Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12201612 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the May June 2016, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) 2016 MARAGA: 80 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 2 DBE/2016 SCE NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Luambo (40) 2. Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo. 3. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 4. Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele. 5. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 6. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho. 7. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya maipfi. 8. Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo anganywaho: KHETHEKANYO YA A: Henefha kha minetse ya 50 KHETHEKANYO YA B: Henefha kha minetse ya 30 KHETHEKANYO YA C: Henefha kha minetse ya 40 9. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 3 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1: PHUROSA Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao. TSHIBVELEDZWA TSHA A NGOHO TSHO VHA WEDZA KHOMBONI. 1 Vho ·iedza ndi muofisiri wa badani kha masipala wa Fha¾ani. Ndi ¿waha wa vhufumi vhe kha mushumo uyu nahone vha sumbedza u u funa nga maanµa. 2 Hu tou nga ho vha hu si na mudzulapo wa masipala wa Fha¾ani ane a si vha µivhe, nga maanµa vhoramimoµoro. Tshi dinaho ndi uri vho vha vha sa µivhelwi zwivhuya. Vho vha vha tshi µivhelwa tshanµanguvhoni tshine vha 5 tshi ita na vhoramimoµoro vho pfukaho milayo ya badani. 3 Mafhungo a tshanµanguvhoni Vho ·iedza vho vha vho no a µowela vhukuma na uri zwo khakheaho vho vha vha si tsha zwi vhona. Izwo zwo ita uri tshifhinga tshinzhi vha takalele u shuma vhe vho¾he uri vha si khakhiswe kha maitele avho. 10 4 Ndi lunzhi he Vho ·iedza vha kaidzwa nga muhulwane wavho kha mafhungo a tshanµanguvhoni. Kha Vho ·iedza a zwo ngo amba tshithu, vho µi isa phanµa na tshanµanguvhoni. Tsho itaho uri vha si litshe ndi nge vha vha vha tshi khou µifhelwa nga tshelede ye ya vha i tshi khou µa vha songo i shumela. Tshelede iyo vho vha vha tshi i shumisa u renga zwi¼iwa, u badela zwikolodo na u renga 15 thundu dza nµuni. U tshila u fhasi ha mutsiko wa zwikolodo, zwi kombetshedza muthu uri a ite zwa tshanµanguvhoni. 5 ·i¿we µuvha Vho ·iedza vhe kati na mushumo wavho, ha swika goloi ya BMW ya muvhala mutswuku. Vho mbo µi i imisa, vha i sumba nnµa ha bada. Vho mbo µi ya kha mureili vha humbela ¼aisentsi ya u reila. Musi vho no i 20 lavhelesa vha wana yo fhelelwa nga tshifhinga nga mi¿wedzi mivhili. 6 Mureili o vhudza Vho ·iedza uri o tou khakha. O dzhia ¼aisentsi ya kale sa ntswa. A humbela pfarelo o tou ita na u tumba fhasi. O pfiwa nga nnyi? Vho ·iedza nga itsho tshifhinga vho vha vho halifha vhukuma. Vha pfala vha tshi ri: 'kha vha ntevhele ngeno goloini ndi vha ¿wale.' 25 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 4 DBE/2016 SCE 7 Mureili a tshi swika goloini ya Vho ·iedza a vhudzwa uri kha dzhene nga ngomu. O no dzhena a isa phanµa na u humbela pfarelo, ha vha u shela maµi n¾ha ha tombo. Vho ·iedza vha mu vhudza uri zwe a ita zwi fana na u reila goloi a si na ¼aisentsi. Vho mu vhudza uri vha µo tou mu ¿wala thikhithi ya R1 500 fhedzi vha nga litsha u mu ¿wala arali a vha ½ea 30 tshelede i linganaho R500. Mureili u pfa izwo a mbo µi vha fha tshelede iyo, a livhuwa thuso ye vha mu fha, a mbo µi ¾uwa. Zwa tshanµanguvhoni zwo vha zwo no tou vha malofhani kha Vho ·iedza. 8 Zwauri ndi tshikwekwe tsho lukwaho nga muhulwane wavho a vho ngo zwi limuwa. Muhulwane wa Vho ·iedza vho ita tshikwekwe itshi nge 35 mafhungo a tshanµanguvhoni a Vho ·iedza a vha o no swika nµevheni dzawe. Mureili o vha o vhudzwa uri a rekhode zwo¾he zwine Vho ·iedza vha µo vha vha tshi khou ita na u amba nga lu¾ingothendeleki uri zwi shume sa vhu¾anzi. 9 Nga Musumbuluwo nga matsheloni Vho ·iedza vha vhidzelwa ofisini nga 40 muhulwane wavho. Vho mangala vha tshi vhona u¼a mureili wa BMW e hone ofisini. U mu vhona vha ambela mbiluni vha ri: ¸amusi ya sa raha i µo µadza. 10 Vho ·iedza vho mbo µi vhudzwa uri mushumo wo fhela. Vho no kaidzwa lunzhi zwi tshi kwama mafhungo a tshanµanguvhoni vha sa thetshelese. 45 Vho ·iedza vho thoma u lila henefho ofisini, zwa si thuse tshithu. 11 U bva afho ofisini Vho ·iedza vho mbo µi doba vhuda havho vha livha hayani. Vhathu vho vha vhudzisaho nga u sa tsha ya havho mushumoni. Vha vhudzwa uri mushumo wo tou vha netisa ndi ngazwo vho litsha. 12 Vhathu vha hashu ndi ngoho tshanµanguvhoni a si tshavhuµi. Vhunzhi ha 50 vhathu vha no µidzhenisa kha zwa tshanµanguvhoni vha fhedzisela vho wela khomboni. Nangoho Vhavenµa a vho ngo zwifha vha tshi ri mulifho wa mmbwa ndi ¾hoho yayo. 1.1 Vho ·iedza vho vha vha tshi shuma sa mini? (1) 1.2 Ndi zwifhio zwi lwaho na mulayo zwe Vho ·iedza vha vha vha tshi zwi ita? (2) 1.3 Sumbedzani uri ndi ngani Vho ·iedza vho µidzhenisa kha mafhungo a tshanµanguvhoni. (2) 1.4 Ndi mini zwe mureili wa BMW a shumisa u wana vhu¾anzi ho¾he vhukati hawe na Vho ·iedza? (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 5 DBE/2016 SCE 1.5 Zwa tshanµanguvhoni zwo vha zwo no tou vha malofhani a Vho ·iedza. ¹alutshedzani vhungoho ha fhungo i¼i nga zwi re mafhungoni ayo. (2) 1.6 Sumbedzani muhumbulo muhulwane wa mafhungo e na vhala kha phara ya 3. (2) 1.7 Hu na ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya 9, sumbedzani vhungoho ha¼o malugana na zwo bvelelaho kha Vho ·iedza. (2) 1.8 Ndivho khulwane ya mu¿wali kha mafhungo e na vhala ndi ifhio? Phindulo ya½u i songo fhira mitaladzi mivhili. (2) 1.9 Ni vhona u nga zwo itwaho nga muhulwane wa Vho ·iedza zwo thusedza hani u bvisela ngoho khagala? (2) 1.10 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. U shela maµi n¾ha ha tombo zwo livhiswa kha … A Muhulwane wa Vho ·iedza. B Mureili wa BMW. C Vho ·iedza. D Vhoramimoµoro. (1) 1.11 Tshanµanguvhoni a si tshavhuµi. Sumbedzani vhungoho ha fhungo i¼i no µisendeka nga zwo bvelelaho mafhungoni. (2) 1.12 Zwo bvelelaho kha Vho ·iedza zwi a tendisea naa? Tikedzani. (2) 1.13 Arali inwi no vha ni shaka ¼a Vho ·iedza no vha ni tshi µo vha eletshedza zwifhio musi vhe milomoni ya vhathu? (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 6 DBE/2016 SCE ¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO [Zwi khou bva kha Magazine] 1.14 No sedza itshi tshifanyiso ni vhona avha vhathu vho dzula ngafhi nahone hu tshi khou bvelela mini? (2) 1.15 Vhathu avha vha sumbedza vha sa µo ya hayani? Tikedzani. (2) 1.16 U ya nga ha inwi, ndi zwifhio zwi no sumbedza uri avha vhathu vha kha nyanµano. Tikedzani. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 7 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 Vhadzulapo vha shangoni ¼a Mphireni vho fara mu¾angano vha tshi khou amba nga tshinyalelo dzi no vhangwa nga migwalabo. Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala mbuno dza SUMBE nga ha tshinyalelo dzi no vhangwa nga migwalabo. NDAELA: 1. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha tshinyalelo dzi no vhangwa nga migwalabo. 2. Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70. 3. Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7. 4. ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we. 5. Shumisani maipfi A¸U. 6. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a manweledzo/samari ya½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C TSHINYALELO DZI NO VHANGWA NGA MIGWALABO Migwalabo i khou andesa ano maµuvha. Vha¿we vhe ndi dzone pfanelo, vha¿we nga fha¼a vhe ndi hone u dinalea ngeno vha¿we vha tshi ri ndi vhuvemu. Kuhumbulele ukwu kwo¾he ku bveledza tshinyalelo tshitshavhani. Fhethu hunzhi arali hu na migwalabo hu a vha na u thivhiwa ha dzibada nga matombo, matanda na mathaela a no khou duga. Izwi zwi itelwa uri goloi dzi si kone u fhira na uri vhathu vha si wane zwinamelo. Nga hone u dinalea u wana ho fhiswa mathaela badani hu sa tshimbilei. Bada dzi a tshinyala nga zwo shumiswaho u dzi thivha. Dzi sala dzi na madindi lune migwalabo i tshi fhela dza tea u lugiswa. Goloi dza vhaendelamashango dzi a kwashiwa ngeno vha sa µivhi tshithu nga migwalabo. Tshirunzi tsha shango ¼ashu tshi a wa kha vhaendelamashango avho. Vhunzhi ha vhashumi vha fhelelwa nga mishumo nge vha balelwa zwinamelo zwa u vha isa mishumoni. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 8 DBE/2016 SCE Mavhengele na one a a pwashekwanywa. Mbava na dzone dzi vha dzo wana tshifhinga tsha u tswa. Zwifha¾o zwa muvhuso, goloi na mahaya a vharangaphanµa vhane vha khou baµekanywa na tshumelo dzine dza khou ¾oµwa zwi a fhiswa. Pfunzo na yone i a thithisea zwihulusa musi vhagudi vha si tsha ya zwikoloni nga pfanelo. Izwi zwi vhangwa nga u shaea ha zwinamelwa na nyofho ya u huvhadziwa nga vhagwalabi. Ri tea u fha¾uwa ngauri migwalabo i µisa tshinyalelo khulusa lushakani na muvhusoni. Arali ra sa fha¾uwa shango ¼ashu ¼i µo humela murahu ha si vhe na mvelaphanµa. [Zwi bva kha vhalingi] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 9 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA C: LUAMBO MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO ¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA D MAITAZWI¹OMA VHA NAKISI VHA MAHAYA NA MUPO E nnyi a sa funi vhupo ho nakaho? Ho sala vhone fhedzi u dalela afha. Ri vhomasithesele kha u kunakisa mahaya na vhupo. Mitengo yashu i tou kokovha na fhasi, vhafumi vha u thoma vha wana luafhulelo. Vha ri kwama kha 015 516 4537. [Tshi bva kha inthanethe] 3.1 Ndivho ya u shumisa khephusheni afho kha khungedzelo ndi ifhio? (1) 3.2 Ndi nµila-µe ine ra nga i shumisa u kwana vhakungedzeli avha? (1) 3.3 Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa mbudziso i sa ¾oµi phindulo? (2) 3.4 Ndeme ya u shumisa luambo lwa u fhuredzela kha khungedzelo iyi ndi ifhio? (2) 3.5 Sumbedzani he mukungedzeli a shumisa ¼i½a½edzi kha u bula mitengo ya afho kha khungedzelo. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 10 DBE/2016 SCE 3.6 Nga murahu ha u vhala khungedzelo iyi, ndi ifhio nyeletshedzo ine na nga fha vhathu vha re na thaidzo ya u sa kunakisa mupo na mahaya? (2) [10] MBUDZISO 4: KHATHUNI Talelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA E 1. Mufunwa! Khezwi nnµu yo tou naka ½amusi, watsiapu yo vha i sa shumi? 2. Mm ... i nga yo vha i sa shumi. 3. Ndo xedza tshadzhara ya founu nda mbo kunakisa nnµu, ndi tshi khou vhekanya zwithu ndi tshi ri khamusi ndi µo i wana. [Zwi bva kha inthanethe] 4.1 Avha vhathu vha khou amba vhe ngafhi? Tikedzani. (2) 4.2 Sumbedzani masiandaitwa a u ¾wa u kha u shumisa whatsiapu nga vhafumakadzi vho malwaho. (2) 4.3 Vhushaka ha vhathu vha re kha khathuni ndi vhufhio? Tikedzani. (2) 4.4 Muhumbulo muhulwane wa iyi khathuni ndi ufhio? ¹alutshedzani. (2) 4.5 Arali no vha ni shaka ¼a mufumakadzi uyu, no vha ni tshi nga mu thusa kha zwifhio uri nyimele ine a vha khayo i shanduke? (2) [10] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 11 DBE/2016 SCE MBUDZISO 5 5.1 Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao: TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA 1 Vhana vho vha vha tshi shumiswa mimaini ya malasha ngei Britain. Mimaini ya malasha yo vha i khombo. ¹hanga dzo vha dzi tshi wa na mithuthubo i tshi vhanga ma fuvhalo kha vhana. Ho vha hu si na milayo ya tsireledzo. U pwasha na u hwala malasha zwo vha zwi tshi itwa nga vhana na vhafumakadzi. 2 Vhana vha¾uku vho vha vha tshi shumiswa u vala mi½ango. Vho vha vha tshi dzula swiswini, fhethu ho ½ukalaho na hu re na buse. 3 Vhunzhi havho vho vha vha sa badelwi. Nyimele iyi yo vhanga malwadze o fhambanaho kha vhana. Vho lwala vhulwadze ha lufhia, mafhafhu a tshinyala na mutetemelo nga u dzula fhethu ho ½ukalaho. Vha tetemela u nga lu¾anga lu maµini. Nangoho hu si halwo lukunda a lwu khokhomedzwi, lwa khokhomedzwa lu a ¾hara. 4 Ho vha hu tshi shumiswa vhana ngauri vho vha vha sa badelwi hu u itela uri vha½e vha mimaini vha pfume. Izwi zwo µo iledzwa nga 1842 musi hu tshi vha na mulayo u iledzaho vhana u shuma mimaini. Mulayo uyo wo tsireledza vhana na vhafumakadzi. 5.1.1 ¸eani ¼ibulazwithihi ¼a ipfi 'badelwi' (1) 5.1.2 Kha phara ya vhuraru topolani ¼iµadzisi ¼a fhethu. (1) 5.1.3 Topolani dzina vhukuma kha phara ya u thoma. (1) 5.1.4 Nangani phindulo i re yone kha mutevhe u re afho fhasi: Fhungo ¼o talwaho nga fhasi ndi ¼imudi ¼a lushaka lufhio? A Tsumbo B Thendelo C Gonelo D Ndaela (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 12 DBE/2016 SCE 5.1.5 Isani fhungo ¼o swifhadzwaho kha thenda ¼i re kha phara ya 1. (2) 5.1.6 Topolani ¼ifanyisi ¼o shumiswaho mafhungoni a re kha phara ya 3, ni fhe na ¾halutshedzo ya¼o. (2) 5.1.7 Kha phara ya u thoma hu na ipfi ¼i songo pele¾waho zwone. ·i topoleni ni dovhe ni ¼i lulamise. (2) 5.1.8 Hu na ipfi ¼o pambiwaho kha mafhungo e na vhala kha phara ya 1. ·i topoleni ni bule na luambo ¼o pambiwaho ¼i tshi bva khalwo. (2) 5.1.9 ¸eani ¾halutshedzo ya murero wo swifhadzwaho kha phara ya 3. (2) 5.2 ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO Mitambo i khwa¾hisa mivhili, ya ri fha mutakalo. Na vha re na malwadze vha µidzhenisa khayo vha a fhola. Vhasidzana a vha koni u tamba bola ya milenzhe, ndi ngazwo vha tshi dzulela u kundwa. Musi hu tshi khou tamba vhatukana u wana mudavhini hu si na na vhupfelo ha mare. [Zwi bva kha inthanethe] 5.2.1 Topolani he mu¿wali a shumisa luvhengelambiluni mafhungoni aya. (2) 5.2.2 Ndi zwifhio zwivhuya zwi µiswaho nga u µidzhenisa kha mitambo? (2) 5.2.3 Vhumbani pholisemi nga ipfi 'khwa¾hisa'. (2) [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40 MARAGAGU¹E: 80 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all