Downloaded from hlayiso.com
GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2018
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Lememorandamu inemakhasi la-24.
Emalungelo agodliwe Phenya
You're offline
Skip to contentMemorandum 







View all
Siswati HL P2 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Siswati Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · siswati. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Pages
- 24
- File size
- 509.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 24
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile,
maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga
aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini
yinye.)
2. ESIGABENI A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. ESIGABENI B ne-C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule
imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka
imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa
aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala
kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto
lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo.
4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
imemorandamu.
6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki,
kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe
ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka.
Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A
ne-B.
8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe
kufanele acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Onkhe
emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/
kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO
NGONENI KUWE MHLABA? – MS Mbuyane
INDZATJANAMBHALO
Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tintfo letenta sonkondlo agceke umhlaba.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko- kunetintfo latsi sonkondlo tenteka emhlabeni letibanga
kutsi awugceke lomhlaba, angeneliswa yindlela lemphatsa ngayo, lokufaka ekhatsi
loku lokulandzelako: Sib. Kungaphatseki kahle, kudzilikelwa yindlu,
kungadvudvutwa nahluphekile, kushonelwa tihlobo takhe, njll.
UMTIMBA:
Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokugcamisa tintfo letenta
sonkondlo agceke umhlaba lakhuluma ngawo. Sib.
Sokondlo utsi wefika emhlabeni wahlangana netinkinga kantsi abetsembe
kutsi utawuphatseka kahle.
Wefika alindzele kudvudvutwa kepha akatange akutfole.
Wefika etsembe kutsi umhlaba utamvikela etitseni lebeticondze kumlimata,
kepha akutange kube njalo.
Wefika wahlukunyetwa timvula ngekudzilita indlu labehlala kuyo.
Washonelwa tihlobo takhe kantsi abetsembe kutsi emhlabeni ngeke ashonelwe.
Abecabanga kutsi emhlabeni utawutfola wonkhe umuntfu anesihe, umusa,
luvelo, sihawu nesineke kantsi umhlaba awunakwenta loko.
Sonkondlo utsi akati kutsi yini lelindzeleke kuye kute umhlaba nalabahlala
kuwo bamenelise kuloko labekulindzele.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha ngenhla yemukelekile.)
SIPHETFO:
Bahlolwa basonga indzatjanambhalo yabo. Basonga ngekubhala ngetintfo letenta
sonkondlo agceke umhlaba babuye baphawule ngebubi bawo ekuveteni kutsi
awumphatsi kahle kantsi yena abelindzele kunetseteka emhlabeni.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO,
SIGABA A. [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
SHUKELA – FC Nkosi
2.1 Bobabe bayakhala, bayaphela ngawe/Bomake bayakhala bayaphela ngawe.
(Kunye kwaloku.) (1)
2.2 Usho kutsi imvamisa yebafati bema -Afrika bakhulu ngemtimba kepha
shukela ubashaya bondze, kushe wonkhe umtimba, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1)
2.3 Sifanangwaca/Sifanangwaca sa B-/Sifanamsindvo sabongwaca B-. (1)
2.4 Uyidle kancane, kancane, kancane. (1)
2.5 Ngushukela wesifo lobanga kugula ebantfwini, ngobe uhlasela umtimba
nengati. (2)
2.6 lmibono itawehluka, ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labavumako batawesekela ngekutsi: lyisathaya ngobe igceka bubi
lobubangwa sifo sashukela etimphilweni tebantfu/lgceka kungakhetsi
kwalesifo ngekungena ngisho nebantfwana labancane/lgceka kubhubhisa
emakhaya kusale kungenamuntfu, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labangavumelani batawesekela labakushoko. (2)
2.7 Imibono itawehluka. Labatsi sisetjentiswe ngalokuhambelanako
batawesekela ngekutsi:
Lesisho sichaza kutsi lesifo sibulala sicotfule kusale kungenamuntfu
ekhaya. Usisebentise kahle ngobe lesifo sashukela nangabe singenile
ekhaya, sivame kufutiselwana, utfole kutsi wonkhe umndeni ugulwa ngiso,
sigcine sicotfule wonkhe umuntfu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi akakasisebentisi kahle batawesekela labakushoko. (2)
[10]
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBANE – NC Mthethwa
3.1 Ngebuhle nekukhanya lokungenambalandlati. (1)
3.2 Yimphindvwa. (1)
3.3 Emini kunelilanga lelikhanya kutengca/Kuchakata kwato lokungalingani
nekwelililanga kutenta tingabonakali, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
3.4 Kusuke sekulelwe, ebusuku. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
3.5 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Kungenteka tingoti letinyenti ngobe kungaba mnyama lonkhe live/Bantfu
labahlala emhlabeni ngeke babone labakwentako ngobe kusuke
kumnyama/Titjalo ngeke tikhule kahle ngobe tidzinga imisebe yelilanga,
njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
3.6 lmibono itawehluka. Labatsi sisetjentiswe kahle batawesekela ngekutsi:
Tinkhanyeti natisesibhakabhakeni tiyachakata tisihlobise, lokufana
netimbali nangabe tichakatile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asikasebentiseki kahle batawesekela labakushoko. (2)
3.7 Imibono itawehluka. Labatsi yetseke ngalokunembako batawesekela
ngekutsi:
Tibane ligama letintfo letiletsa kukhanya njengobe naloku lokushiwo
ngulenkondlo kuphatselene netinkhanyeti nato letiletsa kukhanya,
lokusho kutsi nato tifana netibane.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi ayiketseki ngalokwenembako batawesekela labakushoko. (2)
[10]
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
LOMFUNDVO – GT Nkosi
4.1 Luchumanosiphambano. (1)
4.2 Yimfundvo, kute inhlupheko ibaleke/kute bantfu banciphise inhlupheko.
(Kunye kwaloku.) (1)
4.3 Yimfundvo. (1)
4.4 Usuke asafundze wagogodza kulakufundzele/Usuke asahlakanishisiwe
ngenca yemfundvo/Usuke asakhalishisiwe engcondvweni ngenca
yemfundvo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
4.5 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Bantfu bangeswela lwati/Bantfu bangeswela imisebenti lefuna labafundzile/
Umnotfo welive ungawa/Emafemu lamanyenti angavalwa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
4.6 Imibono itawehluka. Labatsi likhetseke kahle batawesekela ngekutsi:
Makoti ngumuntfu lolindzeleke kutsi ente tonkhe tintfo tasemtini tihambe
kahle, njengobe nemfundvo yenta imphilo yemuntfu ibe lula, ibe
nekuhlakanipha.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi alikakhetseki kahle batawesekela ngalokunembako. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
4.7 Ngumlayeto wekutsi bantfu kufanele bafundze kute bahlakaniphe/
Kulesinye sikhatsi imfundvo iyamkhipha umuntfu enhluphekweni/Kulula
kufuna umsebenti lofuna bantfu labawufundzele, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5
LICHIBIKATI – JP Shongwe
5.1 Akasiy' ingcebo neligugu kuyakh' imphilo, (1)
5.2 Luchumanosicalo lwa - 'Nine'/Luchumanosicalo. (1)
5.3 lmikhumbi/Tikebhe. (1)
5.4 Yimvumelwanosigcino leyecako ya-'kati'/Yimvumelwanosigcino. (1)
5.5 Kuliciniso, ngobe tilwane letiphila emantini tihlala kuwo busika nelihlobo.
Labatsi akusilo liciniso batawesekela labakushoko. (2)
5.6 Lifaneleka ngekutsi indzawo lelitsafa, yindzawo levulekile, nalendlalekile
lengenatintsaba nemagcuma njengalo lwandle, lwendlalekile,
alubonakali lapho luphelela khona futsi alunatintsaba nemagcuma.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
5.7 lmibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi:
Loku lokushiwo ngulendzima kuliciniso ngobe umlandvo walomuhla
awukatinti, uyagucugucuka ngenca yetembusave, lokufaka ekhatsi
kuntjintja kwabomengameli, kuntjintjantjintja kwemihambo, kwemasiko,
njll. Kantsi lwandle lona aluntjintji luhlala lunjalo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labaphikisako batawesekela ngalokunembako. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Umuntfu nakunentfo layitsandzako emphilweni, akekho lomunye
longamehlukanisa nayo, ngisho kungaba netihibe letitsite.
Singeniso
Umhlolwa ngamunye kulindzeleke kutsi achaze sihloko naloko latawucoca ngako
endzabenimbhalo yakhe, ngekusho kutsi, umuntfu nakunentfo layitsandzako nanobe
bantfu bangatsini ngayo, akehlukani nayo njengaLaMagagula labetsandza
Lushawulo, lokwatsi nanobe ahlangabetana nebumatima elutsandvweni lwabo,
wangehlukani naye. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete kafisha tigameko
letinjengekuhlekwa bodzadzewabo ngekugana kandlunganye, kondla umndeni
waLushawulo yena angekho, kwakhela zakwabo indlu, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete kabanti tigameko letiveta loku lokuphatselene
naLaMagagula, lokufaka ekhatsi letigameko letilandzelako: Sib.
Kuhlekwa bodzadzewabo - Kwatsi nanobe bodzadzewaboLaMagagula
bamhleka kutsi ugane kandlunganye, wangehlukani naLushawulo, wagcina
endze kuye ngobe amtsandza.
Kuganwa kwaLushawulo nguTintfombi - Kwatsi nanobe Lushawulo salobole
lomunye umfati wate weta naye kaLaMagagula, akutange kumehlukanise
naLushawulo ngobe amtsandza.
Kungondli bantfwana kwaLushawulo - Kwatsi nanobe Lushawulo angasondli
umndeni wakhe, LaMagagula wacolela kutsi kube nguye lowondlako ngekuwa
avuka alimana nemasimu ngobe atsandza Lushawulo.
Kungeti kwaLushawulo emngcwabeni wemntfwanabo - Kwatsi nanobe
Lushawulo ehlulekile kuta emngcwabeni waZembe lowashonela enkelebheni,
LaMagagula wangehlukani naLushawulo ngobe amtsandza.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
ngempela lutsandvo labenalo LaMagagula ngaLushawulo, aluzange lucedvwe tihibe
lahlangabetana nato emendvweni wakhe.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Kusita kwebantfu ekucimeni umlilo welilonto laLushawulo/Kugijima
kwebantfu bayobikela Lushawulo ngekusha kwelilonto/Kubolekwa timphahla
tekugcoka emva kwekusha kwelilonto laLushawulo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.2 Wakukhombisa ngekutsi aye eJozi lapho Lushawulo sasebenta khona,
wamchazela kutsi luphenyo lwemaphoyisa lwatfola kutsi lilonto lakhe
lashiswa ngulenye yetintfombi takhe. (2)
7.3 Akazange avete ticu tekuba ngumlimisi, wefika watehlisa wafana nabo
bonkhe bantfu labatewufuna umsebenti emayini/Bantfu labanyenti bebaye
emakhaya bayewulima.
(Kunye kwaloku.) (2)
7.4 Basebenti bazuza kwati kubhala/Kwati kufundza/Kwati kubala, njll.
(Kubili kwaloku.) (2)
7.5 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labatsi bekafanele batawesekela ngekutsi: Lushawulo abengatenti kulalela
Tintfombi, abedlisiwe, ngekusho kwenoveli/Bekusebenta umutsi waTintfombi/
Lushawulo abedidwe ngumutsi waTintfombi/lmitsi yaTintfombi yenta kutsi
Lushawulo ametsembe kakhulu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.)
Labatsi abengakafaneli batawesekela ngemaphuzu lanembako. (2)
7.6 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Abengaboleka imali yekugibela ebanganini bakhe, aye ekhaya/
Abengaboleka imali yekugibela kubothishela bakhe, aye ekhaya/
Abengacela imali kunina kutsi amtfumelele, akwati kugibela/Abengacela
labanye babothishela labanetintfo tekuhamba kutsi bampheleketele
ekhaya, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.7 Wahamba nabo ekhaya kubo/Batsatfwa nguLaMagagula wababhasobha/
Bamikiswa kaKhumalo kubabe waLushawulo/Banikwa unina waTintfombi,
njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.8 Abefuna kuba nesibindzi sekucosha unina njengobe abemhlonipha angati
kutsi utamcosha njani emva kwekuva ngaTintfombi kutsi uyamtsakatsa. (2)
7.9 Sisetfulela umlayeto wekutsi kuncono kwetsemba litje kunekwetsemba
umuntfu njengobe Lushawulo abetsembe Tintfombi kantsi umkhaya
utamkhomba kutsi nguye umtsakatsi labecedza bantfwabakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
7.10 Bekavikela kokheleka kwaletinye tindlu lebetakhiwe eceleni kwaleti
taTintfombi/Abecabangela lenye yetindlu taTintfombi leyakhiwa nguye/
Abenemcondvo wekutsi letindlu taTintfombi betingabuye tisetjentiswe
ngesikhatsi lesitako nakunesidzingo kunekutsi tishiswe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.11 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Kungamcoleli/Kumtjela kutsi aye ethuneni lenina ayewucela lucolo/Kumtjela
kutsi ayewubonana nebeluleki bengcondvo bamsite kutsi akhohlwe ngalesimo/
Kumeluleka kutsi ente umsebenti wekucolisa kunina, njengobe angasekho,
kulabo labakholelwa elwatini lwendzabuko, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.12 lmibono itawehluka:
Labatsi besifanele batawesekela ngekutsi: Lushawulo abengatetsembi
tinyanga ngobe abetibita ngekutsi bantfu bemanga/Lushawulo abengabata
kutsi tinyanga tiyayati intfo lebetiyikhuluma/Abefuna kutsi umtsakatsi abonwe
ngunobe ngubani khona atawuba nebufakazi/Abetsembele kakhulu
emkhayeni, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi besingakafaneli batawesekela ngalokusenovelini. (3)
[25]
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Umuntfu nakunentfo layitsandzako emphilweni, akekho lomunye
longamehlukanisa nayo, ngisho kungaba netihibe.
Singeniso
Umhlolwa ngamunye kulindzeleke kutsi achaze sihloko naloko latawucoca ngako
endzabenimbhalo yakhe, ngekusho kutsi, umuntfu nakunentfo layitsandzako nanobe
bantfu bangatsini ngayo, akehlukani nayo njengaMphikeleli labetsandza imfundvo
nemmango wangakubo lokwatsi nanobe ahlangabetana nebumatima emfundvweni
yakhe nasemmangweni wangehlukani nako. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete
kafisha tigameko letinjengekuncishwa kwakhe indzawo yekuhlala, kucoshwa kwakhe
esikolweni, kutfunyelelwa emaphoyisa kutsi ayewumsesha, kuvukelwa ngummango, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete kabanti tigameko letiveta loku lokuphatselene naMphikeleli,
lokufaka ekhatsi letigameko letilandzelako: Sib.
Kuncishwa indzawo yekuhlala - Kwatsi nanobe Sikhulu Tsabetse amncisha
indzawo yekuhlala yena wachubeka nekuyifuna wate wayitfola atewuchubeka
ngemfundvo yakhe.
Kucoshwa esikolweni - Kwatsi nanobe Sikhulu Tsabetse amcoshisa esikolweni
ngetizatfu letingaphatseki, yena akatange aphela emandla, walwela kubuyiselwa
esikolweni wagcine abuyele wachubeka nekufundza.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
Kutfunyelelwa emaphoyisa atewumsesha - Kwatsi nanobe Sikhulu Tsabetse
amtfumelela emaphoyisa atewusesha likamelo lakhe ngalesikhatsi asenyuvesi,
ngobe kutsiwa unetikhali netidzakamiva, yena akatange ayishiye phasi imfundvo,
wachubeka nayo wate watfola ticu takhe.
Kuvukelwa licembu lelitsite - Kwatsi nanobe kunelicembu lelimvukelako
ngekungeneliswa yimfundziso yetembusave lekutsiwa uyihlanyela elusheni, yena
akatange ayekele kusebentela ummango ngekuwutfutfukisa futsi wagcina
asanguSosifundzave.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
kutsi ngempela lutsandvo labenalo Mphikeleli ngemfundvo nangemmango
alutange lucedvwe tihibe lahlangabetana nato emmangweni waseMbalenhle.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C [25]
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Watsi bantfu kufanele bakhelwe tindlu/Bakhelwe imitfolamphilo/Labadzala
baye etikolweni tantsambama, njll.
(Naleminye imibono yemukelekile.) (2)
9.2 Etikolweni/Emaphalamende/Emasontfweni/Emimangweni/Emawadini, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.3 NguLaNgomane, ngobe uvela ekucaleni kwalenoveli ngalesikhatsi
Mphikeleli ayewufuna indzawo kaMvakali, akukho lapho atfolakala khona
futsi, lokusho kutsi lendzaba ingachubeka ngaphandle kwakhe
ingaphatamiseki.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.4 Kwamenta wakhutsala etifundvweni takhe njengobe bekafundza
nebantfwana labancane kuye lebekungeke kube kuhle kwehlulwa ngibo/
lngcondvo yakhe beseyihlutekile ngobe abesakhulile.
(Kunye kwaloku.) (2)
9.5 Lapha kuletheksthi Khulumile ukhutsata kusebenta ngekubambisana
emkhatsini wemaphoyisa nabologadza, kantsi emmangweni lesiphila
kuwo labanye bologadza batsatfwa njengebantfu lekufanele bagadze
indzawo nobe sikhungo lesitsite kuphela bangangeneleli emisebentini
leyentiwa ngemaphoyisa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
9.6 Lesibindzi bekasinikwa kutitjela kutsi yena wekutalwa kulendzawo kantsi
Mphikeleli akasuye/Beketsembe kutsi kunebantfu labatamesekela
njengobe abesakhe licembu lakhe/Magumeni bekacabanga kutsi
batawuhlonipha sikhundla sakhe sebuthishela njengobe bekahlonishwa
emmangweni, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.7 Kungenteka kutsi belisetjentiswa boSikhulu Tsabetse njengobe
abesebentela hulumende welubandlululo/Bebangenalwati lwaMphikeleli
ngetembusave, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
9.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Kungenteka waba nemona kutsi Khulumile sewutawushada naMphikeleli
lotawuba ngusosifundzave/Kungenteka naye bekasetjentiswa boSikhulu
Tsabetse njengobe abesebentela hulumende welubandlululo/Abetsandza
Magumeni njengemfana wendzawo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
9.9 Bekafuna kugcamisa inhlitiyo lelukhuni yaSikhulu Tsabetse njengobe
LaDladla wetama kumbonisa kutsi akalalele Mphikeleli etfule inkinga
yakhe, kepha wala waphetsa Tsabetse/Bekuyindlela yekwetfula bunjalo
bakhe.
(Nalemiye imibono yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
9.10 Abentiwa kumvela kutsi akanabatali futsi akukho umuntfu longammela/
Abefuna lusito lwaMphikeleli lwekusita Msiti etifundvweni.
(Nalemiye imibono yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
9.11 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labangavumi batawesekela ngekutsi: Tsabetse ushone kusalindzelwe
imiphumela yelukhetfo lwabososifundzave lapho Magumeni abeyimbangi
yaMphikeleli, ngaloko bekungeke kube nekubuyisana/Kwelekelela
kwaMphikeleli emsebentini wekungcwatjwa kwaSikhulu Tsabetse
akunasiciniseko sekutsi sebabuyisene, Mphikeleli bekenta umsebenti wakhe
njengelikhansela, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labavumako batawesekela ngemaphuzu lanembako. (2)
9.12 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Kungabi nendzaba nekufa kwakhe/Kungatibandzakanyi ngemalungiselelo
emngcwabo/Kungayi ngisho nasemngcwabeni/Kungafuni nekwati kutsi
ummango utawusita ngayiphi indlela/Kusita kute kubonakale kutsi
ulikhansela lelingenamagcubu, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Umuntfu nakunentfo layitsandzako emphilweni yakhe, akekho lomunye
longamehlukanisa nayo, ngisho kungaba netihibe letitsite.
Singeniso
Umhlolwa ngamunye kulindzeleke kutsi achaze sihloko naloko latawucoca ngako
endzabenimbhalo yakhe, ngekusho kutsi, umuntfu nakunentfo layitsandzako nanobe
bantfu bangatsini ngayo, akehlukani nayo njengaMlungisi labetsandza Lomusa
lokwatsi nanobe ahlangabetana nebumatima elutsandvweni lwabo wangehlukani
naye. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete kafisha tigameko latimela Mlungisi,
letinjengekugcoka inzilo kwaLomusa, kushaywa nguMacaleni, kubona Lomusa
asebentisa tidzakamiva, njll.
Umtimba.
Bahlolwa bangahle bavete kabanti tigameko letiveta loku lokuphatselene naMlungisi,
lokufaka ekhatsi letigameko letilandzelako: Sib.
Sib.
Kugcoka kwaLomusa inzilo - Kwatsi nanobe Lomusa azilele indvodza yakhe,
Mlungisi wangayekeli kumeshela, wachubeka ngobe amtsandza.
Kushaywa nguMacaleni - Kwatsi nanobe Macaleni amlwisa ngaLomusa, yena
wangayekeli kumtsandza.
Kusetjentiswa kwetidzakamiva kwaLomusa - Kwatsi nanobe abona Lomusa
asebentisa tidzakamiva, akatange amlahle, wachubeka watsandzana naye wate
wamlobola.
Kuhamba ebusuku kwaLomusa - Kwatsi nanobe atibonele kutsi Lomusa uhlala
nemadvodza ebusuku, lapho kunatfwa khona tjwala, Mlungisi wangehlukani
naye, wachubeka nekwenta emalungiselelo emshado.
Kuba ngumngani waNkhangala - Kwatsi nanobe Lomusa angumngani wemuntfu
loshushumbisa tidzakamiva, Mlungisi akatange amlahle, kodvwa wachubeka
wamtsandza.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku labebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
kutsi, ngempela, lutsandvo labenalo Mlungisi ngalomusa alutange lucedvwe tihibe
lahlangabetana nato emphilweni yakhe.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
11.1 Yimfihlo yekutsi letembatfo tiyinzilo/Kutsi uzilile/Kutsi udla tidzakamiva/Kutsi
usidzakwa.
(Kunye kwaloku.) (2)
11.2 lmveta angumuntfu labengalubhadzi esontfweni/Abephila imphilo
yekungakholwa/Abengenalo libandla lacondzene nalo.
(Kunye kwaloku.) (2)
11.3 Macaleni bekahlalela kwenta emacala, washaya Mlungisi ngalesikhatsi
bahlangana kaLomusa, kubeka umuntfu sandla kulicala/Watfolakala
aboshwa naboLomusa ngemacala ekutsengisa tidzakamiva, kuntjontja
nekubulala.
(Kunye kwaloku.) (2)
11.4 Wagcoka inzilo emva kwekushona kwemyeni wakhe/Ngalesikhatsi Mlungisi
awelwe yindvuku yakhe beme bobabili, Lomusa wagobondzela wayitsatsa
wamnika/Wafihlela Mlungisi similo sakhe lesibi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
11.5 Lomusa walotjolelwa emcashweni kantsi emimangweni lesiphila kuyo intfombi
ilotjolelwa kabo/Akatange wabikwa kulabadzala ngembikwekulotjolwa kantsi
emimangweni lesiphila kuyo intfombi iyabikwa ekhabojaha kucala.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.6 Labavumako batawesekela ngekutsi:
Kushiwo ngobe Lomusa abegula, lokungenteka kutsi lokugula wakwendlulisela
Mlungisi.
Labangavumi batawesekela ngekutsi nanobe Lomusa abegula akatange
amengcisele Mlungisi ngobe ngahle bebasebentisa lijazi lemkhwenyane
nabaya emacasini.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.7 Abesaba kutsi Mlungisi angate antjintje umcondvo ngaletintfo latibonako
letinjengetidzakamiva, bese akasachubeki nekumtsatsa/Abesambonile kutsi
unemali utamudla malula nasatibita ngemkakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lokulandzelako:
Kumecwayisa kutsi ehlukane netidzakamiva/Kumecwayisa kutsi ayekele
bugebengu ngobe utawuboshwa/Kumecwayisa kutsi alindze kute kufike
sikhatsi sekukhumula inzilo bese uyagana/Kumecwayisa kutsi akhetse
bangani labatambonisa indlela lenhle, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.9 Abeyewutibonela ngewakhe emehlo kutsi impela Mlungisi uyashada/Abefuna
kuyewuhlaza Mlungisi ngekumjikijela ngemntfwana/Abefuna kuyewumisa
umshado ngobe naye anemntfwana naMlungisi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
11.10 Mlungisi abetawuphila kahle ngaphandle kwetinkinga njengobe Sitsembile
abengayenti lemikhuba leyentiwa nguLomusa/Abetawusimama ngasetimalini
ngobe bekutawubete umuntfu loloku amcela imali ngemachinga ngobe
Sitsembile abesebenta/Abengeke abe netinkinga teliphupho leyise, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.11 Imibono itawehluka, labatsi sikhetseke kahle batawesekela ngekutsi:
Mlungisi abebanjwe tibopho telutsandvo lwekutsandza Lomusa, angakhoni
kuphuma kuto njengobe nesihloko sikhuluma ngeTibopho Telutsandvo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asikakhetseki kahle batawesekela ngemaphuzu lanembako. (2)
11.12 Lesaga sisho kutsi umuntfu angaba muhle kantsi lukhulu lolubi lalufihle
ngekhatsi kwakhe njengaLomusa labemuhle kepha tento takhe betitimbi, adla
abuye atsengisa tidzakamiva, antjontja futsi angumbulali.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
NOBE
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Simo semoya lesisemibhalweni yetemdzabu.
SINGENISO:
Umhlolwa ngamunye uchaza sihloko sendzabambhalo lesisimo semoya endzabeni
yetemibhalo yemdzabu nendlela lesivetwe ngayo.
UMTIMBA:
Bahlolwa bangahle baphawule ngemaphuzu lafaka ekhatsi lawa lalandzelako: Sib.
lndlulamitsi nengwenya:
Umoya wekuvana – Lomoya uvetwe ngendlulamitsi Ievana nengwenya tite
tivakashelane, lokungakavami etilwaneni ngobe ingwenya yesatjwa kakhulu.
Ubuye wavetwa kuvana emkhatsini wetilwane lebetihlala kuleyo ndzawo
ngekutjela kutsi betifuna kuyewuyivakashela.
Umoya wekwesaba – Lomoya uvetwe tilwane lebetivana nendlulamitsi kodvwa
tingakhoni kuyewuyivakashela ngekwesaba umngani wendlulamitsi, ingwenya,
ngobe tesaba kudliwa, 'umlomo wayo lomkhulu.'
Umoya wekucabana/wekungevani – Lomoya uvetwe ngendlulamitsi leyacabana
nengwenya ngobe indlulamitsi ingavumi kuyewuvakashela ingwenya ngesizatfu
sekungakwati kuhlamba kantsi ingwenya seyibuya kuyewuvakasha kandlulamitsi.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha ngenhla yemukelekile.)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
Tibongo TaNgwane Ill
Umoya wekugceka – Lomoya uvetwe ngekugceka ngelulaka Ngwane Ill lanalo
ekhaya nangaphandle nangekutsi ashaye emantfombatane ngalesikhatsi bonina
bangekho, kute kwetfuke emadvodza.
Umoya wekuvana – Lomoya uvetwe ngekukhuluma ngekutsi ulichibi lelinatfwa
ngemadvodza, lokusho kutsi bekevana nemadvodza ngobe naku tidzandzane
abetishaya.
Umoya welubandlululo – Lomoya uvetwe ngekutsi abevana nemadvodza kantsi
tidzandzane abetishaya.
Umoya welutsandvo – Lomoya uvetwe ngekutsi Ngwane Ill alilitele ngagogo
wakhe waseNkayaneni.
Umoya wekuhlonipha – Lomoya uvetwe ngekutsi Ngwane Ill agucelwe tindvuna
nemadvodza ngobe abusa litiko lelingenahlumela lendvodza, lokukhomba
kumhlonipha.
Umoya wekudvumisa – Lomoya uvetwe ngekutsi Ngwane Ill advunyiswe,
ashayelwe Bayethe, abitwe nangetinanatelo takaMlangeni.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha yemukelekile.)
SIPHETFO:
Umhlolwa ngamunye ulindzeleke kutsi asonge konkhe labekhuluma ngako
endzabenimbhalo yakhe, ngekuveta kutsi tonkhe tigameko letentekako emibhalweni
yetemdzabu tiyindlela umbhali letfula ngayo simo semoya wendzaba nobe
ummango njengobe tonkhe tigameko tenteka ngaphasi kwesimo lesitsite.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne–C [25]
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
13.1 Umfana abehlala nenina uyise sekukudzala ashona. (2)
13.2 lnsweleko ibangelwa kushona kweyise wemfana, yena nenina
bahlupheke beswele kudla nekwekwembatsa, lokwenta ate ayewufuna
umsebenti. (2)
13.3 Tifundza kutsi kubeketela kuyakhokhela ekugcineni ngobe umfana
wabeketela wagcine anikwe lidada lelitalela emacandza egolide lamletsela
imali/Tifundza kutsi salakutjelwa sibona ngemopho ngobe umfana
akatange alalele umlumbi nenina ngalesikhatsi batsi angacali alibulale
lidada, walibulala kwaba kuphela kwekunjinga lebekuletfwa ngemacandza
egolide labetalelwa lidada, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.4 Kubangelwa lidada lelitalela emacandza egolide, intfo lengakate yenteke. (2)
13.5 Kusebentisa ligolide abe angenalo lilungelo nobe tincwadzi tekuliphatsa
kumbe kulitsengisa, lokulicala lelibovu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
13.6 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Kumcosha angaphindzi abuye ngekulandza inhlupheko
lebesebehlukene nayo/Kwemukela kutsi angeke basaba nemali ngobe
lidada beselifile/Kumecwayisa kutsi ayewufuna lomunye umsebenti kute
bachubeke nekuphila kahle, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.7 lmibono itawehluka:
Lesaga sisho kutsi umuntfu longafuni kulalela ugcina kabi.
Labatsi siyahambisana, batawesekela ngekutsi: Lokwenteka
kulenganekwane kutsi umfana angalaleli umyalo wemlumbi wakhe
newenina wekutsi angalibulali lidada, yena alibulale, kwagcina kuphele
umnotfo wemacandza egolide.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asihambisani batawesekela labakushoko. (3)
13.8 Sihabiso. (1)
13.9 'Lohlokohle timbiba taphuma' - kuhlokohla kusho kucala intfo itihlalele,
njengeNgwenyama Bhunu labecala bantfu- timbiba. (1)
13.10 Sicedzelelamcondvo/I-enjambamenti. (1)
13.11 Uyiveta ingumuntfu lophanako ngekudla/Uyiveta ingumuntfu longagovuki
nekudla, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
13.12 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Beyenta tintfo letehlukile kuletentiwa ngulabanye/Yenta tintfo ngendlela
lefuna ngayo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.13 Ligodze yintfo lesetjentiselwa kutsiya tinyamatane. Kulomugca kusho kutsi
lngwenyama Bhunu beyisitsiyo esigodlweni sakaZombodze. Loku
kuhambisana nemasiko ngobe vele inkhosi iba ngiyo lebuka kuhamba kahle
kwetintfo esigodlweni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.14 lmibono itawehluka. Labatsi siyahambisana batawesekela ngekutsi:
lngwe silwane lesiyingoti ngobe siyabulala, lokusho kutsi nayo
lngwenyama Bhunu beyiyingoti ngobe lomugca uyiveta yehlula tive
letinemandla lokukudla ematfole enyatsi.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asihambisani batawesekela labakushoko. (2)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
'Sitsa semuntfu ngeke siyivimbe imphumelelo yakhe.' Kubhekiswa kuMphotfo.
Singeniso
Umhlolwa ngamunye kulindzeleke kutsi achaze sihloko naloko latawucoca ngako
endzabenimbhalo yakhe ngekusho kutsi bantfu labatitsa takho ngeke bayivimbe
imphumelelo yakho, njengaLaHleta nalabanye lebebangafuni kubona Mphotfo
aphumelelela. Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko lapho titsa
taMphotfo tenta lokubi kuye kwetama kuvimbela imphumelelo yakhe, kodvwa
tehluleka, kufaka ekhatsi kuphatfwa kabi nguCelani, kungatsandvwa nguLaHleta,
kucamba emanga kwaHleta elucingweni, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete kabanti tigameko letifaka ekhatsi leti letilandzelako: Sib.
Celani - wabukisa ngaMphotfo esikolweni ambita ngesichaga nakamtfola
ahamba naNcobile. Loku akutange kuyibuyisele emuva imphilo yaMphotfo,
waphumelela wagcina ashadile naNcobile.
LaHleta - wavukwa lulaka nabona Mphotfo ahamba naNcobile, ambita
nangeluphuya, washaya Ncobile ngobe atsi ugane mandzafu wabuye wacosha
Mphotfo kabuhlungu esibhedlela ngobe angafuni abonane naNcobile. Tento
taLaHleta atitange tiphumelele kubehlukanisa. Mphotfo waphumelela wagcina
ashade naNcobile.
Wehluleka kusita Mphotfo ngekuyewumcelela lusito kumfundisi kutsi asitwe
ngetimali ngobe amenyanya. Loku akutange kuyivimbe imphumelelelo yaMphotfo,
wakhona kumelana nebumatima labebukene nabo, wafundza wagcina
asangudokotela.
Hleta - wenta licebo lekwehlukanisa Mphotfo naNcobile ngekutsi ashayele
Mphotfo acambe emanga atsi sisu asisiso sakhe saCelani futsi sesibikiwe
kaMavimbela. Licebo lakhe atange liphumelele ngobe ekugcineni Mphotfo
naNcobile bagcina bacolelene babuye bashada.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa ngenhla yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku labebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
konkhe lebekwentiwa titsa taMphotfo kuye akutange kuphumelele ngobe Mphotfo
wagcina asashadile naNcobile futsi wagcina asafundze wagogodza waba
ngudokotela.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela
imibono yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
15.1 Celani utsandza emantfombatane kakhulu lokungadala kucabana nemkakhe/
Akanabuntfu, ubukela labanye bantfu phasi/Utsandza ludlame/Ungumuntfu
wetimfihlo, wehluleka kutjela Ncobile kutsi imali latsenga ngayo timoti
wayitsatsaphi, njll. (2)
15.2 Ncobile abeneluvelo, wakhona kuvelana naMphotfo kulesimo labekuso
njengekucela unina kutsi akhulume nemfundisi kutsi asitwe ngemali yelisontfo/
Bekakhutsata bontsanga yakhe kutsi babambelele emfundvweni yabo/
Bekangatsandzi umuntfu ngobe aphetse lokutsite, kodvwa buntfu bakhe/
Bekangumuntfu locolelako ngobe wagcina amcolele/Bekakhona kuvuma
liphutsa lakhe aphindze alungise lapho one khona njengakunina, njll. (2)
15.3 Batali bakadzeni bebendzisa bantfwababo ekhaya lelitsite ngekubuka kutsi
kuyasutfwa kulelo khaya, nekutsi lilikhaya lelihlonishwako lapho angeke
ahlupheke khona. Loku kwehlukile kulokwenteka kulomdlalo, akwendziselwana
njengaNcobile lowatikhetsela Gedlembane, Celani naMphotfo, unina
wamesekela kulakukhetsile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.4 Ncobile nakasesibhedlela ayewutfola luswane wahlolwa bangani kunenina/
Emva kwekulimala kabi kwaNcobile batali bakhe behluleka kumyisa esibhedlela
wate wayiswa nguNcane/Ncane emva kwekuphutselwa esikolweni sikhatsi
lesidze welulekwa nguNcobile kutsi abuyele esikolweni/Ncobile tincwadzi
tesikolo waletselwa nguMphotfo kute angasaleli emuva, batali behluleka
kukwenta loko, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.5 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Lamavi akemukeleki ngobe lusha
lwalomuhla etindzabeni telutsandvo lubuka imali emntfwini/Lubuka kutsi
umuntfu udvume kangakanani/Lubuka kutsi umuntfu muhle kangakanani/
Lubuka kutsi umuntfu uhamba ngemoti lenjani/Lubuka kutsi umuntfu
usebenta msebenti muni, alubuki buntfu nekutiphatsa kwakhe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labangavumelani nembono batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
15.6 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Bebadliwa satelo kutsi ngibo
lababulala Gedlembane/Bebacabanga kutsi nakungavela kutsi ngibo
babulali, ummango utabavukela/Bebangeke baye emngcwabeni wemuntfu
labamtondzako futsi labambulala, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.7 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Njengobe Celani naMphotfo bebabanga
Ncobile, tetsamelilwati betilindzele kutsi bagcine babambene ngetandla
balwa, babulalane, indzaba yabo ingapheleli ekukhulumisaneni nje kuphela
njengobe kwenteka encwadzini.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
15.8 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Kutfumela Litiko Letemphilo
kuyewufundzisa ngekutiphatsa nangekuya emacasini kute kuvikelwe
kukhulelwa/Kuvula umklamo wekufundzisa lusha ngekutiphatsa/Kucela bomake
labaphetse temasiko kutewufundzisa bantfwana ngekutiphatsa kahle
nawungumuntfu lomusha/Kukhutsata bafundzi kugcina emasiko njengekuya
emhlangeni, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.9 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Wawemukela ngekujabula lokukhulu
ngatsi nawo ete kulomshado wemshana wakhe/Kuwajabulela kwakhe bekungate
kudide emaphoyisa kutsi kukhona lakwatiko/Bekungatsi abelahlisa umkhondvo
kutsi emaphoyisa abe nekungabata kutsi nguye umbulali/Hleta watitsela
ngalabandzako nakawemukela njengemuntfu lomsulwa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.10 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Bafundzi bekufanele balandzele imitsetfo
nemigomo lemayelana nekuphutselwa esikolweni/Thishela weliklasi lemfundzi
lophutselwa njengaNcane bekumele ete nebatali bakhe esikolweni batewuchaza
ngembangela yekuphutselwa kwakheISikolo sifune sizatfu lesivakalako
nalesicinile sekuphutselwa kwakhe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.11 lmibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi: Umntfwana
nanobe ungamkhulisa ngesandla lesicinile nobe lesitsambile, nakafuna
kuphunyuka, uyaphunyuka akuphambe njengaLaHleta unina waNcobile,
lowetama kutsi akhulise Ncobile ngesandla lesicinile kodvwa
wamphunyukela kunjalo, watfolakala asakhulelwe ekugcineni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labaphikisako batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
15.12 Lesaga sichaza kutsi tinkinga telikhaya lakho atitjelwa bantfu bangaphandle.
LaHleta uyahambisana nalesaga ngekutsi njalo nabehlangabetana netinkinga
ngaNcobile abebikela belusendvo lwakaMagagula nelwakaHleta kutsi lumbonise,
njengalapho Ncobile abengasafuni kwenta lutfo ekhaya nabuya esikolweni,
wacela Hleta kutsi amekhute/Kugana nekukhuleliswa kwaNcobile nguMphotfo,
wabonisana ngako naHleta naLaMagagula, hhayi nebantfu labalukhuni, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
'Sitsa semuntfu ngeke siyivimbe imphumelelo yakhe.' Kubhekiswa kuSomhlolo.
Singeniso
Umhlolwa ngamunye kulindzeleke kutsi achaze sihloko naloko latawucoca ngako
endzabenimbhalo yakhe ngekusho kutsi, bantfu labatitsa takho ngeke bayivimbe
imphumelelo yakho njengaMahubhulu labengafuni kubona Somhlolo aphumelela.
Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko lapho titsa taSomhlolo tenta
lokubi kuye kwetama kuvimbela imphumelelo yakhe, kufaka ekhatsi kuhlela
kwaMahubhulu kuketula umbuso waSomhlolo, kufaka kwakhe umoya lomubi
kuletinye tindvuna kutsi tivukele umbuso, kugucula tinkhulumo latfunywe tona, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete kabanti tigameko letifaka ekhatsi leti letilandzelako: Sib.
Sitsa saSomhlolo - Mahubhulu
Wafaka umoya kuSigogodvolo wekutsi kuketulwe umbuso waSomhlolo. Loku
akutange kuphumelele ngobe luhlelo lwenkhosi lwekudala kuthula esiveni sayo
lwaphumelela ngekutsi Sigogodvolo agcine sekeme ngasehlangotsini lwaletinye
tindvuna letivumelana neluhlelo lwenkhosi.
Mahubhulu wetama kugucula latfunywe kona nguSomhlolo kuMabhoko, inkhosi
yaseMachibini kuyekwakha buhlobo, ngekutsi atjele Mabhoko kutsi Somhlolo
ufuna kumhlasela, lokuncono agadle kucala. Emacebo akhe akatange
aphumelele ngobe inkhosi yagcina ibakhile buhlobo naMabhoko ngekutsi
kutekwe Letsalucolo lokwenta kutsi kudaleke kuthula nekubambisana kuletive
letibomakhelwane.
Wetama kuhlangana naMabhula, inkhosi yebeSutfu kutsi bente umbutfo munye
kute kuhlaselwe sive saNdvungunya. Lisu lakhe lehluleka ngobe Mabhula
ngemuva kwekuva emanga aMahubhulu ekutsi Somhlolo ufuna kumhlasela,
wavele wabaleka lokwenta kube lula kutsi luhlelo lwaSomhlolo lwekuletsa
kuthula luphumelele.
Mahubhulu bekaliphiciphici, atishaya sengatsi uyindvuna letsembekile
yaSomhlolo, kantsi uhlangana netitsa taSomhlolo ngasese atetsembise
tikhundla letisetulu nangabe titawuhlanganyela naye ekuketuleni umbuso
waSomhlolo. Lamachinga akhe atange aphumelele ngobe Somhlolo wagcina
aphumelele kuhlanganisa onkhe lamakhosi netikhulu tetive lebekakhelene nato,
kwasetjentiswana ngekuthula.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa ngenhla yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
konkhe lebekwentiwa titsa taSomhlolo kuye akutange kuphumelele ngobe tifiso
taSomhlolo tekubona live lakhe linekuthula futsi litintile taphumelela.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne–C. [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
17.1 Mahubhulu watjela emabutfo kutsi ayewuhlasela letinye tive letakhelene
nabo, kodvwa lowo mtamo awumange uphumelele ngobe emabutfo ahamba
aya emgidvweni labemenywe kuwo esigodlweni/Wehluleka ngobe kute
tindvuna letawutsenga umbono wakhe wekuvumela emabutfo ayewuhlasela,
njll. (2)
17.2 lmibono itawehluka: Labatsi ube nalo batawesekela ngekutsi: linani lebadlali
labakuletheksthi lemukelekile, bane, kanye nelibutfo, lokungenteka lebantfu
labambalwa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi akanalo likhono batawesekela ngalokusetheksthini. (2)
17.3 NguSomhlolo. Uvetwa esetfulweni salomdlalo kute kuyewufika esiphetfweni
sawo futsi nguye lobukene nenkinga/Nguye lokubukwe kutsi atfole
sisombululo senkinga lekubukenwe nayo/Uvela kuto tonkhe tigameko
letikulomdlalo kusukela ekucaleni kuyewufika esiphetfweni sawo/Nguye
loncobako esiphetfweni salomdlalo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
17.4 Kuvikela sive kutsi singahlaseleki lula/Kwetsembeka kuSomhlolo/Kucunga
sibindzi aye kuMahubhulu umuntfu loyingoti nalonenhloko lecinile, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
17.5 Lamavi aMahubhulu akahambisani nalokwenteka esiphetfweni ngobe
esiphetfweni wehluleka kumelana nayo yonkhe imibuto labebutwa yona
kodvwa wakhetsa kutibulala kunekuphendvula.
(Nalamanye emaphuzu lanembako emukelekile.) (2)
17.6 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lokulandzelako: Timphi tibangela
kungahlaliseki emimangweni yalomuhla, bantfu bayabaleka etindzaweni
tabo bayewuhlala encenye lapho kuphephe khona nobe balahlekelane,
kantsi embusweni waSomhlolo, bantfu bebahlalisekile njengobe
abengatifuni timphi/lmibhikisho nayenteka emimangweni yalomuhla yenta
kutsi babulalane kugcine kushona tihlobo, kantsi Somhlolo abengafuni
kukhishwe umphefumulo/Emimangweni yalomuhla baphatsi
abasahlonishwa, kantsi tindvuna taSomhlolo betihlonishwa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
17.7 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Bafundzi labanetinhloko letilukhuni
labangafuni kulalela bafundzisi/Bafundzi labafaka umoya lomubi
kulabanye bafundzi kutsi baphikisane nemitsetfo yesikolo/Bafundzi labanye
bahlasela bafundzi betikolo letakhelene netabo/Bafundzi bakha emacembu
langevani nalamanye etikolweni njengobe Mahubhulu abengafuni libutfo
lakhe lente lokwentiwa ngulamanye emabutfo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
17.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Bekanenhloko
lelukhuni/Besacondze kutsatsa nobe ngusiphi sigwebo senkhosi njengobe
wagcina atibulele/Abecondze kuntjintja sincumo senkhosi netindvuna tayo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
17.9 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Wabona kutsi kuncono atibulale
yena kunekutsi emele sigwebo saSomhlolo sekubulawa kabuhlungu
nangabe inkhosi beyitawuncuma kumbulala/Abefuna kuphumelelisa emavi
akhe latsi, 'Lami Lisiphetfo,' kunekutsi kuphetse emavi aSomhlolo/
Abehlushwa ngulokuba nguvilakhe, angafuni kuboniswa, lokwamenta
watsatsa sincumo sekutibulala.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
17.10 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Labatsi akahambisani
batawesekela ngekutsi: Lamavi latsi, 'Lami Lisiphetfo,' akahambisani nebuholi
baSomhlolo ahambisana naMahubhulu. Livi laSomhlolo belingesilo
lekugcina abecale abonisane netindvuna takhe ngembikwekutsatsa
sincumo/Abehola ngendlela yeMbuso wentsandvo yelinyenti, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.)
Labatsi siyahambisana, batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
17.11 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Loku kwaba nemtselela
ekudvungekeni kwelulwimi nemasiko nemihambo yeMaswati ngobe Somhlolo
wagcina asateke Tsandzile Ndwandwe njengenina wesive/Wakhutsata
kutekana kweMaswati naletinye tive/Wakhutsata kusebentisana emkhatsini
wesive sakhe naletinye tive, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
17.12 lmibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Simo sembuso
waSomhlolo besitawuchubeka sibe nekuthula. Somhlolo njengenkhosi,
abengeke avumele Mahubhulu abe nguvilakhe/Somhlolo abetawugcina
amgwebile Mahubhulu lebekutamenta aphelelwe ngemandla nenhloko
lelukhuni ngobe atawube sehlile esikhundleni/Bekungenteka Somhlolo
amnike sigwebo sekubulawa lebekutawenta kube nekuthula, Mahubhulu
asashonile, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.)
Labavumelana nalombono batawesekela ngalokusemdlalweni. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 5–6 4 3 2 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane
Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni
kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo
ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo
7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane
-Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle
kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lelisetulu -Luhlobo lwembhalo
kanye nenkondlo
kuvisiswa
ngalokwenetisako
SAKHIWO NELULWIMI 4 3 2 1 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
Sakhiwo, Kuhleleka ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane
nekwetfula -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene
Kusetjentiswa yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa
kwelulwimi, umoya, ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
nesitayela -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki
nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
3 EMAMAKI futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane
-Emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza kuyindlala
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA B NE–C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu
Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula
nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi
lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti
lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele
etheksthini ekuvisiseni luhlobo
-Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye
kanye netheksthi netheksthi
kuvisiswe ngemalengiso
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono
Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi
kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta
nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo
ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki
lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima
umoya nesitayela tihlangahlangene
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Memorandum
Siswati HL P1 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P3 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P1 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P3 Nov 2019 Memo(1)_hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
Siswati HL P2 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P1 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P1 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P3 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P3 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Siswati Hl
Explore more published documents in this catalogue.






