Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2018
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 70
Lememorandamu inemakhasi la-9.
Emalungelo agodliwe Phenya
You're offline
Skip to contentMemorandum 






View all
Siswati HL P1 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Siswati Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · siswati. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 9
- File size
- 244.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
Imemorandamu yekumaka sivisiso:
Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA/nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 1
1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A
1.1.1 Yinkholelo yebuKhrestu. (1)
1.1.2 Wacela kutsi umdumbadumbane wakhe ufihlwe ngunina ngobe
kungeke kucatjangelwe kuye/Tindlela takhe betishosholoza/
Waboshwa ngemaphoyisa. (1)
1.1.3 C/Emalahle. (1)
1.1.4 Tinkhomo temalobolo/Tinkhomo lekulotjolwa ngato/Imali
lekulotjolwa ngayo. (1)
1.1.5 Imali yentiswe tento tebantfu, iyakhuluma. (1)
1.1.6 'Suka lapha Feleba, kantsi awuveli kulesi sami sisu yini?' (1)
1.1.7 Ukhombise ngekutsi angavumi kumfihlela idayimane layebile,
lokusho kutsi akamvuni kulesento/Abengafuni kutsi anatse tjwala. (1)
1.1.8 Uyise waFeleba washona kadzeni. (1)
1.1.9 Wentiwa kutsi nakungenteka emaphoyisa atfole ledayimane kuye
njengobe Feleba atsi akamfihlele yona, kutawuboshwa yena/
Wentiwa kutsi nayingatfolakala kuye, Feleba angayiphika atsi
akayati kugcine kuboshwe yena/Abengenasiciniseko sekutsi
Feleba uyebile nobe uyitfole ngetindlela letikahle ledayimane, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.10 Timila nangabe ucocelwe inganekwane emini kantsi awukahlomi
tintsi enhloko ngobe inganekwane icocwa ebusuku. (2)
1.1.11 Salakutjelwa sibona ngemopho/Emaphikankhani afela enkhanini.
Feleba wala kulalela unina nakamekhuta ngaledayimane lengekho
emtsetfweni, wagcina aboshiwe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.12 Idayimane ingulenye yetimbiwa letingemagugu elive, futsi
tingumnotfo longenta umuntfu aphile imphilo yebunjinga ngobe
nangabe angayitsengisa angabuyelwa tinkhulungwane
letingamenta angaphindzi eswele emphilweni yakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.13 Tetsamelilwati tifundza kutsi 'emaciniso ayamkhipha umuntfu
ebubini,' ngobe LaMagagula watjela Feleba liciniso lekutsi yena
angeke atsatse idayimane lengekho emtsetfweni ngobe atsi
itamfaka ejele, akatiphatsele yena, ekugcineni Feleba ugcine
aboshiwe ngaledayimane.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
1.1.14 Labavumako batawesekela ngekutsi: Leligama lisho kungahlali
ngetandla naweswele kodvwa usukume ufunafune loko
lokungakusita uphile njengabo laBozamazama, ngekuyewufuna
igolide nobe idayimane emigodzini, basuke bazama indlela yekutsi
baphile ncono ngobe nangabe bayitfolile, batayitsengisa batfole
imali yekutiphilisa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labaphikako batawesekela ngekutsi: Alibafaneli ngobe
esikhundleni sekuzamazama, bagcina bambonywe ngulemigodzi
ngobe bangenalwati lwekusebenta emgodzini. (2)
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B
1.2.1 Kuboshwa/Kubanjwa kwakhe ngemaphoyisa. (1)
1.2.2 Kunentsatseli letfwebula titfombe/Kunalotsatsa titfombe. (1)
1.2.3 Buhle: Lesigebengu singesaba kubaleka ngobe sesaba sibhamu
lesikuleliphoyisa. Bubi: Nakungenteka sigebengu sibaleke,
emaphoyisa adubule, kungadubuleka nebantfu labangenacala/
Sigebengu singadubuleka sife.
(Kunye kwaloku.) (1)
1.2.4 Tandla takhe tikhombisa kuncenga. (1)
1.2.5 Kukhombisa kutsi lesigebengu siyingoti/Sinemandla/Singabaleka/
Asifuni kulalela lesitjelwa kona ngemaphoyisa, njll. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2.6 Theksthi A unemfana lophetse idayimane kantsi Theksthi B
umfana akanayo idayimane.
Theksthi A umfana ukhuluma nenina kantsi Theksthi B uyedvwa
akanaye unina lakhuluma naye.
Theksthi A ukhuluma ngemaphoyisa lamatsatfu kantsi Theksthi
B kuvetwe emaphoyisa lamane.
Theksthi A umuntfu lokukhulunywa ngaye uboshelwa
endzaweni letsengisa tjwala kantsi Theksthi B loboshwako
ubukeka aboshelwa esitaladini.
Theksthi A unemoti yemaphoyisa, sikhwelamahhala, kantsi
Theksthi B akayiveti imoti yemaphoyisa.
Theksthi A akanamaphepha lasakatwe phasi njengakuTheksthi
B
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (4)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto kulawulwa ngemaphuzu lacondzene ngco netheksthi.
Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako:
Kwabiwa kwemamaki:
o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki
labelwa liphuzu ngalinye).
o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi.
o Samba semamaki: 10.
Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise
emagama akhe:
o 1–3 emaphuzu langenamaphutsa nika 1 limaki.
o 4–5 emaphuzu langenamaphutsa nika 2 emamaki.
o 6–7 emaphuzu langenamaphutsa nika 3 emamaki.
Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe
kunjalo etheksthini:
o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi.
o 1–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe 1 limaki lelulwimi.
CAPHELA:
Sibalo semagama:
o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe esifinyetweni.
o Kungabokhishwa emamaki nangabe umhlolwa angakalikhombisi linani
lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama lasetjentisiwe.
o Nangabe linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike ekugcineni
kwemusho wekugcina ngetulu kwalawo lemisiwe, uyekele incenye lesele
yesifinyeto.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMONGO WESIFINYETO
EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI
LESITINDZIMA: (Umhlolwa akavete emaphuzu lasikhombisa labufakazi bekutsi
Jabulani bekacindzetelwe bangani ekwenteni lokubi.)
Mandla utsi Jabulani angajaki kuya ekhaya ngobe angesiyo intfombatane. Utsi
Jabulani angavumi kupheka ngobe naye vele akapheki. Utsi ekhaboJabulani abacashe
umuntfu lotawenta wonkhe umsebenti wasekhaya. Mandla ukhetsa sijeziso
kunemsebenti wemantfombatane, naJabulani angavumi kwentiwa intfombatane. Utsi
Jabulani akabati bunandzi beligwayi.
Wamfundzisa likhono lekubopha ligwayi. Wamfundzisa indlela yekulibhema nendlela
yekudvonsa intfutfu iphindze iphume emlonyeni. Bangani bamfundzisa kudzakwa.
Jabulani wacala kweba imali. Jabulani wagcinela ejele nebangani bakhe.
(64 Emagama)
Sicashunwa Emagama emhlolwa
1 'Kusesemini nyalo kantsi uyintfombatane 1 Mandla utsi Jabulani angajaki
yini?' kuya ekhaya ngobe angesiyo
intfombatane.
2 'Uvumelani? Mine angilitsintsi libhodo.' 2 Utsi Jabulani angavumi kupheka
ngobe naye vele akapheki.
3 'Akacashi ngani lotawenta konkhe?' 3 Utsi ekhaboJabulani abacashe
umuntfu lotawenta wonkhe
umsebenti wasekhaya.
4 'Sengingamane ngishaywe kunekwentiwa 4 Mandla ukhetsa sijeziso
intfombatane.' kunemsebenti
wemantfombatane, naJabulani
angavumi kwentiwa
intfombatane.
5 'Awubati bunandzi lapho bulele gakhona.' 5 Utsi Jabulani akabati bunandzi
beligwayi.
6 'Mandla wakhipha sincamu, watsintsitsela 6 Wamfundzisa likhono lekubopha
leligwayi ephepheni.' ligwayi.
7 'Walidvonsa kanye, laphuma selitikhatsa 7 Wamfundzisa indlela
tentfutfu emlonyeni, wabuye watikhipha yekulibhema ngekudvonsa
nangemakhala.' intfutfu iphume emlonyeni
nasemakhaleni.
8 'Wafundza kunatsa tjwala.nebangani.' 8 Bangani bamfundzisa kudzakwa.
9 'Jabulani abesayitsetse imali.' 9 Jabulani wacala kweba imali
wagcina ejele nebangani bakhe.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
Imemorandamu yekumaka SIGABA C.
Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lwesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3
3.1 Ubamita batintsi, baphume bakhuluphele ngetibiliboco/tibondlo/kudla. (1)
3.2 Usuke alele butfongo ahona/Ahona. (1)
3.3 Umudze ngesicu sakho. (1)
3.4 C Abasebenti lutfo. (1)
3.5 'Mawolela wato tonkhe tinhlanga/Mchumanisi wemhlaba wonkhe.' (1)
3.6 Badvonswa ngulombhalo lobhalwe ngetinhlavu letinkhulu letigcamisa
lokukhangiswako. (1)
3.7 Kwakhiwa umusho ngesiga senkhulumo, 'Akubutwa,' lesichaza kutsi intfo
ivele itibonakalele ngaphandle kwekuchazelwa.
Sib. Kutsi Nozipho akaphili kahle akubutwa, umtimba uyatisho. (1)
3.8 Lomusho awemukeleki ngoba utsatfwa njengemaciniso ube utsintsa imiva
yebantfu labakhuluphele. Abakujabuleli loko nobe kungemaciniso. (1)
3.9 Ingawisa libhizinisi ngobe bantfu baya bagijima bangaboni linani lekufanele
libhadalwe, batsi bangalibona bajike/Bantfu bangatjela labanye kutsi libhizinisi
lolikhangisako liyabita/Tetsamelilwati ngeke tilibone linani lekulala lapha
ehhotela. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUTO 4
4.1 Akabalwa emantjwele inkhukhu ingakachamuseli. (1)
4.2 D/Lovimbela ligoli epalini. (1)
4.3 Esimeni lapho umuntfu atfukutsele khona/acasuke khona/enyanye khona, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (1)
4.4 Ichaza kutsi, kwendlula kwembolwane bekubahlolela lokubi/ibhadi/ingoti.
letawubavelela lapho baya khona, njll. (1)
4.5 Kwakhiwa umusho ngeligama, 'indlulamitsi,' kuveta mcondvosobala
wesilwane lesinentsamo lendze/umdlali lomudze.
Sib. Indlulamitsi iwadle onkhe emacembe laluhlata lasetulu emagaleni
etihlahla/kulula kulomdlali loyindlulamitsi kutfola libhola. (1)
4.6 Ligoli lentiswe tento tebantfu, 'kuletsa indzebe etandleni tebalandzeli'/ligoli
lentiwe laphila kube aliphili. (1)
(Kunye kwaloku.)
4.7 Kusetjentiswa bomahambisana, 'ingwe nengwenyama,' emshweni kuveta
inchazelo yetitsa.
Sib. Zwane nemkakhe baba yingwe nengwenyama emva kwesehlukaniso,
bangabulalana nabangahlangana endleleni. (1)
4.8 Sompepe uvuna licembu lelitsite ngobe akalihlawulisi nalente emaphutsa
lasebaleni. (1)
4.9 Kwakhiwa umusho lotawuveta umehluko emkhatsini wesichibi nelichibi. .
Sib Lesichibi lekuchitjelwe ngaso ingcoza yelibhantji lalitsenge leliviki
leliphelile, asibonakali kutsi singumhlobiso ngobe sesente indilinga ngatsi
lichibi leligcwele emanti ebhulukwini lakhe. (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 Loku bekungangihluphi naka twi, ngoba lutsandvo lwakhe kimi belujulile/
Ngangivuka nobe sengilele lobudze butfongo ngingene endlini ngitilahle phasi
eceleni kwakhe. (1)
5.2 Kutawuphela tinyanga letisitfupha ahamba nako. (1)
5.3 Lapho kwabonakala ngisho nasemntfwaneni lomncane longangami kutsi kubi. (1)
5.4 Indlela lephocako. (1)
5.5 Kubhalwa umusho ngendlela lephikako kuveta letimo letilandzelako:
Cha, akamshayanga umfati wate waba manti/Cha, akatange wamshaya
umfati wate waba manti/Cha, akakamshayi wate waba manti umfati.
(Kunye kwaloku.) (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2018
NSC – Imemorandamu
5.6 Sasigcwele emanti sisu sakhe sikhukhumuke saba yintsabakati. (1)
5.7 Kusetjentiswa sentakutsi, 'vumbu,' emshweni silandzelwe ngulesinye
sentakutsi:
Sib. Wavele watsi vumbu, shobe, wangafaniswa nalapho asitsele khona/
Wavele watsi vumbu, nya, babheka phansi bonkhe. (1)
5.8 Kucedzelwa umusho ngekufaka umusho lomele sikhatsi.
Sib. Sasibasa umlilo mhlazane sivakashelwe tihambi letitsandza
toso/Sasibasa umlilo ngalesikhatsi sibona kutsi litawukhitsika/Sasibasa umlilo
ebusuku. (1)
5.9 Kwakhiwa umusho ngesibalulingco, 'lehlupha', siba sibalulinsombo
Sib: Inja labayihluphako yondze ilutsi/Takhamuti lesitihluphako atinamanti. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Memorandum
Siswati HL P1 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P3 Nov 2020 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P1 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P3 Nov 2019 Memo(1)_hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
Memorandum
Siswati HL P1 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P2 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P2 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
Siswati HL P3 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P3 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
Siswati HL P1 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Siswati Hl
Explore more published documents in this catalogue.





