You're offline
Skip to content
Question paper

Siswati HL P2 Feb March 2016_hlayiso.com_.pdf

Subject: Siswati HlGrade 12201624 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa 2½ Leliphepha linemakhasi la-24. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona. 3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Tinkondlo (30) SIGABA B: Inoveli/Temdzabu (25) SIGABA C: Umdlalo (25) 4. ISIHLANU IMIBUTO lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A imibuto MITSATFU (3), ESIGABENI B MUNYE (1), ESIGABENI C MUNYE (1) ngalendlela: SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe MIBILI. ETINKONDLWENI LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile kuphendvula lombuto. SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Phendvula umbuto ube MUNYE. SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE. 5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI/TEMDZABU) NESIGABA C (UMDLALO) • Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli/temdzabu loyifundzile kanye nemdlalo lowufundzile. • Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wendzabambhalo ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 6. BUDZE BETIMPHENDVULO • Imibuto yendzabambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe ngemagama la-190–240. • Indzabambhalo yenoveli/temdzabu nemdlalo kufanele iphendvulwe ngemagama la-340–390. • Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi. 7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba. 8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 9. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA. 10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminitsi la-40 SIGABA B: Lokungenani emaminitsi la-55 SIGABA C: Lokungenani emaminitsi la-55 11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC LIKHASI LALOKUCUKETFWE Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA A: TINKONDLO Tinkondlo letifundvwe eklasini: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI. INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. 'Ncamul' emave' Umbuto loyindzabambhalo 10 6 2. 'Iwil' insika' Imibuto lemifisha 10 7 3. 'Nkhosi Yemkhatsi' Imibuto lemifisha 10 8 4. 'Imfihlo Yetimfihlo' Imibuto lemifisha 10 10 NA Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto. 5. 'Langa Le-Afrika' Imibuto lemifisha 10 11 *CAPHELA: Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. ESIGABENI B naseSIGABENI C, phendvula umbuto MUNYE kuphela. SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU INOVELI: Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli lemisiwe. 6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 13 7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 13 8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 15 9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 15 NOBE TEMDZABU: Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemisiwe. 10. Silulu SeMaswati Umbuto loyindzabambhalo 25 17 11. Silulu SeMaswati Imibuto lemifisha 25 17 SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE kuleti timidlalo letimisiwe. 12. Kwahlwa Emini Umbuto loyindzabambhalo 25 20 13. Kwahlwa Emini Imibuto lemifisha 25 20 14. Umvuzo Umbuto loyindzabambhalo 25 22 15. Umvuzo Imibuto lemifisha 25 23 CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube YINDZABAMBHALO nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi ngabe baphendvule linani lemibuto lekunguyona lekumele bayiphendvule. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU A: TINKONDLO (Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2 A: TINKONDLO (Inkondlo lengakafundvwa 5 1 eklasini) B: INOVELI/TEMDZABU (Indzabambhalo nobe imibuto 6–11 1 lemifisha) C: UMDLALO (Indzabambhalo nobe imibuto 12–15 1 lemifisha) CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE INDZABAMBHALO NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI kuleti letilandzelako uphendvule ngato imibuto letawulandzela. UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. NCAMUL' EMAVE – SR Mdluli 1 Inhlitiyo lengalali namuntfu 2 Ibubula ingacedzi namuhla 3 Ngitiva tehla nesibibitfwane singasiti 4 Idzabuka ingeke iletse mehluko 5 Timsitsile tintsaba letikudze Ncamul' emave 6 Namuhla ngikudla kwemizindlo nemicabango 7 Ingabe uyawubuya aphila nje nebakitsi? 8 Ngubani longakhohlwa ngulesa simomondiya 9 Sikhikhikhi Lomagadvula sishingishane selucobo 10 Uma sekajika ekhoneni kudzela sibukeli 11 Abelesele asho ngaleliphansi livi 12 Ngimoyitele kancane ngisho ngekutichenya 13 Ncamul'emave tintsaba tiyamdedela! 14 Uma agezile wapolishwa kudzela botsotsi 15 Umkhandza asakhukhumukise emahlombe acunusile 16 Ubone ngemehlo kutsi simele kutsintfwa silwane 17 Uyalalela akasiye sonkhanise Ncamula 18 Ubhukula imincele aye kuleSwatini ngekwetsembeka 19 Akakhononi ngisho akhonjwa leya eKZN indlela 20 Sifungo sekutsi siyofa silahlane sisacinile 21 Sinini sami lesihambe naye namuhla 22 Sibika kutsi baphetsene kahle eluhambeni. 23 Nangu achamuka egedeni sebamletsile 24 Nangu amandzatela ngebusokati 25 Waba lilanga lucobo namuhla 26 Ncamul' emave tintsaba tiyamdedela! Bhala indzatjanambhalo ngaNcamul' emave lapho sonkondlo aveta khona tizatfu letenta atsi, 'Sifungo sekutsi siyofa silahlane sisacinile', kulenkondlo lengenhla. Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190 kodvwa angabi ngetulu kwala-240. [10] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. IWIL' INSIKA – JJ Thwala 1 Yeka leto tikhatsi 2 Letendlula letingenawuphindze tibuye: 3 Tendlulise kwemanti lageletako 4 Tendlulise kwemphilo yesotsamlilo 5 Lenemabanga lamafisha njalo 6 Lendlul' ingab' isakhonjwa ndzawo. 7 O! nkhosikati yelikhaya, 8 Bekukuhl' usime ngensika, 9 Bekukuhl' unemtfunti wekukhosela, 10 Kubuhlungu kuyashacisa namuhla, 11 Sililo setinyembeti sodvwana. 12 Yebo-ke, awehl' umoya … 13 Insika lebeyimise likhaya 14 Kusukela kwatsi nhlo, 15 Idliwe ngumuhlwa yawa, 16 Kayiphindz' ivuke nanini. 17 Kuyobuye kulunge, cola … 18 Nob' emanceb' opha, 19 Nobe tilondza tibhibha, 20 Nom' iminjunju ifutsa, 21 Kulukhuni kulitje kuwe, 22 Cola … cola … cola … 23 Bukhulu nebucotfo bakho, 24 Umusa nesimilo sakho, 25 Kuyawufakw' emehlo tedzeleli, 26 Tikuchukulute nom' usemantini 27 Ngob' ungasenansika lekumisile. 28 Emehlwen' akho kuyakwakheka 29 Emachaphoti lachucha tinyembeti, 30 Buso bakho lobubusheleleti 31 Buvele tisihla letingahhudluleki, 32 Boph' inhlitiyo ngamabopha. 33 Bamb' inhlitiyo uyibambisise, 34 Landzel 'umgudvu lofanele, 35 Tifanise nalabanye bantfu. 36 Kwemhlaba kuyendlula Mntfwanebantfu, 37 Lokwentekile kuyafana nalokwadalwa. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 2.1 Bhala KUNYE lokungabangela loku lokwenteka emgceni 29 walenkondlo. (1) 2.2 Bhala ligama leSiswati lelinembako lelisetjentiswa ngummango lesiphila kuwo kwetsa umuntfu lomsikati lowehlelwe ngulesimo lesikulenkondlo. (1) 2.3 Bhala KUNYE lokungaba ngumuhlwa etimphilweni tetfu njengobe kushiwo emgceni 15 walenkondlo. (1) 2.4 Yini sonkondlo asebentise lamacashata ladvwetjelwe emgceni 17 walenkondlo? (1) 2.5 Bhala KUBILI lokungumoya wasonkondlo ngekusebentisa umsindvo lonesibabato emgceni 7 walenkondlo. (2) 2.6 Bhala SIZATFU sekusebentisa luchumano lolusemgceni 8 ne-9. (2) 2.7 Bantfu labanjani labashiwo ngusonkondlo emgceni 35? Phindza ubhale umphumela wekwenta loko lokushiwo ngulomugca. (2) [10] NOBE UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. NKHOSI YEMKHATSI – OA Bhiya 1 Bhalasha nkhosi yendalo yonkhe! 2 Bhalasha mbusi wemkhatsi wonkhe, 3 Bhalash' etul' emafin' esibhakabhakeni, 4 Indalo yonkh' isuk' ebumnyameni, 5 Umhlaba wonkh' utfokot' ekukhanyeni, 6 Bhalasha sibani semhlaba! 7 Bukhulu bakho buyamangalisa, 8 Kukhanya kwakho kuyajabulisa, 9 Tandla takho tifana nebutjoki, 10 Tandla takho tibutjok' emehlweni, 11 Mani njalo sibani semvelo 12 Khanyisa njalo liso lendalo! 13 Tonkhe timbali tiyachakata tibune, 14 Kukhanya kwakh' akufiphali kubune, 15 Umbala wakh' awugucuk' ubune, 16 Buso bakh' abushwaphani bubune, 17 Bukhulu bakh' abunciphi bubune, 18 Mani njalo nkhosi yemvelo! Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 19 Konkhe lokuphilako kusingetfwe nguwe, 20 Konkhe lokufako kuboliswa nguwe, 21 Bukhulu bakho buyesabeka ngemandl' akho, 22 Emandl' akho ayesabeka ngebukhulu bakho, 23 Kuyini lokungamelana naw' emhlabeni? 24 Hlala njal' ubus' emhlabeni! 25 Somandla wakugcob' etikwayo yonkh' indalo, 26 Bantfu netilwane kukhotsamela wena, 27 Inyanga netinkhanyeti kubuswa nguwe, 28 Laph' uvela kunyamalala konkhe, 29 Laph' ulele kuyakhululek' emkhatsini, 30 Bhalasha nkhosi yemkhatsi! 31 Kutfukutsela kwakho kutala Somiso. 32 Kutfokota kwakho kulamisa ngaMvula, 33 Tintsandzane tiyatfokomal' ebusika, 34 Tintsandzan' atibonakal' ehlobo, 35 Lunya lwakho ngiyalwesaba, 36 Umusa wakh' uyababateka 37 Noma umkhulu kangaka 38 Wayikhotsamel' inkhosi esiphambanweni. 3.1 Musa nuni loshiwo ngusonkondlo lapha emigceni 36 ne-37 walenkondlo? (1) 3.2 Yini leshiwo ngusonkondlo ngemugca 29 walenkondlo? (1) 3.3 Yini lefakazela lokushiwo ngumugca 25 walenkondlo? (1) 3.4 Bhala bunkondlo lobakhiwa ngemagama lamabili ekugcina emgceni 13. (1) 3.5 Bhala KUBILI lokwentiwa bantfu kukhombisa kukhotsamela inkhosi yemkhatsi. (2) 3.6 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Usho ngani? (2) 3.7 Bhala bunkondlo lobakhiwa imigca 21 ne-22 kulenkondlo lengenhla. (2) [10] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. IMFIHLO YETIMFIHLO – JJ Ncongwane 1 Imfihlo yetimfihlo 2 Lengenakwembulwa nobe nini, 3 Futsi lengenekelwa labaphilako, 4 Iyindumba lengadzalulwa, 5 Imfihlo letfukuswa ekungatini 6 Kwekungati kwalabatiko nalabangati; 7 Ibhacele nebavumbululi betimfihlo. 8 Kub' uyatiwa mfihlo yetimfihlo 9 Ngabe sekuneticu takho 10 Letetfweswa labakwatiko 11 Njengobe betfweswa lebati 12 Tinsuku tekuteta kwalotetfwele 13 Kodvwa wen' awatiwa mfihlo yetimfihlo. 14 Mfihlo yetimfihlo kungakalindzelwa 15 Uyembulek' utuse kube lusizi- 16 Kulabasetikolweni baphuphum' ematsemba 17 Ekujubalala ngalokwa nalokwa, 18 Batali basafisa lokuhle kodvwa, 19 Ekufungeni kwetidzandzan' ukhona 20 Mfihl' ungukuphela kwetintfo tonkhe. 21 Tinjulamcondvo nabosiyati bemhlaba 22 Abakwati mfihlo yetimfihlo. 23 Luntfu luyafisa kukubalekela 24 Kodvwa ngobe awubhacelwa 25 Uyabatsatsa bayekufihlwa 26 Emfihlweni yemhlaba. 4.1 Hlobo luni lwebunkondlo lobakhiwa sihloko salenkondlo? (1) 4.2 Bhala sizatfu lesibangela kutsiwe lamagama ladvwetjelwe emgceni 21 anenshokutsi lefanako. (1) 4.3 Phawula ngephethini yendzima 1 nendzima 2 kulenkondlo lengenhla ucondzise emigceni yato. (1) 4.4 Bhala umsebenti MUNYE lofundzelwa bantfu labashiwo ngusonkondlo emgceni 11 ne-12. (1) 4.5 Ucabanga kutsi lemfihlo yembuleka nasekwente njani? Chaza. (2) 4.6 Bhala tibonelo LETIMBILI tebantfu labangahle bashiwo ngusonkondlo ngaloku lokudvwetjelwe emgceni 7 walenkondlo lengenhla. (2) 4.7 Leligama lelicindzetelwe emgceni 4, libumbene kangakanani nalokushiwo yinkondlo? Chaza. (2) [10] NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto. UMBUTO 5 Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. LANGA LE-AFRIKA – EB Tembe 1 Phuma langa lakusasa, 2 Phuma usikhanyisele sonkhe, 3 Usiphe umdlandla wekuphila, 4 Sitive siphilelana sonkhe 5 Ngobe yakho imisebe, 6 Inekukhanya kwenkhululeko 7 Phuma langa lekushisa, 8 Udzabule emaketango ebumnyama, 9 Ngobe kuloko kusa, 10 Kunematsemba akusasa, 11 Ematsemba ekutfutfuka kwetfu, 12 Ematsemba ekuphotisa emanceba, 13 Sombulukani migoco yebumnyama, 14 Kuphume kukhany' emphumalanga, 15 Busuke bubaleke bumnyama. 16 Ingoma yemacemb' emitsini, 17 Ingoma yetinyon' emitsini. 18 Njalo nakudzabuka kusa, 19 Lapho tibane ticim' emoyeni, 20 Ngive umkukulukugu akhuluma, 21 Live livukutfu liphenvule, 22 Kusuke kuhlokome imimango, 23 Ngivuke ngigeze ngiyoshaya litje. 24 Yebo seyikhon' intsatsakusa, 25 Awile aphel' ematfunti, 26 Sekusele yinye Intsatsakusa, 27 Sincibilike njengemisebe yelilanga, 28 Yakheke ikhule i-Afrika. [Inkondlo YeMaswati 30–31] 5.1 Shano lokuchazwa ngumugca 19 ngelulwimi lolulula. (1) 5.2 Tihlala kuliphi livekati tetsamelilwati labhalele tona sokondlo? (1) 5.3 Nguyiphi lentsatsakusa lasho yona sonkondlo emgceni 24. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 5.4 Ikhuluma ngani lenkondlo ngalokujulile? (1) 5.5 Nguwaphi lamatfunti lakhuluma ngawo sonkondlo emgceni 25? Nika MABILI. (2) 5.6 Bhala tintfo LETIMBILI latsi sonkondlo tingentiwa kute umugca 26 ube yimphumelelo. (2) 5.7 Ngabe lamagama lamatsatfu emgceni 7 akha hlobo luni lwebunkondlo? Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE. (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Kulesigaba kunemanoveli lamabili. Wena-ke khetsa ibe YINYE loyifundze eklasini lonyaka uphendvule ngayo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kuleyo naleyo noveli loyifundzile. Nangabe ukhetsa kuphendvula umbuto wendzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi ESIGABENI C uphendvule imibuto lemifisha. UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Bhala indzabambhalo lapho ukhetsa khona tigameko letikhomba kahle simonhlalo semoya, wesekele kutsi usho ngani kutsi tisivetela kahle simo semoya. Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] NOBE UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Fundza letheksthi leyincenye yendzaba bese uphendvula imibuto letawulandzela. THEKSTHI A 'Kunjani mngani, sewute kumake?' Kusho umongi. Lamagama alomongi aphendvula yonkhe imibuto leyayiloku iphambana enhloko yaKhetsile. 'Ngaba nenhlanhla ngahlangana nawe, ingabe yena make unjan?' 'Cha, kusete umehluko, kodvwa sitawuva kutsi dokotela utsini nakefika lamuhla. Nangabe kunjani vele utawugcina ahlinziwe.' Lelo lametfusa Khetsile. Noko umongi wachubeka wamlayela ligumbi lalele kulo unina. Watsi angena nje wehluleka nekutsi sawubona kunina. Ingani phela tinyembeti tase tichuluka nje ngenca yekubona unina asamnyama ungatsi akasesuye lophilako. Nenina naye wadzabuka wakhala. Kwaba sikhashana bobabili bakhala kungekho lokhulumako, kwate kwatsatsa yena LaMagagula watsi, 'Ubothantaza mntfwanami. Inkhosi nayivuma ngitawuphila. Kodvwa nobe ngingaphila mine ngiyawubuyela ekhaya ngigone tandla. Loku lokusesiswini kadze kwafa, ngisuka eSipiki nje sevele kufile.' Ehluleke manje kukhuluma ngenca yesibibitfwane. Atsi ngekuthulela abuye achubeke njalo. 'Ungisite ungibukele bantfwana bami. Nangabe sikhatsi siyachubeka solo ngilapha, ubotsatsa Bafana ummikise kadzadzewetfu,' kuchamuke dokotela ahamba nemongi. 'Phuma nangu dokotela asakhona utawubuye ubuye.' Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC Abekhatsatekile Khetsile, noko kwakufanele abuyele emsebentini emva kwekucedza loko labekuyele kaManzini. Watsi nakefika emsebentini wetama kushaya tincingo tekuva kutsi unina sewunjani. Yayiyinye imphendvulo labeyitfola yekutsi tincingo takaManzini atisebenti. Wacakwa nje kutsi lelisitsa lelingaka lani. Wasale watidvudvuta ngekutsi kutakutsi angatfola sikhatsi ayohlola ekhaya. Lelo viki walichuba ngemadvolo. Waya ekhaya tibindzi tisetulu. Watsi kona nakatsi uyachamuka abone salukati siyawungena endlini yenina, lwamshaya lwamphindza luvalo. Weva sekuceka emadvolo, wake wema kancane ngobe watsi nakatsi uphakamisa lunyawo kwala. Wagcina eme sibindzi wahamba ngobe vele abesafikile. 7.1 Kungani kutsiwe simonhlalo sendzawo nalesicashunwa kuhambelana kahle kakhulu? Bhala tizatfu KETIMBILI. (2) 7.2 Kulesikhatsi salomuhla kusuke kwente njani nangabe simo sifana nalesi saKhetsile ngalesikhatsi alinga kuva ngesimo senina kodvwa angaphumeleli? Bhala kube KUBILI. (2) 7.3 Nawufundza lenoveli yini leyabangela LaMagagula abe kulesimo lakuso? (2) 7.4 Loludvweshu lolukadze luhlasele Khetsile kulesicashunwa belubangwa yini? (2) 7.5 Ngabe lesento semongi lowalayela Khetsile ligumbi lenina wenta kahle yini kungenisa Khetsile ngaleso sikhatsi? Bekabangelwa yini kukwenta loko? (2) 7.6 Ikholweka kangakanani lentfo lekutsiwa Tintfombi abeyenta njengobe LaMagagula angekho kakhe? (2) 7.7 Shano kutsi bomakhelwane baLushawulo bayivula ngayiphi indlela ingcondvo yakhe ngemuti wakhe kute asitakale. (2) 7.8 Shano umbono wakho ngemphilo yesitsembu saLushawulo. (2) 7.9 Yini leyabangela kutsi Lushawulo ephute kubona kutsi simo semuti wakhe sihamba njani? (2) 7.10 Yini leyabangela kutsi Tintfombi atfole umntfwana wemlumbi endzaweni yekutfola umntfwana wemuntfu lomnyama? (2) 7.11 Umbhali walenoveli usivete ngayiphi indlela simo sendlala lebesihlasele kaLushawulo? Bhala tigameko LETIMBILI. (2) 7.12 Yini leyabangela Lushawulo abite onkhe emalunga emindeni letsintsekako ngembikwekutsi kuyiwe emkhayeni? Chaza. (3) [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Bhala indzabambhalo lapho ukhetsa khona tigameko letikhomba kahle simonhlalo semoya, wesekele kutsi usho ngani kutsi tisivetela kahle simo semoya. Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] NOBE UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. THEKSTHI B Imfeti idvume ngekukhafulelana ngematse laphuma ematinyweni ayo lanebutsi. Labayatiko batsi nayikukhafulela ngematse ayo emehlweni ayavaleka uphendvuke imphumphutse. Kumele kuphutfunywe kutfolakale umuntfu lomsikati lomunyisako akhamele lubisi lwakhe esitjeni bese ugezwa ngalo emehlo. 'Likhansela sibili ngumuntfu lohlala nebantfu njalo. Ngumuntfu losontsa nabo, lohambela tibhimbi nemingcwabo. Ngumuntfu lohlala nebantfu kukuhle nalapho kukubi,' kusho Mphikeleli. 'Liciniso lelo Mangweni. Lamanye emakhansela abonakala ebantfwini nasekusondzele lukhetfo. Lapho asuke asahambela imiti leminyenti. Asuke asahambela nebantfu bonkhe,' kusho Lusiba. Wachubeka watsi: 'Nawungumutfu usesikhundleni kumele ungabi ngulontjintjantjintjako. Lamuhla uyahleka kuvela lemhlatsi. Kusasa ubutse tinhloti akakhulumisi muntfu. Ubonwa ngesikhatsi njalo. Kumele bonkhe bantfu bafanane kuwe. Kungabi khona bantfu lewubatatatelelako nalobakhobosako.' 'Ngicela lowo nalowo atihlole yena ngekhatsi kutsi loku lasaphumelele kukwenta ngabe kuyahambisana yini nemalungelo ebantfu, bulungiswa betendzawo nebetenhlalo, inchubekelembili, ingucuko yetenhlalo, kuhlonipha tindlelanchubo telwati lwendzabuko kanye nekwetsembeka,' kusho Mphikeleli. 'Sakhefwa banfu kutsi sibasebentele, sibakhulumele, sifinyelele lapho bangafinyeleli khona, sibasite nangelusito lolufanele. Sitisebenti tebantfu njengobe singemakhansela,' kugcizelela Lusiba. 'Nikhuluma ngalokufanele kwentiwe. Ngabe kuyenteka sibili yini?' Kubuta Shongwe. 'Kuyenteka Mntimandze. Bantfu bayawati emalungelo abo, ngako-ke angeke bavumele intfo lengahambisani nabo. Bayayati iminyango lekumele banconcotse kuyo uma banetinkinga kuze ticatululwe. Agifuni kutsi sibakhulumele kuloku ngobe abasiwo emadloti. Bayawati emalungelo abo,' kuphendvula Mphikeleli. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC Yachubeka ingcoco yabo yaze yaphela aloku athulile Magumeni. Abebonakala ebusweni kutsi umcondvo wakhe uhambile, awukho lapho bacocela khona. Abebonakala nje kutsi kukhona lokungahambi kahle. Uma ungamati bewungatsi uphatsekile uyagula. Wakhombisa kungakhululeki nani. Watsi lapho abutwa kutsi uthuleleni, watsi umtimba wakhe akawuva kahle. Emavi aMphikeleli ekuphetsa atsi, 'Nine beKunene! Ngiyabonga kutinikela kwenu ekusebenteleni ummango ngekwetsembeka, kutimisela nangebucotfo. Loku lenikwentako niyewubongwa nguMvelinchanti ngobe akekho umuntfu wasemhlabeni longaba nelinani lenkhokhelo leyanele imisebenti yenu. Embili machawe e-Afrika. Asikho sive lesingenabaholi. Atikho tincola letingenabashayeli. Atikho tinkhomo letingenabelusi – uma tingenabelusi, imilalandle!' [Likhasi: 87–88] 9.1 Ummango lesiphila kuwo ukukhombisa ngani kutsi awenetiseki nangabe baholi bangenti loku lokushiwo nguMphikeleli kuletheksthi lengenhla? Nika KUBILI. (2) 9.2 Ngumuphi umlingisi lobonakala ayimfeti kulenoveli? Sekela ngesigameko lesisenovelini. (2) 9.3 Lusha lwalomuhla luvunyelwe kuba yincenye yelukhetfo naseluneminyaka lemingaki? Ucabanga kutsi kubangelwa yini loko? (2) 9.4 Caphuna lokukuletheksthi lokwentiwa ngemakhansela lesiphila nawo kulesikhatsi salomuhla, ubhekise imphendvulo yakho enkhulumeni yaLusiba. (2) 9.5 Ngekubona kwakho yini lebeyibangela Magumeni abe nguloku langiko kulomhlangano? Chaza. (2) 9.6 Catsanisa loku lokushiwo nguLusiba kuletheksthi nesimo sakhe ekucaleni kwalenoveli. (2) 9.7 Ngabe lamatse emfeti langushevu abe nagalelo lini kuMphikeleli. Usho ngani? (2) 9.8 Kulesikhatsi lesiphila kuso lomuhla, bekungaba yini sizatfu lesicinile sekunganiki Mphikeleli indzawo yekuhlala? Sekela imphendvulo yakho. (2) 9.9 Lenkhulumo letsi ayikho indzawo lefana nasekhaya, imfanela kangakanani Mphikeleli? (2) 9.10 Ngekwetincumo taMphikeleli, Temphilo tibalulekile etimphilweni tebantfu. Ngusiphi sigameko lesifakazela loko kulenoveli? Bhala SINYE. (2) 9.11 Hlatiya lesitatimende lesitsi, 'uma tingenabelusi, imilalandle', usicatsanise naSikhulu Tsabetse naMphikeleli eKhayaletfu. (2) 9.12 Phawula ngekukholweka kwalokushiwo yinkhanyeti yaKhulumile nayitsi, 'intfo longasita ngayo kutsi unike lotsandzana naye sikhatsi, uphindze umnike kujabula.' (3) [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO SILULU SEMASWATI – NC Nyembe Bhala indzabambhalo lapho ukhuluma khona ngebalingisi betinganekwane letingematekelo lenta kutsi inganekwane ibe ngumbhalo wetemdzabu, kanye nendlela tibongelelo letisetjentiswa ngayo kuveta bunjalo bemuntfu lobongelelwako. Indzabambhalo yakho yibhekise kuloku lokulandzelako: • Mandlakhe. • Tibongo taNgwane II Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] NOBE UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA SILULU SEMASWATI – NC Nyembe Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. THEKSTHI C Tachubeka neluhambo lwato tilwane. Titsite setiyewufika ngakhona ekhaya lendlulamitsi, tahlangana nempunzi. 'Bengitsi ngite kuwe Ndlulamitsi, kepha ngalomlomo walomngani wakho angiseti.' Yatsi ingasho njalo impunzi yabaleka. Tachubeka letilwane ticondze ekhaya lendlulamitsi. Tefika tangena ekhatsi kwaficwa emankhonyane endlulamitsi. Atsi angabona kutsi unina wawo uta nesilwane langasati, aphuma abaleka onkhe. Ingwenya yakhombisa kungaphatseki kahle ngalesento. Yakhonjiswa likhaya lelo kwase kuyaphunywa kuyahanjwa. Yatfokota kakhulu ingwenya kwati likhaya lemngani wayo. Kwavunyelwana kutsi ngakusasa kufanele indlulamitsi iyewubona likhaya lengwenya. 'Ngitawuhamba njani nawe siye ekhaya lakho ngobe mine angikwati kuhlamba?' Kubuta indlulamitsi. 'Savumelana ngekutsi sitawucala kakho bese kutsi ngelilanga lelilandzelako siye kami. Asimange siyiphatse lendzaba yekutsi kutawuhanjwa njani, ngako-ke asikhohlwe ngiyo. Mine ngihambile ngetinyawo tami, ngahlekwa yonkhe indlela, nawe-ke utawuhamba.' Lwefika lolo suku. Indlulamitsi nengwenya betime elusebeni lwemfula. Tavumelana kutsi titawungena ekhatsi tihlambe tize tiyewufika ekhaya lengwenya. Bekusikhatsi sendlala kuyo yonkhe imifula. Ingwenya beyetsembise letinye tingwenya kutsi itawufika nenyama. Tatilindzele ekhatsi emfuleni ngobe tetsenjisiwe. Kudla tase tikufune taze tadzela. Yangena ekhatsi ingwenya. Yatsi iyangena indlulamitsi yaphindze yatibamba. Yakubona kufa kusedvute nayo. Yangangeni. Yangabata kanengi ime elusebeni lwemfula. Ingwenya yabamba inhloko yendlulamitsi yayidvonsela ekhatsi. Yasima indlulamitsi ngetinyawo tangemuva netasembili. [Likhasi: 36–37] 11.1 Yini lebeyibangela ingwenya ingatfukutseli ishiye phasi lobungani bayo nendlulamitsi? (2) 11.2 Nawubuka simo setingwenya lebetisele emantini, ngabe tayentani lengwenya lebeyitetsembise kubuya nenyama yendlulamitsi? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 11.3 Ngekubona kwakho, sikuphi sicongo salenganekwane? Usho ngani? (2) 11.4 Phawula ngemtselela lobangwa simonhlalo sendzawo kulobungani baletilwane letikulenganekwane. (2) 11.5 Ngaphandle kwebukhulu bemlomo wengwenya, bhala loko lebekungamangalisa tetsamelilwati ngalobungani bengwenya nendlulamitsi. (2) 11.6 Saga lesitsi, 'Alikho licili lelatikhotsa emhlane,' sihambisana kangakanani nalenganekwane? Chaza. (2) 11.7 Sento lesenteka kuletilwane letimbili siyenteka ebantfwini, emimangweni lesiphila kuyo. Vumela nobe uphikise lesitatimende bese unika sibonelo salokwentekako lomuhla. (3) NA Fundza letibongelelo letilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. KUDKT. NELSON MANDELA 1 Madiba! 2 Ngitibonile tincocodzi, 3 Tikwetfulel' ingadzibe 4 Bomengameli bemav' emhlaba, 5 Bats' uwucophil' umlandvo, 6 Ngekubuyis' i-Afrika lesentasi, 7 Ngemlom' etafuleni wancoba, 8 Wavimbel' ingati lebovu. 9 Tilishumi kuNkhwenkhweti, 10 Emnyakeni wanga-1994 11 Waniketw' emandl' ekubusa, 12 Sengatsi ngiyakubon' ugiya, 13 Sengatsi ngiyakubon' umoyitela, 14 Hhayi ngekujabulel' umbuso 15 Inkhululeko kuphela kulabamphisholo, 16 Inkhululeko kuphela kubadzeshi. 17 Uyajabula wanga-1918, 18 Ngekuvela kwakho kubakaXhosa, 19 Washiya bukhosi eTranskei, 20 Wabashiya Bathembu wafulatsela, 21 Watsi 'ngingum-Afrika!' 22 Wakhetsa kuyekulw' esilungwini. 23 Ungamlibali Sabata, 24 Ngekukuyisa' enyonini, 25 Udzimat' unatse naseFort Hare, 26 Ngob' uyihl' asakhotsama. 27 Bewungesilo nakancane livaka, 28 Wagudvut' emahlabatsin' alesentasi 29 Wagudvut' emaven' emhlaba, 30 Ekhaya nangesheya kwetilwandle, 31 Wababel' embili ngelitsemba. [Likhasi 115–116] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 11.8 Yini letincocodzi lekukhulunywa ngato kuletibongelelo? (1) 11.9 Ucabanga kutsi yini leyenta lona lobongelelwako abaluleke kangaka nawufundza imigca 7 ne- 8? Bhala kube KUNYE. (1) 11.10 Ngekucabanga kwakho, yini leshiwo ngumugca 17 ne-18? (1) 11.11 Bhala kunye lokucondvwe yimbongi ngemugca 21 waletibongelelo letingenhla. (1) 11.12 Njengemhlolwa welibanga le-12, yini legcugcutelwa ngumugca 25? (2) 11.13 Ngukuphi lokubalulekile lokwentiwa emimangweni lesiphila kuyo lomuhla, kukhombisa lubambiswano lwekuhlonipha lona lobongelelwako lapha ngenhla? Bhala KUBILI. (2) 11.14 Chaza umugca 3 ngekwemfanekisomcondvo waloko lebekwentiwa tincocodzi. (2) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC SIGABA C: UMDLALO Kulesigaba kunemidlalo lemibili. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini lonyaka uphendvule ngawo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kulowo nalowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula imibuto lemifisha enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto wendzabambhalo. UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi umbhali walomdlalo ulusebentisile ludvweshu lwangaphandle. Khetsa tigameko leticuketse ludvweshu lwangaphandle ucoce ngato. Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] NOBE UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela. THEKSTHI D LUNGILE: Ngeke kutsiwe uphikisana nemavi enkhosi nawungavumi kwentiwa loko latawufuna ukwente. MAKHOSI: Kutawushiwo njalo, kodvwa ayikho intfo lengingayenta. Kuvuma kwami kutawube kusho inhlonipho kubabe nekukhotsama kwami. Kwala kwami kutawube kukhombisa kuphephisa imphilo yami elulakeni lwekufa. LUNGILE: Akusuwe Makhosi lobewubabona bangemabutela boNdlondlo? MAKHOSI: Ngihleli phasi ngabukisisa. Kulabantfu, ungaya kulamakhata. LUNGILE: Kuhle kuyibona ingoti isekhashane kunekutsi ikutume ungaketeleli. MAKHOSI: Ngiyalibona leliwa kutsi liyingoti njani? Nawungashayisa ngenhloko kulawa ematje ngeke uphile. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC LUNGILE: Mahle lamatje sengatsi abebatwa ngumuntfu awahlalele. Nawungendlula kuwo, ugijima utfolwe ngulinye enhloko ungalala umlalela wafutsi. Yinhle imvelo Makhosi. UMdali wayidala ngenhloso yekutsi ihlobise live lakhe. (Batsite basakhuluma kwendlula Ndleleni) MAKHOSI: Sawubona mnaketfu. NDLELENI: Yebo mnaketfu. MAKHOSI: Ngicela ungivakashele emini, ngitawube ngikulindzele elawini. NDLELENI: Ngitawufika emini mnaketfu. Uyati nawe ngiyakutsandza kuhamba. Indlela ngiyikhontile njengeligama lami. Labangatiko bangihasha batsi: Makhulel' endleleni Mabit' wasabele njengemphaka yemtsakatsi. MAKHOSI: Vele kuyatiwa kutsi uyakutsandza kuhamba. Uyabona kutsi ungaba yinhloli lenhle? NDLELENI: Ngingaba yinhloli lenhle sibili. Inkhosi ngeke itfole letichamuka nebemanti kodvwa ingatfola emaciniso laphelele lachamuka nalotibonele futsi wativela. MAKHOSI: Kuhamba kutala indvuna. NDLELENI: Liciniso lelo mnaketfu. Ekuhambeni utfola lokunyenti lebewungakwati. Uze utati tonkhe tinkinga tendzawo. Ngati tinkinga talo lonkhe laseLusizini. Kuba lula nekutfola likhambi lekucatulula leto tinkinga. MAKHOSI: Ungabi khashane nami Ndleleni. Umsebenti wakho nginawo. Bantfu labanjengawe babaluleke kakhulu, ube lusito lolukhulu kubabe. Kuyabonakala kutsi utawuba lusito lolukhulu nakimi. Imphumelelo yami esikhundleni lesisha itawuletfwa ngini nine bengati yami. Sive sakaNhlapho siyawubonela kini kuko konkhe lenikwentako. Ngawe ngiyawuba yinkhosi sibili. (Avalelise endlule Ndleleni. Behlukane boMakhosi naLungile) [Likhasi 129–131] 13.1 Bekuyini sizatfu sekwendlula kwaNdleleni lapha kuMakhosi nawufundzisisa lesicashunwa? (2) 13.2 Abebonakala ngani Makhosi kutsi naye ulijaha lelifana nemajaha laphila kulesikhatsi sanyalo nawucatsanisa imphilo yalomuhla nalesicashunwa? (2) 13.3 Kulesicashunwa khetsa MUNYE umdlali uphawule ngekwetsiwa kwakhe kahle nobe kabi libito lakhe. (2) 13.4 Caphuna emavi alomunye webadlali kulesicashunwa, lokusikhanyisamcondco sesiphetfo salomdlalo. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 13.5 Ngaphandle kwebukhosi, yini lenye lebeyifunwa nguNkhanise kulombuso njengelijaha leLiswati? Sekela imphendvulo yakho. (2) 13.6 Yini umbhali akhetse kubulala boNkhanise ngelusuku lolwandvulela kubekwa kwaMakhosi esihlalweni? Sekela imphendvulo yakho. (2) 13.7 Ngesintfu mbamba, ucabanga kutsi abebindzeleni Lungile angaphendvuli kulenkhulumo yaboNdleleni naMakhosi? Chaza. (2) 13.8 Singeniso salomdlalo sibumbene kangakanani nemdlalo wonkhe? Phawula. (2) 13.9 Kungetsembeki kwesetsenjwa saMkhalelwa, Ndzabeni, emsebentini waso lesibekelwe wona, kutfolakala kuphi kulomdlalo? Chaza. (2) 13.10 Tetsamelilwati talomdlalo tifundzani enkholweni yaMakhosi? Bhala kube KUBILI. (2) 13.11 Nguyiphi incenye yemphilo yaMkhalelwa leyabangela kutsi atsatse lesincumo sakhe? Ucabanga kutsi saba yimphumelelo yini? Sekela imphendvulo yakho. (2) 13.12 BoLahlatjwako naLaJele badlali labakholwekako kulomdlalo. Vumela nobe uphikise lesitatimende ngemaphuzu LAMABILI. (3) [25] NOBE UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO UMVUZO – NS Nzima Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi umbhali walomdlalo ulusebentisile ludvweshu lwangaphandle. Khetsa tigameko leticuketse ludvweshu lwangaphandle ucoce ngato Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA UMVUZO – NS Nzima Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela. THEKSTHI E BHEMBE: Siyile emhlanganweni wesikolo lapho sifike satjelwa khona ngephothifoliyo yebafundzi. Kuchaziwe kutsi iyini leyo phothifoliyo kepha kugcine kudvuma tinhloko kutsi ngobe singayati lentfo lekukhulunywa ngayo. Ase nichaze bantfwana kutsi iyini? BATJELE: Iphothifoliyo yemfundzi ligcogco lemisebenti yemfundzi lekhetsekile lecondzene neluhlolo. Leyo misebenti yentiwa ngetikhatsi letitsite letihleliwe. Emakota lamabili ekucala anemisebenti yeluhlolo loluchubekako lesitfupha ikota ngayinye, bese kuba imisebenti yeluhlolo lesihlanu ngekota yesitsatfu. Ikota yesine itsatfwa luhlolo lwekugcina lwekuphela kwemnyaka. BHEMBE: Wo, ikota nekota inemisebenti yeluhlolo loluchubekako leyentiwako? BATJELE: Leyo misebenti igcogcwe ndzawonye bese ibitwa ngekutsi yiphothfoliyo yemfundzi. BHEMBE: Mine-ke ngitayibita ngekutsi inyango yetifundvosivivinyo nobe ligcogcombhalo. Esikolweni bacele kutsi siyibuke lemisebenti yenu legcogcelwe kulenyango ngenhloso yekutsi sibone inchubekelembili lekhona etifundvweni tenu. FAKUDZE: Sitjelwe nangesilinganiso semiphumela lekumele sisati ngalokuphelele. Kukhulunywe ngemphumelelo ngemalengiso, ngelicophelo lelisetulu, ngalokwenetisako, ngalokulingene, leyincenye nalokungakeneli. Kukhulunywe kakhulu nangeligama lebhentjimaki lelisho silinganisozinga. BHEMBE: Konkhe lokubekukhulunywa ngako kusha kitsi. Kutawutsatsa sikhashana kutsi kungene kuhlale emicondvweni yetfu. FAKUDZE: Siwabukile emaphothifoliyo enu, imisebenti yemakota ekucala lamabili. Imisebenti yakho Batjele igcame ngemphumelelo. Emehlo ahlaba phasi lapho sibuka imisebenti yakho Satile ngobe ikhombisa kunganaki, kungatimiseli nebuvila. Nicale ngawuphi umsebenti? BATJELE: I-eseyi lenemicondvo lesakuphika legcame ngesingeniso, umtimba lonetigaba letehlukene nesiphetfo imele umsebenti wekucala. BHEMBE: Siwubonile umsebenti wenu ukhombisa kungafani. Kubangelwa yini loko ngobe nihlala ninobabili, nifundza nindzawonye ngaso sonkhe sikhatsi? Emamaki enu akakhombisi bunye kini kepha akhombisa imphumalanga nenshonalanga. [Likhasi: 89–91] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016 NSC 15.1 Bhala sizatfu lesenta kutsi Bhembe abite iphotifoliyo ngenyango. (2) 15.2 Bhala imisebenti LEMIBILI yemaphothifoliyo nawubuka simo sasetikolweni lomuhla. (2) 15.3 Nawucatsanisa loko lebekuhanjelwe boFakudze naBhembe kulesikolo, kwehluke ngani kuloko lokwenteka ebatalini balomuhla esimeni lesifana nalesi? Chaza ngemaphuzu LAMABILI. (2) 15.4 Bentelani kulesikolo kutsi babite batali batewubona imisebenti yebantfwana babo? Nika tizatfu LETIMBILI. (2) 15.5 Ngekwakho kubona bewubangelwa yini umsebenti waSatile kungajabulisi nawubuka simonhlalo sasekhaya kubo? Bhala tizatfu LETIMBILI. (2) 15.6 Ngutiphi tintfo letenta kutsi Batjele abone kutsi kukhona lokungasahambi kahle ngaSatile naMlandzeli? Bhala kube KUBILI. (2) 15.7 Lemiphumelamcoka nemiphumela letfutfukisako lebhalwe kulomdlalo ilusito luni etetsamelenilwati talomdlalo? Hlatiya ngemaphuzu LAMABILI. (2) 15.8 Bhala tintfo LETIMBILI letishiwo boSatile naBatjele letenta kutsi bantfu balomuhla bangasoli muntfu ngekungabi tifundziswa kulomdlalo. (2) 15.9 Bhala tizatfu LETIMBILI locabanga kutsi betenta LaNgwenya naFakudze bangafuni kutsi umntfwana wabo aye esikolweni ngeMigcibelo? Bhekisa imphendvulo yakho enkhulumeni yabo nemndeni wakaBhembe. (2) 15.10 Yini lengazuzwa nguthishela walomuhla nangabe angahamba etinyaweni taThishela Shabalala? Bhala kube KUBILI. (2) 15.11 Phawula ngalokwentiwa bafundzi baseMkhuphukantsaba ngekwetsiwa kwetikhungo esikolweni sabo. (2) 15.12 Sihloko salomdlalo siyefana nesaga lesitsi, 'Inhlanti ifela emantini'. Phawula ngalesitatimende unike netibonelo ngebadlali LABABILI. (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Siswati Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all