Downloaded from hlayiso.com
GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2017
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Lememorandamu inemakhasi la-20.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2017 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 20 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · siswati. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 20
- File size
- 437.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 20
This exam
NSC Supplementary Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Lubukhwari (Literature — Set Works)20 marks
- Question 9Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 11Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile,
maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga
aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini
yinye.)
2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. Esigabeni B ne-C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule
imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka
imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa
aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala
kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto
lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo.
4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
imemorandamu.
6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki,
kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe
ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka.
Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A
ne-B.
8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe
kufanele acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe
baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/
ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/
kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/
kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO
KUHLE KETFU – OA Bhiya
INDZATJANAMBHALO
Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Ingcikitsi yenkondlo nendlela leyetfulwe ngayo.
SINGENISO:
Bahlolwa baphawula ngalokufisha ngengcikitsi yalenkondlo lokukufa, nendlela
lokwetfulwe ngayo, lokufaka ekhatsi loku lokulandzelako: Sib. Kuchaza tintfo letenteka
emngcwabeni letinjengebukhulu bemngcwabo, bantfu labete emngcwabeni, libhokisi
lemufi, njll.
UMTIMBA:
Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokugcamisa ingcikitsi yenkondlo.
Sib.
Tintfo letikhomba kwetfulwa kwengcikitsi kutsi kufa:
Bunyenti bebantfu- emngcwabeni bantfu baba banyenti kukhombisa kutsi kufa.
Kunyukubala kwebantfu labete emcinjini- kukhomba kutsi kunekufa bantfu
abakajabuli.
Kuncuma kwebuso babo- kukhomba kutsi bantfu labete emngcwabeni buso
babo abuhlambuluki.
Iveyili yelipulango- ikhombisa libhokisi lekufa.
Kulala tfwi- kukhombisa simo semuntfu lofile lolele enabe tfwi.
Tingubo tekuzila letimnyama- kukhombisa kufa.
Bafundisi labafundza livi- emngcwabeni kufundvwa livi.
Lokwentiwa emathuneni- bantfu labafile bayiswa emathuneni.
Kungaliliteli kwetalukati- kukhombisa lusizi lwekutsi kunekufa.
Tintsandzane letisala ngemuva- tikhombisa kutsi tisele todvwa, lomunye
webatali ufile.
(Nalokunye lokugcamisa ingcikitsi yalenkondlo lokungakabalwa lapha ngenhla
kwemukelekile.)
SIPHETFO:
Bahlolwa basonga indzatjanambhalo yabo. Basonga ngekubhala ngaloko sonkondlo
lakugcizelelako enkondlweni yakhe kwendlulisa ingcikitsi lekufa nalokwentiwa
emathuneni.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune lokusenkondlweni lokwesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO
SIGABA A. [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
KANTS' UPHUMULA NINI? – JJ Ncongwane
2.1 Ufise lok' ufise lokwa,
Wale lok' ufune lokwa; (1)
2.2 Tigulane letiphetfwe sifo senhlitiyo. (1)
2.3 Kusho kumpompa ingati ingaphumuli/kusho umgcumo lowentiwa yinhlitiyo
nayimpompa ingati/kusho kunyakata kwenhlitiyo nakuphefunyulwa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
2.4 Sonkondlo usuke asesimeni sekukhatsateka ngoba kusuke kunetinkinga
letimhluphako/Sonkondlo usuke akhatsatekile ngoba acabanga
ngalokumhluphako, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
2.5 Usho imicabango lejabulisako/Usho kucabanga ngetintfo letikhulula inhlitiyo
ngobe kulesinye sikhatsi umuntfu nangabe anemicabango lefana nalena
umbona asahleka yedvwa/Sonkondlo ufanisa simo senjabulo nesimo selusizi
nemave lacuketse loko.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
2.6 Imibono itawehluka. Labatsi uphumelele, batawesekela ngekutsi: sonkondlo
ubona kucabanga ngetintfo letehlukene, letijabulisako naletibuhlungu,
kukutfutsela ngobe konkhe lokucabangako kutfutfwa kuye enhlitiyweni/
Sonkondlo umuntfutise kuhamba kwenjabulo nelusizi kuye enhlitiyweni.
Labatsi akakaphumeleli batawesekela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
2.7 Guga mtimba, sala nhlitiyo, sihambisana kahle nalenkondlo ngobe nanobe
umuntfu agugile inhlitiyo yona ihlala ibalisa ngako konkhe kusukela ebusheni
bemuntfu-ayigugi, ihlala njalo ibalisa, ayiphumuli/Kubalisa kwemuntfu
nakakhumbula ebusheni asakhona kutentela tintfo.
(Naletinye taga letihambisana nalokushiwo enkondlweni temukelekile.) (2)
[10]
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
IWIL' INSIKA – JJ Thwala
3.1 Yimvumelwanomaphakatsi/Yimvumelawano mkhatsini. (1)
3.2 Umusa nesimilo sakho. (1)
3.3 Tindzima tayo atilingani/Imigca inemagama lamatsatfu kuya kulamane.
(Kunye kwaloku.) (1)
3.4 Kubangelwa kutsi isuke ibolile, ingeke iphindze ihlangane/kwentiwa kutsi
umuntfu angaze afe, angcwatjwe, akaphindzi avuke.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
3.5 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Buhlungu bekushiywa ngumuntfu lamtsandzako/Buhlungu bekungetayeli
kuphila yedvwa/buhlungu bekucabanga kutsi akasenaye umuntfu
lotamondla/Kulesinye sikhatsi kungaba buhlungu bekutsi lona loshonile
akakashiyi lutfo lelifa latawusala nalo losele, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
3.6 Sonkondlo usebentisa ligama lelitsi 'nkhosikati' kukhombisa kutsi lenkondlo
yakhe uyicondzise enkhosikatini lelahlekelwe yinsika/umyeni wayo. (2)
3.7 Imibono itawehluka. Labatsi isilungele batawesekela ngekutsi: Labafelwe
balandzele emasiko esintfu ekuzila lemisiwe ngulowo mndeni wakhe/
Bangalahli tintsandzane njengobe labanye benta lomuhla, njll.
Labatsi awukasilungeli batawesekela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
NKHOSI YEMKHATSI – OA Bhiya
4.1 Tonkhe timbali tiyachakata tibune. (1)
4.2 Somandla wakugcob' etikwayo yonkh' indalo. (1)
4.3 Timbali/Tilwane, ikakhulukati inja.
(Kunye kwaloku.) (1)
4.4 Lenkhosi yemkhatsi lekukhulunywa ngayo ihlala esibhakabhakeni. (1)
4.5 Kwentiwa kutsi ngaphandle kwako, indalo yonkhe iba semnyameni/
Kungetulu kwako kokhe lokusemhlabeni/Kwagcotjwa nguMdali/Somandla,
njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
4.6 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako:
Kungafa konkhe lokusemhlabeni kushiswa ngulenkhosi yemkhatsi ngobe
iyashisa/Kungaba kubhubha kwemhlaba ngobe yonkhe intfo ingancibilikiswa
kushisa/Kungasho kuphela kwato tonkhe tintfo emhlabeni/kwagcotjwa
nguMdali, Somandla, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
4.7 Imibono itawehluka. Labatsi likhetseke kahle batawesekela ngekutsi:
Likhetseke kahle ngobe likhanyisela umhlaba wonkhe/Liyimphilo yako konkhe
lokuphilako emhlabeni/Ngaphandle kwalo indalo ifa yonkhe, njll.
Labatsi alikakhetseki kahle, batawesekela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
NA
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5: IMIBUTO LEMIFISHA
MALANDZAKATI – JP Shongwe
5.1 Aninasinini nasitsa. (1)
5.2 Sicedzelelamcondvo/Sifaniso/Kumuntfutisa.
(Kunye kwaloku.) (1)
5.3 Malandzakati, nibahle! (1)
5.4 Bahlengikati/Bonesi. (1)
5.5 Emafu amhlophe ngelibala, lokusho kutsi naloku lokukhulunywa ngako
kumhlophe/kugcoke tembatfo lotimhlophe. (2)
5.6 Ingcikitsi temphilo, ngobe basebenta emagumbini lalele labagulako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
5.7 Babe ngulabangenalubandlululo, batsandze wonkhe umuntfu/labanetinhlitiyo
letinhle/labaphatsana kahle/labentela wonkhe umuntfu ngalokufanako, njll.
(Naleminye imibono lenebako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo.
Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tintfo letenteka kulenoveli letifana
nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete tonkhe tintfo letifaka imphilo lephilwa balingisi
labakulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo, lokufaka ekhatsi
loku lokulandzelako: Sib:
Lokwenteka kulenoveli kube kufana nalokwenteka emimangweni lesihlala kuyo.
Lushawulo waya emsebentini wangabuyi, wakhohlwa ngaLaMagagula sacabe
lomunye umuti ahlala naTintfombi, wasala atibonela ekukhuliseni bantfwana
nalomuhla kunjalo, bakhona bobabe labaya emisebentini bangabuyi, bakhohlwe
ngemiti yabo, bomake bawe bavuka, bakhulisa bantfwana babodvwa,
njengaLaMagagula.
Lushawulo wateka sitsembu, nalomuhla sitsembu sikhona.
Tintfombi watfola umntfwana wasesihlahleni loliphumalimile, nalomuhla basekhona
bantfwana basetihlahleni.
Lushawulo bekafundzile kodvwa weswela umsebenti lawufundzele, nalomuhla
lunyenti lusha lolufundzele imisebenti kodvwa lungayitfoli.
Inkinga yemanti yavela ngekushona kwemntfwana waLushawulo enkelebheni,
nalomuhla emanti ayinkinga emimangweni, labanye baze bafele emifuleni bafuna
emanti.
(Naletinye tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango yalomuhla
letingakabalwa lapha temukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
tiyabonakala nobe atibonakali tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka
kulemimango lesihlala kuyo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne-C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Kuvakashelwa kwaLaMagagula ngulomunye wabomakhelwane longumzala
wakhe atewumlilisa ngekushonelwa luswane lwakhe/Kwecwayiswa
kwaLaMagagula ngumzala wakhe ngetintfo lekumele aticaphele kuzakwabo
longuTintfombi/Kufika kwaKunene kaLushawulo atemlilisa ngekushonelwa
bantfwana bakhe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.2 Lushawulo bekacabanga kutsi Tintfombi besekacale lemphilo yebuhatsa
lebekayiphila basahlala eJozi leyamenta waze watfola umntfwana wemlumbi/
Lushawulo besekevile etinyangeni nasebapholofithini ngaTintfombi. (2)
7.3 LaMagagula ukhuliswe kahle ngekuyalwa nakaya ekwendzeni/Bekafuna
kudzelisa bodzadzewakhe labamhleka nakaya ekwendzeni/bekakholwa/
bekayalwa ngumkamfundisi, ngiko similo sakhe besisihle, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.4 Lushawulo bekangakafaneli kutsatsa sitsembu ngobe bekehluleka kulawula
nekwenetisa sitsembu sakhe ngalokufanako. Washiya LaMagagula,
wangondli nebantfwana wayewuhlala naTintfombi esilumbini. (2)
7.5 Wakhulisa indlu layitfola iyinye, kandlunganye/Wafika watfola
kungenabantfwana, watala bantfwana/Wafika wabhasobha uninatala/Wafika
walima, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.6 Wahamba wayowufuna umsebenti/Wazama kutsengisa esitolo/Watsengisa
bhanana, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.7 Tifo/Kweswelakala kwemanti/Kushona kwebantfwana/Tingcabano/Kugula/
Kweswelakala kwemisebenti, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.8 Lushawulo bekufanele ayowuvula licala emaphoyiseni lekutsi usolwa ngentfo
lengenabufakazi, ikakhulukati ngobe yena bekahlala emsebentini njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.9 Wendza sikhatsi singakefiki/Akazange asebente ngobe abengenamsebenti
lawufundzele labengawenta, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.10 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Lilungelo lekondliwa
kwebamntfwana, njengobe Lushawulo bekangasondli bantfwabakhe
nasaganwe nguTintfombi/Lilungelo lekufundza njengobe LaMagagula
wayekeliswa sikolo angakacedzi kantsi nebantfwana baLushawulo
bebangafundzi sikolo/Lilungelo lekuhlala nebatali njengobe umntfwana
waTintfombi wancishwa lelo lungelo ngalesikhatsi Lushawulo atsi akabone
kutsi umyisaphi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
7.11 Sifundvo sekutsi kungetsembeki akukalungi ngobe abenetintfombi letinyenti
wagcina angati kutsi lilawu lakhe lashiswa ngubani/Ufundza kusitana ngobe
naye wasitwa liphoyisa emva kwekusha kwato tonkhe tiphahla takhe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.12 Imibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi: Lushawulo
bekatawuboshelwa kushisa indlu netimphahla taTintfombi ngobe
umtsetfosisekelo awuvumi kucekela phasi imphahla/Kululata sitfunti
saTintfombi/Kuhlukumeta emalungelo aTintfombi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labaphikisako batawesekela ngalokusenovelini. (3)
[25]
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo.
Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tintfo letenteka kulenoveli letifana
nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete tonkhe tintfo letifaka imphilo lephilwa balingisi
labakulenoveli nalokunye lokufana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo lokufaka
ekhatsi loku lokulandzelako: Sib:
Lokwenteka kulenoveli kube kufana nalokwenteka emimangweni lesihlala kuyo
Bantfu labehluleka kuncedza labanye emimangweni yalomuhla ngenca yemona
nesatelo njengaTsabetse lowehluleka kuncedza Mphikeleli ngendzawo yekuhlala.
Kungemukelwa kwebantfwana labangetulu kweminyaka yekufundza nabafuna
indzawo yekufundza etikolweni njengaMphikeleli lowacoshwa eKhayaletfu ngobe
kutsiwa mdzala kulelo banga.
Kubukelwa phasi kwebantfu labahlanganelwe yingcondvo emimangweni,
njengaMatsiya lebekungafunwa kutsi alalelwe nakatewumela Mphikeleli
esikolweni.
Bantfu labasha labangena emshadweni emva kwekucedza imfundvo
lephakekeme njengaMphikeleli naKhulumile labashada nasebacedzile enyuvesi
yaseVaal.
Bantfu labeta emhlanganweni betele kutewonisa nakubanjwe imihlangano
yemimango njengaMagumeni lowafike wonisa luhlelo lwemhlangano afuna
kulalelwe yena kuphela.
Kukhankhaselwa kwetikhundla emimangweni yalomuhla njengaMagumeni
nakaphuma angena emitini yebantfu abafaka umoya wekutsi bangakhetsi
Mphikleli ngobe ungumchamuki.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
Lukhetfo lwemakhansela, boMeya naboSosifundzave emimangweni yalomuhla
njengaMphikeleli naboMagumeni nabangenela lukhetfo.
Bantfu labakhatsalela kubona sive sitfutfuka njengaMphikeleli lobekasebentela
sive kute sitfutfuke.
(Naletinye tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango lesihlalwa
kuyo letingakabalwa lapha ngenhla temukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
tikhona nobe atikho tintfo letenteka kulenoveli letifana nalokwenteka kulemimango
lesihlala kuyo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne-C [25]
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Bebanesibindzi sekungena etigodlweni babuse nobe babambele
emadvodzana abo lasengakafiki esigabeni sekuphatsa bukhosi. (2)
9.2 Kucedza kwehlukana/Kuhlonipha emasiko/Kuhlonipha labanelwati/
kulandzela tatimtsetfo, njll.
(Kubili kwaloku.) (2)
9.3 Likhaya lelihle, kulapho make nababe bavumelana khona, babe angabi
nguvilakhe njengaMvakali, tincumo kufanele batitsatse bobabili. (2)
9.4 Bekufanele acolise njengemuntfu longativa kahle/Abefanele angakhulumeli
futsi njengemuntfu logulako/Abefanele ayobonana nabodokotela njengobe
agula, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.5 Matsiya bekaluhlanya lwendzawo, abukeka aphasi futsi asemuva kodvwa
ekugcineni kwagcina kwatiwa kutsi ungummeli losemtsetfweni. Loko
wakubonakalisa ngekumela Mphikeleli esikolweni abuye avete nemtsetfo
wetikolo. (2)
9.6 Kwaba nemtselela lomubi emphilweni yakhe, ngoba weswela indzawo
yekuhlala/weswela umuntfu longammela esikolweni njengemtali, waze
wayewumelwa luhlanya lwendzawo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.7 Sitawulindzela kutsi Velakhe ahloniphe njengeyise/Abe ngumholi locotfo/
Abeketele/Angabandlululi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
9.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Likhambi
lekuyewufundza etikolweni tebantfu labadzala/kubhalisa etikolweni letitimele
bachubeke nekufundza/Kuya etikolweni leticecesha emakhono/Kufundza
ngeliposi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.9 Mphikeleli abesibonelo lesihle sekutsi ungahlali ugoce tandla, nangabe
usalindzele imphendvulo, chubeka wente lokunye. (2)
9.10 Emavi latsi, 'kusa kusa,' asho kutsi ungambukeli phasi umuntfu ngalesikhatsi
ahluphekile ngobe awati kutsi likusasa limphatseleni. Lamavi asho simo
saMphikeleli ngoba ekucaleni bekabukeleka phansi ahlupheka kantsi
esiphetfweni salenoveli ugcina anguSosifundzave. (2)
9.11 Imibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi: Khulumile
njengemkaMphikeleli abesekela Mphikeleli emsebentini wekusebentela sive
amkhutsata kutsi achubeke asebente nanobe simo simatima, lokwenta kutsi
Mphikeleli ekugcineni akhetfwe njengaSosifundzave. Lokusho kutsi kuliciniso
loku lebekucocwa ngako kuletheksthi lengenhla. (2)
9.12 Kwesekela ngekutsi basebente kute bahlangabetane netemnotfo welikhaya/
Kuphekela bayeni babo kudla/Kuwasha nekushisa timhahla temadvodza abo/
Kubhasohba bantfwana ngekubalalisa, kubadlisa/Kubatfolela bantfwana, njll
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.) (3)
NOBE
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Sakhiwo semibhalo yetemdzabu.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko sendzabambhalo. Babuye bavete nendlela tinganekwane
netibongelelo letivame kwakhiwa ngayo.
UMTIMBA:
Bahlolwa bangahle bavete lamaphuzu esakhiwo, lafaka ekhatsi lawa lalandzelako:
Umfati enyangeni:
Simonhlalo-Setfulo:
Umfati lebekatihlalela nemntfwanakhe endlwaneni yabo lengasho lutfo.
Insweleko- Inkinga lekubukenwe nayo:
Kweswelakala kwetinkhuni lebekufanele tisetjentiselwe kupheka.
Umyalo nekwephuka kwawo- Ludvweshu:
Kubekwa kwemyalo nguMvelinchanti, kutsi, bantfu bangenta yonkhe
imisetjentana yabo ngawo onkhe emalanga kodvwa hhayi ngeLisontfo.
Kuphuma kwalomake ebusuku angabonwa ngumuntfu ayewutfota tinkhuni.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
Sijeziso -Luvutfondzaba:
Kujeziswa kwalomake ngekutsatfwa ayewubekwa enyangeni imphilo yakhe
yonkhe kute abonwe ngumhlaba wonkhe.
(Naleminye imibono lenembako lephatselene nesakhiwo senganekwane lengakabalwa
lapha yemukelekile.)
Tibongo Tengwenyama Bhunu:
Bahlolwa kufanele bavete emaphuzu esakhiwo saletibongo, langahle afake ekhatsi
lawa lalandzelako:
Tindzima nemigca.
Kwakheka kwetibongo ngendzima yinye lenemigca le-58 lenemagama
lasukela kulinye kuye kulamane.
Imvumelwano:
Kuba netinhlobo letehlukene tetimvumelwano, njengetinkondlo tesimanje. Sib.
Imvumelwanosicalo ya Ti- emgceni 56-57.
Luchumano:
Kuba netinhlobo letehlukene teluchumano, njengetinkondlo tesimanje. Sib.
Luchumanosicalo lwaNgwane, emgceni 15, 16, 17, 18 ne-19.
Sicedzelelamcondvo:
Kuba nesicedzelelamcondvo. Sib. Emgceni 26 ne-27
Sifanangwaca:
Kuba nesifanangwaca. Sib. Emgceni 47 sa-L-
(Naleminye imibono lenembako lephatselene nesakhiwo setibongo lengakabalwa
lapha yemukelekile.)
SIPHETFO:
Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako etindzabenimbhalo tabo, ngekuveta
kutsi imibhalo yetemdzabu ibhalwe yalandzela sakhiwo lesitsite nobe ayinasakhiwo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne-C [25]
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
11.1 Inemlingisi longuNkulunkulu kumbe lonemandla njengaye,
longuMlentengamunye/Iyimphendvulo etintfweni lesingatati kutsi tacala njani,
letinjengekufa/Ifaka ekhatsi inkholo/Itsatfwa njengemaciniso, njll.
(Naletinye timphawu tenganeko temukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.2 Kutfolakala lapho lunwabu luphambuka endleleni luyokudla bukhwebeletane
lungakawumikisi umyalo waMlentengamunye ebantfwini. (2)
11.3 Kulapho lunwabu nentfulo tikhuluma khona ngobe tilwane atikhulumi/Kulapho
bantfu balalela khona tilwane kantsi tilwane tiyabesaba bantfu. (Kunye
kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
11.4 Lunwabu lolukulenganekwane lunematubane kutengca tonkhe tilwane kantsi
lunwabu lolwatiwako lomuhla lwatiwa luhamba kancane kutengca tonkhe
tilwane. (2)
11.5 Kunekushayisana kwemibono ngoba lunwabu nentfulo
ngekwalenganekwane, kutfunywe kutsi kufike kutjele bantfu kutsi batawuphila
ingunaphakadze, intfulo ibatjela kutsi batawufa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.6 Etikhatsini talomuhla, bantfu bayekela lekufanele bakwente, bente
lokwenetisa bona. Loku kubalahlekisela lokukhona ngalokungekho. Bantfu
endzaweni yekutsi baphile, bafa, ngenca yekungalaleli kwelunwabu. (2)
11.7 Yinhlonipho/Kutfobela umyalo/Kwenta lotfunywe kona/Kungatibeki embili
ngekutenetisa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.) (3)
[15]
11.8 Ulidvonsamehlo sikhungo setimangaliso. (1)
11.9 Yimvumelwanosigcino leyecako yabo–ane. (1)
11.10 Isetjentiselwa kweluka emacasi/tihlantsi/timadi tekuhlobisa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
11.11 Yimvunulo lemnyama leyindilinga, leyakhiwa ngalokusaliphayiphi, letfwalwa
bobabe lesebakhulile enhloko.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1)
11.12 Tisetjentiselwa kwakha tindlu tesintfu letingumlandvo weMaswati, kutsi
likhotsamo libe ngumnyango waleyondlu. (2)
11.13 Kukhutsata kwekwakhiwa kwetikhungo taloluhlobo, kutfutfukisa emasiko/
kugcina umlandvo wesive lesitsite/kutfutfukisa tekuvakasha/kutfutfukisa
umnotfo welive, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.14 Imibono itawehluka, labavumelana nawo, batawesekela ngekutsi:
Umtsetfosisekelo waseNingizimu Afrika utsi akuhlonishwe emasiko netilwimi
tetive letehlukene, njengaso lesikhungo, singumlandvo lophatselene
nemasiko kanye nelulwimi lweMaswati.
Labangavumelani naso, batawesekela. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Bantfu lophilisana nabo bangayiphumelelisa nobe bayidvonsele ebubini imphilo
yakho.-Kubhekiswa ebantfwini labaphilisana naNkhanise.
Singeniso
Bahlolwa batawuchaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo.
Abavete bantfu labaphilisana naNkhanise labaphumelelisa nobe labadvonsela imphilo
yakhe ebubini.
Umtimba
Bahlolwa abavete kabanti tintfo letentiwa bantfu labaphilisana naNkhanise latibalwe
esingenisweni letaphumelelisa nobe tadvonsela imphilo yakhe ebubini, letifaka ekhatsi
loku lokulandzelako: Sib.
Sicongo:
Kugcugcutela Nkhanise kutsi alwele sihlalo sebukhosi – kwadvonsela imphilo
yakhe phasi ngobe wagcina afile.
Kutjela Nkhanise ngemasu ekubulala Makhosi – langazange amsite kodvwa
amdvonsela ekufeni.
Kutfutsa tindzaba letabanga ingcabano emkhatsini kwaMakhosi naNkhanise-
lokwabeka imphilo yaNkhanise ebubini bekufa.
Ndzabeni:
Kufaka Nkhanise umoya wekutsi alwele bukhosi ngobe ayindvodzana yekucala
kaNhlapho – lokwadvonsela imphilo yakhe ekufeni ngobe kwagcina kufe yena.
Kuvumelana naNkhanise ngekwelashwambumbulu kwaMakhosi– lokwaholela
Nkanise ekufeni
Kulunjwa kwesijula –Lesabulala Nkhanise
Ngedze:
Kuta nelisu lekutsi kuyiwe enkhosini kuyewutama kugucula sincumo sayo –
Lokwagcugcutela Nkhanise kutsi achubeke neludlame lolwagcina luholele imphilo
yakhe ebubini.
Kuvumelana nawo onkhe emachinga ekususa Makhosi esihlalweni –
lokwadvonsela imphilo Nkhanise ebubini wagcina afile.
Onkhe lamacebo abo agcina afake Nkhanise ebubini ngobe imphilo yakhe
yadvonseleka ekufeni.
(Naletinye tigameko letentiwe bantfu labaphilisana naNkhanise letaphumelelisa nobe
tadvonsela imphilo yakhe ebubini, letingakabalwa lapha ngenhla temukelekile).
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla ngekuphawula kutsi
tikhona nobe atikho tintfo letentiwa bantfu labaphilisana naNkhanise, letaphumelelisa
nobe tadvonsela imphilo yakhe ebubini.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne-C [25]
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
13.1 Kuba netimfihlo ube ungumholi/Kuteka umfati lotetfwele ube ungumholi/Kuba
nguvilakhe/Kungabi nemihlangano nesive sakho kudzingidza tindzaba
letitsintsa sive sonkhe njengesento sekukhetfwa kwaMakhosi abe akhona
Nkhanise lomdzala, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.2 Sicongo uyanatsa/Angadzakwa ukhipha tonkhe timfihlo/Wenta tintfo
ngematata njengalapho asagijimela kuyewuhlasela Makhosi angasalindzi
Ndzabeni ente wakhe umsebenti, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.3 Nkhanise nelibandla leMfelandzawonye nalenta emasu ekubulala Makhosi
belicocelana lelawini laNkhanise/Kukhulunywa ngaye nasemadladleni, sib
LaJele naNkhanise. (2)
13.4 Ebukhosini bakaNhlapho, umuntfu lowone kakhulu udliwa sibaya sakhe
sonkhe, naboNdzabeni banaNgedze bebatawufanelwa nguleso sijeziso. (2)
13.5 Bekentela kutsi kutsi sikhali saSicongo singatfoli Makhosi, kodvwa sitfole
Ndleleni, njengoba Makhosi abesemuva. (2)
13.6 Sikhatsi lesinikwa inkhosi yesive kulomdlalo asinamkhawulo, inkhosi iyatalwa,
ibeka phansi tintsambo ngenca yesimo lesitsite emtimbeni kumbe ikhishwe
kukhotsama, kantsi etikhatsini tamuhla umholi ubekelwa iminyaka lesihlanu,
kumbe abuyele lihlandla lesibili, emva kwaloko kuvotelwa lomunye.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.7 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako: Hulumende bekatamyisa
esibhedlela salabakhubateke ngekwengcondvo/Bekatawakhelwa indlu
yamahhala/Bekatawutfola emaphasela ekudla amahhala/Bekatawuhola imali
yesibonelelo salabagula ngekwengcondvo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.8 Luwutfutfukisa ngekutsi bobabili bafuna kuba ngemakhosi, luchubeka njalo
loludvweshu kute kutfolakale lokunguye lotawuba yinkhosi- teluleko tabonina,
tebangani netemacembu kuloludvweshu ngiko lokutfutfukisa lomdlalo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
13.9 Lesaga siyahambisana naNdzabeni ngobe sikhali labesilumbile sabulala
Nkhanise lositsandvwa saNdzandzabeni, lokufana nekutsi sabulala yena
lucobo lwakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.10 Ngekubonisa Makhosi kutsi ente njani ngemcimbi wangeMgcibelo/Kucoca
naMakhosi ngeliphupho lakhe lesive lesidvumele/Umcimbi wangeMgcibelo
naye uwenta ube yinkinga yakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.11 Nkhanise wajabula kutsi lisu labo lekubulala Makhosi litawusebenta, kantsi
litawujikela yena abulawe sijula lebensilunjelwe Makhosi, wafa lobukhosi
labenesiciniseko sekutsi bakhe, angakabutfoli.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.12 Bukhosi lobungeke busaba segumeni lakhe/Emaciniso ekutalana
kwaMakhosi naNkhanise atawuphumela ebaleni/Utawuhlekwa ngibo bonkhe
labo lebebasekela Makhosi/Teluleko takhe kuNkhanise, tawela phasi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.) (3)
[25]
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
UMVUZO – NS Nzima
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Bantfu lophilisana nabo bangayiphumelelisa nobe bayidvonsele ebubini imphilo
yakho.-Kubhekiswa ebantfwini labaphilisana naSatile.
Singeniso
Bahlolwa batawuchaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo.
Abavete bantfu labaphilisana naSatile, labaphumelelisa nobe labadvonsela imphilo
yakhe ebubini.
Umtimba
Bahlolwa abavete kabanti tintfo letentiwa bantfu labaphilisana naSatile letibalwe
esingenisweni letaphumelelisa tabuye tadvonsela imphilo yakhe ebubini letifaka ekhatsi
loku lokulandzelako: Sib.
Batjele:
Kukhutsata Satile kutsi akhutsale futsi atitsandze tifundvo takhe – kwayiphumelelisa
imphilo yakhe.
Kuyala Satile kutsi ayekele imikhuba lemibi yekunatsa tjwala, kudla tidzakamiva,
kungalali ekhaya nekuhamba ebusuku- kwayiphumelelisa imphilo yakhe.
Kusita Satile etifundvweni takhe nakucocwa ngetifundvo esikolweni-
kwayayiphumelelisa imphilo yakhe.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
LaNgwenya:
Kunganiki Satile sikhatsi sekufundza- kwadvonsela imphilo yaSatile ebubini
wagcina ayekele sikolo.
Kungahambeli imihlangano yesikolo lemayelana nenchubekelembili yaSatile-
kwadvonsela imphilo yaSatile ebubini ngobe bekangenakwesekelwa etifundvweni
takhe.
Kumalela kutsi ayewufundza naBatjele - kwadvonsela imphilo yaSatile ebubini
ngoba akazange alutfole lusito lwaBatjele etifundvweni takhe.
Mlandzeli:
Kuhamba naSatile ebusuku - kwadvonsela imphilo yaSatile ebubini ngobe
wafundza imikhuba lemibi lenjengekubhema insangu nekunatsa tjwala.
Kuhhungana kwabo ngekungenti umsebenti wesikolo- kwadvonsela imphilo
yaSatile ebubini ngobe akazange aphumelele esikolweni
Kuvunana kwabo ngekungafuni kutsatsa teluleko taboBatjele naSakhile-
kwadvonsela imphilo yaSatile ebubini.
(Naletinye tigameko letentiwa bantfu labaphilisana naSatile letaphumelelisa nobe
tadvonsela imphilo yakhe ebubini, letingakabalwa lapha ngenhla temukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla ngekuphawula kutsi
tikhona nobe atikho tintfo letentiwa bantfu labaphilisana naSatile, letaphumelelisa nobe
tadvonsela imphilo yakhe ebubini.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne-C. [25]
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
UMVUZO – NS Nzima
15.1 Sifuna kunibona nilandzela imikhakha yemfundvo leyehlukene emayunivesithi
ngemnyaka lotako. (2)
15.2 Ngulesi lesitsi, umuntfu longenaso sinanatelo kumele ananatele ngesibongo
sesikhulu noma inkhosi langaphasi kwayo. (2)
15.3 Thishela Shabalala usebentisa indlela yekutsi bafundzi bacocisane
emacenjini/kusebentisa imibuto netimphendvulo kwenta lucwaningo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
15.4 Lomdlalo awuveti tincenye letibalulekile tesakhiwo semdlalo ngalokusobala,
sib. Lapho kucala khona ludvweshu, sicakacaka/Awunawo umnyakato
lekumele umdlalo ube nawo/Luvutfondzaba alubonakali, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
15.5 Kulilungelo lawo wonkhe umuntfu kugcina emasiko/Bahlonipha emasiko
esintfu/bagcina inkholelo yabo yekutsi umuntfu nangabe angakalandvwa
kuleyo ndzawo, kuhlala kuba netingoti njalo/kubeka timbali kusuke kwentelwa
sikhumbuto sendzawo lapho kwashonela khona umuntfu lotsite, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
15.6 Ingcikitsi yalomdlalo yimfundvo, kufundza nekwati tinanatelo kuyincenye
yemfundvo. Imfundvo kumele ifake ekhatsi lwati lwetinanatelo kuze kutfutfuke
Inchubo Yelwati Lwendzabuko. (2)
15.7 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako: Sakhile ungumlingisi
losicaba, ngobe akukho lapho simbona antjintja khona emdlalweni wonkhe/
Uvumelana nako konkhe lokukhulunywako/Akaphikisi lutfo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
15.8 Asinalo ligalelo, nanobe singakhishelwa ngaphandle, umdlalo ungachubeka
udlale ngaphandle kwekutsikameta sakhiwo semdlalo wonkhe. Akukho lapho
sichumanisa khona tincenye tesakhiwo semdlalo. (2)
15.9 NguFakudze, ngobe ngalesikhatsi kubukwa emaphothifoliyo esikolweni,
bekatimisele kulalela, afundze lokushiwo bothishela/LaNgwenya abenenhloko
lelukhuni, atsatsa sikhatsi kuvumela lokuphikiswana ngako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.10 Batjele utsi ufuna kuba likhansela. Lesifundvo siphatselene nemlandvo
nekwehlukaniseka kwetigodzi. Lolwati lutamsita ngekutsi ati sigodzi
lasiphetse, kutsi sicalaphi futsi sigcina kuphi kuze akwati kuphakela ngetinsita
letenele. (2)
15.11 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku: Tetsamelilwati kumele titimisele
etifundvweni tato kute tiphumelele/Ummango kumele ube neligalelo
etifundvweni tebantfwana babo/Etikolweni bafundzi kumele bafundze
ngekucocisana, njll.
(Naleminye imibono yemukelekile.) (2)
15.12 Lolusuku lukhumbuta bantfu balomuhla ngemagugu abo/Kugcinwa imihambo
yetive talomuhla/Bakhunjutwa ngekudla kwendzabuko lokwehlukahlukene/
Bakhunjutwa ngekutigcabha ngemvelaphi yabo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.) (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane
Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni
kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo
ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo
7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane
-Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle
kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lelisetulu -Luhlobo lwembhalo
kanye nenkondlo
kuvisiswa
ngalokwenetisako
SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane
Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene
nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa
Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki
nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane
3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza kuyindlala
KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC – Imemorandamu
SIGABA B NE–C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu
Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula
nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi
lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti
lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele
etheksthini ekuvisiseni luhlobo
-Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye
kanye netheksthi netheksthi
kuvisiswe ngemalengiso
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono
Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi
kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta
nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo
ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki
lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima
umoya nesitayela tihlangahlangene
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper