Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question papersiSwati HLGrade 12201720 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2017, 20 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) 2017 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa 2½ Leliphepha linemakhasi la-20. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2017 SCE TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka likhasi lalokucuketfwe bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona. 3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Tinkondlo (30) SIGABA B: Inoveli (25) SIGABA C: Umdlalo (25) 4. ISIHLANU IMIBUTO lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A imibuto MITSATFU (3), ESIGABENI B MUNYE (1), ESIGABENI C MUNYE (1) ngalendlela: SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe MIBILI. ETINKONDLWENI LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile kuphendvula lombuto. SIGABA B: INOVELI Phendvula umbuto ube MUNYE. SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE. 5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI) NESIGABA C (UMDLALO) • Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli loyifundzile kanye nemdlalo lowufundzile. • Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wendzabambhalo ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2017 SCE 6. BUDZE BETIMPHENDVULO • Imibuto yendzatjanambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe ngemagama la-190–240. • Indzabambhalo yenoveli nemdlalo kufanele iphendvulwe ngemagama la-340–390. • Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi. 7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba. 8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 9. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA. 10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminitsi la-40 SIGABA B: Lokungenani emaminitsi la-55 SIGABA C: Lokungenani emaminitsi la-55 11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2017 SCE LIKHASI LALOKUCUKETFWE Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA A: TINKONDLO Tinkondlo letimisiwe: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI. INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. 'Yinakekele!' Umbuto 10 6 loyindzatjanambhalo 2. 'Kants' Uphumula Nini?' Imibuto lemifisha 10 7 3. 'Iwil' Insika' Imibuto lemifisha 10 8 4. 'Nkhosi Yemkhatsi' Imibuto lemifisha 10 9 NA Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto. 5. 'Sitimela' Imibuto lemifisha 10 10 *CAPHELA: Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. SIGABA B: INOVELI Phendvula umbuto ube MUNYE. 6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 12 7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 12 8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 14 9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 14 SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE. 10. Kwahlwa Emini Umbuto loyindzabambhalo 25 16 11. Kwahlwa Emini Imibuto lemifisha 25 16 12. Umvuzo Umbuto loyindzabambhalo 25 18 13. Umvuzo Imibuto lemifisha 25 18 *CAPHELA: Esigabeni B na-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube YINDZABAMBHALO nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2017 SCE LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi ngabe baphendvule linani lemibuto lekungiyona lekumele bayiphendvule. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU A: TINKONDLO (Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2 A: TINKONDLO (Inkondlo lengakafundvwa 5 1 eklasini) B: INOVELI (Indzabambhalo nobe imibuto 6–9 1 lemifisha) C: UMDLALO (Indzabambhalo nobe imibuto 10–13 1 lemifisha) CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE INDZABAMBHALO NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2017 SCE SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI kuleti letilandzelako uphendvule ngato imibuto letawulandzela. UMBUTO 1 (UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO) Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. YINAKEKELE! – SR Mdluli 1 Libibi letibi ngiletayele, 2 Libibi limbonya umhlaba libe yintsaba, 3 Libibi limbonya tjani libe yindvundvuma 4 Kepha ngekuhamba kwesikhatsi litawehla, 5 Ngakhula ngilibona lehla libola embikwami, 6 Ngilibona lehla liphelele etaleni, 7 Ngiyati libibi liyabola liphele, 8 Kepha leli angilati liyangicaka. 9 Libibi letikotela nemabhodlela, 10 Intsabakati levimba ungaboni ngale, 11 Ikhukhumuka imihla nemalanga, 12 Tjani lobungephasi kwayo sebubovana, 13 Tjani buyabonakala budla lite, 14 Tjani lobungephasi kwayo abusalati lilanga, 15 Impela bukhala abucedzi ngekucindzetelwa, 16 Kantsi uyenyanyani umuntfu imvelo? 17 Phela sekuyakhanya iyatondvwa imvelo, 18 Impela akwatiwa yona ngaliphi imvelo, 19 Emabibi etibi emataleni nasemigwacweni, 20 Intfuntfu ibhunya emishinini nasemafemini, 21 Iyodvwa lebhunya ilandzele timoto netitimela, 22 Imifula iluhlata butsi lobubuya emishinini, 23 Kunatsa emanti alemifula kutiloya emitimbeni, 24 Kutse vekelele emabhodlela netikotela eveni, 25 Kundiza emapulasitiki lamibalabala eveni, 26 Kuphephetela emaphepha emibala yonkhana, 27 Tihlahla tishe tangcongca kwaphela emahlatsi, 28 Kantsi kwentekani ngemuntfu eveni nemvelo? Bhala indzatjanambhalo uvete tintfo latsi sonkondlo tingcolisa imvelo, usho nekutsi tetsamelilwati talenkondlo lokungcola kungasetjentiswa ngayiphi indlela kute kwandze umnotfo walelive. Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190 kodvwa angabi ngetulu kwala-240. [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2017 SCE UMBUTO 2 (IMIBUTO LEMIFISHA) Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. KANTS' UPHUMULA NINI? – JJ Ncongwane 1 Uma ngihamb' uyagcumagcuma 2 Utfutsel' utsats' ubeke, 3 Ufise lok' ufise lokwa, 4 Wale lok' ufune lokwa; 5 Ngikuyise ngasemitfonjeni lepholile, 6 Ngihlale kulepholil' imitfunti 7 Ngiphumule ... wen' ushaye njalo, 8 Ubelesele ngesivinini sakho semihla; 9 Kants' uphumula nini? 10 Ngilala ngikushiy' unoma, 11 Ngitumeka solo wen' udidiyela, 12 Uhamb' ungishiy' ube ngumcubashi 13 Emaven' enjabulo netinsizi, 14 Lapho tifiso tikwetfwala tikubeke khona, 15 Ungishiye ngisiphalat' emaphusheni; 16 Ungishiye ngilele ngentfokomalo; 17 Kants' uphumula nini? 18 Buka sebakubonile bodokotela 19 Kutsi laph' ukhuphuk' imicansa 20 Wetfwel' imicabango netifiso, 21 Udvons' elubikibikini lwendvumalo, 22 Ugabadvul' imimango yetinsizi, 23 Kuvakale nemoya sewushona phansi; 24 Uva sebatsi kufanel' uphumule, 25 Kants' uphumula nini? 2.1 Bhala umugca locuketse sidvonsamoya/isizuri kulenkondlo. (1) 2.2 Yini lena latsi sonkondlo iyatfutselwa itsatfwe ibekwe, emgceni 2? (1) 2.3 Sinongo sini lesicuketfwe ngumugca 23? (1) 2.4 Kungaphumuli kwaloku lokushiwo ngusonkondlo kukhombisani emntfwini? (1) 2.5 Ukusebentiselani sonkondlo kucatsaniswa kwemcondvo lophikako ekugcineni kwemugca 13? Bhala kube KUBILI. (2) 2.6 Ucabanga kutsi yini lengabangela kutsi kuphumula kwaloku sonkondlo lakhuluma ngako kuletse lusizi netinyembeti? Chaza. (2) 2.7 Loku lakhuluma ngako sonkondlo, kubonwa bodokotela nasekwente njani? Bhala kubili. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2017 SCE UMBUTO 3 (IMIBUTO LEMIFISHA) Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. IWIL' INSIKA – JJ Thwala 1 Yeka leto tikhatsi 2 Letendlula letingenawuphindze tibuye: 3 Tendlulise kwemanti lageletako 4 Tendlulise kwemphilo yesotsamlilo 5 Lenemabanga lamafisha njalo 6 Lendlul' ingab' isakhonjwa ndzawo. 7 O! nkhosikati yelikhaya, 8 Bekukuhl' usime ngensika, 9 Bekukuhl' unemtfunti wekukhosela, 10 Kubuhlungu kuyashacisa namuhla, 11 Sililo setinyembeti sodvwana. 12 Yebo-ke, awehl' umoya … 13 Insika lebeyimise likhaya 14 Kusukela kwatsi nhlo, 15 Idliwe ngumuhlwa yawa, 16 Kayiphindz' ivuke nanini. 17 Kuyobuye kulunge, cola … 18 Nob' emanceb' opha, 19 Nobe tilondza tibhibha, 20 Nom' iminjunju ifutsa, 21 Kulukhuni kulitje kuwe, 22 Cola … cola … cola … 23 Bukhulu nebucotfo bakho, 24 Umusa nesimilo sakho, 25 Kuyawufakw' emehlo tedzeleli, 26 Tikuchukulute nom' usemantini 27 Ngob' ungasenansika lekumisile. 28 Bamb' inhlitiyo uyibambisise, 29 Landzel'umgudvu lofanele, 30 Tifanise nalabanye bantfu. 31 Kwemhlaba kuyendlula Mntfwanebantfu, 32 Lokwentekile kuyafana nalokwadalwa. 3.1 Uyini lomuhlwa loshiwo ngusonkondlo endzimeni yesitsatfu? (1) 3.2 Bhala umusho lokulenkondlo lengenhla, lofakazela kutsi lenkhosikati beyinemvikeli, tinhlupheko tingayitfoli. (1) 3.3 Bunkondlo buni lobutfolakala lapha emgceni 22? (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2017 SCE 3.4 Yini kutsiwe lenkondlo iluhlobo lwenkondlosililo? (1) 3.5 Ucabanga kutsi yini lebangela sonkondlo afanise tikhatsi letendlula nemanti lageletako lapha emgceni 3? Chaza. (2) 3.6 Kutsi lomfati lokukhulunywa ngaye kulenkondlo abengayigangeli indvodza yakhe, kubonakala ngatiphi timphawu? Nika TIMBILI. (2) 3.7 Phawula ngekubumbana kwemugca wekugcina naloku lokushiwo ngulenkondlo? (2) [10] UMBUTO 4 (IMIBUTO LEMIFISHA) Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. NKHOSI YEMKHATSI – OA Bhiya 1 Bhalasha nkhosi yendalo yonkhe! 2 Bhalasha mbusi wemkhatsi wonkhe, 3 Bhalash' etul' emafin' esibhakabhakeni, 4 Indalo yonkh' isuk' ebumnyameni, 5 Umhlaba wonkh' utfokot' ekukhanyeni, 6 Bhalasha sibani semhlaba! 7 Bukhulu bakho buyamangalisa, 8 Kukhanya kwakho kuyajabulisa, 9 Tandla takho tifana nebutjoki, 10 Tandla takho tibutjok' emehlweni, 11 Mani njalo sibani semvelo 12 Khanyisa njalo liso lendalo! 13 Tonkhe timbali tiyachakata tibune, 14 Kukhanya kwakh' akufiphali kubune, 15 Umbala wakh' awugucuk' ubune, 16 Buso bakh' abushwaphani bubune, 17 Bukhulu bakh' abunciphi bubune, 18 Mani njalo nkhosi yemvelo! 19 Konkhe lokuphilako kusingetfwe nguwe, 20 Konkhe lokufako kuboliswa nguwe, 21 Bukhulu bakho buyesabeka ngemandl' akho, 22 Emandl' akho ayesabeka ngebukhulu bakho, 23 Kuyini lokungamelana naw' emhlabeni? 24 Hlala njal' ubus' emhlabeni! 25 Lunya lwakho ngiyalwesaba, 26 Umusa wakh' uyababateka 27 Nobe umkhulu kangaka Langa 28 Wayikhotsamel' inkhosi esiphambanweni. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2017 SCE 4.1 Bhala umusho locuketse ligama leliveta sobala ingcikitsi yalenkondlo. (1) 4.2 Ngusiphi sikhatsi selusuku latsi sonkondlo indalo iyasijabulela? (1) 4.3 Utsi sonkondlo lenkhosi inelunya lolwesabekako. Bhala kunye lenelunya ngako lenkhosi emmangweni. (1) 4.4 Usho ngani sonkondlo kutsi lenkhosi yemhlaba wonkhe? (1) 4.5 Yini letsi nayiboliswe ngulenkhosi yemkhatsi, ibuye ibe lusito emimangweni lesiphila kuyo, futsi iba lusito ngayiphi indlela? (2) 4.6 Ucabanga kutsi uwasebentiselani sonkondlo lamagama lafanako ekugcineni kwemigca 13–l7? (2) 4.7 Sonkondlo lesihloko lesitsi, 'Nkhosi Yemkhatsi', usikhetse ngemphumelelo nobe wehlulekile kusikhetsa? Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu LAMABILI. (2) [10] NA INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto. UMBUTO 5 (IMIBUTO LEMIFISHA) Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. SITIMELA – MS Mkhatshwa 1 Khushu khushu! Gadla gadla! 2 Khahla khahla! Gudlu gudlu! 3 We …! We …! We …! 4 Shosholota nyoka yebelumbi, 5 Tfubeleta nsimbi ledla letinye! 6 Hamba ndlulamits' uyobacitsa phambili, 7 Hamba ndlulamits' ubabuts' ubahlanta, 8 Nonopha mamba yetihosha nemifudlana, 9 Shelela lomashelela lingani. 10 Popo … Po! 11 Naso-ke sifikile kantfutfu! 12 Phuma babe ushiy' umfati, 13 Indlal' ibhokil' emitini yemadvodza, 14 Tsats' umtfwal' ucondz' eJozi 15 Kandvonga tiyadvuma mntfwanami 16 Wendzelephi na? 17 Naso sesiphum' emabomb' abheke kaMayemaye, 18 Siyabagwinya, siyabamumatsa, siyabacitsa, 19 Iyashishimb' inhlatfu legwiny' ingesutsi … 20 Khushu khushu! Gadla gadla! 21 Khahla khahla! Gudlu gudlu! [Imphalampala3: 31] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2017 SCE 5.1 Caphuna umugca lokulenkondlo lengenhla, lofakazela kutsi indzawo yamake isekhaya, uwubhale phasi. (1) 5.2 Bunkondlo buni lobuvetwa imigca 14–16 kulenkondlo lengenhla? (1) 5.3 Nguwuphi umfanekisomcondvo lovetwa nguleligama, 'Inhlatfu', kulenkondlo lengenhla? (1) 5.4 Yini leyenta sonkondlo atsi sitimela yinyoka yebelumbi? (1) 5.5 Ucabanga kutsi yini leyenta sonkondlo abite lesitimela ngemamba yetihosha nemifudlana? Chaza? (2) 5.6 Shano sinongo lesivetwa ngumugca 1, 2 na 3 ubuye usho nekufaneleka kwaso kulenkondlo. (2) 5.7 Yini lefakazela umugca 13 kulenkondlo? Bhala umugca wenkondlo lowesekela imphendvulo yakho. (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2017 SCE SIGABA B: INOVELI Kulesigaba kunemanoveli lamabili. Wena-ke khetsa ibe YINYE loyifundze eklasini lonyaka uphendvule ngayo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kuleyo naleyo noveli loyifundzile. Nangabe ukhetsa kuphendvula umbuto wendzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi ESIGABENI C uphendvule imibuto lemifisha. UMBUTO 6 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Bhala indzabambhalo uvete tigameko LETISIHLANU letifakazela loko. Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 7 (IMIBUTO LEMIFISHA) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Fundza letheksthi leyincenye yendzaba lesenovelini bese uphendvula imibuto letawulandzela. THEKSTHI A 'Hhi … hhi … ingabe wawungishiyelani myeni wami, ungishiyela kuhlupheka nje.' Akhale kakhulu LaHlophe. Kwaze kwaphuma LaMagagula naye asatidzikela nje. 'Hawu! Yise webantfwana se …' 'Hheyi wena, angifuni mlonyana wemuntfu la. Phela ngingahle nginicoshe nobabili khona nyalo uma umvela buhlungu kumbe utsakatsa naye yini?' Eve kwenyela 5 umtimba LaMagagula ngalesento saLushawulo. Amdzabukele uninatala, naye agcine asakhala. Lapho salukati sasikhihla sematsambo. 'Kukhala ngeke kukusite nakancane. Wena ngena endlini ubutse konkhe lokungekwakho ubone kutsi uphuma ngayiphi nyalo kusakhanya.' 'Maye nesisu sinemacebo kantsi sengitawuphendvuka umtsakatsi ekugcineni?' 10 Esule tinyembeti, ative asefikelwa sibindzi, esuke acondze ngco kuLushawulo. 'Lushawulo, mntfwanami, angati kutsi uyativa yini kutsi utsini. Usho kutsi mine ngangingakutala ngehle ngenyuka, ngiwa ngivuka ngetama kukufundzisa, bese ngigcina ngekukubulala lapho sewumdzala? Bona lobutsi bami ubutfole kuwuphi umkhaya njengobe uhlala esilungwini nje?' 15 'Yonkhe leyo mibuto ayingeni kuletami tindlebe. Ngitsi, phuma uphele kulamabala!' Lushawulo abesazulazula ebaleni kubonakala kutsi sewucasuke ngempela. Lapha edladleni LaMagagula abeloku asukuma ngenca yebuhlungu lobabusenhlitiyweni ngalesento saLushawulo kunina. Tintfombi yena abehlushwa yindlebe levako. Umuntfu abengala nekutsi uninatala nguye labemtsandza 20 kunaLaMagagula. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2017 SCE Angene endlini LaHlophe ngekubona kutsi indvodzana yakhe ayikatimiseli kumlalela. Eme sikhashana kube sengatsi nengcondvo seyihambile. Watsi asemile wambona asaphoseka ngekhatsi. Wetfuka kabi asacabanga nekutsi encenye sewuyahlanya. Akaze atsi vu. Wacondza emgibeni wetfula imigacambongodlwana wayijika 25 ngaphandle, wabe alandzelisa ngalokunye. 'Hawu! Kantsi vele uyangicosha sibili mntfwanami?' Pho ukhuluma nabani loku Lushawulo akasamniki mlomo, sewenta umsebenti wakhe labewungenele lapha endlini. Bantfwana baphuma bema ngaphandle naloku kwakumakhata. Bonkhe bebamangaliswe nguloku lokwentiwa nguyise. 30 'Ingabe sengitawuphuma ngibhekephi loku ngavilapha nekutala nje.' Usho kuhlwile umuntfu lomdzala kutsi utawuphuma abhekephi live lingaka nje. 'Kepha Khumalo sewungete wavuma nekutsi letintfo letinye tisale abuye atilandze ngobe naku lifuna kuna nje tingahle tonakale,' sekusho LaMagagula ancenekile naye kutsi angahle atfole timbayimbayi. 35 'Angifuni lutfo lusale lapha lolutsi mtsakatsi ngobe kungaze kusale naletimphandze takhe. Loko langeke akhone kuhamba nako kutawulala phasi kwesihlahla.' Utsite kube abone kutsi unina uyasimbatseka kuphuma, wavele wangena wamhlala ngemkhono wamdvonsela ngaphandle. Lapho abengasakhali, kungumtimba lobuhlungu kumuntfu lomdzala. 40 'Kepha sewungete wangimela ngitsatse imigacambongolo yami nebakitsi? Ingabe ngiyolala kalabani?' Washo aphuma agace tingutjana agodle nelicasana ekhwapheni. Sililo lesasilapho sasimangalisa, umuntfu abengadzine atsi kukhona lofile. LaMagagula abesayabatseka. Bantfwana bebahawulisa ngekubona gogo wabo aphuma akhala nemitfwadlana yakhe. 45 [Likhasi 69–71] 7.1 Bhala tigameko LETIMBILI letikulenoveli letitinkhomba tekutsi LaMagagula, njengamakoti, abenamatsele kuLaHlophe njengeninatala. (2) 7.2 Ngutiphi tigameko letenteka kulenoveli letingenta kutsi kube netehlukaniso emindenini yalomuhla? Bhala tibe TIMBILI. (2) 7.3 Likhona yini liciniso kulenkhulumo yaLaHlophe letsi, 'Butsi abutfolakali esilungwini, butfolakala emakhaya'? Sekela ngetigameko letikulenoveli. (2) 7.4 Catsanisa saga lesitsi, 'Sikhuni sibuya nemkhweteli,' neluvutfondzaba lwalenoveli. (2) 7.5 Umgibe unaliphi ligalelo ekwetfuleni sibekandzaba sesikhatsi kulenoveli? Chaza. (2) 7.6 Kubonakala ngatsi Lushawulo neyise Gebhu abanasandla ekutekeni nasekuphatseni bafati. Fakazela loku ubhekise kulokwenteka kulenoveli. (2) 7.7 Kube LaHlophe bekaphila etikhatsini talomuhla, ngutiphi tinyatselo lebekufanele atitsatse emva kwalesigameko lesikuletheksthi lengenhla. Bhala TIMBILI. (2) 7.8 Utsini umbono wakho ngekutsi LaHlophe angabi nebantfwana labanyenti bebafana? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2017 SCE 7.9 Galelo lini lebelingentiwa nguhulumende etimphilweni tebantfu labafana naLaHlophe? Nika KUBILI. (2) 7.10 Hlatiya BUBILI bubi bekuya emkhayeni nawuhlangabetana nesimo lesifana nesaTintfombi. (2) 7.11 Yini lebangela Lushawulo abe nemandla ekucosha unina libe nelikhaya lingesilo lakhe? Chaza ubhekise esikweni lesintfu. (2) 7.12 Uvumelana kangakanani nekutsi lenoveli itsatsa luhlangotsi. Sekela ngemaphuzu LAMABILI laveta loko. (3) [25] UMBUTO 8 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Lenoveli ineligalelo lelikhulu ekuntjintjeni simo semphilo yebantfu labaphila etikhatsini talomuhla. Bhala indzabambhalo uvete tigameko LETISIHLANU letifakazela loko. Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 9 (IMIBUTO LEMIFISHA) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. THEKSTHI B Lusuku lwelukhetfo lwatiswa bantfu labanyenti esifundzaveni sonkhe. Betitekwa etindzaweni tonkhe kutsi ingabe ngubani loyawuhlabana njengasosifundzave emagameni lamabili labephakanyisiwe. Emagama labephakanyisiwe ngekulingana bekungelaMphikeleli Zwane nelaMagumeni Tsabetse. 'Mine ngibona sengatsi Mphikeleli utawuphuma embili kulolukhetfo lwasosifundzave,' 5 kusho Khulumile aveta umbono wakhe. 'Cha, ushaye phasi kwasuka lutfuli. NguMagumeni lotawuba yincocodzi inyoni lebhula emaphiko,' kusho Lotifiso Shiba. 'Loko lokukhulumako mngani wami, sifiso sakho njengelibito lakho. Akusiyo intfo letawuphumelela ngisho nome lilanga lingajika lichamuke enshonalanga liye 10 emphumalanga. Imisebenti yemuntfu ngiyo lemkhulumelako futsi imkhetsele sikhundla. Mine angingabati nje kutsi umsa waMangweni nguye lotawubhula emaphiko njengasosifundzave eGert Sibandze.' 'Lapha sikhuluma ngemibono hhayi emaciniso. Kukhona umehluko emkhatsini wemibono nemaciniso. Kubuye kube khona umehluko emkhatsini wetifiso 15 nalokwentekako. Ngisho ngekungangabati ngitsi sikhundla saTsabetse,' kugcizelela Lotifiso akhombisa kutsi loko lakushoko uyakholelwa kuko futsi ukubona kutawenteka ngendlela lacabanga ngayo. 'Ngisasho ngiyaphindzelela mngani wami kutsi ushaye phasi kwabhunya lutfuli. Asibuke imisebenti yalabantfu lesikhuluma ngabo, bese sikhulumela etikwayo,' 20 kusho Khulumile. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2017 SCE 'Emagalelo aMagumeni Tsabetse abonakele ngekutsi abe nguthishela lofundzisa kahle Temlandvo emabangeni emfundvo nekucecesha lokuchubekako nekuba neticu temfundvo lephakeme latifundzela eNyuvesi yaseKapa,' kusho Lotifiso. 'Mphikeleli wafundzela tekuphatsa kuhulumende wasekhaya enyuvesi yeLigwa. 25 Imisebenti yakhe yatiwa tigodzi tonkhe latisebentela ngekutimisela imihla yonkhe,' kusho Khulumile naye agcamisa imfundvo yalowo lamkhetsako. Bacoca kwabonakala kutsi lamajaha lamabili abaluleke kakhulu. Umehluko lowavela kutsi imisebenti beyitsintsa bantfu labehlukene. Imisebenti yaMphikeleli beyigcame kakhulu kulabo labadla imbuya ngelutsi, kantsi yaMagumeni beyigcame kakhulu 30 kulabo labadla kusale. Yachubeka njalo ingcoco yaLotifiso lecuketse tifiso nemibono yakhe, naKhulumile lephetse tinhloso takhe. Lowo nalowo abebona buhle nemphumelelo kulowo lamtsandzako abeke netizatfu letinyenti letimenta abonakale ancono kunalomunye. Livi lebantfu yivoti. Umuntfu ukhetfwa ngemisebenti yakhe lemihle nalebalulekile. 35 [Likhasi 95–101] 9.1 Siciniseko sini lesingenta kutsi lemiphumela yelukhetfo yemukeleke njengeliciniso? (2) 9.2 Nguyiphi imisebenti yaMphikeleli legcanyiswa yinkhulumo yaKhulumile kulencwadzi? Bhala MIBILI. (2) 9.3 Ngubuphi bufakazi lobukuletheksthi lengenhla lobuveta kutsi lokwentekako kuneludvweshu? (2) 9.4 Nika sigameko lesikulenoveli, lesingakabalwa kuletheksthi lengenhla, lesisibonelo sekutsi umlingisi ngamunye kuKhulumile naLotifiso ulilandzele libito lakhe. (2) 9.5 Makhono mani lakhonjiswa nguMphikeleli kutsi akatentisi kuba ngumholi? Nika MABILI. (2) 9.6 Tikhundla tiyaludala luchekeko emkhatsini webantfu netakhamuti. Fakazela lombono ubhekise kulokwenteka kulenoveli. (2) 9.7 Yini lebiketelwa sibekandzaba semoya kuletheksthi lengenhla? (2) 9.8 Ngekubona kwakho, yini leyenta Mphikeleli akhetse kushada naKhulumile abe akhona lamanye emantfombatane lapha Embalenhle? Nika KUBILI. (2) 9.9 Phawula ngeligalelo lelifakwa bafundisi ngekutibandzakanya netepolitiki. Imphendvulo yakho yibhekise kulokwenteka kulenoveli. (2) 9.10 Tintfo letentiwa balingisi labakulenoveli, tinika tetsamelilwati sicinisekiso sekutsi, 'litsemba alibulali.' Sekela lesitatimende ubhekise kulokwentiwa nanobe ngubaphi balingisi LABABILI lotikhetsele bona kulenoveli. (2) 9.11 Ngubuphi bufakazi lobukulenoveli lobukhomba kutsi bumatima umuntfu lahlangabetana nabo emphilweni ngeke bumlahlise imvelaphi nebuve bakhe? Nika KUBILI. (2) 9.12 Yini leyenta Mphikeleli akhone kumelana nabo bonkhe bumatima lahlangabetana nabo Embalenhle? Sekela ubhekise enovelini. (3) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2017 SCE SIGABA C: UMDLALO Kulesigaba kunemidlalo lemibili. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini lonyaka uphendvule ngawo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kulowo nalowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula imibuto lemifisha enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto wendzabambhalo. UMBUTO 10 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Bhala indzabambhalo lefakazela kutsi kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni. Khetsa badlali labatsatfu kulomdlalo ubhekise ingcoco yakho kubo. Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 11 (IMIBUTO LEMIFISHA) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela. THEKSTHI C MAKHOSI: Kutawube kucala ngami kukubita ngesibongo kulesigodzi. Angiboni kutsi ukhona lowati sibongo sakho. Banumzane kuphela lababitwa ngetibongo, hhayi bafokatana labafinya ngeluwimi. NTFWASAHLOBO: Awedzeleli uchuba intfwala ngesagila mntfwanenkhosi. 5 Wakufundzaphi lokwedzelela ngobe uyihlo nenyoko balunge kangaka? MAKHOSI: Umnumzane ngumuntfu lonemuti, lofuyile futsi lohlonishwako endzaweni. Nje wena Ntfwasahlobo unawo umuti? Ufuyile futsi uyahlonishwa yini? 10 NTFWASAHLOBO: Angiphuphe ngibe nje mntfwanenkhosi. Benginemuti lomkhulu, ngifuyile futsi ngihlonishwa lapho ngichamuka khona. Labangatiko bebangihasha batsi: Inhlangushiyane yenkhangala, Labayifanise nebukhwebeletane, 15 Bayifanisa nemagungumence Bayifanisa nemayiwane. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2017 SCE MAKHOSI: Timnandzi tibongo takho mnumzane Mahlobo nobe tingakuveti loku lesikhulume ngako lokutimphawu tebunumzane. Kutawufuneka kutsi sikwente imbongi yesive yesibili Mahlobo. 20 NTFWASAHLOBO: (Ahleka yedvwana.) Uyakhuluma-ke nyalo Makhosi. Nawuhlala njalo emavini lamnandzi lanjengalawa sitawuvana: Gcumugcumu lomtfutjana! Nawungidvonse wangisondzeta edvute nawe utawube uncobile Makhosi. Ngingukadz'abona mine! Ngiphile kusabokotela ematje 25 mntfwanenkhosi. Live ligucuka nje sesihlahle emehlo. Kunyenti lesitakufundzisa kona nase utsetse sikhundla sebukhosi. MAKHOSI: Ase uphawule nje mbongi yesive kutsi wena utsini ngalesibhimbi sangeMgcibelo. NTFWASAHLOBO: Kube ungimi wena, ngabe uyahamba uyawutifihla khashane, 30 ubuye ngalolusuku lwemkhosi. MAKHOSI: Chaza ngive kutsi usho ngani. NTFWASAHLOBO: Tintfo timbi mntfwanenkhosi. Inkhani yaNkhanise netindzaba taNdzabeni kwenta kutsi kuhlwe emini. Bahlala ndzawonye lamalanga. Lukhulu lebaluhlongotako. Ngako-ke kumele 35 kuvulwe emehlo litfuba lisekhona. MAKHOSI: Labantfu lokhuluma ngabo ngemabutela. Libutela lemamba akusiyo imamba. Libutela lenhlatfu akusiyo inhlatfu. Libutela lemfeti akusiyo imfeti. Ningetfuswa lite, manini sibindzi. NTFWASAHLOBO: Bayingoti kakhulu labantfu! Akusibo bantfu bekulaliselwa 40 emehlo. Bake banyamalala emalanga lambalwa bangatiwa kutsi bayephi. Labatinyenyetako-ke batsi bebakaMhlabuyalingana. (Lumutsi bhi luvalo Makhosi, bavalelisane behlukane.) [Likhasi 54–56] 11.1 Caphuna emagama aNtfwasahlobo lachaza kutsi Mkhalelwa ubakhulise kahle bantfwabakhe. (2) 11.2 Bhala tigameko LETIMBILI letikhomba kutsi Makhosi abesibukisisa sigameko ngembikwekusenta ubhekise emdlalweni wonkhe. (2) 11.3 Yini leyabangela Makhosi kutsi etsembe loku lebekushiwo nguNdleleni nakambitela Lungile? (2) 11.4 Ngaphandle kwekutsi Makhosi abeyindvodzana yekucala yaMkhalelwa, futsi unina watekwa sive, ngutiphi letinye timphawu letenta Mkhalelwa amnike bukhosi? Nika TIMBILI. (2) 11.5 Emaciniso esimo semphilo yebukhosi bakaNhlapho, ngabe Mkhalelwa wawaveta ngayiphi indlela? Nika KUBILI. (2) 11.6 Yini inhloso yembhali kutsi avete Ntfwasahlobo njengeluhlanya? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2017 SCE 11.7 Ngutiphi tizatfu LETIMBILI, letenta Ndzabeni abe nesibindzi sekwenta tintfo letiphambene nesincumo saMkhalelwa? (2) 11.8 Nabewunganikwa litfuba lekutsi weluleke Ndzabeni ngaloku lokwenteka kulomdlalo, bewungamnika tiphi teluleko. Bhala leTIMBILI. (2) 11.9 Ucabanga kutsi likusasa laLaJele laba njani emuva kwekufa kwemadvodzana akhe. Chaza. (2) 11.10 Ngutiphi letingucuko lekukhulunywa ngato letikhungetse lelive njengekusho kwaNtfwasahlobo. Bhala tibe TIMBILI. (2) 11.11 Uvumelana kangakanani nekutsi Ndzabeni ungutsatsekile? Sekela imphendvulo ngemaphuzu LAMABILI. (2) 11.12 Humusha lesaga lesitsi, 'Kulele kunye kube kubili ngabe kuyavusana,' uvete kuhambelana kwaso nelibandla lemfelandzawonye. (3) [25] UMBUTO 12 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) UMVUZO – NS Nzima Bhala indzabambhalo lefakazela kutsi kutsatsa imiyalo kungakuphumelelisa kantsi kungayitsatsi kungakuyisa eweni. Khetsa badlali labatsatfu kulomdlalo ubhekise ingcoco yakho kubo. Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 13 (IMIBUTO LEMIFISHA) UMVUZO – NS Nzima Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela. THEKSTHI D FAKUDZE: Ngiyayitsandza lephothifoliyo ngobe isibuko lesikhombisa kutimisela nekungatimiseli kwemntfwana. Sesibitwe kanyenti sinaLaNgwenya, sibitelwa esikolweni siyewukhuluma ngekusebenta kwaSatile lokushiya imibuto leminyenti lengaphendvuleki. BHEMBE: Kumele usitjele ntfombatane kutsi inkinga ikuphi etifundvweni takho 5 khona sitewukwati kukusita. Inkinga ikuwe, isetifundvweni nobe ikulabafundzisako? SATILE: Inkinga ikulabafundzisako bobabe. BHEMBE: Kanjani? Chaza sive ntfombatane ngoba sifuna kukubona usitakala kulenkinga lewubukene nayo. 10 FAKUDZE: Yekela kusitsela ngesitfupha Satile, khuluma liciniso njengemuntfu afa. Asifuni kutsi sibuye sitinike lelinye litfuba lekutewukhuluma ngalenkinga lewubukene nayo etifundvweni takho. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2017 SCE BHEMBE: Ungakaphedvuli nje ntfombatane, ngicela Batjele kutsi usitjele ngalokwentiwe ekoteni yesibili. Siloku sikhuluma ngemakota, mine 15 ngati tilimela temnyaka hhayi loku lesikhuluma ngako. BATJELE: Kube yincwadzi yebhizinisi, ngaphasi kwetemibhalo kufundvwe umdlalo, sivivinyo sesibili besicuketse sivisiso, lulwimi neluhlelo kanye netemibhalo, tindzaba letimfisha, temlomo kutsintfwe kutetfula kwase kuba luhlolo lwesigamu semnyaka. 20 BHEMBE: Kuyo yonkhe lemisebenti leyentiwe imphumelelo yaSatile ayenelisi nani. Njengobe silindzele imphendvulo kuwe Satile manje ngicela uyigodle kuwe. Hambani madvodzakati sitawubuye sikhulume nani. (Baphume.) Mntolo! Ifuna tsine madvodza lena kutsi siyibukisise, siyihlatiye siphume nesisombululo. Imiphumela yaSatile iphikisana 25 nesimo sakhe. FAKUDZE: Ngiyakuva makhelwane kutsi utsi lenkinga ifuna tsine madvodza. Wena uyibona ikuphi inkinga lapha? BHEMBE: Kukhona lokungahambi kahle emphilweni yemntfwana. Inkinga ayikho etifundvweni nakubafundzisi, kepha isemphilweni yakhe. Simo 30 salomntfwana siphikisana nemiphumela layitfola etifundvweni takhe. FAKUDZE: Asiphume nyalo sicondze kuMshengu siyewuhlala phansi sibonisane. (Kwatsatfwa sikhwama setincwadzi taSatile, kwacondvwa kaShabalala.) BHEMBE/ FAKUDZE: Mshengu! Nine baseMhlongamvula! 35 SHABALALA: Ngenani Mntolo nawe Mavundla. (Bangene.) FAKUDZE: Site lapha ngekutewufuna lusito kuwe Mshengu. Sicela usibukele nati tincwadzi temntfwana bese uyasichazela kutsi angasitwa njani etifundvweni takhe. SHABALALA: (Atibuke, atiphenye ngayinye.) Lengikubonako lapha kutsi 40 umntfwana unenkinga lenkhulu etifundvweni letintsatfu: Lulwimi lwasekhaya teLive neteMlandvo, kuleti letinye letine akwetfusi ngobe usengawaphakamisa emasokisi ente kancono. Lizinga lemisebenti yaSatile liya ngekwehla imihla nemalanga. Sibonga kusukuma kwenu phasi nilandzelele kutsi ngabe kwente njani. Sengatsi bonkhe 45 batali bangalandzelela emfundvweni yebantfwana babo njengobe nenta. (Ukhuluma uloku uyaphenya.) FAKUDZE: Singamsita njani umntfwana kulenkinga labukene nayo thishela? SHABALALA: Akukho lokwengca kubambisana kwebatali, sikolo nemntfwana. Ngitawukhuluma nabothishela bonkhe labamfundzisako kutsi 50 bamnike sikhatsi lesingetulu kunesalabanye. Kufundza kwakhe kutawukwengeteka ngema-awa lamabili. Wonkhe umsebenti wakhe utawuhlolwa kanyenti ngelilanga lite liphakame lizinga lekufundza kwakhe. FAKUDZE: Kuyevakala Mshengu lomuhle. Sitawujabula kakhulu uma 55 kungahamba njengekuhlela kwakho. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2017 SCE SHABALALA: Lokunye-ke batali lengikutfola lapha encwadzinitehlakalo yemntfwana leyimfihlo, lokungavunyelwanga kutsi kuvetwe kunobe ngubani nguloku lokulandzelako: Umntfwana akanikwa sikhatsi lesenele sekufundza ekhaya, kepha uhlalela imisebenti yelikhaya. Umntfwana 60 uhlala atsetsiswa njalo ekhaya, loko kumente wahlukumeteka. Ekhaya kuhlala kunemsindvo njalo lowentiwa bantfu labasuke batewutsenga babuye banatse tjwala. FAKUDZE: Wo hhe, yayicedza indzaba incwadzitehlakalo. Besiyewukwati nini konkhe loku kube akusiyo lencwadzi? Sicedzandzaba lesi sibili! 65 (Bavalelise bahambe.) [Likhasi 91–93] 13.1 Ngutiphi tintfo leTIMBILI letenteka kuletheksthi lengenhla, letifundvwa batali balomuhla ngemfundvo yebantfwana babo? (2) 13.2 Kungabi khona kwelutsandvo lwebatali etimphilweni tebantfwababo kuyayintjintja indlela bantfwana labatsatsa ngayo tintfo. Fakazela lesitatimende ngemaphuzu LAMABILI, ubhekise kulomdlalo. (2) 13.3 Hulumende ukhutsata kutsi bantfu batentele emabhizinisi kute kwehliswe lizinga lalabangasebenti. Ngumuphi umdlali lohambisana naloku kulomdlalo? Shano kutsi lelibhizinisi linatiphi tihibe. Bhala SINYE kuphela. (2) 13.4 Galelo lini lelifakwa simo semoya nendzawo lokukuletheksthi lengenhla ekuphumeleliseni ingcikitsi yalomdlalo? (2) 13.5 Catsanisa inkhulumo yaSatile lemayelana nekungasebenti kahle kwakhe etifundvweni nendlela lusha lwalomuhla lukhuluma ngayo nalungakasebenti kahle etifundvweni talo. (2) 13.6 Ngekubona kwakho, nguyiphi imizindlo lebeyizindlwa nguSatile ngalesikhatsi kufika boBatjele bayewumvusela esibhedlela? Bhala MIBILI. (2) 13.7 Ngubuphi buhle lebebungaletfwa kuphumelela kwaMlandzeli ebangeni lamatekuletjeni emphilweni yakhe? (2) 13.8 Yini lebangele umbhali kutsi ente umdlali longuBatjele abe sicaba kulomdlalo? (2) 13.9 Teluleko tini lebewungatinika bafundzi labasha belibanga lelishumi nakubili emva kwekuphuma kwemiphumela yamatekuletjeni nabewunganikwa litfuba lekuba nguthiselanhloko waseMkhuphukantsaba. Nika TIMBILI. (2) 13.10 Kukhona labatsi likusasa laMlandzeli njengobe asaboshiwe sevele lifiphele. Wena utsini? Sekela ubhekise kulokwenteka lomuhla. (2) 13.11 Yini lebeyifanele yentiwe nguSatile nangabe abenikwe litfuba lekucala kabusha imphilo yakhe? Nika KUBILI. (2) 13.12 Abefanele yini Satile kukhonondza ngekungayalwa kwaboMaphahla naMlandzeli ngalesikhatsi yena ayalwa boBatjele? Chaza? (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all