonelwa. Umphumela waloko kusukuma ucine uchubeke nemphilo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) [10] NOBE UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA NKHOSI YEMKHATSI – OA Bhiya 3.1 Kukhanyiselwa/Kufutfunyetwa/Komiswa/Kukhuliswa, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 3.2 Usho kutsi lilanga nalingekho kuba mnyama, tonkhe tintfo letingavani nekukhanya titfola litfuba lekwenta nanobe yini letiyitsandzako/ lokusemkhatsini kuyaphuma lilanga nalishonile, sib. Inyanga/tinkhanyeti, njll. (1) 3.3 Lilanga likhanyisela umhlaba wonkhe, likhanyisele konkhe lokungaphasi kwalo/konkhe lokudaliwe kukhanyiselwa lilanga. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 3.4 Kucatsanisa kwemcondvo lokuphikako - tiyachakata tibune. (1) 3.5 Bantfu babalekela etindlini/emtfuntini/emantini/batsenge ticandzisi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 3.6 Yinkondlo yetibongelelo tesimanje ngobe yonkhe lemigca yemphindvwa ibongelela nobe idvumisa lilanga, inkhosi yemkhatsi. (2) 3.7 Luchumanosiphambano. Bukhulu bakho - ngemandl' akho, Emandl' akho - ngebukhulu bakho (2) [10] NOBE UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA IMFIHLO YETIMFIHLO – JJ Ncongwane 4.1 Silinganisamcondvo, imfihlo –timfihlo. (1) 4.2 Ngoba injulamcondvo iba nelwati lolujulile njengemuntfu lowatiko, longusiyati. (1) 4.3 Letindzima atilingani, indzima 1 inemigca le-7 kantsi indzima 2 inemigca le-8. (1) 4.4 Budokotela/Umsebenti wekubelekisa/buhlengikati, njll. (Kunye kwaloku). (1) 4.5 Lemfihlo yembuleka nangabe umuntfu asashonile, ngobe kulapho kubonakala khona kutsi lusuku lwakhe lwekushona nguluphi. (2) 4.6 Tinyanga/Tingedla/Bodokotela/Bapholofithi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 4.7 Indumba yindzawo lapho imitsi yetinyanga leyimfihlo ihlala khona. Munye umuntfu loyinyanga nobe lolugedla lowatiko kutsi lemitsi isebentani njengobe nekufa kwatiwa ngumuntfu munye longuNkuluNkulu. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) [10] NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI UMBUTO 5 LANGA LE-AFRIKA – EB Tembe 5.1 Lapho sekufika kukhanya/lapho bantfu sebafundzile/lapho sive sesikhululekile. (Kunye kwaloku). (1) 5.2 E-Afrika. (1) 5.3 Yimfundvo/Yimphumelelo/Yinkhululeko/Lwati, njll. (Kunye kwaloku). (1) 5.4 Ikhuluma ngemfundvo/ngenkhululeko/kusuka ekucindzetelweni. (Kunye kwaloku). (1) 5.5 Kungafundzi/Yincindzetelo/Kungabi nalwati. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 5.6 Kutsi bantfu bafundze/babe nelwati/bakhululeke/bangeyami kulabanye/ batisungulele lokutsite ngemfundvo yabo/batfutfukise i-Afrika, njll (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 5.7 Silinganisamcondvo, lilanga naliphuma, kuyashisa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letikhombisa simonhlalo semoya, nekuhambelana kwato nalesimo kulenoveli. Singeniso Bahlolwa bachaza sihloko bavete kutsi emanovelini kunetimo letehlukene tetimonhlalo, sib. Sendzawo, sesikhatsi nesemoya. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete tigameko letiveta sobala simonhlalo semoya enovelini, letifaka ekhasi leti letilandzelako: • Kulamba KwalaMagagula: umoya bewushubile, kungekho kujabula ngendzaba yendlala. • Kukhala kwaLaMagagula aye kaMfundisi: kunemoya webuhlungu, kuyakhulekwa kukhulekelwa kutsi LaMagagula angemuki – kunemoya wekukholwa. • Kushona kwemtfwana waLaMagagula: umoya bewuwelusizi ngenca yebuhlungu benhlitiyo ngekushonelwa ngumntfwana, naLushawulo angabi khona kutewumngcwaba. • Kugula kwaLahlophe: Simo besishubile, sibuhlungu ngobe Lahlophe bekacoshiwe ekhaya, Lushawulo angeti nekutewumbona esibhedlela ngenca yekukholelwa kutsi uloya bantfwabakhe, nekufa kwakhe kwaletsa umoya welusizi. • Kuya emkhayeni: Simo besishubile, kushaywa kwaTitfombi emkhayeni, kwaletsa indzangalo ebantfwini nentfukutselo kuLushawulo wate washisa umuti waTintfombi. (Naletinye tigameko letigcamisa simonhlalo semoya ngalokusobala letingakabalwa lapha temukelekile). Siphetfo Bahlolwa baphetsa tindzababhalo tabo ngekuveta tigameko letiveta sobala simo semoya, baphawule kutsi tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letiveta simonhlalo semoya ngalokusobala. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane 7.1 Kuhambelana kahle kakhulu ngobe LaMagagula ugula nje usesibhedlela/ konkhe kwenteka emabaleni esibhedlela. (2) 7.2 Kusuke kungenatincingo/lilayini lekuchumana lisuke lifile/kusuke kuphele imali elucingweni/kusuke kute inethiwekhi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 7.3 Bekukholelwa kutsi utsakatfwa nguTintfombi/LaMagagula abehlushwa ngumtfwalo wesisu lanaso. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (2) 7.4 Belubangwa kungati kutsi simo semphilo yenina sesinjani/besibangwa natincingo letingasebenti/kujaka emsebentini, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (2) 7.5 Wenta kahle kumngenisa, loko wakwenta ngobe bafundza kanye, uyamati futsi ungumngani wakhe. (2) 7.6 Labatsi ayikholweki: akukavami kutsi umuntfu lotsakatsako ativete ngekuyewulindza esigangeni kutsi kufe lowo lotsakatfwako/bekangagula ngobe utetfwele. Labatsi iyakholweka batawesekela ngekucaphuna encwadzini. (2) 7.7 BoKunene naNyoni bambonisa ngekutsi akasukume aye kubemanga ayewuva kutsi umuti wakhe ucedvwa yini. (2) 7.8 Bahlolwa batawusho imibono yabo ngesitsembu saLushawulo, sib.tento tasesitsenjini saLushawulo atijabulisi, kuyaloywa, kuyaliwa, kuyatondvwana, njll. (2) 7.9 Bekadliswe nguTintfombi/abengahlali ekhaya, angaboni simo semuti wakhe/kunganaki temuti wakhe. (2) 7.10 Simonhlalo sendzawo labehlala kuso ngobe bekusesilumbini/edolobheni lapho kunebelumbi labanyenti khona/eJozi lapho kwenteka khona tintfo letehlukene njengato leti taTintfombi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku) (2) 7.11 Usivete ngebantfwana baLaMagagula labalwela sikhokho/ngadzadze waboLaMagagula labemupha imphuphu/LaMagagula uya kumkamfundisi Mahlalela kuyewucela, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 7.12 Bekentela kutsi abe nebufakazi bako konkhe lokutawufike kwenteke emkhayeni/ngekwelisiko vele bantfu labadzala bayabikelwa nangabe kutawuyiwa emkhayeni/abefuna kutsi wonkhe umuntfu abe nebakubo labatamesekela/bekentela kwesekelwa kulokutawuphuma emhlahlweni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (3) [25] NOBE UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letikhombisa simonhlalo semoya, nekuhambelana kwato nalesimo kulenoveli. Singeniso Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi emanovelini kunetimo letehlukene tetimonhlalo, sib. Sendzawo, sesikhatsi nesemoya. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete tigameko letiveta sobala simonhlalo semoya enovelini, letifaka ekhasi leti letilandzelako: • Kuncishwa indzawo yekuhlala kwaMphikeleli: umoya bewushubile ngalesikhatsi baphikisana naTsabetse amncisha indzawo. • Kucoshwa kwaMphikeleli esikolweni: bekunemoya welusizi ngoba Mphikeleli bekafuna kufundza, waze welekelelwa nguMatsiya ngekummela kwaba nemoya wekujabula. • Kuphendulana ngemavi naMagumeni emhlanganweni: umoya bewumubi ngobe Magumeni bekafuna kwentiwe intsandvo yakhe. • Kukhetfwa kwaMphikeleli kutsi abe ngusosifundzave: umoya bewuwenjabulo ngobe bebajabulele imphumelelo yaMphikeleli, bekuphindze kube nemoya wekujabha kulabo lebebahambisana naMagumeni ngekungaphumeleli kwakhe. • Kutfola untfwana kwaKhulumile: bekunemoya wenjabulo ngobe umuti waZwane besewuvukile, wandza. (Naletinye tigameko letigcamisa simonhlalo semoya ngalokusobala letingakabalwa lapha temukelekile). Siphetfo Bahlolwa bangaphetsa tindzababhalo tabo ngekuveta tigameko letiveta sobala simo semoya, bangaphindze phawule kutsi tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letiveta simonhlalo semoya ngalokusobala. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi 9.1 Bakhombisa ngekubhikisha/kutoyitoya/kukhipha tikhalo tabo emaphephandzabeni/kumabonakhashane/emisakatweni, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (2) 9.2 NguMagumeni – ngobe tintfo latikhulumako tiphambene nekulunga tifana nebutsi bematse emfeti. (2) 9.3 Kumele lube neminyaka le-18 ngobe lutsatfwa njengebantfu lasebakhulile/ iminyaka le-18 itsatfwa njengeminyaka yalesebakhulile lomuhla. (2) 9.4 Lamanye emakhansela abonakala ebantfwini nasekusondzele lukhetfo/ ahambela imiti leminyenti/ahambela nebantfu bonkhe abagcugcutela ngelukhetfo/lamanye akantjintji ahlala ajabulela wonkhe umuntfu. (Kunye kwaloku). (2) 9.5 Bekentiwa ngumona wekubona kutsi onkhe emakhansela ayatinikela emsebentini lawunikwa nguMphikeleli/abelwela kutsi yena akakakhetfwa. (2) 9.6 Lusiba bekangumuntfu longatsatselwa enhloko ngobe abegulwa yingcondvo, kodvwa lenkhulumo layishoko kuletheksthi iyevakala futsi yemukelwa ngibo bonkhe labasemhlanganweni. (Kunye kwaloku). (2) 9.7 Akazange asebente. Nanobe boSikhulu naMagumeni bebamkhuluma kabi, wagcina afundzile, akhetfwe waba yimeya wagcina angusosifundzave. (2) 9.8 Labanye bahlolwa batawutsi ngenca yebugebengu lesebugcwele kulamalanga/njengobe angasebenti abengeke akhokhe irenti, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku, bese uyesekela). (2) 9.9 Imfanele ngobe wabuya ekudzingisweni/wakujabulela kuteka nekushada kwakhe kute abe nelikhaya/abehlupha Tsabetse ngekufa nekuphela kwelikhaya lakubo. (Kunye kwaloku). (2) 9.10 Mphikeleli wabitelwa dokotela Gamedze ngalesikhatsi agula, watomelaphela endlini/kwatsi lapho Khulumile sekufike sikhatsi sekutsi angene endlini, wabitelwa i-ambulensi yamusa esibhedlela. (Kunye kwaloku). (2) 9.11 Sikhulu Tsabetse abefuna kutsi Mphikeleli angabi yincenye leyaluswako ngekuta esikolweni, afuna kutsi abe ngumlalandle ngobe angenamelusi kantsi Mphikeleli yena abefuna kweluswa lapha esikolweni. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 9.12 Inkhanyeti yaKhulumile iyakholweka ngobe ekugcineni kwalenoveli Khulumile washada naMphikeleli, watfola umntfwana lowabitwa ngeligama leyise waMphikeleli, kwamjabulisa loko. (3) NOBE UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO SILULU SEMASWATI – NC Nyembe Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Balingisi labenta inganekwane ibe ngematekelo nekusetjentiswa kwetibongelelo kuveta bunjalo bemuntfu. SINGENISO: Bahlolwa bachaza kutsi ematekelo ayinganekwane lenjani njengekuba nemlandvo nebalingisi labake baphila nekutsi emkhatsini wabo kube nalabo labewenta abe yinganekwane. Babuye bavete nendlela tibongelelo letiveta ngayo bunjalo bemuntfu lobongelelwako. UMTIMBA: Bahlolwa bangahle babaphawule ngalamaphuzu lafaka ekhatsi lawa lalandzelako: Mandlakhe: • Balingisi labake baphila emlandvweni njengalaba labalandzelako:  Inkhosi – lebeyibusa ngaleso sikhatsi.  Indlovukazi – unina waMandlakhe.  Mandlakhe – indvodzana yenkhosi lebeyicokwe kutsi itawulandzela inkhosi nayibeka phasi tintsambo.  Emadvodzana enkhosi – labamba Mandlakhe amfaka emhumeni  Indvuna yemphi. – leyatfola Mandlakhe emhumeni.  Inyoni – leyenta lamatekelo abe yinganekwane ngekukhuluma ibike ngekutfunjwa kwaMandlakhe. • Bahlolwa bangaphawula ngekuphila kwalabalingisi nesikhatsi labaphila ngaso emlandvweni. Bangaphindze baphawule ngekutsi lenganekwane ibukeka ingumfanekiso walokwenteka ebukhosini ngobe labalingisi abaveli emlandvweni. Tibongo taNgwane II: Bahlolwa bangahle bavete loko lokusetjentiswe yimbongi kuveta bunjalo balobongelelwako lekungahle kufake ekhatsi loku lokulandzelako: • Bunjalo bakhe.  Umbita ngaLulakane – lokusho kutsi bekanelulaka  Mbetsi wetidzandzane – lokukutsi bekangumuntfu lobekashaya emantfombatane kuze kwetfuke nemadvodza.  Wats' ubuk' emadvodza wachubekel' embili – lokusho kutsi bekangenandzaba nemadvodza lokungenteka kutsi bekangawesabi.  Chibi lasemhlosheni – abengakhulumeli futsi abindzile kodvwa lakucabangako kujulile njengelichibi lelibindzile kodvwa liyashona futsi liyesabeka. (Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha yemukelekile). Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIPHETFO: Bahlolwa bangahle basonge ngekusho kutsi labalingisi bake baphila nobe abakaze baphile emlandvweni njengobe kusidzingo sematekelo babuye bavete nesikhatsi lebaphila ngaso. Bangahle bavete kutsi letibongelelo tiyamveta lobongelelwako kutsi ungumuntfu lonjani. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] NOBE UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA SILULU SEMASWATI – NC Nyembe UMBUTO 11(a) 11.1 Ingwenya beyati kutsi kutfukutsela angeke kuyisite ngalutfo ngobe ingagcina ilahlekelwe yinyama yayo lese iyitfolile. (2) 11.2 Imibono itawehluka, sib. tayidla ngenca yendlala/yahamba yayotfola lenye indzawo yekuhlala. (Kunye kwaloku) (2) 11.3 Sicongo silapho ingwenya seyidvonsa indlulamitsi ifuna kuyimitisa emantini. Loko kusicongo ngobe sisombulula kutsi ingwenya ayimange iphumelele kumitisa indlulamitsi. (2) 11.4 Simonhlalo sendzawo sibeka indlulamitsi esimeni lesibi ngobe yona ayikwati kuhlamba, kantsi kumele iye ekhatsi emantini. (2) 11.5 Tetsamelilwati tingamangaliswa bungani bengwenya nendlulamitsi ngobe indlulamitsi iyinyama yengwenya lekumele ibaleke nayibona yona. (2) 11.6 Siyahambisana, ngobe ingwenya beyisebentisa bucili bekwenta indlulamitsi umngani wayo kantsi ifuna kuyidla, yehluleka ngobe lingekho licili lelatikhotsa emhlane. (2) 11.7 Kuvuma: Kunebangani labatisondzeta kulabanye kantsi bafuna inzuzo letsite/ kukhohlisana kwebangani/labanye bangani bahlakaniphile bafana nendlulamitsi, bayabona nabasetjentiswa bese basima etjeni/emphilweni bantfu kufanele babone timo tabo bangafuni kufana nalabanye. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). Kuphika: Labaphikako kumele besekele ngaloko lokwenteka lomuhla. (3) [15] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 11(b) 11.8 Tifundziswa/Belumbi/Bomengameli bakulamanye emave/Bantfu labaphakeme, labanetikhundla letisetulu, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 11.9 Wancoba ngekuhlala kukhulunyiswane kute kungacitseki ingati/wavikela imphi ngekukhulumisana. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 11.10 Watalwa ngemnyaka we-1918, atalelwa eveni leMachosa/lobongelelwako watalwa ngemnyaka we-1819 lapho kwaba nekujabula esiveni seMachosa. (1) 11.11 Kutigcabha ngekuba ngum-Afrika/kungatikhobosi ngekuba mnyama/ kutigcabha ngelibala lakho, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kunye kwaloku). (1) 11.12 Ugcugcutela kutsi bafundzi beLibanga le-12 nabo bafise kuya emanyuvesi lafana neFort Hare njengalobongelelwako. (2) 11.13 Bantfu bamhlonipha ngekunikela ngemaminithi la-67 esikhatsi sabo ngenyanga yeNkhwenkhweti ngekwenta imisebenti lebeyitawujabulisa Madiba nangabe abesaphila/bantfu balandzela imphilo yakhe/bagcina imiyalo yakhe/kucanjwa tindzawo ngaye/kwakhiwa tikolo netibhedlela, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 11.14 Kwetfulwa kwengadzibe (sigcoko) kusho kuhlonipha. Loko kukhombisa kutsi lobongelelwako abehlonishwa. (2) [10] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA C: UMDLALO UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Indzabambhalo ngekusetjentiswa kweludvweshu lwangaphandle kanye netigameko leticuketse loludvweshu. Singeniso Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi ludvweshu luyincenye yesakhiwo semdlalo lokusetfulo, ludvweshu, sicakacaka, sicongo nesiphetfo. Bangabuye bavete nekutsi ludvweshu lwehlukaniswe kabili, lwangaphandle nelwangekhatsi. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete tigameko letiveta sobala ludvweshu lwangaphandle letifaka ekhasi leti letilandzelako: • Sigameko sekulwa ngemagama kwaMakhosi naNkhanise kubangwa kucokwa kwaMakhosi kutsi abe yinkhosi emva kweyise. • Sigameko sekuphikisana ngemagama kwaNtfwasahlobo naLaJele kubangwa kutsi LaJele akhulume liciniso ngaNkhanise. • Sigameko sekuphikisana KwaLaHlatjwako naMakhosi ngekutsi ayowelashwa nguNdzabeni, angafuni. • Sigameko sekuphikisana kwaMakhosi naSifiso ngekuyewuhlasela licembu lemfelandzawonye. • Sigameko sekufa kwaNdleleni abulawa nguSicongo acabanga kutsi ubulala Makhosi, naSicongo ashayisa etjeni afa. (Naletinye tigameko letigcamisa ludvweshu lwangaphandle letingakabalwa lapha temukelekile). Siphetfo Bahlolwa bangaphetsa tindzababhalo tabo ngekuveta kutsi lukhona nobe alukho ludvweshu lwangaphandle lolusetjentiswe ngumbhali njengencenye yesakhiwo semdlalo. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA KWAHLWA EMINI – JJ Thwala 13.1 Bekatewufuna umsebenti wekuba yinhloli/Ndleleni abefuna kutsi Makhosi amente umuntfu wakhe, aphume ecenjini lakhe. (2) 13.2 Unentfombi lenguLungile latsandzana nayo njengawo onkhe emajaha anyalo. (2) 13.3 Kukhetfwa munye umdlali emkhatsini walaba labalandzelako: Makhosi: - Wetseke kahle ngobe ukhetfwe waba yinkhosi yaseLusizini. Lungile: - Ngumntfwana lolungile lolandzela inhlonipho ngekungangeneli tindzaba talabadvuna. Ndleleni: - Naye wetseke ngemphumelelo ngobe utsandza kuhamba, uhlala asendleleni, netibongelelo takhe tiyasho kutsi uhlala asendleleni. (2) 13.4 Nawungendlula kuwo ugijima, utfolwe ngulinye enhloko ungalala umlalela wafutsi. (2) 13.5 Lijaha leLiswati litsandza tinkhomo, ekucaleni kwalomdlalo bakhuluma ngemadlelo netinkhomo kantsi nemafa lababelwa wona atinhlobo letehlukene tetinkhomo. Ngaloko Nkhanise njengeLiswati abefuna tinkhomo. (2) 13.6 Wentela kutsi kungabi natihibe tembango longaphazamisa kubekwa kwaMakhosi esihlalweni, umsebenti uhambe kahle/wentela kususa Nkhanise ngembi kwemcimbi kungakaze kube netiwiliwili. (2) 13.7 Umuntfu lomsikati akaphendvuli tindzaba tebantfu labadvuna nakukhulunywa/ akafuni kubangena emlonyeni/akatingeni tindzaba temadvodza. (2) 13.8 Sibumbene kakhulu ngobe sikhuluma ngaMakhosi naNkhanise bacocisana ngekunikwa bukhosi lokungiyo ingcikitsi yalomdlalo locuketse umbango webukhosi. (2) 13.9 Kutfolakala lapho Ndzabeni afuna kwelapha Makhosi ngalokungemukeleki kantsi Mkhalelwa abecabanga kutsi utamelapha kahle njengenkhosi letawutsatsa sikhundla njengekumetsemba/Ndzabeni ulumba sijula lesitawubulala Makhosi/Ndzabeni uvuma kuMkhalelwa kutsi utawenta kahle umsebenti kantsi utawenta lokuphambene nekulunga. (2) 13.10 Tifundza kutsi labaphasi bakhona bayaphila futsi bayakwesekela kuko konkhe lokucelwa kubo/tifundza kutsi nobe ungeke welashwe ngemutsi kodvwa sikhundla singaba sakho kute lokubi lokungakuvelela, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 13.11 Yincenye yemphilo yasebukhehleni, ngiyo leyamenta wancuma kubeka phasi tintsambo tebukhosi atinike Makhosi. Saba yimphumelelo ngobe Makhosi wagcina ayinkhosi. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 13.12 Labanye batawutsi bayakholweka ngobe vele esitsenjini akuvanwa, ngulowo nalowo uma nemntfwanakhe njengobe bebenta boLaJele naLaHlatjwako. Labatsi abakholweki kumele besekele, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (3) [25] NOBE UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO UMVUZO – NS Nzima Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Indzabambhalo ngekusetjentiswa kweludvweshu lwangaphandle kanye netigameko leticuketse loludvweshu. Singeniso Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi ludvweshu luyincenye yesakhiwo semdlalo lokusetfulo, ludvweshu, sicakacaka, sicongo nesiphetfo. Bangabuye bavete nekutsi ludvweshu lwehlukaniswe kabili, lwangaphandle nelwangekhatsi. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete tigameko letiveta sobala ludvweshu lwangaphandle letifaka ekhasi leti letilandzelako: • Sigameko sekucabana kwemndeni wakaBhembe newakaFakudze ibanga indlela yekukhulisa bantfwana. • Sigameko sekuphikisana ngemagama kwaLaNgwenya naLaMbuli ngendzaba yekwesekela bantfwana esikolweni nekutsi Satile ayofundza naBatjele entsabama nangeMigcibelo. • Sigameko sekuphikisana kwaLaNgwenya naLaMbuli ngendzaba yekuletsa belaphi bendzabuko batewucocisana nebantfwana esikolweni. • Sigameko sekuphikisana kwaBatjele atjela Satile naMlandzeli ngekuyekela tindlela letimbi. • Sigameko sekuphikisana kwebafundzi ngalesikhatsi kucanjwa emagama etikhungo tesikolo. (Naletinye tigameko letigcamisa ludvweshu lwangaphandle letingakabalwa lapha temukelekile). Siphetfo Bahlolwa bangaphetsa tindzababhalo tabo ngekuveta kutsi lukhona nobe alukho ludvweshu lwangaphandle lolusetjentiswe ngumbhali njengencenye yesakhiwo semdlalo. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C. [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA UMVUZO – NS Nzima 15.1 Inyango kulapho kugcinwa khona kudla lokutawusetjentiswa kamuva nasekudzingekile. Netifundvo tephothifoliyo tigcogcelwa ndzawonye kute emamaki ato asetjentiswe nasekulungiselelwa kuphela kwemnyaka. (2) 15.2 Emamaki emaphothifoliyo agcugcutela umfundzi kutsi abone indlela lasebenta ngayo emkhatsini wemnyaka/emamaki emaphothifoliyo asetjentiselwa kuchibiyela nangabe umfundzi angamange akwati kubhala sivivinyo sakhe ekupheleni kwemnyaka/umfundzi uyakwati kubona emaphutsa akhe kute awalungise kusenesikhatsi/thishela uyabona lekumele akugcizelele etifundvweni tebafundzi bakhe, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) (Kubili kwaloku). 15.3 BoFakudze naBhembe bebahambele umhlangano njengobe kwentiwa etikolweni talomuhla. Umehluko lokhona kutsi akukavami kutsi batali bachazelwe ngalokutfolakala kumaphothifoliyo ebafundzi nekutsi kucocwe ngako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.4 Bentela kutsi batali bakwati kusita bantfwababo lapho bakhona khona/ bentela kutsi babe bofakazi balokwentiwa bantfwana babo etikolweni/bentela kutsi batali nabothishela batane. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.5 Abengasitfoli kahle sikhatsi sekufundza ngenca yemsindvo webantfu labanatsako/abengalutfoli lusito lolubuya ebatalini bakhe/abengavunyelwa kuyewufundza naBatjele ntsambama. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) (Kubili kwaloku). 15.6 Kungasatibandzakanyi nabo/kwehla kwemisebenti yabo/emahemuhemu etento labebatenta ngasese, njll. (Nalamanye emaphuzu lanembako emukelekile). (2) (Kubili kwaloku). 15.7 Bafundzi kumele babe netinjongo temiphumela labafuna kuyizuza nasebafundzile/igcogca timilo tebafundzi ngobe kumele bahambe ngekwemiphumelamcoka naletfutfukisako/bafundzi nabothishela bayakwati kubona labakuhlosile ngemfundvo labayentako, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.8 Bakhuluma ngemifundzate lenikwa labafundzako, lekhona nalomuhla/ bakhuluma ngetitfutsi letitfutsa bafundzi/bakhuluma ngetikhungo talabadzala tekuchubekisa imfundvo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu 15.9 Umgcibelo bekulilanga lekutsi Satile abasite emisebentini yasekhaya/ bebacabanga kutsi Satile angahle aye etindzaweni takhe tekuganga abe atsi uya esikolweni/bebafuna kutsi naye ayisebentele lemali lemfundzisako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.10 Kucocisana nebafundzi ngetifundvo letentiwako lapho bafundzi babuta khona imibuto yetintfo labangatati/thishela ubati ncono bafundzi bakhe, nebafundzi bamati kancono thishela wabo/bafundzi batfola lwati lolusha, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.11 Bafundzi betsa emagama etikhungo letifana nemitapo yetincwadzi, emahholo, tinkhundla, nalokunye, ngekusebentisa emagama ebantfu, tinhlobo tetihlahla, imifula, njll. Loko akukabumbani nengcikitsi yalomdlalo ngobe kungasiwo umsebenti webafundzi kucamba emagama etikhungo njengobe Litiko Letemasiko linelikomiti lekumele lente lomsebenti, futsi akusiyo incenye yaloko labakutele eMkhuphukantsaba. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Kubili kwaloku). (2) 15.12 Sihloko salomdlalo sichaza ngalokusobala kutsi kulabadlali bawo bakhona labatawuvuza lokutsite ekugcineni. Sib. • Batjele – abecotfo etifundvweni takhe, wavuza imiphumela lemihle. • Satile – wagcina ehlile etifundvweni, enta imikhuba lemibi, wagcina avuze kwemukelwa esibhedlela. • Mlandzeli – ngetento letimbi tetidzakamiva, kunatsa nekuhamba ebusuku wavuza kuya ejele. • Thishelanhloko waseMkhuphukantsaba – wavuza imiphumela lemihle yebafundzi bakhe labafana naboBatjele. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (Badlali lababili kuphela). (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo 7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane -Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki lelisetulu -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo kuvisiswa ngalokwenetisako SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane 3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo, sipelingi netimphawu tekufundza kuyindlala KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC – Imemorandamu SIGABA B NA-C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki 15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi -Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo -Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele etheksthini ekuvisiseni luhlobo -Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye kanye netheksthi netheksthi kuvisiswe ngemalengiso SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi 10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela -Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima umoya nesitayela tihlangahlangene KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Siswati Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all