Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2017
EMAMAKI: 80
SIKHATSI: Ema-awa 2½
Leliphepha linemakhasi la-24.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 Question Paper
Grade 12 siSwati HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2017, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · siswati. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 24
- File size
- 329.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 24
This exam
NSC Supplementary Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Lubukhwari (Literature — Set Works)20 marks
- Question 9Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 11Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
TICONDZISO KULABAHLOLWAKO
1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.
2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lesine
bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze
lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese
ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.
3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU:
SIGABA A: Tinkondlo (30)
SIGABA B: Inoveli/Temdzabu (25)
SIGABA C: Umdlalo (25)
4. ISIHLANU IMIBUTO lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A
imibuto MITSATFU (3), ESIGABENI B MUNYE (1), ESIGABENI C MUNYE
(1) ngalendlela:
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI - Phendvula imibuto ibe mibili.
ENKONDLWENI LENGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile
kuphendvula lombuto.
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
Phendvula umbuto ube MUNYE.
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto ube MUNYE.
5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI/TEMDZABU)
NESIGABA C (UMDLALO)
o Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli/temdzabu loyifundzile kanye
nemdlalo lowufundzile.
o Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE
UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula
umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule
imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto lemifisha
ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wendzabambhalo
ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
6. BUDZE BETIMPHENDVULO
o Imibuto yendzabambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe
ngemagama la-190–240.
o Indzabambhalo yenoveli/temdzabu nemdlalo kufanele iphendvulwe
ngemagama la-340–390.
o Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani
lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi.
7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA.
8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
ephepheni lemibuto.
9. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.
10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:
SIGABA A: Lokungenani emaminitsi la-40
SIGABA B: Lokungenani emaminitsi la-55
SIGABA C: Lokungenani emaminitsi la-55
11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
LIKHASI LALOKUCUKETFWE
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.
SIGABA A: TINKONDLO
Tinkondlo letifundvwe eklasini: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI.
INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI
1. 'Kuhle Ketfu' Umbuto loyindzatjanambhalo 10 6
2. 'Kants' Uphumula Nini?' Imibuto lemifisha 10 7
3. 'Iwil' Insika' Imibuto lemifisha 10 8
4. 'Nkhosi Yemkhatsi' Imibuto lemifisha 10 10
NA
Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto.
5. 'Malandzakati' Imibuto lemifisha 10 11
*CAPHELA: Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO
EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo
ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C.
ESIGABENI B naseSIGABENI C, phendvula umbuto MUNYE kuphela.
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
INOVELI: Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli lemisiwe.
6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 13
7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 13
8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 15
9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 15
NOBE
TEMDZABU: Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemisiwe.
10. Silulu SeMaswati Umbuto loyindzabambhalo 25 17
11. Silulu SeMaswati Imibuto lemifisha 25 17
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto ube MUNYE kuleti timidlalo letimisiwe.
12. Kwahlwa Emini Umbuto loyindzabambhalo 25 19
13. Kwahlwa Emini Imibuto lemifisha 25 19
14. Umvuzo Umbuto loyindzabambhalo 25 22
15. Umvuzo Imibuto lemifisha 25 22
CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube YINDZABAMBHALO
nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo
LETIMBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi ngabe baphendvule linani lemibuto
lekunguyona lekumele bayiphendvule.
SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA
TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU
A: TINKONDLO
(Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2
A: TINKONDLO
(Inkondlo lengakafundvwa 5 1
eklasini)
B: INOVELI/TEMDZABU
(Indzabambhalo nobe imibuto 6–11 1
lemifisha)
C: UMDLALO
(Indzabambhalo nobe imibuto 12–15 1
lemifisha)
CAPHELA: ESIGABENI B ne–C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE
INDZABAMBHALO NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA.
Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto
lemifisha LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI kuleti letilandzelako uphendvule ngato imibuto
letawulandzela.
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
KUHLE KETFU – OA Bhiya
1 Kusemtsimbeni lomangalisako,
2 Kusemgidvweni lowesabekako;
3 Bapheleketeli bamakoti banyukubele,
4 Buso betibukeli buncumile;
5 Bahlabelela kungatsi bakhatsele,
6 Makoti ucambalele tfwi!
7 Lomshad' uyangimangalisa!
8 Umlobokati wembets' iveyili yelipulango,
9 Umyeni wembetse letimnyama,
10 Bahlabeleli bambetse inyunifomu lemnyama;
11 Buso babo buphaphatsekile,
12 Imiphefumulo yab' ikhatsatekile.
13 Talukat' atililiteli;
14 Emajah' awaphoseki,
15 Tintfomb' atigidz' ekudzeni,
16 Bamunya titfuph' emlonyeni,
17 Kungabe bayawulala badleni?
18 Iwil' insika yelikhaya.
19 Sicumbi setivakashi siyashuca,
20 Libandla lebafundisi liyahuba;
21 Bayolim' ensimini lengafulwa.
22 Likhaba lalensimu liyababa;
23 Likhaba lalensimu alibonwa.
24 Umbhishobh' ubusis' umlobokati,
25 Umbhishobh' ubhek' emculwini;
26 'Lutful' elutfulin' umphefumulo kuMnikati'
27 Liyakhemetel' etibukelini,
28 Iyan' imvula yetinsizi;
29 Umtsimba wonkh' uhluneme,
30 Umlobokati usele weneme.
31 Insimu bayifulatsela ngenjabulo,
32 Tinini tichawulana ngenjabulo,
33 Tibukeli titfwayitela ngenjabulo.
34 Sebayawusala bamkhumbula;
35 Sebayawusala batintsandzane
36 Batsandzane ngebuntsandzane.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
Bhala indzatjanambhalo lapho ucoca khona ngengcikitsi yalenkondlo lengenhla ubuye
uvete nendlela sonkondlo layetfule ngayo.
Budze bendzatjanambhalo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190
kodvwa angabi ngetulu kwala-240. [10]
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
KANTS' UPHUMULA NINI? – JJ Ncongwane
1 Uma ngihamb' uyagcumagcuma
2 Utfutsel' utsats' ubeke,
3 Ufise lok' ufise lokwa,
4 Wale lok' ufune lokwa;
5 Ngikuyise ngasemitfonjeni lepholile,
6 Ngihlale kulepholil' imitfunti
7 Ngiphumule ... wen' ushaye njalo,
8 Ubelesele ngesivinini sakho semihla;
9 Kants' uphumula nini?
10 Ngilala ngikushiy' unoma,
11 Ngitumeka solo wen' udidiyela,
12 Uhamb' ungishiy' ube ngumcubashi
13 Emaven' enjabulo netinsizi,
14 Lapho tifiso tikutfwala tikubeke khona,
15 Ungishiye ngisiphalat' emaphusheni;
16 Ungishiye ngilele ngentfokomalo;
17 Kants' uphumula nini?
18 Buka sebakubonile bodokotela
19 Kutsi laph' ukhuphuk' imicansa
20 Wetfwel' imicabango netifiso,
21 Udvons' elubikibikini lwendvumalo,
22 Ugabadvul' imimango yetinsizi,
23 Kuvakale nemoya sewushona phansi;
24 Uva sebatsi kufanel' uphumule,
25 Kants' uphumula nini?
26 Lebakwati ncono bats' ulibhikawozi,
27 Kuwe kuhlum' ematsemba netifiso,
28 Kuphekwe nelutsandvo luphuphume;
29 Nalokubi batsi kuvela kuwe,
30 Nentondvo nemavundvo kukuwe,
31 Kungak' usigayo lesingaphumuli,
32 Nasidziniwe ngulokuhle sigcakaza lokubi;
33 Kantsi nasewuphemba kuthula nelucolo
34 Utsats' ubeke taba tekudvudvuta
35 Kungats' ulitiko lemhlatjelo wekuthula;
36 Nome kunjalo kants' uphumula nini?
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
2.1 Khokha imigca yenkondlo lecuketse luchumanomaphakatsi uyibhale phasi. (1)
2.2 Bobani tetsamelilwati talenkondlo nawufundza emigceni 18–20 yalenkondlo? (1)
2.3 Humusha 'lokugcumagcuma' lokusemgceni 1 walenkondlo? (1)
2.4 Usuke akusiphi simo sonkondlo nasekwenteka loku lokushiwo ngulenkondlo
emigceni 19–23? (1)
2.5 Ngumaphi lamave enjabulo netinsizi lakhuluma ngawo sonkondlo emgceni 13
walenkondlo lengenhla? Usho ngani? (2)
2.6 Phawula ngekuphumelela/kwehluleka kwasonkondlo ekusebentiseni leligama
lelicindzetelwe emgceni wesibili kulenkondlo lengenhla. (2)
2.7 Akha saga SINYE lesihambisana nalenkondlo ngeligama, 'inhlitiyo', bese
uyasho kutsi sihambelana ngayiphi indlela nalenkondlo. (2)
[10]
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
IWIL' INSIKA – JJ Thwala
1 Yeka leto tikhatsi
2 Letendlula letingenawuphindze tibuye:
3 Tendlulise kwemanti lageletako
4 Tendlulise kwemphilo yesotsamlilo
5 Lenemabanga lamafisha njalo
6 Lendlul' ingab' isakhonjwa ndzawo.
7 O! nkhosikati yelikhaya,
8 Bekukuhl' usime ngensika,
9 Bekukuhl' unemtfunti wekukhosela,
10 Kubuhlungu kuyashacisa namuhla,
11 Sililo setinyembeti sodvwana.
12 Yebo-ke, awehl' umoya …
13 Insika lebeyimise lelikhaya
14 Kusukela kwatsi nhlo,
15 Idliwe ngumuhlwa yawa,
16 Kayiphindz' ivuke nanini.
17 Kuyobuye kulunge, cola …
18 Nob' emanceb' opha,
19 Nobe tilondza tibhibha,
20 Nom' iminjunju ifutsa,
21 Kulukhuni kulitje kuwe,
22 Cola … cola … cola …
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
23 Bukhulu nebucotfo bakho,
24 Umusa nesimilo sakho,
25 Kuyawufakw' emehlo tedzeleli,
26 Tikuchukulute nom'usemantini
27 Ngob' ungasenansika lekumisile.
28 Emehlwen' akho kuyakwakheka
29 Emachaphoti lachucha tinyembeti,
30 Buso bakho lobubusheleleti
31 Buvele tisihla letingahhudluleki,
32 Boph' inhlitiyo ngamabopha.
33 Bamb' inhlitiyo uyibambisise,
34 Landzel 'umgudvu lofanele,
35 Tifanise nalabanye bantfu.
36 Kwemhlaba kuyendlula Mntfwanebantfu,
37 Lokwentekile kuyafana nalokwadalwa.
3.1 Bunkondlo buni lobuletfwa nguletinhlavu letidvwetjelwe emgceni 4
walenkondlo lengenhla? (1)
3.2 Khokha umugca lokulenkondlo lengenhla lochaza kutsi lona lekucondziswe
kuye ulungile. (1)
3.3 Yini kutsiwe iphethini yalenkondlo ayikahleleki? (1)
3.4 Kubangelwa yini kutsi lensika lekukhulunywa ngayo, itsi nangabe seyidliwe
ngumuhlwa yawa, ingaphindzi ivuke nanini? (1)
3.5 Ngekwakho kubona yini letawubangela buso balona lekukhulunywa ngaye
kulenkondlo buvele tisihla letingahhudluleki? Chaza. (2)
3.6 Yini sonkondlo akhetse kusebentisa leligama lelitsi, 'nkhosikati', emgceni 7?
Chaza. (2)
3.7 Lomyalo losemgceni 34 kulenkondlo lengenhla usilungela kangakanani simo
lesifana nalesi lesikulenkondlo emimangweni lesiphila kuyo? Sekela
imphendvulo yakho. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
NKHOSI YEMKHATSI – OA Bhiya
1 Bhalasha nkhosi yendalo yonkhe!
2 Bhalasha mbusi wemkhatsi wonkhe,
3 Bhalash' etul' emafin' esibhakabhakeni,
4 Indalo yonkh' isuk' ebumnyameni,
5 Umhlaba wonkh' utfokot' ekukhanyeni,
6 Bhalasha sibani semhlaba!
7 Bukhulu bakho buyamangalisa,
8 Kukhanya kwakho kuyajabulisa,
9 Tandla takho tifana nebutjoki,
10 Tandla takho tibutjok' emehlweni,
11 Mani njalo sibani semvelo
12 Khanyisa njalo liso lendalo!
13 Tonkhe timbali tiyachakata tibune,
14 Kukhanya kwakh' akufiphali kubune,
15 Umbala wakh' awugucuk' ubune,
16 Buso bakh' abushwaphani bubune,
17 Bukhulu bakh' abunciphi bubune,
18 Mani njalo nkhosi yemvelo!
19 Konkhe lokuphilako kusingatfwe nguwe,
20 Konkhe lokufako kuboliswa nguwe,
21 Bukhulu bakho buyesabeka ngemandl' akho,
22 Emandl' akho ayesabeka ngebukhulu bakho,
23 Kuyini lokungamelana naw' emhlabeni?
24 Hlala njal' ubus' emhlabeni!
25 Somandla wakugcob' etikwayo yonkh' indalo,
26 Bantfu netilwane kukhotsamela wena,
27 Inyanga netinkhanyeti kubuswa nguwe,
28 Laph' uvela kunyamalala konkhe,
29 Laph' ulele kuyakhululek' emkhatsini,
30 Bhalasha nkhosi yemkhatsi!
31 Kutfukutsela kwakho kutala Somiso.
32 Kutfokota kwakho kulamisa ngaMvula,
33 Tintsandzane tiyatfokomal' ebusika,
34 Tintsandzan' atibonakal' ehlobo,
35 Lunya lwakho ngiyalwesaba,
36 Umusa wakh' uyababateka
37 Noma umkhulu kangaka
38 Wayikhotsamel' inkhosi esiphambanweni.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
4.1 Phindza ubhale umugca wenkondlo lonesifanangwaca endzimeni yesitsatfu. (1)
4.2 Khokha umugca lokulenkondlo losho kutsi loku lokukhulunywa ngako,
kwabekwa kutsi kubuse tonkhe tintfo letisemhlabeni. (1)
4.3 Ngaphandle kwalenkhosi yemkhatsi lekukhulunywa ngayo kulenkondlo, yini
lenye lekungasetjentiswa kuyo ligama lekubhalasha? Nika KUNYE. (1)
4.4 Yini sonkondlo asebentise silinganisamcondvo saloku lokukhulunywa ngako
nesibhakabhaka? (1)
4.5 Ucabanga kutsi yini lebangela sonkondlo atsi loku lakhuluma ngako
kuyinkhosi yemkhatsi? Nika tizatfu LETIMBILI. (2)
4.6 Ngekubona kwakho, yini lengenteka nangabe lenkhosi yemkhatsi ingawela
phasi emhlabeni. Chaza. (2)
4.7 Ligama lelicindzetelwe endzimeni yesibili ngabe likhetseke kahle yini? Usho
ngani? (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto.
UMBUTO 5: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
MALANDZAKATI – JP Shongwe
1 Nibahle-ke, malandzakati!
2 Nembetse bumhlophe
3 Kusukel' enhloko kuy' etinyaweni,
4 Nibahle, malandzakati.
5 Nifana nelichwa lembese
6 Sihloko seThabana Tlenyana,
7 Nibe njengesitfwatfwa
8 Silele kulo luKhahlamba.
9 Malandzakati, nigeze nacopha ngelubisi,
10 Nibukeka nibafokati, malandzakati.
11 Sembatfo senu
12 Sipholisa imivimbo yetinhlungu.
13 Nginitsandza niphapha,
14 Senifanisene nemafu,
15 Nente nawo mabhongo emkhatsi,
16 Senitinyawana bovana.
17 Malandzakati nitsandzeka
18 Senishelela niphephuka
19 Kuwo emagumbi lalele
20 Labatinhlungu atincamuki.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
21 Ninhlitiyo mhlophe, malandzakati,
22 Aninasinini nasitsa,
23 Nimhlophe kuso sonkhe sive
24 Nakuso sonkhe Sintfu.
25 Malandzakati nibahle!
26 Nitandla tinotfonotfo
27 Tibalekisa buhlungu balocumako.
28 Senimtsintsile uyatfokomala.
29 Malandzakati, nibahle!
30 Ngibo bumhlophe bangekhatsi
31 Lobuvetwa sambatfo senu
32 Lesingete sabufuta sabucedza nanini.
[Kugeleta Imicabango: 25–26]
5.1 Khokha umugca lokulenkondlo losho kutsi loku lokukhulunywa ngako
akunalubandlululo. (1)
5.2 Hlobo luni lwebunkondlo lobuletfwa ngumugca 7–8 kulenkondlo lengenhla? (1)
5.3 Khokha umugca loveta simo sonkondlo bekakuso nakabhala lenkondlo. (1)
5.4 Bobani laba sonkondlo labafanisa nalamalandza emmangweni? (1)
5.5 Yini kutsiwe loku lekukhulunywa ngako 'sekufanisene nemafu' emgceni 14? (2)
5.6 Nawubuka indzima 5, itsini ingcikitsi yalenkondlo? (2)
5.7 Nangabe lamalandza afaniswa nebantfu, ummango ulindze kutsi babe
ngulabanjani nawufundza lenkondlo lengenhla? Nika KUBILI. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
Kulesigaba kunemanoveli lamabili nencwadzi yetemdzabu. Wena-ke khetsa ibe YINYE
loyifundze eklasini lonyaka uphendvule ngayo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA
kuleyo naleyo noveli nobe incwadzi yetemdzabu loyifundzile. Nangabe
ukhetsa kuphendvula umbuto wendzabambhalo kulesigaba,
uphocelelekile kutsi ESIGABENI C uphendvule imibuto lemifisha.
INOVELI
Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli langentasi.
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi lenoveli, Liphume Nebovu, inetintfo
letentekako letifana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Fundza letheksthi leyincenye yendzaba bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI A
'Mzala ungamangali kutsi sekwente njani. Ngitsi angikudvonse ngendlebe. Ungacali
udle kudla lokushiyelwa nguzakwenu. Sonkhe sikhatsi udle naye. Uma adle
wakushiyela ukucitse, ungakuniki ngisho bantfwana.'
Ahlahle emehlo manje LaMagagula ngobe asabona kutsi indzaba uyitsatsa kancane
nje yinkhulu. 5
'Kantsi kwente njani yemzala, nonkhe nangililela ngasinye nje?'
'Phela kuwe bekufanele kubuye libhokisi. Kwakuvele kulungiswe kutsi ufe nalowo
mntfwana.' Wacalela phasi manje kukhala LaMagagula nakeva letiga.
'Uphi nje Zakwenu? Ungambona?' Ukhuluma nje sevele uyaphuma. LaMagagula
wasala watibuta watiphendvula kutsi Tintfombindzini abekuphi. 10
Kwaphela inyanga LaMagagula abuyile esibhedlela. Tintfombi abeloku akhukhubele
etigangeni kungatiwa kutsi ufunani. Bantfu abebatjela kutsi ugulelwa
ngumntfwanakhe. Kwesuka kwaba simanga nje kutsi intfombi lendzala iyagadvwa
yini. Abesangumtfwalo sibili kulabantfu labahleti kubo.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
Mzukwana Lushawulo efika akhandza kutsi Tintfombi abengekho ekhaya, 15
watfukutsela watselwa ngemanti. Watsi kube avusele LaMagagula wangena elawini
lakhe lapho abevamise kutihlalela khona nangafuni kube abangelwa umsindvo.
Akahlalanga sikhatsi lesidze weva sekukhulekela lichegu lakaKunene lelalimetayele
kakhulu. Empeleni nalo latsi kube libone imoti ingena ekhaya lase liyeta
kutekwekhuta lomhlolo. 20
'Sinibona nani Mntungwa ngalelifu lelimnyama lelisibekele umuti wakho.'
'Singayitsini Kunene imisebenti yebatsakatsi, loku nabo basebentela uyise Sathane.'
'Kodvwa lentfo nayentiwe ngumuntfu ngabe unesibulawela lesibi ngingafunga
eMantimandze.'
'Mine sengilihambe ngalicedza Kunene futsi nanyalo ngisetalihamba ngifuna bona 25
bogobela labangahle banginike likhambi. Umtsakatsi ngidla naye liphalishi, akekho
khashane. Naloku ngikhuluma nje kuhhuma inhloko.' Atsi kutsatsa litsamo
lemahewu kucedza koma, wabuye waniketa Kunene kutsi anatse.
'Uyakwati kambe kutsi umtsakatsi uyaye afukame nangabe kukhona lamlindzele
kutsi afe? Nguko-ke loku lokwentiwa ngulomfati lomncane. Uphi nje, ungambona? 30
Ungati kutsi LaMagagula solo abuya esibhedlela akazange alugcobe lapha ekhaya.
Kusebaleni-ke kutsi abengakalindzeli kutsi abuye aphila.' Eve efikelwa kumenyanya
kungatsi akatange amtsandze Tintfombi.
'Kodvwa indzaba lenjena iyaye yentiwe njani Khumalo? Bona bemanga batsini?'
'Kantsi utsi ngikhuluma imvabetsi yini? Mine sengiticedze tonkhe tinyanga kanye 35
nebapholofithi ngaletigigaba letivela kulomuti wami. Tonkhe tingitjela intfo yinye.
Taze tangitjela nekutsi lomtsakatsi wacala ngekungibulala inhlitiyo.'
[Likhasi 96–97]
7.1 Bhala tintfo LETIMBILI letivetwe kuletheksti letitinkhomba tekubaluleka
kwekuphilisana nanitakhamuti emmangweni. (2)
7.2 Yini lebeyenta Lushawulo atfukutsele aze atselwe ngemanti nakatfola
Tintfombi angekho ekhaya? Chaza ubhekise enovelini. (2)
7.3 Veta KUBILI lokwaba neligalelo esimilweni saLaMagagula. (2)
7.4 Phawula ngekuphatfwa kwesitsembu, ubhekise kuLushawulo. (2)
7.5 Nguyiphi intfutfuko leyaletfwa nguLamagagula kaKhumalo? Bhala KUBILI. (2)
7.6 Ngekubona kwakho, ngabe Lushawulo wahlangabetana njani nesimo
semnotfo kute alinge kusincoba? Bhala KUBILI. (2)
7.7 Tinkinga tini umndeni waLushawulo lebewuhlangabetana nato? Nika TIMBILI. (2)
7.8 Ucabanga kutsi Lushawulo bekufanele enteni emva kwekutsi emaphoyisa
aseshe emtini wakhe kodvwa angatfoli lutfo lolusolekako? Usho ngani? (2)
7.9 Kwaba namtselela muni kuyekeliswa sikolo kwaSibolile? (2)
7.10 Nangabe bekungatsiwa usishikashiki lesilwela emalungelo ebantfwana,
nguwaphi emalungelo lamabili lebewungawalwela. Bhekisa imphendvulo
yakho kulenoveli. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
7.11 Sifundvo sini lesatfolwa nguLushawulo ngekusha kwelilawu lakhe
Emankayane? Chaza. (2)
7.12 Uvumelana/Uphikisana kangakanani nekutsi Lushawulo abengaboshwa
ngesento lasenta esiphetfweni salenoveli? Sekela ngemaphuzu
LAMATSATFU ubhekise emtsetfwenisisekelo waseNingizimu Afrika. (3)
[25]
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi lenoveli, Kubamba letingelako, inetintfo
letentekako letifana nalokwenteka kulemimango lesihlala kuyo.
Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI B
Inkhulumo yabo yachubeka kwaze kwefika Khulumile naMsiti, yantjintja yangena
ekunikweni kwalabasikati tikhundla. Lowo nalowo waveta umbono wakhe
ngekunikwa kwalabasikati tikhundla.
'Labasikati bebabalulekile kusukela kadzeni esiveni seMaswati. Babe bekuba
ngubabe sibili ngamake. Namake bekuba ngumake sibili ngababe. Likhaya 5
lelingenamake belifana nelilala. Likhaya lelinamake belishisa njengobe lisashisa
nalamuhla. Umuntfu lowati lokunyenti ekhaya ngumake. Kuyashiwo nje kutsi babe
ngumnikati welikhaya, kepha bekumele kugcame make ngobe nguye lowati konkhe
kwelikhaya,' kusho Msiti.
'Bekumele kutsiwe ngumake umnikati welikhaya, hhayi indvodza,' kusho Lotifiso 10
bahleke bonkhe loku lakushoko.
'Likhaya lendvodza ngaso sonkhe sikhatsi. Ngiko nje kugcama sibongo sayo. Make
lisekela ekuphatfweni kwelikhaya,' kusho Msiti.
'Ngumbono wakho lowo Methula. Nalabasikati banawo emakhaya abo labaticalele
wona phasi,' kukhuluma Khulumile. 15
'Angiphikisani naloko lokwentekako. Liciniso lelo kutsi banato tindlu hhayi
emakhaya. Kuze kube likhaya uma sekunendvodza lapho,' kubelesela Msiti.
Wachubeka watsi, 'ningicolele tihlobo tami ngiyatidlalela bo.' Bahleka bonkhe ngobe
babona kutsi lapha sekudlalwa ngenchazamagama nenshokutsi yawo. Sekubukwa
emagama lalandzelako: likhaya nendlu kutsi ngabe asho kutsini. Lowo nalowo 20
ucondze kuwanika inshokutsi lehambisana naye.
'Likhaya likhaya ngamake. Ngiko nje kuye kutsiwe lapha kukaLaNdlela, kukakhe
LaNdlovu noma kukakhe LaBhembe. Loko kukhombisa kubaluleka kwamake
ekhaya,' kusho Mphikeleli.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
'Akhona emadvodza lekamadvodza ngetibongo emakhaya awo. Nitsini-ke ngalawo 25
madvodza?' Kubuta Lotifiso.
'Simo sekuntjintja kwelive senta kutsi imisebenti ibe khashane, ngiso lesenta kutsi
babe efike ngakanye ekhaya. Loko kwenta kutsi nebantfwana bangamati
ngalokuphelele. Kusebenta khashane kuyimbangela leyenta indzima lebanjwa
ngubabe ekhaya ibe yincane. Loko kwenta likhaya limiswe ngumake,' kuphendvula 30
Mphikeleli.
'Make lihlo, sisekelo, umsiti nemelekeleli wababe. Ngiko nje kumele abikele babe
ngako konkhe lokwenteka ekhaya,' kusho Msiti.
'Kubaluleka kwebantfu labasikati esiveni seMaswati kusukela etindlovukazini
LaYaka Ndwandwe lowatala Ngwane III, Somnjalose Simelane lowatala Sobhuza I, 35
lobuye atiwe ngalelitsi Somhlolo, Tsandzile Ndvwandvwe lowatala Mswati II, Sisile
Khumalo lowatala Ludvonga II, Gwamile LaBotsibeni Mdluli lowatala Mbandzeni
naLoMawa Ndvwandvwe lowatala Sobhuza II, Indzima lebanti yebukhosi beMaswati
ibanjwe tindlovukazi kusukela kadzeni kuze kube sikhatsi sanyalo. Bukhosi besive
seMaswati basimama batinta ngenca yetindlovukazi,' kusho Mphikeleli. 40
[Likhasi 69–70]
9.1 Emandla ekubusa ebantfu labasikati, abebonakala ngayiphi indlela esikhatsini
lesengcile? (2)
9.2 Nika tibonelo LETIMBILI temaphuphotifiso Mphikeleli labekasho wona. (2)
9.3 Liphumelela njani likhaya lapho indvodza itsatsa tincumo khona, njengoba
kwenteka kaMvakali? (2)
9.4 Tintfo tini LETIMBILI lebekumele Magumeni atente njengemuntfu labengativa
kahle emtimbeni lapha emhlanganweni? (2)
9.5 Lisinamuva liyabukwa. Sekela lesaga ubhekise kuMatsiya. (2)
9.6 Kungabi khona kwebatali baMphikeleli kube namtselela muni emphilweni
yakhe yonkhe? Sekela imphendvulo yakho ngalokwenteka kulenoveli. (2)
9.7 Njengobe Velakhe angumntfwana waMphikeleli kuningi sive lesitakulindzela
esimilweni sakhe nasakhulile? Nika KUBILI lokutawulindzelwa sive. (2)
9.8 Nguliphi likhambi leliletfwe eNingizimu Afrika leliphatselene nemfundvo
yalabadzala, lelesekelwa kulenoveli? (2)
9.9 Phawula ngesento saMphikeleli sekutsi atsi asamele imphendvulo esikolweni,
abe angenela lukhetfo lwetembusave. (2)
9.10 Catsanisa emavi aLaDladla lasesingenisweni salenoveli latsi, 'lapha
emhlabeni kusa kusa,' nesiphetfo salenoveli. (2)
9.11 Kuliciniso kangakanani kutsi emuva kwaleyo naleyo ndvodza lephumelelako,
kunamake loyesekelako. Sekela imphendvulo yakho ubhekise kuletheksthi
lengenhla. (2)
9.12 Bhala tintfo LETINTSATFU locabanga kutsi labasikati balamuhla bawesekela
ngato bayeni babo. (3)
[25]
NOBE
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Bhala indzabambhalo lapho uveta khona sakhiwo setemibhalo yetemdzabu ubhekise
kulenganekwane netibongelelo letilapha ngentasi. Indzabambhalo yakho yibhekise
kulemibhalo yemdzabu lelandzelako:
• 'Umfati enyangeni'
• 'Tibongo TeNgwenyama Bhunu'
Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI C
KUFIKA KWEKUFA
Lokwa endvulo ematje asemanti, Mlentengamunye waphosa liso lakhe lelikhulu
emhlabeni, wakhangwa bantfu bakhe bafa baphela, bacedvwa kufa. Wabita
lunwabu, walutfuma kutsi alugijime luye emhlabeni lufike lutjele bantfu kutsi
bangasafi, baphile kudzine kube ngunaphakadze. Waludvonsa ngendlebe kutsi
lungase lulinge lulibatiseke endleleni, alunonophe impela lungemi nekuma loku. 5
Phela lunwabu belutendlula tonkhe tilwane ngematubane. Nembala luvume
lunwabu, lusuke lutsatsele ngematubane selubhekise emabombo emhlabeni. Ngulo
lolwa selucondze kaMhlaba.
Endleleni lukhangwe tihlahla tebukhwebeletane titsele tikhehlete titselo tidzine
setilengela phasi. Pho luyatifela ngebukhwebeletane. Khimilili, Lunwabu. 10
Lucalacalate bese lutsi; 'Awutsi ngitsi kukha kabili, katsatfu nginambitse letitselo
ngive kutsi tiyanambitseka yini,' lusho njalo luyaphambuka endleleni lucondza
etihlahleni tebukhwebeletane. Lufike luhulule titselo luphose emlonyeni, luloboshele,
luloboshele, lushaye sentfwala.
Atsi uyabuka Mvelincanti emhlabeni, abone bantfu bakhe baloku bayafa futsi 15
abasafeli kwalapha. Kumale kutsi angaloku alindzele lunwabu ekuhambiseni umbiko
wakhe ebantfwini. Loku naku nembiko awukefiki, bantfu bayaphela ngekufa. Asale
atidzela abite intfulo.
'Ntfulo gijima uye emhlabeni, ufike utjele bantfu kutsi ngeke bafe batawuphila kube
phakadze,' kusho Mvelinchanti atjela intfulo umlayeto lomusha loya ebantfwini. 20
Ivume intfulo, isho isuka ngematubane seyintininita ilibangise emhlabeni.
Lunwabu aluyingene, luchwakele esihlahleni ludla bukhwebeletane. Luloku lutsi;
'Awutsi ngidlayidle bo, ngitawubuye ngihambe.'
[Likhasi: 49–50]
11.1 Ngutiphi timphawu LETIMBILI, letenta kutsiwe lenganekwane ibe yinganeko? (2)
11.2 Kwephuka kwemyalo, kutfolakala kuphi kulenganekwane? Chaza. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
11.3 Ngusiphi sigameko lesiletsa bunganekwane, kulenganekwane? Usho ngani? (2)
11.4 Catsanisa lunwabu lolukulenganekwane nelunwabu lesilubona kulamalanga
alomuhla. (2)
11.5 Phawula ngekushayisana kwalemibiko lebeyitfunywe lunwabu nentfulo
kulenganekwane lengenhla. (2)
11.6 Utsini umbono wakho ngaloku lokwentiwa lunwabu kulenganekwane
lengenhla nawubuka simo semphilo yalomuhla? (2)
11.7 Sifundvo sini lesitfolakala kulenganekwane? Chaza ngemaphuzu
LAMATSATFU. (3)
NA
Fundza letibongelelo letilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI D
SIKHUNGO SASEMATSAMO
1 Ulidvonsamehlo sikhungo setimangaliso,
2 Kuwe kubonakala labadzala nalabancane,
3 Kuwe kubonakala labamnyama nalabamhlophe,
4 Sibona bomake netidziya netidvwaba,
5 Sibon' ematjitji ngendlamu nemihelwane,
6 Sibona tintfombi ngemahiya netimvadla,
7 Sibon' emajaha ngengwe nenkhonyane,
8 Sibon' emadvodza ngemajobo nemibhenso,
9 Sibon' emachegu ngencincane nemibhodze.
10 Ngawe sati inchoboza nencoshane,
11 Ngawe sati indvuli nelikhwane,
12 Ngawe sati imidvonso nelikhotsamo,
13 Ngawe sati ingcongwane nemshayo,
14 Ngawe sati imiganu nelishongwe,
15 Ngawe sati imigwenya nemihlanga.
[Likhasi 118]
11.8 Khokha umugca locuketse sifanisongco kuletibongo letingenhla uwubhale
phasi. (1)
11.9 Bunkondlo buni lesibuvetelwa ngemagama ekugcina emigceni 5 na-7? (1)
11.10 Isetjentiselwani inchoboza lapha kulesikhungo saseMatsamo? Bhala KUNYE. (1)
11.11 Hlobo luni lwemvunulo lolu lolubitwa ngekutsi ngumbhodze? (1)
11.12 Ucabanga kutsi letintfo leticindzetelwe emgceni 12–13, tibaluleke ngani
kulesikhungo saseMatsamo. (2)
11.13 Yini lengenta kutsi ukhutsate kwakhiwa kwetikhungo letifana naleti.
Bhala kube KUBILI. (2)
11.14 Lesikhungo saseMatsamo sihambisana kahle kakhulu nemtsetfosisekelo
welive lophatselene nentsandvo yelinyenti. Vumela nobe uphikise
lesitatimende bese wesekela imphendvulo yakho. (2)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
SIGABA C: UMDLALO
Kulesigaba kunemidlalo lemibili. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini
lonyaka uphendvule ngawo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA
kulowo nalowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula
umbuto wendzabambhalo enovelini/temdzabu, uphocelelekile kutsi
kulesigaba uphendvule imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula
imibuto lemifisha enovelini/temdzabu, uphocelelekile kutsi kulesigaba
uphendvule umbuto wendzabambhalo.
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Bantfu lophilisana nabo, bangayiphumelelisa nobe bayidvonsele ebubini imphilo
yakho. Bhala indzabambhalo lapho wesekela khona lesitatimende ngekubhekisa
kuNkhanise.
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela.
ITHEKSTHI E
(LaHlatjwako ukhuluma naMakhosi basedladleni)
LAHLATJWAKO: Utsini umbono wakho ngaloku lokuvako nalokukhulunywako
ngawe?
MAKHOSI: Kute lengingakusho make ngoba kukhulunyelwa khashane nami.
Kute losondzela edvute nami abeke sikhalo sakhe kuze nami 5
ngitiphendvulele.
LAHLATJWAKO: Kuyatiwa mfana wami kutsi umuntfu losesikhundleni uyahletjwa,
kukhulunywe kabi nobe kahle ngaye. Loku lonkwenteka kuwe
kungetulu kwemandla akho. Uyakubona yini loko?
MAKHOSI: Cha, angikuboni make. Ngibona simo sifana nato tonkhe timo 10
letikhona. Nkhanise ngimfanisa namabibini inyoka lengenabutsi.
Ndzabeni ngubhova longenamatinyo. Ngedze ingadvula
leyaphiwa emandla yeswela lulaka. Ngako-ke make ungetfuki.
Abasiyo ingoti bobatsatfu labantfu.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
LAHLATJWAKO: Lalela mine ngikutjele ndvodzana. Ngiyakubona ulunjiwe kutsi 15
usimbatseke futsi ulitjatiswe kungundzata nje ungaphumi nelivi
lekungilo. Uhleti ngaphansi kwesifu lesingakungcivita nobe kunini.
Imphilo yakho izulelwa ngemangce. Yekela kutsatsela tintfo
phansi! Kungahlwa emini sisale simunya titfupha.
MAKHOSI: Maye netfuswa lite. Ayihlabi ngakumisa. Labantfu labakhulumela 20
futsi ngemagogogo nje labanga umsindvo lomkhulu mahhala.
Batangitfolaphi ngoba angihlali nabo; angidli nabo futsi
angisondzeli kubo.
LAHLATJWAKO: Emachinga emuntfu ngeke uwacedze. Uma umuntfu atimisele
kwenta tintfo, usebentisa onkhe emakhono lanawo agcine 25
aphumelele.
MAKHOSI: Kuyawugcina mine hhayi bona. Ngimi gcinalishone. Kuhlangana
kwabo kumakhata, nobe kushisa, angeke, kubasite ngalutfo.
LAHLATJWAKO: Makhosi.
MAKHOSI: Mhayise lomuhle. 30
LAHLATJWAKO: Utsini ngelibito lakho lekukhulunywa ngalo kuwo onkhe
emadladla, emalawu netintsanga? Uyivile lengoma
lebeyihlatjelwa lilima lakaNdlondlo letsi:
Sitekeleni madlot' esive,
Sitekeleni bogogo bo! 35
Ngabe Makhosi uyawulibusa
Ahlal' esihlalwen' akhibike,
Imihlangan' ibhokile bo?
Khanyisani madlot' esive,
Khanyisani bogogo bo. 40
MAKHOSI: Loko kusho ludvumo lwami make. Nakute intfo lobaluleke ngayo
ebantfwini, angeke bakhulume ngawe. Libito lami lisemilonyeni
yebantfu nje likhombisa kona kutsi ngiyaphila.
LAHLATJWAKO: Sewuke waphuma yini Makhosi wayawuhlahluba etangomeni
nasetinyangeni kutsi lusuku lwangeMgcibelo lutawuhamba njani? 45
MAKHOSI: Angikholelwa ekuhlahlubeni, ngoba konkhe lengitawutjelwa kona
angeke ngikwemukele. Kimi kufana nekutsela emanti emhlane
welidada. Angifuni kutihlupha ngentfo lengingahambisani nayo.
(Aphume Makhosi acondze elawini)
[Likhasi 86–88]
13.1 Bhala tintfo LETIMBILI letiholela ekutseni baholi bahletjwe. Bhekisa
imphendvulo yakho kuMkhalelwa. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
13.2 Ngaphandle kwekutsi Sicongo ungumuntfu loneludlame, yini lenye lengenta
kutsi sikhundla lebekanganikwa sona simehlule? Chaza ngemaphuzu
LAMABILI lakulomdlalo. (2)
13.3 Ngusiphi sigameko lesifakazela kutsi ligama laMakhosi kukhulunywa ngalo
emalawini njengobe kushiwo lapha kuletheksthi? (2)
13.4 Sijeziso sini lebesitawunikwa boNdzabeni naNgedze nakutfolakala kutsi
basifakile sandla ekushoneni kwaboNkhanise? Chaza ubhekise endleleni
lekutsetfwa ngayo emacala asebukhosini bakaNhlapho. (2)
13.5 Yini lebangela umbhali kutsi ente Makhosi asalele emuva, Ndleleni acale
phambili esiphetfweni salomdlalo? (2)
13.6 Catsanisa sikhatsi lebesisetjentwa ngumholi welive loyinkhosi kulomdlalo
nesikhatsi lesinikwa baholi etikhatsini talomuhla. (2)
13.7 Ngekubona kwakho Ntfwasahlobo bekufanele asitakale ngayiphi indlela
kulesimo lakuso kube bekaphila kuletikhatsi talomuhla? Nika KUBILI. (2)
13.8 Ludvweshu lolusemkhatsini waNkhanise naMakhosi, luwutfutfukisa ngayiphi
indlela lomdlalo? Chaza. (2)
13.9 Lilumbo lidla umnikati. Humusha kuhambelana kwalesaga nemlingisi
longuNdzabeni. (2)
13.10 Nangabe bantfu lababili batsandzana, kubalulekile kutsi besekelane
etinkingeni nasebumatimeni labahlangabetana nato. Lungile wakuphumelelisa
ngayiphi indlela loku? Nika KUBILI. (2)
13.11 Humusha lesaga lesitsi, 'Akabalwa emantjwele inkhukhu ingakachamuseli,'
ubhekise kuNkhanise. (2)
13.12 Bhala tintfo LETINTSATFU lebetitawubanga kutsi LaJele aphatseke kabi
njengobe Nkhanise angakabutfoli lobukhosi. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
UMVUZO – NS Nzima
Bantfu lophilisana nabo bangayiphumelelisa nobe bayidvonsele ebubini imphilo yakho.
Bhala indzabambhalo lapho wesekela khona lesitatimende ngekubhekisa kuSatile.
Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu
kwala-390. [25]
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
UMVUZO – NS Nzima
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela.
ITHEKSTHI F
MAPHAHLA: Ngabe bagcoki bayakholelwa emadlotini?
SHABALALA: Angeke ngikhulumele letinye tive, kepha ngitawuphawula loku
lokulandzelako. Uma uhamba emigwacweni ubona tiphambano
netimbali letinyenti letikhombisa kutsi lomunye wemindeni yabo
umphefumulo wakhe waphumela lapho. Indzawo lekuphumele kuyo 5
umphefumulo iyahlonishwa njengesivivane kitsi. Lithuna liyakhiwa,
linakekelwe, likhunjulwe, ligcanyiswe, livakashelwe nalokunye
lokunyenti. Loko kwenteka ngemaholide nangetimphelasontfo.
MAPHAHLA: Inchazelo yakho thishela ikhombisa kutsi ligama lelitsi emadloti nje
lelingaphinyiswa, kepha kwenta kwabo kukhombisa ngalokusobala 10
kutsi umuntfu losahambile uyahlonishwa, akalitjalwa, kwatiswa
batukulu ngaye kukhunjulwe kubuye kugcanyiswe nemisebenti
yakhe.
SHABALALA: Lokunye lengifuna kucace kahle futsi kugcame emicondvweni yenu
kutsi asikho sive lesikhonta emadloti njengobe kuhlambalata 15
labatsite. Tonkhe tive tikhonta Mlentemunye noma Nkulunkulu
ngetindlela letehlukene. Kadzeni bekucelwa emadloti kutsi
abakhulumele naMlentemunye. Konkhe bebakucela ngaleyo ndlela
bebakutfola. Bekukhontwa Mlentemunye ngendlela yemadloti.
MAPHAHLA: Kuyabonakala kutsi kunyenti kakhulu kuhlambalata nekukhobosa 20
lokwentiwe ngulabo labangananateli.
SAKHILE: Labo labangananateli kumele bafundziswe kuhlonipha emalungelo
alabanye, bayekele kukhobosa emasiko nemihambo yaletinye tive.
SHABALALA: Incabhayi yekuhlonishwa kwemasiko netinchubo tetive letehlukene
isemahlombe enu. Live letfu linemihlobohlobo netilwimilwimi ngako- 25
ke kumele kube khona kusebentisana, kuvelana, kukhutsatana,
kwemukelana nebunye. Ngiko nje sibitwa ngesive lesingumushi
wenkhosatane. Loko kugcama kahle emiphumeleni lesemcoka
naletfutfukisako
MAPHAHLA: Bangasitakala kanjani labantfu labangananateli? 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
SHABALALA: Abafundziswe lulwimi lweSiswati, emasiko nemihambo yetfu.
Akuphilwe, kuhlalwe, kusetjentwe kubuye kuhlanganyelwe nabo kuto
tonkhe tibhimbi.
BATJELE: Mine nginembono lowehlukile ngekutsi kukhona labangananateli
nalabananatelako. Loko ngikubona kulubandlululo lolunye. Umuntfu 35
longenaso sinanatelo kumele ananatele ngesibongo sesikhulu nome
inkhosi langaphasi kwayo. Tibonelo nje nguleti letilandzelako;
Etigodzini teNkomazi kwatiwa tibongo letilandzelako; Ngomane,
Maziya, Mahlalela naletinye. Etigodzini teMlumati kwatiwa tibongo
letilandzelako; Mhlongo, Shongwe, Mkhatjwa naletinye. Tonkhe 40
tindzawo letiseSwatini nasesifudzaveni iMpumalanga tinebukhosi
lobutsite lobukhona kumele buhlonishwe.
SHABALALA: Liciniso leli lewulivetako mfundzi noma lokunyenti sekufiphele.
Kumele bacwaningi bakitsi bakuvete live lonkhe likwati. Umkhondvo
nemaphetselo utsintsa bakaNkosi belusendvo lwakaNdlela, 45
bakaTsabetse, Mtsetfwa naletinye tibongo. Umsukaligwa
naseTimbalini bakaNhlapho, kantsi Ligwa nekuyela eMhlongamvula
bakaShabalala. Uma uncamula umfula iMgwenya uya enyakatfo
utfola bukhosi bakaMbuyane, bakaShabalala, bakaMnisi nalobunye.
Asitfole imibuto yekugcina lechamuka kini bafundzi. 50
SAKHILE: Imibuto lebesinayo iphendvuleke yonkhe thishela. Sibonga kakhulu
kuphendvula imibuto yetfu lebeyitsintsa temlandvo, lulwimi, temphilo
naleminye imikhakha yemphilo.
SHABALALA: Nginifisela kufundza lokuhle nemphumelelo etifundvweni tenu.
Sifuna kunibona nilandzela imikhakha yemfundvo leyehlukene 55
emayunivesithi ngemnyaka lotako. Lokuhle kodvwa!
[Likhasi: 50–54]
15.1 Khokha umugca lokuletheksthi lofakazela kutsi ummango unetifiso letinhle
ngemphumelelo yebantfwana. (2)
15.2 Ngusiphi siphakamiso lesishiwo nguBatjele lekukhulunywa ngaso kuletheksthi
lesiphambene nemihambo yeSiswati? (2)
15.3 Ngutiphi tindlela tekufundzisa letisetjentiswa nguthishela Shabalala
letikhombisa kutsi uhambisana nalokushiwo Sitatimende Sekharikhulamu
Yavelonkhe? Nika tibe TIMBILI. (2)
15.4 Lomdlalo unenselelo yesakhiwo. Sekela lesitatimende ngemibono LEMIBILI. (2)
15.5 Phawula ngemaphuziu LAMABILI ngesento sekulandvwa kwebantfu
nekubekwa kwetimbali emigwacweni lapho basuke bashonele khona. (2)
15.6 Nawubhekisa engcikitsini yalomdlalo, tibaluleke ngani tinanatelo? (2)
15.7 Shano kutsi Sakhile usicaba nobe uyindilinga yini, bese wesekela
ngesigameko SINYE setintfo latentako emdlalweni. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
NSC
15.8 Sakhiwana saletheksthi lengenhla sibaluleke kangakanani ekubumbaneni
kwesakhiwo semdlalo wonkhe? Chaza. (2)
15.9 Emkhatsini waLaNgwenya naFakudze, ngumuphi umdlali lovisisako
nakukhulunywa naye? Usho ngani? (2)
15.10 Sifundvo Setemlandvo, Shabalala labafundzisa ngaso kuletheksthi lengenhla,
simsita ngani Batjele esimeni lesikhona lomuhla eNingizimu Afrika? Chaza. (2)
15.11 Umbhali ucondze kuwutjelani ummango ngalomdlalo wakhe? Bhala kube
kubili. (2)
15.12 Lusuku lwangamhlaka-24 Inyoni lubaluleke ngani etimphilweni tebantfu
balomuhla? Nika KUTSATFU. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
siSwati HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Question Paper
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum