Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
2017
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi la-18.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2017, 18 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · siswati. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 384.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule
indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.)
2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. Esigabeni B na C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule imibuto
lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka imphendvulo
yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa aphendvule yomine
imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA,
ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye
umbuto wendzabambhalo.
4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
imemorandamu.
6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono
lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe
irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na B
8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1 (UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO)
'YINAKEKELE!' – SR Mdluli
INDZATJANAMBHALO
Tintfo letingcolisa imvelo, nendlela tetsamelilwati talenkondlo letingakusebentisa
ngayo lokungcola kute kwandze umnotfo walelive.
Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko. Kuvetwa ngalokufisha kungcola sonkondlo lakhuluma
ngako, banike netibonelo tetintfo letingenteka nakuyekelwa kunganakekelwa. Sib.
Ikhomphosthi, kuphindza kusetjentiswe, kwenta emavasi, njll.
UMTIMBA:
Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokukungcola nendlela
tetsamelilwati talenkondlo letingakusebentisa ngayo lokungcola kute kwandze umnotfo
walelive: Sib.
• Libibi:
Lingasetjentiswa njengekhomphosthi, kuvundzisa umhlaba, umcuba/sivundzisi
ungatsengiswa nobe usetjentiselwe kukhulisa lokutjaliwe kutewutsengiswa,
kwandze umnotfo walelive, njll.
• Emabhodlela:
Angagaywa abuye asetjentiswe, kwenta emavasi ekufaka timbali/ kwenta imigaco -
kungatsengiswa kutfolakale imali, kwandze umnotfo walelive, njll.
• Tikotela:
Tingagaywa tibuye tisetjentiswe, kwenta imihlobiso - ingatsengiswa kutfolakale
imali, kwandze umnotfo walelive, njll.
• Emapulastiki:
Kungelukwa timadi titsengiswe, kuwacoca kutsi avundzise umhlaba kutjalwe kuwo,
kwandze umnotfo walelive, njll.
• Intfutfu yetitimela nemishini:
Kusetjentiswa kwetitimela nemishini lengakhiphi ntfutfu, kutsengiswe imishini
lenjalo kutewandza imali yelive.
• Kushiswa kwetihlahla:
Tihlahla tingaboshiswa kodvwa tigawulwe kwentiwe tingodvo nemabalelo
latsengiselwa labakhako nalababatako, kwandze umnotfo welive, kukhicitwe
emaphepha, njll.
(Nalokunye kungcola lokubalwe kulenkondlo lekungakabalwa lapha ngenhla
kwemukelekile.)
SIPHETFO:
Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako etindzatjanenimbhalo tabo.
Baphawula ngetintfo letitsatfwa njengetibi kantsi tingawusimamisa umnotfo welive
nangabe tingaphindza tisentjentiswe.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO
SICHIBIYELO A [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 2 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'KANTS' UPHUMULA NINI?' – JJ Ncongwane
2.1 Ngiphumule … wen' ushaye njalo, (1)
2.2 Imicabango. (1)
2.3 Kumuntfutisa. (1)
2.4 Kukhombisa imphilo/ Kutsi kungenteka unetinkinga, njll. (Naleminye imibono
lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
2.5 Ufuna kugcamisa kutsi lokucatjangwako kuhlanganisa lokuhle nalokubi nobe
lokumnandzi nalokubuhlungu/Ufuna kugcamisa kutsi imphilo inetintfo
letihlangahlangene. (Kubili kwaloku.) (2)
2.6 Kuphumula kwaloku sonkondlo lakhuluma ngako kufa ngobe inhlitiyo ingema
umuntfu uyafa/Kushona kwemuntfu, lokubanga buhlungu kulabasele
ngemuva bagcine sebakhala tinyembeti. (2)
2.7 Nangabe umnikati wako asagula/Nangabe kungasasebenti kahle, kudzinga
kuhlindvwa/ Nangabe sekumile kungasasebenti, bodokotela bafuna kwenta
sicinisekiso sekutsi vele kumile. (2)
[10]
UMBUTO 3 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'IWIL' INSIKA' JJ Thwala
3.1 Kugula lokuholela ekufeni/ Tinhlupheko letibanga kufa nekugula/Kufa. (1)
3.2 Bekukuhl' unemtfunti wekukhosela, (1)
3.3 Isizuri/Sidvonsamoya/Imphindza. (Kunye kwaloku.) (1)
3.4 Ibalisa ngekushona kwemuntfu lobesimise likhaya/ Ikhuluma ngekufa. (1)
3.5 Kwentiwa kutsi, kuwa kwensika ingaphindzi ivuke futsi ingaphindzi ibonwe
kufana nemanti lageletako, atsi angendlula angaphindzi abuye. (2)
3.6 Beyicotfo/Bukhulu bayo/Similo sayo. (Kubili kwaloku.) (2)
3.7 Lomugca ubumbene naloku lokushiwo ngulenkondlo ngobe kulenkondlo
kukhulunywa ngekushona kwensika kantsi lomugca wona uyadvudvuta,
kulindzeleke ebantfwini labatewulila lapho kushonwe khona. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 4 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'NKHOSI YEMKHATSI!' – OA BHIYA
4.1 Mani njalo nkhosi yemvelo!/Mani njalo sibani semvelo. (1)
4.2 Kusemini/Kusekuseni. (1)
4.3 Kubulala bantfu ngekushisa/Kubulala titjalo bantfu beswele kwekudla/
Kushisa emanti emadamini bantfu beswele kwekunatsa, njll. (Naleminye
imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
4.4 Ngobe ikhanyisela wonkhe umhlaba. (1)
4.5 Tibi titsi nangabe tibola tibe ngumcuba losetjentiselwa kukhulisa titjalo/Lubisi
lungabola, lubuye lusetjentiswe njengemasi/Tibhidvo netitselo tingabola,
tentiwa umcuba nato tisetjentiswe njengamanyolo, njll. (Naleminye imibono
lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
4.6 Ugcamisa luchumanosigcino/Ugcamisa emandla alenkhosi yemkhatsi/Ufuna
kutjela tetsamelilwati kutsi lenkhosi ingashisa kodvwa yona ayishi/Ugcizelela
kungabuni kwalenkhosi yemkhatsi/Kungapheli/Kungantjintji kwesimo
salenkhosi. (Kunye kwaloku.) (2)
4.7 Usikhetse ngemphumelelo ngobe lilanga lingetulu kwako konkhe
njengenkhosi/konkhe lokuphilako kweyeme kuyo/nangabe linganyamalala
kumbalwa lokwentekako/ lenkhosi vele itfolakala emkhatsini, njll. (Naleminye
imibono lengakabalwa lapha yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'WAGCUGCA MKHIWA' – LX NKAMBULE
5.1 Phuma babe ushiy' umfati, (1)
5.2 Sicedzelelamcondvo/Yi-enjambamenti. (Nalobunye bunkondlo lobunembako
bemukelekile.) (1)
5.3 Ngumfanekisomcondvo wekulayisha njalo kwesitimela njengekugwinya
kwenhlatfu/Wekuba sidze/Wekuhamba njengenhlatfu, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
5.4 Wentiwa kutsi sitimela besitsatfwa njengentfo leyefika nebelumbi/Sitimela (1)
simise kwenyoka.
5.5 Imamba ihamba emahlatsini lanetihosha nemifundlana njengaso sitimela
lesihamba sibhukula emahlatsini lanetihosha nemifundlana. (2)
5.6 Sifutamsindvo, siyafaneleka ngobe lokukulemigca ngumsindvo lowentiwa
sitimela semalahle. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
5.7 Emadvodza ahamba aye eJozi ayosebentela imiti yawo. 'Tsats'umtfwan'
ucondz' eJozi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA B: INOVELI
UMBUTO 6 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letifakazela kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo
semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo,
neligalelo lelikhulu lenoveli lenalo ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila
etikhatsini talomuhla. Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko
letintjintja simo semphilo yebantfu, letifaka ekhatsi kubeketela, kuphinga, kutsakatsa,
kuphilisana kahle nabomakhelwane, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete babuye bachaze kabanti ngetigameko letifaka ekhatsi leti
letilandzelako:
• Kuphinga:
Kuphinga kwaTintfombi kwamcoshisa esilungwini wayewubekwa emakhaya, simo
semphilo yakhe santjintja wangasaphingi ngobe bangekho belumbi
labetawuphinga nabo futsi abesangaphasi kwesandla seninatala. – Bantfu
bafundza kutsi ngekuphinga bangalahlekelwa yimphilo lemnandzi bagcine
bangasenankhululeko, lokungantjintja simo semphilo yabo nabo bangaphingi.
• Kutsengisa insangu
Kutsengisa insangu kwaLushawulo kwenta kutsi agcine aboshiwe, lokwantjintja
simo semphilo yakhe wayekela kuyitsengisa - Bantfu bafundza kutsi kutsengisa
tintfo letingekho emtsetfweni kungabafaka ejele ngaloko simo semphilo yabo
singantjintja.
• Kutsandzana nebafati labanyenti:
Kutsandzana nebafati labanyenti kwaLushawulo kwenta kutsi agcine ashiselwe
lilonto lakhe eMankayane, wabaleka wayewuhlala eJozi, lokwantjintja imphilo
yakhe wagcina ayekele kuba yinganwa – Bantfu bafundza kutsi kuba yinganwa
kungabangela kulahlekelwa tintfo letibalulekile, kwenteke bagcine sebagula,
ngaloko simo semphilo yabo singantjintja.
• Kutsakatsa:
Kushaywa kwaTintfombi emkhayeni kwaholela ekucoshweni kwakhe emendvweni
wabuye washiselwa indlu lokungenteka wagcina ayekele kutsakatsa. – Bantfu
bafundza kutsi kutsakatsa kulahlekiselana sitfunti nangabe sebabanjiwe babuye
balahlekelwe natintfo letibalulekile, lokungantjintja simo semphilo yabo bayekele
kutsakatsa.
• Kuteka sitsembu:
Kuteka sitsembu kwaLushawulo kwaholela ekucabaneni kwemndeni
wakaboLushawulo lokwenta kutsi kugcine kucoshwa unina ngobe kutsiwa
uyatsakatsa, kwabuye kwashona bantfwana baLushawulo ngetindlela
letingacondzakali, lokwantjintja imphilo yaLushawulo wagcina acosha Tintfombi,
umkakhe wesibili – Bantfu bafundza kutsi kuteka sitsembu kungaholela
ekucabaneni kwemindeni igcine ingasevani, lokungantjintja simo semphilo yabo
bagcine bayekela kuteka sitsembu.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
(Naletinye tigameko letigcamisa kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo
semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla, letingakabalwa lapha temukelekile.)
SIPHETFO SENDZABAMBHALO:
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
tigameko letikulenoveli tiyasintjintja nobe atisintjintji simo semphilo yebantfu labaphila
etikhatsini talomuhla.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisencwadzini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
UMBUTO 7 (IMIBUTO LEMIFISHA)
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Wakhombisa kuvela uninatala LaHlophe ngalesikhatsi Lushawulo amcosha
emtini wakhe/LaMagagula nguye lebekahlola uninatala nakagula esibhedlela
boLushawulo naTintfombi behluleka/NguLaMagagula lowabona kutsi uninatala
ungcwatjwa njani, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili
kwaloku.) (2)
7.2 Kutsakatsisana/Kuphinga nebunganwa/Kusebentela ekudzeni kwabobabe, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.3 Imibono itawehluka. Labatsi alikho, batawesekela ngekutsi tonkhe tigameko
tekudliswa kwaLushawulo nguTintfombi tenteka eJozi.
Labatsi likhona, batawesekela ngalokusendzabeni. (2)
7.4 Lokubi Tintfombi labetsi ukwentela LaHlophe naLaMagagula ngekubatsakatsisa
kugcine kubuyela kuye eluvutfondzabeni lwalenoveli lapho timshaya khona
emkhayeni kutsi nguye lotsakatsako, wate wacoshwa kabuhlungu ekhaya
lakhe. (2)
7.5 Umgibe uneligalelo lekuveta sibekandzaba sesikhatsini sakadzeni lapho bantfu
basasebentisa khona lugodvo nobe intsambo lebeyisetjentiselwa kugaca
timphahla endzaweni yewodilobhu. (2)
7.6 Gebhu washiya umkakhe LaHlophe nebantfwana angakabakheli likhaya futsi
wangabondli, wayewuhlala nemfati lomncane, kanjalo naLushawulo washiya
umfati wakhe LaMagagula nebantfwana wangabondli, wayewuhlala naTintfombi
esilungwini. (2)
7.7 Kuya emaphoyiseni ayewubophisa Lushawulo/Kuya Etikweni Letenhlalakahle
ayewucela lusito/Kuya kuMfundisi ayewucela teluleko/Kuya emndenini
kuyewubika ngalenkinga/Kuya endvuneni, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
7.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Kube LaHlophe
abenebantfwana labanyenti bebafana, ngabe wababikela ngekunukwa
nguLushawulo, bambonise/Bekangahamba ayewuhlala emtini walomunye
ngalesikhatsi Lushawulo amcosha/Bebatawumhlola njalo ngalesikhatsi
asesibhedlela, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili
kwaloku.) (2)
7.9 Bekangaholelwa imphesheni/Abengayiswa etinkhanjini tebantfu
labahluphekile/Bekangaphiwa emaphasela ekudla/Abengakhelwa indlu
yesibonelelo sahulumende/Abengayiswa etikhungweni tebantfu labadzala, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.10 Kuya emkhayeni kuyacabanisana, Tintfombi wacabana naLushawulo emva
kwekunukwa kutsi uyatsakatsa, washiselwa indlu netimphahla wabuye
wacoshwa kaKhumalo/Kwehlisa sitfunti semunfu, njengaTintfombi nasabitwa
ngemtsakatsi/Kucedza buhlobo emindenini, njengekuphela kwebuhlobo
bakaMaseko nebakaKhumalo, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.11 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi loku:
Ngekwesintfu Lushawulo akanamvumo yekucosha unina ngobe lelikhaya
leyise, alisilo lakhe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.12 Labavumako batawesekela ngekutsi:
• Labasikati ngibo labavetwa benta lokubi njengekuphinga.
• Labasikati ngibo labavetwa njengebatsakatsi.
• Bantfu labacoshwako emakhaya abo, kuvame kuba ngulabasikati.
• Bonkhe labasikati labakulenoveli abasebenti/tintfo letimbi esikhatsini
lesinyenti, tivelela labasikati.
• Bonkhe labasikati labagcamile kulenoveli abakafundzi, njll. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (Kutsatfu kwaloku.)
Labangavumi batawesekela ngalokusenovelini. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 8 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letifakazela kutsi lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo
semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo,
neligalelo lelikhulu lenoveli lenalo ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila
etikhatsini talomuhla. Bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete ngalokufisha tigameko
letintjintja simo semphilo yebantfu, letifaka ekhatsi kubeketela, kufundza, kusitana, njll.
Umtimba
Bahlolwa bangahle bavete babuye bachaze kabanti ngetigameko letifaka ekhatsi leti
letilandzelako:
• Kubeketela:
Kubeketela kwaMphikeleli ngalesikhatsi ahlukunyetwa nguSikhulu Tsabetse
amcosha Embalenhle kwamenta wagcina afundzile aneticu kwantjinta simo
semphilo yakhe waphila kahle asangusosifundzave. – Bantfu bafundza kutsi
nangabe bangabeketeli bangalahlekelwa likusasa, ngaloko kubeketela
kungasintjintja simo semphilo yabo.
• Imfundvo:
Mphikeleli ngekuya ekudzingisweni, wasalela emuva etifundvweni takhe, kodvwa
wefika Embalenhle wabuyela esikolweni, lokwantjintja imphilo yakhe wagcina
asaneticu aphetse sifundzave. – Bantfu bafundza kutsi nangabe bangakafundzi
ngete bayitfole imisebenti lekahle, ngaloko imfundvo ingasintjintja simo semphilo
yabo.Tikhungo temfundvo yalabadzala tingayintjintja imphilo yebantfu babe
ngulabafundzile.
• Kusitana:
Kusitwa kwaMphikeleli nguMatsiya ngekumtfolela indzawo yekuhlala, kwenta kutsi
naye Mphikeleli asite Matsiya ngekumelaphisa, wangasabi luhlanya lokwantjintja
simo semphilo yakhe. – Bantfu bafundza kutsi ngabe usita umuntfu naye
ngalelinye lilanga utakusita futsi bati nekutsi tandla tiyagezana lokungantjintja simo
semphilo yabo.
• Kungahloniphani:
Kungahloniphi Mphikeleli kwaMagumeni emhlanganweni ngalesikhatsi ayimeya,
nangalesikhatsi akhuluma kabi ngaMphikeleli atsi ungumchamuki, kwantjintja simo
semphilo yakhe ngobe kwakwenta bantfu labanyenti bangasametsembi babuye
bangamvoteli. – Bantfu bafundza kutsi kungahloniphi labanye, kwenta kutsi bantfu
bangakutsandzi futsi bangakwesekeli kutsi uphumelele lokungantjintja simo
semphilo yabo, baphile kabuhlungu.
• Kucolelana:
Kucolisa kwaSikhulu Tsabetse ngako konkhe lokubi lakwenta Mphikeleli, kwenta
kutsi Tsabetse abe nekuthula emphilweni yakhe nekutsi ngalesikhatsi asashonile,
Mphikeleli elekelele ekuchubeni umngcwabo – Bantfu bafundza kutsi kucolelana
kwenta kutsi babe nekuthula babuye baphilisane ngekuvana lokungantjintja simo
semphilo yabo, bafundze kucolisa nekucolelana.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
(Naletinye tigameko letigcamisa kutsi, lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo
semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla, letingakabalwa lapha temukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
tigameko letikulenoveli tiyasintjintja nobe atisintjintji simo semphilo yebantfu labaphila
etikhatsini talomuhla.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
UMBUTO 9 (IMIBUTO LEMIFISHA)
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Kutawube kunesiciniseko salemiphumela ngobe kutawube kuvotiwe njengobe
livoti lilivi lebantfu. (2)
9.2 Kwakhela bantfu labete tindlu/Kufundza kwalabadzala/Kugcugcutela
kutisebenta, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili
kwaloku.) (2)
9.3 Kungaboni ngasolinye ngalowo lekumele akhetfwe/Kuphikisana ngemisebenti
leyentiwa ngulabo labangenele lolukhetfo, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (2)
9.4 Khulumile ngaso sonkhe sikhatsi bekuba nguye lohamba embili etingcocweni
tebangani bakhe njengalapho aveta indlela lencono yekufundvwa kwesifundvo
seTemphilo/Lotifiso waba nesifiso sekutsi Mphikeleli abuyiselwe esikolweni
ngemuva kwekucoshiswa nguTsabetse. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (2)
9.5 Likhono lekutsi akwati kuhola liklasi eKhayaletfu/Kuba ngusihlalo wekwetsiwa
kabusha kwemigwaco Embalenhle/Waba ngumholi webafundzi enyuvesi eVaal/
Waba yimeya Embalenhle/Wabuye waba nguSosifundzave, njll. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.6 Magumeni bekangamtsandzi Mphikeleli ngenca yesikhundla. Loku kubonakele
lapho basemhlanganweni angafuni kulandzelwe luhlelo lwemhlangano/
Nasekusondzele lukhetfo bekahamba afaka bantfu umoya wekutsi angakhetfwa
Mphikeleli ngobe atsi ungumchamuki, kukhetfwe yena ngobe atsi
wakulendzawo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.7 Sibekandzaba semoya sibiketela imphumelelo yetinkhulumo taKhulumile ngobe
ekugcineni kugcina kuphumelele Mphikeleli njengekusho kwakhe. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
9.8 Kuhola kwakhe tingcogco lokukhomba kuhlakanipha/Buntfu lanabo/
Kumesekela kwakhe kusukela esikolweni kute kufike elukhetfweni/Kusebentela
ummango, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.9 Kulenoveli Shongwe wehlisa umoya lomubi waMagumeni lapho atsi khona
bantfu bangakhetsi Mphikeleli ngobe atsi ungumchamuki/Shongwe wekhuta
kubandlululana emkhatsini webantfu emmangweni, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
9.10 Bahlolwa bakhetsa balingisi lababili labesekela kutsi, 'litsemba alibulali,'
labafaka ekhatsi:
• Matsiya, lobekangumuntfu logula ngekwengcondvo ummango ungasambali
njengelilunga lemmango kodvwa ngekungalahli litsemba ekugcineni
welapheka wagcina angummeli.
• Mphikeleli lobekangenandzawo yekuhlala, anganabatali, angafunwa
ngulamanye emalunga emmango kodvwa ngekungalahli litsemba wayitfola
indzawo yekuhlala, watfola tincwadzi tekushona kwebatali bakhe,
ekugcineni uphatsa lommango njengaSosifundzave. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
9.11 Mphikeleli uhambe waya ekudzingisweni ngenca yekulwela inkhululeko,
ekubuyeni kwakhe,
• Wacondza Embalenhle lapho likhaya lakubo belikhona, lokukhomba kutsi
imvelaphi yakhe akakayilahli.
• Wafuna emathuna ebatali bakhe, lokukhomba kutsi imvelaphi yakhe
akakayilahli.
• Wafundzisa bantfu ngemasiko nemihambo yeMaswati, lokubufakazi bekutsi
uLiswati, buve bakhe akakabulahli. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.12 Kuya kwakhe ekudzingisweni lapho abelala khona emahlatsini/abehlala
nebantfu labangesito tihlobo takhe/Waceceshelwa kulwa imphi, kwamlolonga
kutsi abone bumatima baseMabalenhle bubuncane akhone kubuncoba/Kuba
neliphupho lekufuna kuntjintja iMbalenhle ngiko lokwamenta wabeketela, njll. .
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 10 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni.
Indzabambhalo ibhekiswa kunobe ngubaphi badlali labatsatfu.
SINGENISO SENDZABAMBHALO:
Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu
kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. Bahlolwa balindzeleke
kutsi bavete badlali labatsatfu labatawucoca ngabo etindzabenimbhalo tabo, sib.
Makhosi, Nkhanise, LaJele, Ndzabeni, njll.
UMTIMBA
Bahlolwa abavete tigameko letibeka sobala kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu
kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, sib.
• Ndzabeni:
Uyalwa nguMkhalelwa kutsi esekele Makhosi njengobe asakhetsiwe, uyalwa
nguNtfwasahlobo kutsi ahloniphe sincumo senkhosi sekukhetsa Makhosi nekutsi
ayekele kuhlangana naboNkhanise. Ngekungalaleli lemiyalo walahlekelwa likusasa
lakhe ebukhosini bakaNhlapho njengobe sekutawubusa Makhosi.
• Makhosi:
Uyalwa nguMkhalelwa kutsi lobukhosi bakhe akabutsatse, LaHlatjwako umyala
kutsi akanciphise tinyawo takhe kaLaJele, acaphele bomnakabo nekutsi
angaliyekeli lijoka letfweswe lona nguyise. Ubuye ayalwe nguNtfwasahlobo kutsi
akadlalele khashane naboNkhanise ngobe lukhulu labaludzingidzako ngaye.
Ngenca yekutsatsa imiyalo titsa takhe tancotjwa ngekutsi tife, yena wagcina atsetse
bukhosi ngemphumelelo.
• Nkhanise:
Uyalwa nguLaJele kutsi akabindze abukele lokwenteka kulobukhosi bakaNhlapho,
Makhosi utsi abahlale phasi babonisane ngekucedza tinkinga letifuna kudala
luchekeko emkhatsini wabo, Ntfwasahlobo utsi akayekele bukhosi lobungesibo
bakhe ngoba ungumlanjwana kaNhlapho.
Ngekungalaleli lemiyalo wafa ekugcineni.
(Naletinye tigameko letingakabalwa lapha ngenhla, letigcamisa kutsi kutsatsa imiyalo
umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, temukelekile.)
SIPHETFO SENDZABAMBHALO
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha
ngenhla, basho kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi
kungayitsatsi kungamyisa eweni.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 11 (IMIBUTO LEMIFISHA)
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
11.1 Wakufundzaphi lokwedzelela ngobe uyihlo nenyoko balunge kangaka? (2)
11.2 Kwala kwaMakhosi kutsi ayowelashwa nguNdzabeni ngembi kwekubekwa
kwakhe esihlalweni/Kwala kuyewulala elawini labelungiselelwe lona kutsi
alashelwe khona/Kubona kutsi kuphephile kungadli kudla lokuphekwe
kulamanye emaguma, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
(Kunye kwaloku.) (2)
11.3 Bekentiwa kutsi bobabili naNdleleni bebayingati yinye, babantfwana
baMkhalelwa mbamba, bekangamcabangeli kutsi angamnikela etitseni kutsi
timbulale. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.4 Makhosi ucotfo/Uyahlonipha/Uhlakaniphile. (Kubili kwaloku.) (2)
11.5 Wawaveta ngekunika Makhosi bukhosi njengobe ati kutsi abelitibulo lakhe/
Wanika Makhosi tinkhomo letimhlophe letiluphawu lwemphumelelo/Wancisha
Nkanise bukhosi abe yena abetati kutsi ulitibulo, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
11.6 Bekuyindlela yembhali yekuveta emaciniso etimfihlo tasebukhosini
bakaNhlapho ngaphandle kwekwesaba ngobe kuvame kutsi umuntfu
lophitsene engcondvweni akunamaciniso kulakushoko. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
11.7 Uyati kutsi Mkhalelwa umetsembile, ngeke abe netinsolo tekutsi (2)
akaketsembeki/Uyati kutsi akekho umuntfu longaba nesibindzi sekutjela
Mkhalelwa ngalabakwenta nelicembu lemfelandzawonye/Abesabona kutsi
Mkhalelwa lobekunguye lasebentela yena sewuyayekela, sekungena
Nkhanise, kuncono ateyamanise naye, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.)
11.8 Kumyala kutsi angatibandzakanyi nebantfwana labancane ekwenteni lokubi/
Aketsembeke emsebentini wakhe lanikwe wona/Akatifundzise kwekhuta
bantfwana nabona baphambuka endleleni, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
11.9 Likusasa lakhe lafiphala njengobe bekutawube sekubusa Makhosi livi lakhe
lingasalalelwa/Bekatawubuyela kabo ayophila imphilo yelusizi ngekucabanga
emadvodzana akhe/Bekangeduka nelive angatiwa kutsi washonaphi
ngekusaba emahlazo lentekile, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.10 Nguleti tekutsi inkhosi seyikwati kuteka umfati lochamuka atetfwele/Bukhosi
sebubangwa nabantfu labangasibo basebukhosini/Bantfu sebakwati kuphikisa
sincumo lesitsetfwe yinkhosi ngembuso wayo, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
11.11 Labavumako batawesekela ngekutsi: Ndzabeni ungutsatsekile ngekutsi
wesekela Nkhanise ngobe ametsembise sikhundla/Wakhetsa kushiya
sikhundla lanaso sekuba yinyanga yaMkhalelwa wafuna lesi sebundvuna/
Wavuma kulumba sijula lesitawubulala Makhosi kute kufezeke tifiso tabo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.)
Labaphikisako batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
11.12 Lesaga sisho kuyengana kwebantfu ngentfo letawugcina ibafake enkingeni
lematima: Libandla lemfelandzawonye laphikisana netincumo letatitsetfwe
nguMkhalelwa ngebukhosi bakaNhlapho, langecwayisani. Lakha emasu
ekubulala Makhosi kepha ekugcineni latitfola selisenkingeni yekushonelwa
ngulamanye emalunga alo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
UMBUTO 12 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
UMVUZO – NS Nzima
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni.
Indzabambhalo ibhekiswa kunobe ngubaphi badlali labatsatfu.
SINGENISO SENDZABAMBHALO:
Bahlolwa bangachaza sihloko bavete kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu
kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni. Bahlolwa balindzeleke
kutsi bavete badlali labatsatfu labatawucoca ngabo etindzabenimbhalo tabo, sib.
Satile, Mlandzeli, Batjele, LaNgwenya, njll.
UMTIMBA
Bahlolwa abavete tigameko letibeka sobala kutsi kutsatsa imiyalo, umuntfu
kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, sib.
• Satile:
Uyalwa boBatjele kutsi ayekele kuhamba ebusuku, afundze, ayekele kuphutsa
esikolweni, ayekele kudla tidzakamiva, tjwala nalokunye, ehlukane naMlandzeli
futsi ayewukwenta luhlolo lwengati.
Ngekungalaleli lemiyalo akazange aphumelele etifundvweni takhe
takamatekuletjeni tekuphela kwemnyaka, wabuye wabanjwa nasifo sembulalave.
• Mlandzeli:
Uyalwa nguBatjele kutsi afundze ayekele kuphutsa esikolweni, ayekele kuhamba
ebusuku nekunatsa tjwala. Ngekungalaleli lemiyalo kwamenta kutsi angaphumeleli
etifundvweni takhe takamatekuletjeni tekuphela kwemnyaka, wabuye waboshwa.
• Batjele
Uyalwa ngunina LaMbuli kutsi nangabe afuna kuphumelela kufanele ahlele abuye
abuyekete imisebenti yakhe yesikolo. Ubuye ayalwe nguthishela Shabalala kutsi
ahloniphe inchubo yesive lecuketse buntfu. Ngekutsatsa lemiyalo ekugcineni
waphumelela ngemalengiso etifundvweni takhe.
(Naletinye tigameko letingakabalwa lapha ngenhla, letigcamisa kutsi kutsatsa imiyalo
umuntfu kungamphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungamyisa eweni, temukelekile.)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIPHETFO SENDZABAMBHALO
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe loku lebebacoca ngako lapha
ngenhla, basho kutsi kutsatsa imiyalo umuntfu kungamphumelelisa kantsi
kungayitsatsi kungamyisa eweni.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
UMBUTO 13 (IMIBUTO LEMIFISHA)
UMVUZO – NS Nzima
13.1 Kuhlola nekulandzelela imisebenti yebantfwababo yesikolo/Kubambisana
kwebatali emfundvweni yebantfwababo/Kuvakashela esikolweni nakunenkinga
ngebantfwababo/Kunika bantfwana sikhatsi lesenele semsebenti wesikolo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.2 Batali baSatile bebangayikhatsaleli imfundvo yakhe ngobe njalo bebangamniki
sikhatsi lesanele sekufundza/Abehlala atsetsiswa njalo/Bekuhlala kunemsindvo
lobangwa tidzakwa letitewunatsa lapho kabo lokwenta Satile wahlukumeteka
wagcina angasasebenti kahle etifundvweni takhe, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.3 NguLaNgwenya. Uvule libhizinisi lekutsengisa tjwala kute limngenisele imali.
Sihibe: Sib. Umsindvo/Bantfwana nabo bayeta batewunatsa bayekele
tincwadzi, njll. (Naletinye tihibe letenembako temukelekile.) (2)
13.4 Simo semoya waseMkhuphukantsaba saba neligalelo lelihle ngobe bantfwana
nabothishela bebahlala bajabulile futsi bakhululekile, lokwenta kutsi batali
bakhululeke kuta nanobe kunini kutewukhuluma nabothishela
ngenchubekelembili yebantfwababo endzaweni yaseMkhuphukantsaba lapho
kuchubeka khona imfundvo, lokuyingcikitsi yalomdlalo/Lokwenteka
emkhuphukantsaba kufundza, lokucondze ngco nengcikitsi leyimfundvo.
(Kunye kwaloku.) (2)
13.5 Lenkhulumo yaSatile yekutsi inkinga inabothishela ihambisana kahle nendlela
lolunye lusha lwalomuhla lukhuluma ngayo nangabe lungakasebenti kahle
etfundvweni talo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.6 Bekanemizindlo letsi kube wamane walalela boBatjele nabamekhuta ngabe
akatitfoli akulesimo lakuso/Kube watsatsa teluleko tekuyewuhlola ingati ngabe
wasitakala/Kube walalela thishela Shabalala ngesifundvo setemphilo
walandzela ngalesifo sembulalave ngabe asikamtfoli/Umzindlo wekutisola, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
13.7 Kube Mlandzeli waphumelela ebangeni lakhe lamatekuletjeni simo semphilo
yakhe besitawugucuka ngobe bekungenteka achubeke nemfundvo yakhe
lephakeme abuye asebente kahle/Abetawehlukana nemikhuba lemibi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.8 Bekentela kutsi Batjele ahambe embili kutemfundvo kute kugcame lengcikitsi
leyimfundvo/Bekafuna kuveta bunjalo baBatjele/Bekafuna tetsamelilwati
titimisele emfundvweni tiphumelele njengaBatjele njengobe naye waphumelela
eluhlolweni lwamatekuletjeni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
(Kunye kwaloku.) (2)
13.9 Kubagcugcutela kutsi batimisele etifundvweni tabo kute baphumelele
njengaBatjele/Bafundzi bangatibandzakanyi netidzakamiva/Kubeluleka
kwekutsi bangavumeli simo sasekhaya sitsikamete likusasa labo/Badlalele
khashane nekuphatsa tikhali letingekho emtsetfweni ngobe bangacitsa imphilo
yabo yonkhe ejele, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili
kwaloku.) (2)
13.10 Imibono itawehluka. Labaphikisako batawesekela ngekutsi: Mlandzeli
abengachuba tifundvo takhe ejele abuye aphile kahle/Abengafundza imisebenti
leminyenti yetandla leyentiwa ejele/Teluleko lanikwe tona beLitiko
Letekucondzisa Tigwegwe betingamntjintja, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.)
Labavumako batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
13.11 Kusukuma ayewutfola teluleko nemitsi letawudzambisa lesifo sakhe/Kubuyela
esikolweni ayewucedzela tifundvo takhe/Kutsatsa teluleko letakhako lanikwa
tona/Kukhetsa bangani labakhako nalabakhatsalela imfundvo/Kusebentisa
lijazi lemkhwenyana nakaya emacasini, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.12 Imibono itawehluka. Labatsi abefanele, batawesekela ngekutsi: Bobatsatfu
bebasecenjini linye lelenta tintfo letimbi/Similo sabo bobatsatfu besifana/
Bobatsatfu abazange baphumelele eluhlolweni lwamatekuletjeni, lokwenta
kutsi Satile amangale kutsi yini kugwetjwe yena laba labanye bayekelwe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi abengakafaneli, batawesekela ngalokwenteka emdlalweni. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane
Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni
kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo
ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo
7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane
-Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle
kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lelisetulu -Luhlobo lwembhalo
kanye nenkondlo
kuvisiswa
ngalokwenetisako
SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane
Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene
nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa
Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki
nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane
3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza kuyindlala
KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
SIGABA B NA-C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu
Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula
nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi
lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti
lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele
etheksthini ekuvisiseni luhlobo
-Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye
kanye netheksthi netheksthi
kuvisiswe ngemalengiso
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono
Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi
kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta
nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo
ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki
lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima
umoya nesitayela tihlangahlangene
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper