Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper

Question papersiSwati HLGrade 12201713 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2017, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) 2017 EMAMAKI: 70 SIKHATSI: Ema-awa 2 Leliphepha linemakhasi la-13. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2017 SCE TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Luhlelo nekusetjentiswa kwelulwimi (30) 2. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 3. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA. 4. Dvweba umugca emva kwaleso naleso sigaba. 5. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 6. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 7. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 8. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-50. SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-30. SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-40. 9. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2017 SCE SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI A 1 Lokulunga uphishekile ngemicabango lephitsitela engcondvweni yakhe. Umbona nje umbukile kutsi akekho lapha, kodvwa ukhashane ngekucabanga. Sewumane uchunsule emehlo sengatsi imbuti iphekwe netimphondvo. Uhleti endlini yekuphumula kulomuti lawushiyelwa batali bakhe. Phela batali baLokulunga bashona eminyakeni lemibili leyengcile 5 engotini yemoti leyenteka emgwacweni lomkhulu loya eMlomo. Silwane Mabuza, uyise waLokulunga, bekuyinjinga lebeyinematekisi lagijima ekhatsi kwelidolobha i-Ermelo neDundonald, laya ngisho naseJozi imbala. Uyise waLokulunga bekabambisene kahle nemkakhe longuLomagugu. 10 2 Ekuhambeni kwebatali bakhe-ke Lokulunga, umsebenti wekubukana nematekisi waya ngekuba lukhuni. Lite kutsi bekabuye asitwe ngumake lebekasisebenti sasendlini lesafika lapha ekhaya kusaphila batali bakhe. Kodvwa kuletinye tincumo bebangavami kuvumelana. Loko kwenta kutsi LaSigudla angatingeni kakhulu tindzaba tekhaboLokulunga ngobe 15 bekabuye atjelwe kutsi abokhumbula kutsi usisebenti lapha kubo. 3 Phela Lokulunga abesakhohliwe kutsi basukaphi naLaSigudla. Buka ngobe kutsiwa wefika lapha kaMabuza Lokulunga asemncane, afundza libanga lesibili. Kwabuye kwaba nguye losala naye. Lokulunga batali bakhe bamshiya sekayintfombi leseyikhulile ngobe 20 besekayihlanganisile iminyaka lengemashumi lamabili budzala. 4 Lokulunga bekayintfombi lephila nekukhubateka ngobe kwasayena watfola ingoti yekushayiswa yimoti aneminyaka lesitfupha. Ekusindzeni kwakhe kuleyo ngoti kwaphetsa ngekutsi ancunywe totimbili tinyawo. Kubakhona kwaLaSigudla bekulusito lolukhulu ngobe naye bekatsi 25 nakacabanga kuwushiya lomsebenti, abuye acabange ngesimo saLokulunga nekumncenga kwakhe kutsi angamshiyi akulesimo, ative aphelelwa ngemandla. Ahlale ngobe bekaneluvelo. 5 Njengaloku Lokulunga bese anesingani lesinguSento, tintfo bese tingahambi kahle seloku kwafika lomfana. Kuvana ekhatsi 30 kwaLokulunga naLaSigudla besekunciphile. Tindzaba tetimali netematekisi besetinikwe Sento lobesaligugu kuLokulunga. Kwale nome atsi LaSigudla uyamvusa ametsembise kumcosha nakangena tindzaba takhe. 6 Ekuhambeni kweminyaka afikile Sento, bese kusele ematekisi lamabili 35 kuphela etikwalawa lebekalishumi. Nemali seyinciphe kakhulu kunaleyo lebeyingena esikhatsini lesengcile. Konkhe loku lebekwenteka bekangakuboni Lokulunga. Kuphela nje yena bekashiswa lutsandvo lwaSento. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2017 SCE 7 LaSigudla bese kunetinyanga letitsite langatiholeli, sekabona kutsi 40 sesikhatsi sekutsi ehlukane naLokulunga. Kubuye kufike kutsi batawuphatseka njani batali baLokulunga nangabe amshiya etandleni temphisi lenguSento? Kubuye kube nemcabango wekutsi yini intfo langamsita ngayo? 8 Sento besekamcele emahlandla lamanyenti Lokulunga kutsi acoshe 45 LaSigudla ngobe atsi nguye lontjontja tintfo taLokulunga. Lokulunga angayikholwa lentfo layitjelwa ngulemphisi layibona igcoke sikhumba semvu. Njengaloku Sento bese kacale kukhombisa Lokulunga kutsi uluhlobo luni lwemuntfu, tintfo bese atibona ngalelinye liso Lokulunga. Nobe kunjalo besekungekho masita ngobe tintfo besetonakele ngendlela 50 lengatiwa. 9 Sento besacale kungalali ekhaya ngalamanye emalanga, futsi angasho kuLokulunga kutsi uyephi kantsi bese bashadile. Loko bese kumhluphe kakhulu Lokulunga kodvwa angati kutsi yini langayenta kute Sento abone kutsi umtsandza kangakanani. 55 10 Kwenteka konkhe loku nje Lokulunga bekangati kutsi uphuma njani kulenkinga ngobe phela bekangafundzanga lokuyaphi. Watsi angacedza libanga lelishumi nakubili, wangasachubekeli embili ngobe phela tikhungo temfundvo lephakeme betingabakhoselisi bafundzi labaphila nekukhubateka. Tintfo noko tabuye tagucuka ekuhambeni kweminyaka 60 kwaba ngulesikhatsi Lokulunga sekabeke phasi umoya. 11 'Ucabanga kutsi angiboni yini yeSento kutsi wena sewuganiwe? Ikhona phela lentfombi lekusanganise inhloko kulamalanga. Ngiko loku lokwenta kutsi nawungena kulomuti wetfu uve ufikelwa kungicasukela.' Leso sikhatsi tinyembeti sewutibambe ngetinkhophe. 65 'Intfombi yami lensha lengiyitsatsaphi?' Kubuta Sento ahleti esitulweni lesiseceleni kwembhede wabo. 'Phela nine bantfu labangaphili nekukhubateka ninemkhuba wekuganwa bantfwana besikolo ngobe nibabamba ngemali.' 'Mine ungibuke kahle yeLokulunga mkami. Ngiyindvodza mbamba.' 70 'Nangabe akusinjalo, kepha yini leyenta kutsi ungasabi nenhlitiyo kulamalanga nawufika lapha endlini? Ucasulwa kubona mine yini nobe kwentekani?' 'Ngikholwe nangitsi kuwe akukho lutfo.' 'Sento, yini sengatsi wena sewucala kudlala ngami? Yini kodvwa lentfo 75 longenta yona kube uyati kutsi mine angisenabani kulomhlaba, sengetsembele kuwe? Nasengijikelwa nguwe utsi angikhalele bani?' Abibitseke nyalo Lokulunga. Sento atfuke lapho sekabona tinyembeti tigcwala emehlo kuLokulunga. [Tiyenteka Tintfo: Ingungumbane: 1–8] Phendvula YONKHE imibuto ngekubhekisa tonkhe timphendvulo takho kuletheksthi lengenhla. 1.1.1 Caphuna emavi latfolakala kuletheksthi lengenhla lafakazela inkholelo letsi labaphasi bayaphila. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2017 SCE 1.1.2 Ematekisi labesasele abemabili, mangaki labesanyamalele. Bhala lelinani ngeSiswati. (1) 1.1.3 Catsanisa lenkhulumo yaSento letsi, 'ngiyindvodza mbamba', nesento sakhe sekungasalali ekhaya. (1) 1.1.4 Nguliphi lisiko lesintfu lelicashatwa nguLokulunga naSento nawubuka loku lokwenteka kuletheksthi. (1) 1.1.5 Ngeliphuzu LINYE lelikuletheksthi lengenhla sekela lesitatimende lesitsi, tekuphepha emgwacweni atikho ezingeni lelisetulu. (1) 1.1.6 Khetsa imphendvulo kuleti letilandzelako. Umuntfu lokulesimo saLokulunga Litiko Letemphilo neLetenhlalakahle, lingamsita ngani? A Sihlalochiyama B Sihlalomasondvo C Sihlalomantonto D Sihlalobume (1) 1.1.7 Yini lebalwe kuletheksthi lengenhla leyente Lokulunga angakutsatseli etulu lokuntjontjiswa kwaLaSigudla. Bhala KUNYE. (1) 1.1.8 Ngekwemtsetfosisekelo waseNingizimu Afrika, lilungelo laLokulunga lahlukunyetwa, lahlukunyetwa ngayiphi indlela? (1) 1.1.9 Ucabanga kutsi yini imbangela yekunyamalala kwematekisi aLokulunga? Bhala KUBILI. (2) 1.1.10 Ngekubona kwakho, nguyiphi indlela lebeyingasetjentiswa nguLokulunga kuvimbela kucitseka kwemali yalelibhizinisi lakhe? Chaza ngemaphuzu LAMABILI. (2) 1.1.11 Kusuke kwente njani nangabe umuntfu abamba tinyembeti ngetinkhophe? (2) 1.1.12 Tecwayiso tini longatinika bantfu labasebancane labaphila netihibe letifana nalesi saLokulunga? Nika TIMBILI. (2) 1.1.13 Lesaga lesitsi, 'Lutsandvo alunamehlo futsi aluboni' sihambisana kangakanani nalokwenteka kuletheksthi? Chaza. (2) 1.1.14 Nangabe bewunguLokulunga ngutiphi tinyatselo LETIMBILI lebewungatitsatsa emva kwekubona kutsi Sento uyimphisi legcoke sikhumba semvui? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2017 SCE 1.2 Fundza lesibonwa lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI B [http://www.kingfeatures.com] 1.2.1 Yini lekhomba kutsi lolomsikati lokulesibonwa akesabi lutfo kulendzawo lahamba kuyo? (1) 1.2.2 Ngutiphi tinsita letidzingwa ngulolomsikati lolapha kulesibonwa? Bhala kunye. (1) 1.2.3 Yini lefakazela kutsi lapho lomake abuya khona nalabantfwana (1) kuyasutfwa? Nika kunye. 1.2.4 Ubona ngani kutsi kunalokwentako emuva lapho laba labakulesibonwa bachamuka khona? (1) 1.2.5 Uvumelana kangakanani nalombono lotsi bafati bancelencele, bhekisa imphendvulo yakho kulesibonwa. (2) 1.2.6 Bhala umehluko loMBILI walokwentekako emkhatsini watheksthi A natheksthi B. (4) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2017 SCE SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngewakho emagama langabi ngetulu kwala-80. Sifinyeto sakho asivete emaphuzu lasikhombisa etintfo Lomini lebekufanele atente nakayewujuma ekhakhakhe. TICONDZISO 1. Finyeta ngewakho emagama. 2. Sifinyeto sakho asivete emaphuzu LASIKHOMBISA lamcoka. 3. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima (emapharagrafu). 4. Akukadzingeki kutsi ubhale sihloko. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. ITHEKSTHI C Emva kwekutsi Lomini agane Mnyetane, kwaphela umnyaka, labadzala baze batfumela bomkhula wakhe kutsi bayewumbita. Phela bebafuna kubona singani semntfwanabo. Kantsi naye abenesifiso sekuyewubona lapho abeyokwendza khona. Nankho-ke emantfombatana afika catsatsa kuLomini. 'Sitfunywe ngulabadzala, batsi asitewukucela sihambe nawe kitsi.' 'Ngiyeva boVilakati, mane ngiyacolisa angituwukuhamba nani kwalamuhla,' kulandvula Lomini entela kutilungisela. Kwatsi kantsi basekhakhakhe bebambite kuleyonyanga, yaphela gonco wate wefika kuletfwasako. Phela abebuka lolugebhuta lwenyanga entela kutsi angetuhamba emnyameni nayojuma. Futsi abentela kuyewungena ngenyeti kute konkhe kutewumkhanyela. Abekwati kutsi intfombi lengena emtini kumnyama nebasekhakhayo bebavele babone kutsi isilima ayicabangi. Lomini akahambanga yedvwa kaVilakati. Wacela lenye intfombi lendzala kunaye kutsi itewumsita imkhokhele kutsi kufanele atiphatse njani nakasemtini. Ekhaya besuka emini babekisa libanga lebebatawulihamba endleleni. Bashonisa lilanga emfuleni batilibatisa ngekucopha nekucocisana. Phela bebangeke bangene emtini emini kalobha. Lena bekuyindlela yekuhlonipha leyayentiwa tintfombi. Intfombi beyingamane iyewungena ekhabosingani emini bantfu bayibuka. Ngesintfu intfo lenjalo beyibukwa njengelichilo futsi bekwekhutwa imihlolo. Imphekeleteli yacala emfuleni kukhokhela Lomini. 'Uyabona-ke Lomini, lapho siyakhona kufuneka inhlonipho. Siyawute sihambe wena ucobodzisile. Ungacali uphakamise emehlo ubuke bantfu bemtini. Wenta njalo bayawuhamba bayiteka batsi ulihatsa.' 'Ngiyabonga mngani, ubohle ungikhumbuta, ngiyabona lentfo itakuba lukhuni.' 'Phela wena awuvuli umlomo ukhulume nobe ngakutsiwani, uvala sitolo sakho. Ngimi lengitawukukhulumela lapho kudzingeke khona.' Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2017 SCE 'Kuncono loko. Kube akunjalo ngabe kumatima kabi, tinhloni ngingatipha bani? Sengiyabona emehlo onkhe asatse njo ngakimi.' 'Lokunye, uma basipha kudla, ungabodla kakhulu, bomkhula wakho bangaze batsi usimiti. Futsi kufuneka nasidla sidle katwi, shangatsi siyagula. Kantsi senta nje, sitawusheshe sikushiye bangatsi siyaphanga.' 'Hhawu! Kantsi sitawubulawa yindlala?' 'Uyati kutsi uma singabona titselo lapha esigangeni, akukafaneli sitidle?' 'Cha, angati! Kungaba nani nasitidlile?' 'Hho, kutsiwa lutsandvo lwakho nesingani luyawuhhohloka njengetitselo.' 'Nembala, sengiyabona nje sengaliwa ngumfokati, angati kutsi ngingashonaphi.' BoLomini bagaleleka emtini sekuhwalele. [Tiyenteka Tintfo: Lolwalula: 51–53] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/2017 SCE SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 3 Fundza lesikhangisi lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI D 1. MAGWINYAKONKHE!!!!!!!!!! 2. Uyemukeliswa etitolo ngendlela loshibhe ngayo. 3. Wena nemali ningumjingi namkhotsane. 4. Ungumabhubhisa emalini. Yemaphepha 5. Awukhetsi bala lamuntfu, utfolakala nemasenti awukuva, ukumita kungabi kunobe ngubani nje nawunjingile. ndzabatalutfo. 6. Lonawe, tigebengu timbuka ngeliso lengulube. 7. Kubonwa nje uphetse Magwinyakonkhe, Ekhoneni umuntfu uyaklinywa ngoba kufunwa wehlutfwa usale umangele. wena nematfumbu akho. 8. Halala Magwinyakonkhe, setsenjwa lesiphatsa umnotfo welive. Chubeka njalo nekwetsembeka kwakho!!!!! [www.dreamtime.com] 3.1 Khokha umusho lokulesikhangisi locuketse luvelomagama uwubhale phasi. (1) 3.2 Hlobo luni lwenkhulumo lolusetjentiswe efremini 2 kuletheksthi lengenhla? (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/2017 SCE 3.3 Phindza ubhale lomusho losefreymini 7, esikhundleni seligama lelidvwetjelwe ufake inchazelo yalo lensha. (1) 3.4 Khetsa imphendvulo leshaya khona kuletilandzelako. Bomahambisana labasetjentiswe efremini 3 kulesikhangisi lesingenhla basho kutsi: A Bayenwayana B Bayahambisana C Bayakhotsana D Bayavisisana (1) 3.5 Yini leyenta loMagwinyakonkhe lokhangiswako abaluleke kangaka, nawubuka kwakhiwa kwakhe? (1) 3.6 Sebentisa ligama lelibhalwe ngalokugcamile efremini 4 kuveta inchazelo leyehlukile kulena lekulesikhangisi. (1) 3.7 Sihloko salesikhangisi sihambisana ngayiphi indlela naloku lokukhangiswako? (1) 3.8 Sisho lesisetjentiswe efremini 6 kulesikhangisi lesingenhla sisetjentiswa nakwentenjani? (1) 3.9 Phawula ngekwemukeleka kwemusho losetjentiswe efremini 5 kulesikhangisi lesingenhla? (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/2017 SCE UMBUTO 4 Fundza lekhathuni lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHESKTHI E 1. Lomuhla likhipha umkhovu 3. Lisho uliphindze lelo. Buka etjeni, site nekwekutivikela. nje mine licolo lami alisavumi. Kuncono ngobe letinswane tisele Nekuhamba sekungumankha. emuva betitawubhadla. Kudzela sibukeli. 4. Asisheshiseni bomngamu sesitawuze 2. Ucinisile dzadze, kube sitfole timbita tetfu setishile sidla lizambane lapondo edladleni. Labobabe ngabe sinetiwashabome. sitawubatfola sebagane lunwabu ngenca yeliphango. 5. Buka lokuta lapha emfuleni 7. Nincono-ke nine, tsine sitewuwasha umuntfu sewaba 6. Pho emadvodza sihlala setfukile ngobe sihlalela nguphutsini. Sesitawumane angemacaba. Kujabula tsine kuhhwadlwa ngetimphama. silanyulelwe ngilo lolwenyulo lolutako tingcugce. Buka nje nyalo Ngikhuluma nje kudzikitela liso ngobe emanti atawuba setaleni. nangifika, ngibamba indlela lami langaphasi. lebheke kamzala lolibuya. [www.heirraising.com] 4.1 Bhala umusho lokuletheksthi lonelibitomfutiselo lelingena ngaphasi kwetitfo temtimba efremini 3. (1) 4.2 Caphuna libintana lemagama lamatsatfu lasho kutsi tinsita titawuletfwa edvute nasekhaya emva kwelwenyulo efremini 5. (1) 4.3 Ihlolani lenkhulumonkholelo lebhalwe ngalokutjekile efremini 7? (1) 4.4 Yini lokwenta kutsiwe lekhathuni itsatsa luhlangotsi? (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/2017 SCE 4.5 Khetsa imphendvulo kuletilandzelako. Lenkhulumo lebhalwe ngalokugcamile efremini 1 ichaza kutsi: A Betitawuganga B Betitawucwila C Betitawutingcolisa D Betitawusha (1) 4.6 Esikhundleni selibintana lelidvwetjelwe efremini 4, bhala ligama linye leliyinchazelo yalo. (1) 4.7 Takhele umusho ngeligama lethekhnikhi lelikuletheksthi lengenhla kukhomba kutsi uyayati inchazelo yalo. (2) 4.8 Bhala umusho lotawuveta kutsi uyayati inchazelo yeligama lendzabuko lelidvwetjelwe efremini 6. (2) [10] UMBUTO 5 Fundza letheksthi lelandzelako lenemaphutsa elulwimi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI F Bacala bamtsatsa kancane batsi ujabuliswe kutsi emsebentini wakhe babuye bamkhuphula esikhundleni. Tachubeka tinyanga, waphela lowo mnyaka kwalandzela lomunye, nawo waphela, bonkhe bacala kubaleka kuye. Intfo lenhle lebebamati ngayo uMhlonishwa Maseko kutsi akahambisani nebugebengu. Nangabe uya kuye, yani uyati indzaba yakho. Nangabe utsatsa ematfuba langekho utawuphuma ehhovisi lakhe umanti nte. Utakupheka akwetfulule ngemibuto udzimate utsi lucu ubuye ucondze nasengcondvweni. Akawutsandzi umgugu emphilweni yakhe. Akacashi ngekudizelwa. Akatsandzi nekucasha ngebuhlobo, ufuna emakhono ekwenta umsebenti. Uyawabuka emaphepha ekucashwa ngobe eNingizimu Afrika kufuneka emaphepha lashoko kutsi lowo msebenti uwufundzele. Yena-ke uyendlulela ngobe bonkhe labacashwa nguye kufanele babonise ngekusebenta linye lilanga emva kwenkhulumoluhlolo kutsi nembala loku lebebakusho ngemilomo yabo bayakwati kukwenta ngetandla tabo. Ngiyo indlela lenhle lefanele yekucasha. Manje live selonakala bantfu sebayayidizela yonkhe intfo. Kubuye kube buhlungu kulabasikati ngobe kufanele bangene emisebentini ngekuyitsenga. [Kantsi Inje Imphilo: 36–37] 5.1 Lungisa liphutsa lelulwimi lelisendzimeni yekucala. (1) 5.2 Faka sifinyeto seligama lelibhalwe lacindzetelwa emshweni losendzimeni yesibili. (1) 5.3 Phindza ubhale lomusho lobhalwe wagcama endzimeni yesitsatfu kuletheksthi lengenhla uwente uvume/ ube sendleleni levumako. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 13 DBE/2017 SCE 5.4 Ngumuphi umcondvo loletfwa sakhi lesidvwetjelwe esentweni lesisendzimeni yekugcina. (1) 5.5 Phindza ubhale lomusho locindzetelwe endzimeni yekugcina kuletheksthi lengenhla, usebentise siphawulo sibe sabito. (1) 5.6 Sebentisa libito lelidvwetjelwe endzimeni yesitsatfu kuletheksthi lengenhla emshweni lotakhele wona, libe ngumentiwansombo. (1) 5.7 Sebentisa sabito sekukhomba lesicindzetelwe endzimeni yekucala sibe ngundzaweni. (1) 5.8 Tsatsa sentakutsi, 'lucu', endzimeni yesibili kuletheksthi lengenhla, usisebentise emshweni lotakhele wona. (1) 5.9 Sebentisa sicu sesento, 'buka', emshweni lotakhele wona sibe sendleleni leyamile. (2) [10] SAMBA SESIGABA C: 30 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all