Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo

MemorandumsiSwati HLGrade 12201718 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2017, 18 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) 2017 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Leliphepha linemakhasi la-18. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2017 SCE – Imemorandamu TICONDZISO TEKUMAKA 1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.) 2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo (Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela. 3. Esigabeni B na C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo. 4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa. 5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele imemorandamu. 6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki. 7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na B 8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa. 9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. 10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI UMBUTO 1 (UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO) 'YINAKEKELE!' – SR Mdluli INDZATJANAMBHALO Tintfo letingcolisa imvelo, nendlela tetsamelilwati talenkondlo letingakusebentisa ngayo lokungcola kute kwandze umnotfo walelive. Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. SINGENISO: Bahlolwa bachaza sihloko. Kuvetwa ngalokufisha kungcola sonkondlo lakhuluma ngako, banike netibonelo tetintfo letingenteka nakuyekelwa kunganakekelwa. Sib. Ikhomphosthi, kuphindza kusetjentiswe, kwenta emavasi, njll. UMTIMBA: Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokukungcola nendlela tetsamelilwati talenkondlo letingakusebentisa ngayo lokungcola kute kwandze umnotfo walelive: Sib. • Libibi: Lingasetjentiswa njengekhomphosthi, kuvundzisa umhlaba, umcuba/sivundzisi ungatsengiswa nobe usetjentiselwe kukhulisa lokutjaliwe kutewutsengiswa, kwandze umnotfo walelive, njll. • Emabhodlela: Angagaywa abuye asetjentiswe, kwenta emavasi ekufaka timbali/ kwenta imigaco - kungatsengiswa kutfolakale imali, kwandze umnotfo walelive, njll. • Tikotela: Tingagaywa tibuye tisetjentiswe, kwenta imihlobiso - ingatsengiswa kutfolakale imali, kwandze umnotfo walelive, njll. • Emapulastiki: Kungelukwa timadi titsengiswe, kuwacoca kutsi avundzise umhlaba kutjalwe kuwo, kwandze umnotfo walelive, njll. • Intfutfu yetitimela nemishini: Kusetjentiswa kwetitimela nemishini lengakhiphi ntfutfu, kutsengiswe imishini lenjalo kutewandza imali yelive. • Kushiswa kwetihlahla: Tihlahla tingaboshiswa kodvwa tigawulwe kwentiwe tingodvo nemabalelo latsengiselwa labakhako nalababatako, kwandze umnotfo welive, kukhicitwe emaphepha, njll. (Nalokunye kungcola lokubalwe kulenkondlo lekungakabalwa lapha ngenhla kwemukelekile.) SIPHETFO: Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako etindzatjanenimbhalo tabo. Baphawula ngetintfo letitsatfwa njengetibi kantsi tingawusimamisa umnotfo welive nangabe tingaphindza tisentjentiswe. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO SICHIBIYELO A [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2017 SCE – Imemorandamu UMBUTO 2 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'KANTS' UPHUMULA NINI?' – JJ Ncongwane 2.1 Ngiphumule … wen' ushaye njalo, (1) 2.2 Imicabango. (1) 2.3 Kumuntfutisa. (1) 2.4 Kukhombisa imphilo/ Kutsi kungenteka unetinkinga, njll. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 2.5 Ufuna kugcamisa kutsi lokucatjangwako kuhlanganisa lokuhle nalokubi nobe lokumnandzi nalokubuhlungu/Ufuna kugcamisa kutsi imphilo inetintfo letihlangahlangene. (Kubili kwaloku.) (2) 2.6 Kuphumula kwaloku sonkondlo lakhuluma ngako kufa ngobe inhlitiyo ingema umuntfu uyafa/Kushona kwemuntfu, lokubanga buhlungu kulabasele ngemuva bagcine sebakhala tinyembeti. (2) 2.7 Nangabe umnikati wako asagula/Nangabe kungasasebenti kahle, kudzinga kuhlindvwa/ Nangabe sekumile kungasasebenti, bodokotela bafuna kwenta sicinisekiso sekutsi vele kumile. (2) [10] UMBUTO 3 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'IWIL' INSIKA' JJ Thwala 3.1 Kugula lokuholela ekufeni/ Tinhlupheko letibanga kufa nekugula/Kufa. (1) 3.2 Bekukuhl' unemtfunti wekukhosela, (1) 3.3 Isizuri/Sidvonsamoya/Imphindza. (Kunye kwaloku.) (1) 3.4 Ibalisa ngekushona kwemuntfu lobesimise likhaya/ Ikhuluma ngekufa. (1) 3.5 Kwentiwa kutsi, kuwa kwensika ingaphindzi ivuke futsi ingaphindzi ibonwe kufana nemanti lageletako, atsi angendlula angaphindzi abuye. (2) 3.6 Beyicotfo/Bukhulu bayo/Similo sayo. (Kubili kwaloku.) (2) 3.7 Lomugca ubumbene naloku lokushiwo ngulenkondlo ngobe kulenkondlo kukhulunywa ngekushona kwensika kantsi lomugca wona uyadvudvuta, kulindzeleke ebantfwini labatewulila lapho kushonwe khona. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2017 SCE – Imemorandamu UMBUTO 4 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'NKHOSI YEMKHATSI!' – OA BHIYA 4.1 Mani njalo nkhosi yemvelo!/Mani njalo sibani semvelo. (1) 4.2 Kusemini/Kusekuseni. (1) 4.3 Kubulala bantfu ngekushisa/Kubulala titjalo bantfu beswele kwekudla/ Kushisa emanti emadamini bantfu beswele kwekunatsa, njll. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 4.4 Ngobe ikhanyisela wonkhe umhlaba. (1) 4.5 Tibi titsi nangabe tibola tibe ngumcuba losetjentiselwa kukhulisa titjalo/Lubisi lungabola, lubuye lusetjentiswe njengemasi/Tibhidvo netitselo tingabola, tentiwa umcuba nato tisetjentiswe njengamanyolo, njll. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 4.6 Ugcamisa luchumanosigcino/Ugcamisa emandla alenkhosi yemkhatsi/Ufuna kutjela tetsamelilwati kutsi lenkhosi ingashisa kodvwa yona ayishi/Ugcizelela kungabuni kwalenkhosi yemkhatsi/Kungapheli/Kungantjintji kwesimo salenkhosi. (Kunye kwaloku.) (2) 4.7 Usikhetse ngemphumelelo ngobe lilanga lingetulu kwako konkhe njengenkhosi/konkhe lokuphilako kweyeme kuyo/nangabe linganyamalala kumbalwa lokwentekako/ lenkhosi vele itfolakala emkhatsini, njll. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) [10] NA INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI UMBUTO 5 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'WAGCUGCA MKHIWA' – LX NKAMBULE 5.1 Phuma babe ushiy' umfati, (1) 5.2 Sicedzelelamcondvo/Yi-enjambamenti. (Nalobunye bunkondlo lobunembako bemukelekile.) (1) 5.3 Ngumfanekisomcondvo wekulayisha njalo kwesitimela njengekugwinya kwenhlatfu/Wekuba sidze/Wekuhamba njengenhlatfu, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 5.4 Wentiwa kutsi sitimela besitsatfwa njengentfo leyefika nebelumbi/Sitimela (1) simise kwenyoka. 5.5 Imamba ihamba emahlatsini lanetihosha nemifundlana njengaso sitimela lesihamba sibhukula emahlatsini lanetihosha nemifundlana. (2) 5.6 Sifutamsindvo, siyafaneleka ngobe lokukulemigca ngumsindvo lowentiwa sitimela semalahle. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 5.7 Emadvodza ahamba aye eJozi ayosebentela imiti yawo. 'Tsats'umtfwan' ucondz' eJozi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIGABA B: INOVELI UMBUTO 6 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letifakazela kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Singeniso Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo, neligalelo lelikhulu lenoveli lenalo ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko letintjintja simo semphilo yebantfu, letifaka ekhatsi kubeketela, kuphinga, kutsakatsa, kuphilisana kahle nabomakhelwane, njll. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete babuye bachaze kabanti ngetigameko letifaka ekhatsi leti letilandzelako: • Kuphinga: Kuphinga kwaTintfombi kwamcoshisa esilungwini wayewubekwa emakhaya, simo semphilo yakhe santjintja wangasaphingi ngobe bangekho belumbi labetawuphinga nabo futsi abesangaphasi kwesandla seninatala. – Bantfu bafundza kutsi ngekuphinga bangalahlekelwa yimphilo lemnandzi bagcine bangasenankhululeko, lokungantjintja simo semphilo yabo nabo bangaphingi. • Kutsengisa insangu Kutsengisa insangu kwaLushawulo kwenta kutsi agcine aboshiwe, lokwantjintja simo semphilo yakhe wayekela kuyitsengisa - Bantfu bafundza kutsi kutsengisa tintfo letingekho emtsetfweni kungabafaka ejele ngaloko simo semphilo yabo singantjintja. • Kutsandzana nebafati labanyenti: Kutsandzana nebafati labanyenti kwaLushawulo kwenta kutsi agcine ashiselwe lilonto lakhe eMankayane, wabaleka wayewuhlala eJozi, lokwantjintja imphilo yakhe wagcina ayekele kuba yinganwa – Bantfu bafundza kutsi kuba yinganwa kungabangela kulahlekelwa tintfo letibalulekile, kwenteke bagcine sebagula, ngaloko simo semphilo yabo singantjintja. • Kutsakatsa: Kushaywa kwaTintfombi emkhayeni kwaholela ekucoshweni kwakhe emendvweni wabuye washiselwa indlu lokungenteka wagcina ayekele kutsakatsa. – Bantfu bafundza kutsi kutsakatsa kulahlekiselana sitfunti nangabe sebabanjiwe babuye balahlekelwe natintfo letibalulekile, lokungantjintja simo semphilo yabo bayekele kutsakatsa. • Kuteka sitsembu: Kuteka sitsembu kwaLushawulo kwaholela ekucabaneni kwemndeni wakaboLushawulo lokwenta kutsi kugcine kucoshwa unina ngobe kutsiwa uyatsakatsa, kwabuye kwashona bantfwana baLushawulo ngetindlela letingacondzakali, lokwantjintja imphilo yaLushawulo wagcina acosha Tintfombi, umkakhe wesibili – Bantfu bafundza kutsi kuteka sitsembu kungaholela ekucabaneni kwemindeni igcine ingasevani, lokungantjintja simo semphilo yabo bagcine bayekela kuteka sitsembu. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2017 SCE – Imemorandamu (Naletinye tigameko letigcamisa kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla, letingakabalwa lapha temukelekile.) SIPHETFO SENDZABAMBHALO: Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi tigameko letikulenoveli tiyasintjintja nobe atisintjintji simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisencwadzini letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] UMBUTO 7 (IMIBUTO LEMIFISHA) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane 7.1 Wakhombisa kuvela uninatala LaHlophe ngalesikhatsi Lushawulo amcosha emtini wakhe/LaMagagula nguye lebekahlola uninatala nakagula esibhedlela boLushawulo naTintfombi behluleka/NguLaMagagula lowabona kutsi uninatala ungcwatjwa njani, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.2 Kutsakatsisana/Kuphinga nebunganwa/Kusebentela ekudzeni kwabobabe, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.3 Imibono itawehluka. Labatsi alikho, batawesekela ngekutsi tonkhe tigameko tekudliswa kwaLushawulo nguTintfombi tenteka eJozi. Labatsi likhona, batawesekela ngalokusendzabeni. (2) 7.4 Lokubi Tintfombi labetsi ukwentela LaHlophe naLaMagagula ngekubatsakatsisa kugcine kubuyela kuye eluvutfondzabeni lwalenoveli lapho timshaya khona emkhayeni kutsi nguye lotsakatsako, wate wacoshwa kabuhlungu ekhaya lakhe. (2) 7.5 Umgibe uneligalelo lekuveta sibekandzaba sesikhatsini sakadzeni lapho bantfu basasebentisa khona lugodvo nobe intsambo lebeyisetjentiselwa kugaca timphahla endzaweni yewodilobhu. (2) 7.6 Gebhu washiya umkakhe LaHlophe nebantfwana angakabakheli likhaya futsi wangabondli, wayewuhlala nemfati lomncane, kanjalo naLushawulo washiya umfati wakhe LaMagagula nebantfwana wangabondli, wayewuhlala naTintfombi esilungwini. (2) 7.7 Kuya emaphoyiseni ayewubophisa Lushawulo/Kuya Etikweni Letenhlalakahle ayewucela lusito/Kuya kuMfundisi ayewucela teluleko/Kuya emndenini kuyewubika ngalenkinga/Kuya endvuneni, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 7.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Kube LaHlophe abenebantfwana labanyenti bebafana, ngabe wababikela ngekunukwa nguLushawulo, bambonise/Bekangahamba ayewuhlala emtini walomunye ngalesikhatsi Lushawulo amcosha/Bebatawumhlola njalo ngalesikhatsi asesibhedlela, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.9 Bekangaholelwa imphesheni/Abengayiswa etinkhanjini tebantfu labahluphekile/Bekangaphiwa emaphasela ekudla/Abengakhelwa indlu yesibonelelo sahulumende/Abengayiswa etikhungweni tebantfu labadzala, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.10 Kuya emkhayeni kuyacabanisana, Tintfombi wacabana naLushawulo emva kwekunukwa kutsi uyatsakatsa, washiselwa indlu netimphahla wabuye wacoshwa kaKhumalo/Kwehlisa sitfunti semunfu, njengaTintfombi nasabitwa ngemtsakatsi/Kucedza buhlobo emindenini, njengekuphela kwebuhlobo bakaMaseko nebakaKhumalo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.11 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi loku: Ngekwesintfu Lushawulo akanamvumo yekucosha unina ngobe lelikhaya leyise, alisilo lakhe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.12 Labavumako batawesekela ngekutsi: • Labasikati ngibo labavetwa benta lokubi njengekuphinga. • Labasikati ngibo labavetwa njengebatsakatsi. • Bantfu labacoshwako emakhaya abo, kuvame kuba ngulabasikati. • Bonkhe labasikati labakulenoveli abasebenti/tintfo letimbi esikhatsini lesinyenti, tivelela labasikati. • Bonkhe labasikati labagcamile kulenoveli abakafundzi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.) Labangavumi batawesekela ngalokusenovelini. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2017 SCE – Imemorandamu UMBUTO 8 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letifakazela kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Singeniso Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo, neligalelo lelikhulu lenoveli lenalo ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko letintjintja simo semphilo yebantfu, letifaka ekhatsi kubeketela, kufundza, kusitana, njll. Umtimba Bahlolwa bangahle bavete babuye bachaze kabanti ngetigameko letifaka ekhatsi leti letilandzelako: • Kubeketela: Kubeketela kwaMphikeleli ngalesikhatsi ahlukunyetwa nguSikhulu Tsabetse amcosha Embalenhle kwamenta wagcina afundzile aneticu kwantjinta simo semphilo yakhe waphila kahle asangusosifundzave. – Bantfu bafundza kutsi nangabe bangabeketeli bangalahlekelwa likusasa, ngaloko kubeketela kungasintjintja simo semphilo yabo. • Imfundvo: Mphikeleli ngekuya ekudzingisweni, wasalela emuva etifundvweni takhe, kodvwa wefika Embalenhle wabuyela esikolweni, lokwantjintja imphilo yakhe wagcina asaneticu aphetse sifundzave. – Bantfu bafundza kutsi nangabe bangakafundzi ngete bayitfole imisebenti lekahle, ngaloko imfundvo ingasintjintja simo semphilo yabo.Tikhungo temfundvo yalabadzala tingayintjintja imphilo yebantfu babe ngulabafundzile. • Kusitana: Kusitwa kwaMphikeleli nguMatsiya ngekumtfolela indzawo yekuhlala, kwenta kutsi naye Mphikeleli asite Matsiya ngekumelaphisa, wangasabi luhlanya lokwantjintja simo semphilo yakhe. – Bantfu bafundza kutsi ngabe usita umuntfu naye ngalelinye lilanga utakusita futsi bati nekutsi tandla tiyagezana lokungantjintja simo semphilo yabo. • Kungahloniphani: Kungahloniphi Mphikeleli kwaMagumeni emhlanganweni ngalesikhatsi ayimeya, nangalesikhatsi akhuluma kabi ngaMphikeleli atsi ungumchamuki, kwantjintja simo semphilo yakhe ngobe kwakwenta bantfu labanyenti bangasametsembi babuye bangamvoteli. – Bantfu bafundza kutsi kungahloniphi labanye, kwenta kutsi bantfu bangakutsandzi futsi bangakwesekeli kutsi uphumelele lokungantjintja simo semphilo yabo, baphile kabuhlungu. • Kucolelana: Kucolisa kwaSikhulu Tsabetse ngako konkhe lokubi lakwenta Mphikeleli, kwenta kutsi Tsabetse abe nekuthula emphilweni yakhe nekutsi ngalesikhatsi asashonile, Mphikeleli elekelele ekuchubeni umngcwabo – Bantfu bafundza kutsi kucolelana kwenta kutsi babe nekuthula babuye baphilisane ngekuvana lokungantjintja simo semphilo yabo, bafundze kucolisa nekucolelana. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2017 SCE – Imemorandamu (Naletinye tigameko letigcamisa kutsi, lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla, letingakabalwa lapha temukelekile.) Siphetfo Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi tigameko letikulenoveli tiyasintjintja nobe atisintjintji simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] UMBUTO 9 (IMIBUTO LEMIFISHA) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi 9.1 Kutawube kunesiciniseko salemiphumela ngobe kutawube kuvotiwe njengobe livoti lilivi lebantfu. (2) 9.2 Kwakhela bantfu labete tindlu/Kufundza kwalabadzala/Kugcugcutela kutisebenta, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.3 Kungaboni ngasolinye ngalowo lekumele akhetfwe/Kuphikisana ngemisebenti leyentiwa ngulabo labangenele lolukhetfo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.4 Khulumile ngaso sonkhe sikhatsi bekuba nguye lohamba embili etingcocweni tebangani bakhe njengalapho aveta indlela lencono yekufundvwa kwesifundvo seTemphilo/Lotifiso waba nesifiso sekutsi Mphikeleli abuyiselwe esikolweni ngemuva kwekucoshiswa nguTsabetse. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.5 Likhono lekutsi akwati kuhola liklasi eKhayaletfu/Kuba ngusihlalo wekwetsiwa kabusha kwemigwaco Embalenhle/Waba ngumholi webafundzi enyuvesi eVaal/ Waba yimeya Embalenhle/Wabuye waba nguSosifundzave, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.6 Magumeni bekangamtsandzi Mphikeleli ngenca yesikhundla. Loku kubonakele lapho basemhlanganweni angafuni kulandzelwe luhlelo lwemhlangano/ Nasekusondzele lukhetfo bekahamba afaka bantfu umoya wekutsi angakhetfwa Mphikeleli ngobe atsi ungumchamuki, kukhetfwe yena ngobe atsi wakulendzawo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.7 Sibekandzaba semoya sibiketela imphumelelo yetinkhulumo taKhulumile ngobe ekugcineni kugcina kuphumelele Mphikeleli njengekusho kwakhe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 9.8 Kuhola kwakhe tingcogco lokukhomba kuhlakanipha/Buntfu lanabo/ Kumesekela kwakhe kusukela esikolweni kute kufike elukhetfweni/Kusebentela ummango, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.9 Kulenoveli Shongwe wehlisa umoya lomubi waMagumeni lapho atsi khona bantfu bangakhetsi Mphikeleli ngobe atsi ungumchamuki/Shongwe wekhuta kubandlululana emkhatsini webantfu emmangweni, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.10 Bahlolwa bakhetsa balingisi lababili labesekela kutsi, 'litsemba alibulali,' labafaka ekhatsi: • Matsiya, lobekangumuntfu logula ngekwengcondvo ummango ungasambali njengelilunga lemmango kodvwa ngekungalahli litsemba ekugcineni welapheka wagcina angummeli. • Mphikeleli lobekangenandzawo yekuhlala, anganabatali, angafunwa ngulamanye emalunga emmango kodvwa ngekungalahli litsemba wayitfola indzawo yekuhlala, watfola tincwadzi tekushona kwebatali bakhe, ekugcineni uphatsa lommango njengaSosifundzave. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.11 Mphikeleli uhambe waya ekudzingisweni ngenca yekulwela inkhululeko, ekubuyeni kwakhe, • Wacondza Embalenhle lapho likhaya lakubo belikhona, lokukhomba kutsi imvelaphi yakhe akakayilahli. • Wafuna emathuna ebatali bakhe, lokukhomba kutsi imvelaphi yakhe akakayilahli. • Wafundzisa bantfu ngemasiko nemihambo yeMaswati, lokubufakazi bekutsi uLiswati, buve bakhe akakabulahli. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.12 Kuya kwakhe ekudzingisweni lapho abelala khona emahlatsini/abehlala nebantfu labangesito tihlobo takhe/Waceceshelwa kulwa imphi, kwamlolonga kutsi abone bumatima baseMabalenhle bubuncane akhone kubuncoba/Kuba neliphupho lekufuna kuntjintja iMbalenhle ngiko lokwamenta wabeketela, njll. . (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIGABA C: UMDLALO UMBUTO 10 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni. Indzabambhalo ibhekiswa kunobe ngubaphi badlali labatsatfu. SINGENISO SENDZABAMBHALO: Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete badlali labatsatfu labatawucoca ngabo etindzabenimbhalo tabo, sib. Makhosi, Nkhanise, LaJele, Ndzabeni, njll. UMTIMBA Bahlolwa abavete tigameko letibeka sobala kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, sib. • Ndzabeni: Uyalwa nguMkhalelwa kutsi esekele Makhosi njengobe asakhetsiwe, uyalwa nguNtfwasahlobo kutsi ahloniphe sincumo senkhosi sekukhetsa Makhosi nekutsi ayekele kuhlangana naboNkhanise. Ngekungalaleli lemiyalo walahlekelwa likusasa lakhe ebukhosini bakaNhlapho njengobe sekutawubusa Makhosi. • Makhosi: Uyalwa nguMkhalelwa kutsi lobukhosi bakhe akabutsatse, LaHlatjwako umyala kutsi akanciphise tinyawo takhe kaLaJele, acaphele bomnakabo nekutsi angaliyekeli lijoka letfweswe lona nguyise. Ubuye ayalwe nguNtfwasahlobo kutsi akadlalele khashane naboNkhanise ngobe lukhulu labaludzingidzako ngaye. Ngenca yekutsatsa imiyalo titsa takhe tancotjwa ngekutsi tife, yena wagcina atsetse bukhosi ngemphumelelo. • Nkhanise: Uyalwa nguLaJele kutsi akabindze abukele lokwenteka kulobukhosi bakaNhlapho, Makhosi utsi abahlale phasi babonisane ngekucedza tinkinga letifuna kudala luchekeko emkhatsini wabo, Ntfwasahlobo utsi akayekele bukhosi lobungesibo bakhe ngoba ungumlanjwana kaNhlapho. Ngekungalaleli lemiyalo wafa ekugcineni. (Naletinye tigameko letingakabalwa lapha ngenhla, letigcamisa kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, temukelekile.) SIPHETFO SENDZABAMBHALO Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, basho kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2017 SCE – Imemorandamu UMBUTO 11 (IMIBUTO LEMIFISHA) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala 11.1 Wakufundzaphi lokwedzelela ngobe uyihlo nenyoko balunge kangaka? (2) 11.2 Kwala kwaMakhosi kutsi ayowelashwa nguNdzabeni ngembi kwekubekwa kwakhe esihlalweni/Kwala kuyewulala elawini labelungiselelwe lona kutsi alashelwe khona/Kubona kutsi kuphephile kungadli kudla lokuphekwe kulamanye emaguma, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 11.3 Bekentiwa kutsi bobabili naNdleleni bebayingati yinye, babantfwana baMkhalelwa mbamba, bekangamcabangeli kutsi angamnikela etitseni kutsi timbulale. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.4 Makhosi ucotfo/Uyahlonipha/Uhlakaniphile. (Kubili kwaloku.) (2) 11.5 Wawaveta ngekunika Makhosi bukhosi njengobe ati kutsi abelitibulo lakhe/ Wanika Makhosi tinkhomo letimhlophe letiluphawu lwemphumelelo/Wancisha Nkanise bukhosi abe yena abetati kutsi ulitibulo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 11.6 Bekuyindlela yembhali yekuveta emaciniso etimfihlo tasebukhosini bakaNhlapho ngaphandle kwekwesaba ngobe kuvame kutsi umuntfu lophitsene engcondvweni akunamaciniso kulakushoko. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.7 Uyati kutsi Mkhalelwa umetsembile, ngeke abe netinsolo tekutsi (2) akaketsembeki/Uyati kutsi akekho umuntfu longaba nesibindzi sekutjela Mkhalelwa ngalabakwenta nelicembu lemfelandzawonye/Abesabona kutsi Mkhalelwa lobekunguye lasebentela yena sewuyayekela, sekungena Nkhanise, kuncono ateyamanise naye, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) 11.8 Kumyala kutsi angatibandzakanyi nebantfwana labancane ekwenteni lokubi/ Aketsembeke emsebentini wakhe lanikwe wona/Akatifundzise kwekhuta bantfwana nabona baphambuka endleleni, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 11.9 Likusasa lakhe lafiphala njengobe bekutawube sekubusa Makhosi livi lakhe lingasalalelwa/Bekatawubuyela kabo ayophila imphilo yelusizi ngekucabanga emadvodzana akhe/Bekangeduka nelive angatiwa kutsi washonaphi ngekusaba emahlazo lentekile, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 11.10 Nguleti tekutsi inkhosi seyikwati kuteka umfati lochamuka atetfwele/Bukhosi sebubangwa nabantfu labangasibo basebukhosini/Bantfu sebakwati kuphikisa sincumo lesitsetfwe yinkhosi ngembuso wayo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 11.11 Labavumako batawesekela ngekutsi: Ndzabeni ungutsatsekile ngekutsi wesekela Nkhanise ngobe ametsembise sikhundla/Wakhetsa kushiya sikhundla lanaso sekuba yinyanga yaMkhalelwa wafuna lesi sebundvuna/ Wavuma kulumba sijula lesitawubulala Makhosi kute kufezeke tifiso tabo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) Labaphikisako batawesekela ngalokusemdlalweni. (2) 11.12 Lesaga sisho kuyengana kwebantfu ngentfo letawugcina ibafake enkingeni lematima: Libandla lemfelandzawonye laphikisana netincumo letatitsetfwe nguMkhalelwa ngebukhosi bakaNhlapho, langecwayisani. Lakha emasu ekubulala Makhosi kepha ekugcineni latitfola selisenkingeni yekushonelwa ngulamanye emalunga alo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] UMBUTO 12 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) UMVUZO – NS Nzima Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni. Indzabambhalo ibhekiswa kunobe ngubaphi badlali labatsatfu. SINGENISO SENDZABAMBHALO: Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete badlali labatsatfu labatawucoca ngabo etindzabenimbhalo tabo, sib. Satile, Mlandzeli, Batjele, LaNgwenya, njll. UMTIMBA Bahlolwa abavete tigameko letibeka sobala kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, sib. • Satile: Uyalwa boBatjele kutsi ayekele kuhamba ebusuku, afundze, ayekele kuphutsa esikolweni, ayekele kudla tidzakamiva, tjwala nalokunye, ehlukane naMlandzeli futsi ayewukwenta luhlolo lwengati. Ngekungalaleli lemiyalo akazange aphumelele etifundvweni takhe takamatekuletjeni tekuphela kwemnyaka, wabuye wabanjwa nasifo sembulalave. • Mlandzeli: Uyalwa nguBatjele kutsi afundze ayekele kuphutsa esikolweni, ayekele kuhamba ebusuku nekunatsa tjwala. Ngekungalaleli lemiyalo kwamenta kutsi angaphumeleli etifundvweni takhe takamatekuletjeni tekuphela kwemnyaka, wabuye waboshwa. • Batjele Uyalwa ngunina LaMbuli kutsi nangabe afuna kuphumelela kufanele ahlele abuye abuyekete imisebenti yakhe yesikolo. Ubuye ayalwe nguthishela Shabalala kutsi ahloniphe inchubo yesive lecuketse buntfu. Ngekutsatsa lemiyalo ekugcineni waphumelela ngemalengiso etifundvweni takhe. (Naletinye tigameko letingakabalwa lapha ngenhla, letigcamisa kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, temukelekile.) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIPHETFO SENDZABAMBHALO Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, basho kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] UMBUTO 13 (IMIBUTO LEMIFISHA) UMVUZO – NS Nzima 13.1 Kuhlola nekulandzelela imisebenti yebantfwababo yesikolo/Kubambisana kwebatali emfundvweni yebantfwababo/Kuvakashela esikolweni nakunenkinga ngebantfwababo/Kunika bantfwana sikhatsi lesenele semsebenti wesikolo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.2 Batali baSatile bebangayikhatsaleli imfundvo yakhe ngobe njalo bebangamniki sikhatsi lesanele sekufundza/Abehlala atsetsiswa njalo/Bekuhlala kunemsindvo lobangwa tidzakwa letitewunatsa lapho kabo lokwenta Satile wahlukumeteka wagcina angasasebenti kahle etifundvweni takhe, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.3 NguLaNgwenya. Uvule libhizinisi lekutsengisa tjwala kute limngenisele imali. Sihibe: Sib. Umsindvo/Bantfwana nabo bayeta batewunatsa bayekele tincwadzi, njll. (Naletinye tihibe letenembako temukelekile.) (2) 13.4 Simo semoya waseMkhuphukantsaba saba neligalelo lelihle ngobe bantfwana nabothishela bebahlala bajabulile futsi bakhululekile, lokwenta kutsi batali bakhululeke kuta nanobe kunini kutewukhuluma nabothishela ngenchubekelembili yebantfwababo endzaweni yaseMkhuphukantsaba lapho kuchubeka khona imfundvo, lokuyingcikitsi yalomdlalo/Lokwenteka emkhuphukantsaba kufundza, lokucondze ngco nengcikitsi leyimfundvo. (Kunye kwaloku.) (2) 13.5 Lenkhulumo yaSatile yekutsi inkinga inabothishela ihambisana kahle nendlela lolunye lusha lwalomuhla lukhuluma ngayo nangabe lungakasebenti kahle etfundvweni talo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.6 Bekanemizindlo letsi kube wamane walalela boBatjele nabamekhuta ngabe akatitfoli akulesimo lakuso/Kube watsatsa teluleko tekuyewuhlola ingati ngabe wasitakala/Kube walalela thishela Shabalala ngesifundvo setemphilo walandzela ngalesifo sembulalave ngabe asikamtfoli/Umzindlo wekutisola, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2017 SCE – Imemorandamu 13.7 Kube Mlandzeli waphumelela ebangeni lakhe lamatekuletjeni simo semphilo yakhe besitawugucuka ngobe bekungenteka achubeke nemfundvo yakhe lephakeme abuye asebente kahle/Abetawehlukana nemikhuba lemibi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.8 Bekentela kutsi Batjele ahambe embili kutemfundvo kute kugcame lengcikitsi leyimfundvo/Bekafuna kuveta bunjalo baBatjele/Bekafuna tetsamelilwati titimisele emfundvweni tiphumelele njengaBatjele njengobe naye waphumelela eluhlolweni lwamatekuletjeni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 13.9 Kubagcugcutela kutsi batimisele etifundvweni tabo kute baphumelele njengaBatjele/Bafundzi bangatibandzakanyi netidzakamiva/Kubeluleka kwekutsi bangavumeli simo sasekhaya sitsikamete likusasa labo/Badlalele khashane nekuphatsa tikhali letingekho emtsetfweni ngobe bangacitsa imphilo yabo yonkhe ejele, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.10 Imibono itawehluka. Labaphikisako batawesekela ngekutsi: Mlandzeli abengachuba tifundvo takhe ejele abuye aphile kahle/Abengafundza imisebenti leminyenti yetandla leyentiwa ejele/Teluleko lanikwe tona beLitiko Letekucondzisa Tigwegwe betingamntjintja, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labavumako batawesekela ngalokusemdlalweni. (2) 13.11 Kusukuma ayewutfola teluleko nemitsi letawudzambisa lesifo sakhe/Kubuyela esikolweni ayewucedzela tifundvo takhe/Kutsatsa teluleko letakhako lanikwa tona/Kukhetsa bangani labakhako nalabakhatsalela imfundvo/Kusebentisa lijazi lemkhwenyana nakaya emacasini, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.12 Imibono itawehluka. Labatsi abefanele, batawesekela ngekutsi: Bobatsatfu bebasecenjini linye lelenta tintfo letimbi/Similo sabo bobatsatfu besifana/ Bobatsatfu abazange baphumelele eluhlolweni lwamatekuletjeni, lokwenta kutsi Satile amangale kutsi yini kugwetjwe yena laba labanye bayekelwe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labatsi abengakafaneli, batawesekela ngalokwenteka emdlalweni. (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo 7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane -Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki lelisetulu -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo kuvisiswa ngalokwenetisako SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane 3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo, sipelingi netimphawu tekufundza kuyindlala KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/2017 SCE – Imemorandamu SIGABA B NA-C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki 15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi -Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo -Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele etheksthini ekuvisiseni luhlobo -Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye kanye netheksthi netheksthi kuvisiswe ngemalengiso SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi 10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela -Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima umoya nesitayela tihlangahlangene KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all