Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
2017
EMAMAKI: 70
SIKHATSI: Ema-awa 2
Leliphepha linemakhasi la-13.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper
Grade 12 siSwati HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2017, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · siswati. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 1.0 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary20 marks
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary10 marks
- Question 3Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary10 marks
- Question 4Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2017
SCE
TICONDZISO KULABAHLOLWAKO
1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:
SIGABA A: Sivisiso (30)
SIGABA B: Sifinyeto (10)
SIGABA C: Luhlelo nekusetjentiswa kwelulwimi (30)
2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.
3. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.
4. Dvweba umugca emva kwaleso naleso sigaba.
5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
njengobe tinjalo.
6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.
8. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:
SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-50.
SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-30.
SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-40.
9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2017
SCE
SIGABA A: SIVISISO
UMBUTO 1
1.1 Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI A
1 Lokulunga uphishekile ngemicabango lephitsitela engcondvweni yakhe.
Umbona nje umbukile kutsi akekho lapha, kodvwa ukhashane
ngekucabanga. Sewumane uchunsule emehlo sengatsi imbuti iphekwe
netimphondvo. Uhleti endlini yekuphumula kulomuti lawushiyelwa batali
bakhe. Phela batali baLokulunga bashona eminyakeni lemibili leyengcile 5
engotini yemoti leyenteka emgwacweni lomkhulu loya eMlomo.
Silwane Mabuza, uyise waLokulunga, bekuyinjinga lebeyinematekisi
lagijima ekhatsi kwelidolobha i-Ermelo neDundonald, laya ngisho
naseJozi imbala. Uyise waLokulunga bekabambisene kahle nemkakhe
longuLomagugu. 10
2 Ekuhambeni kwebatali bakhe-ke Lokulunga, umsebenti wekubukana
nematekisi waya ngekuba lukhuni. Lite kutsi bekabuye asitwe ngumake
lebekasisebenti sasendlini lesafika lapha ekhaya kusaphila batali bakhe.
Kodvwa kuletinye tincumo bebangavami kuvumelana. Loko kwenta kutsi
LaSigudla angatingeni kakhulu tindzaba tekhaboLokulunga ngobe 15
bekabuye atjelwe kutsi abokhumbula kutsi usisebenti lapha kubo.
3 Phela Lokulunga abesakhohliwe kutsi basukaphi naLaSigudla.
Buka ngobe kutsiwa wefika lapha kaMabuza Lokulunga asemncane,
afundza libanga lesibili. Kwabuye kwaba nguye losala naye. Lokulunga
batali bakhe bamshiya sekayintfombi leseyikhulile ngobe 20
besekayihlanganisile iminyaka lengemashumi lamabili budzala.
4 Lokulunga bekayintfombi lephila nekukhubateka ngobe kwasayena
watfola ingoti yekushayiswa yimoti aneminyaka lesitfupha. Ekusindzeni
kwakhe kuleyo ngoti kwaphetsa ngekutsi ancunywe totimbili tinyawo.
Kubakhona kwaLaSigudla bekulusito lolukhulu ngobe naye bekatsi 25
nakacabanga kuwushiya lomsebenti, abuye acabange ngesimo
saLokulunga nekumncenga kwakhe kutsi angamshiyi akulesimo, ative
aphelelwa ngemandla. Ahlale ngobe bekaneluvelo.
5 Njengaloku Lokulunga bese anesingani lesinguSento, tintfo bese
tingahambi kahle seloku kwafika lomfana. Kuvana ekhatsi 30
kwaLokulunga naLaSigudla besekunciphile. Tindzaba tetimali
netematekisi besetinikwe Sento lobesaligugu kuLokulunga. Kwale nome
atsi LaSigudla uyamvusa ametsembise kumcosha nakangena tindzaba
takhe.
6 Ekuhambeni kweminyaka afikile Sento, bese kusele ematekisi lamabili 35
kuphela etikwalawa lebekalishumi. Nemali seyinciphe kakhulu kunaleyo
lebeyingena esikhatsini lesengcile. Konkhe loku lebekwenteka
bekangakuboni Lokulunga. Kuphela nje yena bekashiswa lutsandvo
lwaSento.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2017
SCE
7 LaSigudla bese kunetinyanga letitsite langatiholeli, sekabona kutsi 40
sesikhatsi sekutsi ehlukane naLokulunga. Kubuye kufike kutsi
batawuphatseka njani batali baLokulunga nangabe amshiya etandleni
temphisi lenguSento? Kubuye kube nemcabango wekutsi yini intfo
langamsita ngayo?
8 Sento besekamcele emahlandla lamanyenti Lokulunga kutsi acoshe 45
LaSigudla ngobe atsi nguye lontjontja tintfo taLokulunga. Lokulunga
angayikholwa lentfo layitjelwa ngulemphisi layibona igcoke sikhumba
semvu. Njengaloku Sento bese kacale kukhombisa Lokulunga kutsi
uluhlobo luni lwemuntfu, tintfo bese atibona ngalelinye liso Lokulunga.
Nobe kunjalo besekungekho masita ngobe tintfo besetonakele ngendlela 50
lengatiwa.
9 Sento besacale kungalali ekhaya ngalamanye emalanga, futsi angasho
kuLokulunga kutsi uyephi kantsi bese bashadile. Loko bese kumhluphe
kakhulu Lokulunga kodvwa angati kutsi yini langayenta kute Sento
abone kutsi umtsandza kangakanani. 55
10 Kwenteka konkhe loku nje Lokulunga bekangati kutsi uphuma njani
kulenkinga ngobe phela bekangafundzanga lokuyaphi. Watsi angacedza
libanga lelishumi nakubili, wangasachubekeli embili ngobe phela
tikhungo temfundvo lephakeme betingabakhoselisi bafundzi labaphila
nekukhubateka. Tintfo noko tabuye tagucuka ekuhambeni kweminyaka 60
kwaba ngulesikhatsi Lokulunga sekabeke phasi umoya.
11 'Ucabanga kutsi angiboni yini yeSento kutsi wena sewuganiwe? Ikhona
phela lentfombi lekusanganise inhloko kulamalanga. Ngiko loku
lokwenta kutsi nawungena kulomuti wetfu uve ufikelwa kungicasukela.'
Leso sikhatsi tinyembeti sewutibambe ngetinkhophe. 65
'Intfombi yami lensha lengiyitsatsaphi?' Kubuta Sento ahleti esitulweni
lesiseceleni kwembhede wabo.
'Phela nine bantfu labangaphili nekukhubateka ninemkhuba wekuganwa
bantfwana besikolo ngobe nibabamba ngemali.'
'Mine ungibuke kahle yeLokulunga mkami. Ngiyindvodza mbamba.' 70
'Nangabe akusinjalo, kepha yini leyenta kutsi ungasabi nenhlitiyo
kulamalanga nawufika lapha endlini? Ucasulwa kubona mine yini nobe
kwentekani?'
'Ngikholwe nangitsi kuwe akukho lutfo.'
'Sento, yini sengatsi wena sewucala kudlala ngami? Yini kodvwa lentfo 75
longenta yona kube uyati kutsi mine angisenabani kulomhlaba,
sengetsembele kuwe? Nasengijikelwa nguwe utsi angikhalele bani?'
Abibitseke nyalo Lokulunga.
Sento atfuke lapho sekabona tinyembeti tigcwala emehlo kuLokulunga.
[Tiyenteka Tintfo: Ingungumbane: 1–8]
Phendvula YONKHE imibuto ngekubhekisa tonkhe timphendvulo takho
kuletheksthi lengenhla.
1.1.1 Caphuna emavi latfolakala kuletheksthi lengenhla lafakazela
inkholelo letsi labaphasi bayaphila. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2017
SCE
1.1.2 Ematekisi labesasele abemabili, mangaki labesanyamalele. Bhala
lelinani ngeSiswati. (1)
1.1.3 Catsanisa lenkhulumo yaSento letsi, 'ngiyindvodza mbamba',
nesento sakhe sekungasalali ekhaya. (1)
1.1.4 Nguliphi lisiko lesintfu lelicashatwa nguLokulunga naSento
nawubuka loku lokwenteka kuletheksthi. (1)
1.1.5 Ngeliphuzu LINYE lelikuletheksthi lengenhla sekela lesitatimende
lesitsi, tekuphepha emgwacweni atikho ezingeni lelisetulu. (1)
1.1.6 Khetsa imphendvulo kuleti letilandzelako. Umuntfu lokulesimo
saLokulunga Litiko Letemphilo neLetenhlalakahle, lingamsita ngani?
A Sihlalochiyama
B Sihlalomasondvo
C Sihlalomantonto
D Sihlalobume (1)
1.1.7 Yini lebalwe kuletheksthi lengenhla leyente Lokulunga angakutsatseli
etulu lokuntjontjiswa kwaLaSigudla. Bhala KUNYE. (1)
1.1.8 Ngekwemtsetfosisekelo waseNingizimu Afrika, lilungelo laLokulunga
lahlukunyetwa, lahlukunyetwa ngayiphi indlela? (1)
1.1.9 Ucabanga kutsi yini imbangela yekunyamalala kwematekisi
aLokulunga? Bhala KUBILI. (2)
1.1.10 Ngekubona kwakho, nguyiphi indlela lebeyingasetjentiswa
nguLokulunga kuvimbela kucitseka kwemali yalelibhizinisi lakhe?
Chaza ngemaphuzu LAMABILI. (2)
1.1.11 Kusuke kwente njani nangabe umuntfu abamba tinyembeti
ngetinkhophe? (2)
1.1.12 Tecwayiso tini longatinika bantfu labasebancane labaphila netihibe
letifana nalesi saLokulunga? Nika TIMBILI. (2)
1.1.13 Lesaga lesitsi, 'Lutsandvo alunamehlo futsi aluboni' sihambisana
kangakanani nalokwenteka kuletheksthi? Chaza. (2)
1.1.14 Nangabe bewunguLokulunga ngutiphi tinyatselo LETIMBILI
lebewungatitsatsa emva kwekubona kutsi Sento uyimphisi legcoke
sikhumba semvui? (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2017
SCE
1.2 Fundza lesibonwa lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI B
[http://www.kingfeatures.com]
1.2.1 Yini lekhomba kutsi lolomsikati lokulesibonwa akesabi lutfo
kulendzawo lahamba kuyo? (1)
1.2.2 Ngutiphi tinsita letidzingwa ngulolomsikati lolapha kulesibonwa?
Bhala kunye. (1)
1.2.3 Yini lefakazela kutsi lapho lomake abuya khona nalabantfwana (1)
kuyasutfwa? Nika kunye.
1.2.4 Ubona ngani kutsi kunalokwentako emuva lapho laba
labakulesibonwa bachamuka khona? (1)
1.2.5 Uvumelana kangakanani nalombono lotsi bafati bancelencele,
bhekisa imphendvulo yakho kulesibonwa. (2)
1.2.6 Bhala umehluko loMBILI walokwentekako emkhatsini watheksthi A
natheksthi B. (4)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2017
SCE
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngewakho emagama langabi ngetulu
kwala-80. Sifinyeto sakho asivete emaphuzu lasikhombisa etintfo Lomini
lebekufanele atente nakayewujuma ekhakhakhe.
TICONDZISO
1. Finyeta ngewakho emagama.
2. Sifinyeto sakho asivete emaphuzu LASIKHOMBISA lamcoka.
3. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima (emapharagrafu).
4. Akukadzingeki kutsi ubhale sihloko.
5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
ITHEKSTHI C
Emva kwekutsi Lomini agane Mnyetane, kwaphela umnyaka, labadzala baze
batfumela bomkhula wakhe kutsi bayewumbita. Phela bebafuna kubona singani
semntfwanabo. Kantsi naye abenesifiso sekuyewubona lapho abeyokwendza khona.
Nankho-ke emantfombatana afika catsatsa kuLomini.
'Sitfunywe ngulabadzala, batsi asitewukucela sihambe nawe kitsi.'
'Ngiyeva boVilakati, mane ngiyacolisa angituwukuhamba nani kwalamuhla,' kulandvula
Lomini entela kutilungisela.
Kwatsi kantsi basekhakhakhe bebambite kuleyonyanga, yaphela gonco wate wefika
kuletfwasako. Phela abebuka lolugebhuta lwenyanga entela kutsi angetuhamba
emnyameni nayojuma. Futsi abentela kuyewungena ngenyeti kute konkhe
kutewumkhanyela. Abekwati kutsi intfombi lengena emtini kumnyama nebasekhakhayo
bebavele babone kutsi isilima ayicabangi.
Lomini akahambanga yedvwa kaVilakati. Wacela lenye intfombi lendzala kunaye kutsi
itewumsita imkhokhele kutsi kufanele atiphatse njani nakasemtini. Ekhaya besuka
emini babekisa libanga lebebatawulihamba endleleni. Bashonisa lilanga emfuleni
batilibatisa ngekucopha nekucocisana. Phela bebangeke bangene emtini emini
kalobha. Lena bekuyindlela yekuhlonipha leyayentiwa tintfombi. Intfombi beyingamane
iyewungena ekhabosingani emini bantfu bayibuka. Ngesintfu intfo lenjalo beyibukwa
njengelichilo futsi bekwekhutwa imihlolo. Imphekeleteli yacala emfuleni kukhokhela
Lomini.
'Uyabona-ke Lomini, lapho siyakhona kufuneka inhlonipho. Siyawute sihambe wena
ucobodzisile. Ungacali uphakamise emehlo ubuke bantfu bemtini. Wenta njalo
bayawuhamba bayiteka batsi ulihatsa.'
'Ngiyabonga mngani, ubohle ungikhumbuta, ngiyabona lentfo itakuba lukhuni.'
'Phela wena awuvuli umlomo ukhulume nobe ngakutsiwani, uvala sitolo sakho. Ngimi
lengitawukukhulumela lapho kudzingeke khona.'
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2017
SCE
'Kuncono loko. Kube akunjalo ngabe kumatima kabi, tinhloni ngingatipha bani?
Sengiyabona emehlo onkhe asatse njo ngakimi.'
'Lokunye, uma basipha kudla, ungabodla kakhulu, bomkhula wakho bangaze batsi
usimiti. Futsi kufuneka nasidla sidle katwi, shangatsi siyagula. Kantsi senta nje,
sitawusheshe sikushiye bangatsi siyaphanga.'
'Hhawu! Kantsi sitawubulawa yindlala?'
'Uyati kutsi uma singabona titselo lapha esigangeni, akukafaneli sitidle?'
'Cha, angati! Kungaba nani nasitidlile?'
'Hho, kutsiwa lutsandvo lwakho nesingani luyawuhhohloka njengetitselo.'
'Nembala, sengiyabona nje sengaliwa ngumfokati, angati kutsi ngingashonaphi.'
BoLomini bagaleleka emtini sekuhwalele.
[Tiyenteka Tintfo: Lolwalula: 51–53]
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/2017
SCE
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 3
Fundza lesikhangisi lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI D
1. MAGWINYAKONKHE!!!!!!!!!!
2. Uyemukeliswa etitolo ngendlela loshibhe ngayo. 3. Wena nemali ningumjingi namkhotsane.
4. Ungumabhubhisa emalini. Yemaphepha 5. Awukhetsi bala lamuntfu, utfolakala
nemasenti awukuva, ukumita kungabi kunobe ngubani nje nawunjingile.
ndzabatalutfo.
6. Lonawe, tigebengu timbuka ngeliso lengulube. 7. Kubonwa nje uphetse Magwinyakonkhe,
Ekhoneni umuntfu uyaklinywa ngoba kufunwa wehlutfwa usale umangele.
wena nematfumbu akho.
8. Halala Magwinyakonkhe, setsenjwa lesiphatsa umnotfo welive.
Chubeka njalo nekwetsembeka kwakho!!!!!
[www.dreamtime.com]
3.1 Khokha umusho lokulesikhangisi locuketse luvelomagama uwubhale phasi. (1)
3.2 Hlobo luni lwenkhulumo lolusetjentiswe efremini 2 kuletheksthi lengenhla? (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/2017
SCE
3.3 Phindza ubhale lomusho losefreymini 7, esikhundleni seligama lelidvwetjelwe
ufake inchazelo yalo lensha. (1)
3.4 Khetsa imphendvulo leshaya khona kuletilandzelako. Bomahambisana
labasetjentiswe efremini 3 kulesikhangisi lesingenhla basho kutsi:
A Bayenwayana
B Bayahambisana
C Bayakhotsana
D Bayavisisana (1)
3.5 Yini leyenta loMagwinyakonkhe lokhangiswako abaluleke kangaka, nawubuka
kwakhiwa kwakhe? (1)
3.6 Sebentisa ligama lelibhalwe ngalokugcamile efremini 4 kuveta inchazelo
leyehlukile kulena lekulesikhangisi. (1)
3.7 Sihloko salesikhangisi sihambisana ngayiphi indlela naloku lokukhangiswako? (1)
3.8 Sisho lesisetjentiswe efremini 6 kulesikhangisi lesingenhla sisetjentiswa
nakwentenjani? (1)
3.9 Phawula ngekwemukeleka kwemusho losetjentiswe efremini 5 kulesikhangisi
lesingenhla? (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/2017
SCE
UMBUTO 4
Fundza lekhathuni lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHESKTHI E
1. Lomuhla likhipha umkhovu 3. Lisho uliphindze lelo. Buka
etjeni, site nekwekutivikela. nje mine licolo lami alisavumi.
Kuncono ngobe letinswane tisele Nekuhamba sekungumankha.
emuva betitawubhadla. Kudzela sibukeli.
4. Asisheshiseni
bomngamu sesitawuze
2. Ucinisile dzadze, kube sitfole timbita tetfu setishile
sidla lizambane lapondo edladleni. Labobabe
ngabe sinetiwashabome. sitawubatfola sebagane
lunwabu ngenca
yeliphango.
5. Buka lokuta lapha emfuleni 7. Nincono-ke nine, tsine
sitewuwasha umuntfu sewaba 6. Pho emadvodza sihlala setfukile ngobe sihlalela
nguphutsini. Sesitawumane angemacaba. Kujabula tsine kuhhwadlwa ngetimphama.
silanyulelwe ngilo lolwenyulo lolutako tingcugce. Buka nje nyalo Ngikhuluma nje kudzikitela liso
ngobe emanti atawuba setaleni. nangifika, ngibamba indlela lami langaphasi.
lebheke kamzala lolibuya.
[www.heirraising.com]
4.1 Bhala umusho lokuletheksthi lonelibitomfutiselo lelingena ngaphasi kwetitfo
temtimba efremini 3. (1)
4.2 Caphuna libintana lemagama lamatsatfu lasho kutsi tinsita titawuletfwa
edvute nasekhaya emva kwelwenyulo efremini 5. (1)
4.3 Ihlolani lenkhulumonkholelo lebhalwe ngalokutjekile efremini 7? (1)
4.4 Yini lokwenta kutsiwe lekhathuni itsatsa luhlangotsi? (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/2017
SCE
4.5 Khetsa imphendvulo kuletilandzelako. Lenkhulumo lebhalwe ngalokugcamile
efremini 1 ichaza kutsi:
A Betitawuganga
B Betitawucwila
C Betitawutingcolisa
D Betitawusha (1)
4.6 Esikhundleni selibintana lelidvwetjelwe efremini 4, bhala ligama linye
leliyinchazelo yalo. (1)
4.7 Takhele umusho ngeligama lethekhnikhi lelikuletheksthi lengenhla kukhomba
kutsi uyayati inchazelo yalo. (2)
4.8 Bhala umusho lotawuveta kutsi uyayati inchazelo yeligama lendzabuko
lelidvwetjelwe efremini 6. (2)
[10]
UMBUTO 5
Fundza letheksthi lelandzelako lenemaphutsa elulwimi bese uphendvula imibuto
letawulandzela.
ITHEKSTHI F
Bacala bamtsatsa kancane batsi ujabuliswe kutsi emsebentini wakhe babuye
bamkhuphula esikhundleni. Tachubeka tinyanga, waphela lowo mnyaka kwalandzela
lomunye, nawo waphela, bonkhe bacala kubaleka kuye.
Intfo lenhle lebebamati ngayo uMhlonishwa Maseko kutsi akahambisani
nebugebengu. Nangabe uya kuye, yani uyati indzaba yakho. Nangabe utsatsa
ematfuba langekho utawuphuma ehhovisi lakhe umanti nte. Utakupheka akwetfulule
ngemibuto udzimate utsi lucu ubuye ucondze nasengcondvweni.
Akawutsandzi umgugu emphilweni yakhe. Akacashi ngekudizelwa. Akatsandzi
nekucasha ngebuhlobo, ufuna emakhono ekwenta umsebenti. Uyawabuka
emaphepha ekucashwa ngobe eNingizimu Afrika kufuneka emaphepha lashoko kutsi
lowo msebenti uwufundzele. Yena-ke uyendlulela ngobe bonkhe labacashwa nguye
kufanele babonise ngekusebenta linye lilanga emva kwenkhulumoluhlolo kutsi
nembala loku lebebakusho ngemilomo yabo bayakwati kukwenta ngetandla tabo.
Ngiyo indlela lenhle lefanele yekucasha. Manje live selonakala bantfu
sebayayidizela yonkhe intfo. Kubuye kube buhlungu kulabasikati ngobe kufanele
bangene emisebentini ngekuyitsenga.
[Kantsi Inje Imphilo: 36–37]
5.1 Lungisa liphutsa lelulwimi lelisendzimeni yekucala. (1)
5.2 Faka sifinyeto seligama lelibhalwe lacindzetelwa emshweni losendzimeni
yesibili. (1)
5.3 Phindza ubhale lomusho lobhalwe wagcama endzimeni yesitsatfu
kuletheksthi lengenhla uwente uvume/ ube sendleleni levumako. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 13 DBE/2017
SCE
5.4 Ngumuphi umcondvo loletfwa sakhi lesidvwetjelwe esentweni lesisendzimeni
yekugcina. (1)
5.5 Phindza ubhale lomusho locindzetelwe endzimeni yekugcina kuletheksthi
lengenhla, usebentise siphawulo sibe sabito. (1)
5.6 Sebentisa libito lelidvwetjelwe endzimeni yesitsatfu kuletheksthi lengenhla
emshweni lotakhele wona, libe ngumentiwansombo. (1)
5.7 Sebentisa sabito sekukhomba lesicindzetelwe endzimeni yekucala sibe
ngundzaweni. (1)
5.8 Tsatsa sentakutsi, 'lucu', endzimeni yesibili kuletheksthi lengenhla,
usisebentise emshweni lotakhele wona. (1)
5.9 Sebentisa sicu sesento, 'buka', emshweni lotakhele wona sibe sendleleni
leyamile. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum