Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) 2023 TSUMBA¸DILA YA U MAKA MARAGA: 70 Tsumbanμila iyi ya u maka i na masia¾ari a 10. External : Mr L Sundani Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com 25/06/2023 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com KHETHEKANYO YA A: NGANEA U TSHILA NDI U VHONA – RN Maḓadzhe MBUDZISO 1 1.1.1 Ndi Mpho. (1) 1.1.2 Ndi mushumo. (1) 1.1.3 O μibvisa kha Mashudu ngauri o vha a si tsha mu funa. (2) 1.1.4 Ndi u funana hawe na Mpho ngeno e na mu¾hannga wawe Mashudu. (2) 1.1.5 Mathomo, ndi he ra pfa nga ha lufuno vhukati ha Mpho na Maria zwe zwa vhanga khu»ano buguni yashu. (2) 1.1.6 Ndi Maria ngauri ndi ene o lu¾anyaho Mpho na Mashudu nga u vha funa khathihi kana nga tshifhinga tshithihi. (2) 1.1.7 A/Vho ·iedza. (1) 1.1.8 Vho »idzhenisa kha tshikwekwe tsha bulayo ¼a Mashudu nge vha fhulufhedziswa tshelede i si na vhukono vha fhedza vho fariwa. (2) 1.1.9 Ndi vhona i songo tea ngauri Mpho ndi ene mubva na fhungo ¼a uri Mashudu a vhulaiwe nga u mu rambela Dzwaini na Dugudzha/ Yo tea ngauri Mpho a si ene o vhula. (2) 1.1.10 - A litshe zwa vhufarekano mushumoni. - Uri a songo nwa halwa e mushumoni. - A ¾hogomele vhalwadze u ya nga ha mushumo wawe. (Mbili fhedzi.) Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho. (2) NA 1.2.1 Ndi Mashudu. (1) 1.2.2 Ndi u wanedzwa hawe e na Mashudu n»uni ya Mpho. (2) 1.2.3 Musi Phophi o wanulula uri munna wawe Mpho u na vhushaka ha gwakwani na Maria na ene ombo »i funana na Mashudu ndivho i ya u lifhedza Mpho. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka 1.2.4 - Mpho o tevhela Phophi musi o shavhela hayani ha vhabebi vhawe. - Phophi o ¾o»ela Mpho axenn»e ¼a u mu humbetshela bei¼i na u mu imelela ngei khothe. - Phophi o isela zwi¼iwa Mpho musi e khothoni. - Mpho o lila nga u vhona lufuno lwa Phophi.  (Zwivhili fhedzi.) (2) 1.2.5 Khu»ano ya nga nn»a ngauri hu na u semana na dzinndwa dzo bvelelaho. (2) 1.2.6 Maria ndi muanewa ane a vha na mikhwa i si yavhu»i ngauri o ambisa Mpho ngeno ene e na wawe. (2) 1.2.7 Ndi ngoho Mpho ha ¾honiphi ngauri o ya ha makhulu wawe o kambiwa a fhedza o ita na u vha rwa. (2) 1.2.8 Ndi wa u kaidza vhathu uri vha songo »idzhenisa kha zwa vhufarekano samusi hu si na zwivhuya khazwo nahone zwi vhanga dzinndwa. (2) 1.2.9 Naho Mpho o mukhakhela, Phophi o mufarela a dovha a mu ¾o»ela axenn»e musi o fariwa izwo zwa sumbedza uri ha na zwitumbambiluni kha Mpho. Phophi u μivha uri lufuno ndi mini. (3) [18] MBUDZISO 2: HO DINA ONE – S Mbedzi 2.1.1 Ngeletshedzo. (1) 2.1.2 Vhukonani havho. (2) 2.1.3 Ndi musi a tshi vhudzwa mafhungo a u shavha tshikolo, u vha mbudzi na u sa fara mabindu a khotsi awe zwavhu»i. (2) 2.1.4 Ndi u litsha u lwa nae ngauri zwa mavili u a zwi»ivha nahone u a zwi funesa. (2) 2.1.5 Ndi musi Ngeletshedzo na khonani dzawe vha tshi amba nga ha kuvhonele kwavho kwa mutambo wa bola ya milenzhe yo farelwaho Afrika Tshipembe nga ¿waha wa 2010. (2) 2.1.6 Ndi u wa ha goloi ye ya fhedza yo swa na u sa thetshelesa musi vha tshi mukaidza. (2) 2.1.7 A/Ramagwedzha. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka 2.1.8 Ndi a u fhuriwa tshelede i si na vhukono nga Veronica na u sa kona u langa mabindu a khotsi awe. (2) 2.1.9 A zwo ngo tea ngauri lwanzhe a lu xi ngeno kha Ngeletshedzo lwanzhe lwo xa ngauri tshelede ye ya vha i tshi mu»a»isa yo fhela. (2) 2.1.10 Ndo vha ndi tshi »o mu eletshedza uri a wane tsivhudzo kha vha¿we vhoramabindu nahone a dzhenele ngudo nga ha vhulanguli ha mabindu. (2) NA 2.2.1 BMW. (1) 2.2.2 O vha a khou tevhela tshelede yawe ye a fhurwa nga Veronica. (2) 2.2.3 O rengisela Ngeletshedzo goloi i si na mabammbiri a vhukuma hu itela uri a farwe nga mapholisa na uri goloi i dzhiiwe vhunga i si na mabammbiri a vhukuma./O vhudza Ngeletshedzo uri a ye Soweto u dzhia tshelede yawe a tshi zwi »ivha uri o mu itela tshikwekwe tsha uri a farwe. (2) 2.2.4 - O vhulaha mapholisa mavhili a vhafumakadzi. - O fha Ngeletshedzo tshigidi tshe a thuntsha ngatsho vhafumakadzi vha mapholisa. - O ruma Ngeletshedzo nga goloi i na zwitumbu zwa mapholisa o thuntshwaho. (2) 2.2.5 Ndi ma»iki¾a e Ngeletshedzo a vha o »idzhenisa khao e a dina nga u fhedza tshelede yo siiwaho nga vhabebi vhawe. (2) 2.2.6 Ndi muanewa vha u fhura na u zwifha. (2) 2.2.7 - O fhurwa nga Veronica wa musidzana. - O hana mushumo we a vha a khou ½eiwa nga Osbon na Musuku. - O phusukanya tshelede ye a sielwa nga vhabebi vhawe nga ma»iki¾a. (Phindulo mbili fhedzi.) (2) 2.2.8 Muhumbulo muhulwane ndi wa u bvisela khagala uri u sa dzhena tshikolo zwi a ita uri u fhuriwe zwi tshi leluwa. (Na dziṅwe phindulo dzo teaho.) (2) 2.2.9 A tsho ngo tea ngauri Ngeletshedzo u khou itelwa tshikwekwe ngeno hu ene o fhurwaho tshelede i si na vhukono nahone hu si na tshe a khakha. (2) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA MBUDZISO 3: FINDINKODO – TT Mudau 3.1.1 Muthumukhulu.  (1) 3.1.2 A khou bvelela nga tshifhinga tsha zwino. (1) 3.1.3 ·ihoro ¼a Lushaka na ¼a Madimokirati. (2) 3.1.4 Ndi swaart gevaar. (2) 3.1.5 Vha vhonala vhe muanewa wa zwi¿alagudu. (2) 3.1.6 Ndi musi Muthumukhulu a tshi ita vhukonani na vhatshena vhe vha valela vharema tshi¾angadzimeni. (2) 3.1.7 Ndi u vhona vharema vha tshi vhofholowa nahone vhe na pfanelo dzo¾he dzo teaho. (2) 3.1.8 Ndi u vha tsikeledza uri vha si bvelele. (2) 3.1.9 A tsho ngo tea ngauri a hu na muthu o no tea u kandekanyelwa pfanelo dzawe. (2) 3.1.10 Ee, dzo bveledza zwivhuya. - Nyito dzo »isa mbofholowo. - Vharema vho dzhia muvhuso. - Vhurangaphanda ndi ha ¾hanganyelo. (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)MBILI (2) NA 3.2.1 Ndi Muthumukhulu. (1) 3.2.2 Nzudzanyo ndi ya uri miṅwaha miraru i »aho muthusa phuresidennde u »o vha muthihi. (2) 3.2.3 Kha ndayotewa. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka 3.2.4 Khuµano i khou vhangwa ngauri vha ¼ihoro ¼a Lushaka a vha khou ¾o»a Madimokirati kha u vha tshipiµa tsha muvhuso. (2) 3.2.5 C/zwi »o »urela shango. (1) 3.2.6 Ndi ngauri o hangwela vhatshena naho vho mu tambudza. (2) 3.2.7 Zwo tea ngauri vho tambudzwa nga vhatshena/Vho vha vha khou lwela pfanelo dzavho. (2) 3.2.8 Mu¿wali u khou ri funza uri vhathu vha tea u »ilwela arali vha tshi khou tambudziwa. (2) 3.2.9 - Ndi vhona zwo tea ngauri vho vha vha tshi khou ¾oμou »i ½angela vhurangaphan»a. - Vho vha si tsha ¾o»a u vhuswa nga vhatshena. - Vho vha vho neta u tsikeledzwa nga vhatshena. (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.) (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi NA LL Mafenya MBUDZISO 4: 4.1 'WO MU NONELA' – LL Mafenya 4.1.1 Ndi vhana vha tshikolo. (1) 4.1.2 Ndi Thathani. (1) 4.1.3 U khou ¾o»a u wanulusa vhungoho ha uri mufumakadzi wawe u kha vhufarekano na mu¿we munna. (2) 4.1.4 O vha a sa ¾o»i musadzi wawe a tshi »ivha uri o no pfa nga vhua»a vhune a vha khaho. (2) 4.1.5 Ndi muanewa a sa fhulufhedzei kha zwa lufuno. (2) 4.1.6 Ndi ngauri munna wawe u ¾wa e mushumoni. (2) 4.1.7 O vha a tshi khou itela u wanedza mufumakadzi wawe na mufarekano. (2) 4.1.8 Ndi ya u bvisela khagala uri vha¿we vhafumakadzi a vha fhulufhedzei kha mbingano dzavho. (2) 4.1.9 - Ndi ya u kaidziwa nga vhahulwane kha vhu»ifari hawe. - U ya kha vhashumelavhapo u wana thuso. - Thuso i bvaho kha vhafunzi kana vhomme vhahulwane kerekeni. (Na dzi¿we phindulo dzo teaho.) (3) NA 4.2 NDI A PU¹EDZA HA ITEA ¶EMBE – NA Milubi 4.2.1 Khii ya u vula vothi ¼a nn»u. (1) 4.2.2 Ndi u ½angavhedza. (2) 4.2.3 Vho vha vha tshi khou ¾o»ou vhona muthu ane a »o vhuisa mufumakadzi wawe. (2) 4.2.4 Ndi Vho Gideon Dimbalala ngauri mafhungo o¾he a kwama vhone. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka 4.2.5 Ndi musi vha tshi ¾anga lwendo lu siho, uri vha kone u wana ngoho ya mafhungo. (2) 4.2.6 U khou bvisela khagala u sa fhulufhedzea ha Vho Narina. (2) 4.2.7 Ndi ene muluṱanyi ngauri o funza Vho Narina zwa u µidzhenisa kha zwa vhufarekano ngeno vhe na munna. (2) 4.2.8 U a wanala, vha hone vhafumakadzi vhane vha ¾u¾uwedza vha¿we u ita zwithu zwo bvaho. (2) 4.2.9 - Ndo vha ndi tshi µo ¾ala Vho Narina. - Ndo vha ndi tshi µo vha hangwela. - Ndo vha ndi tshi »o vha ¾oµela thuso kha vhashumelavhapo. - Ndo vha ndi tshi µo vha ¾oµela vhahulwane vha vha laya. (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.) Tharu fhedzi. (3) [18] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka KHETHEKANYO YA D: VHURENDI SHOTHODZO – TN Pholi NA TK Mkansi MBUDZISO 5 5.1 'MBINGANO' – TN Pholi 5.1.1 Ndi u humbula nga ha mufunwa wawe. (2) 5.1.2 Sa mafha¾a na miloro. (2) 5.1.3 Ndi ngauri lufuno na u kon»elelana ndi zwa ndeme kha mbingano. (2) 5.1.4 Vha a thusana u lwa na thaidzo. (2) 5.1.5 A vha ambululelani zwiphiri/Vha a tsireledzana musi hu na dzithaidzo. (2) 5.1.6 I khou sumbedza u awedza zwi¾uku kha vese. (2) 5.1.7 abaac. (2) 5.1.8 U khou ombedzela uri kha mbingano zwithu zwo¾he ndi zwa munna na musadzi.  (2) 5.1.9 Ndi a tendelana na murendi ngauri mbinganoni a wo ngo tea u thetshelesa zwitshele, vha tea u thusana uri hu vhe na mulalo na vhudziki. (2) [18] NA 5.2 'SA MUSADZI' – TK Mkansi 5.2.1 Wo ¾oka midzi mavuni. (1) 5.2.2 Ndi dakalo. (1) 5.2.3 Ndi ¼iedzamuthu. (2) 5.2.4 Thouni ndi ya n¾ha ngauri murendi u sumbedza dakalo kha u hulisa vhasadzi. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DBE/2023 SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka 5.2.5 Ndi wa u ¾avhanya u khou vhona ndeme ya vhafumakadzi kha lushaka. (2) 5.2.6 Vhafumakadzi vha a kon»elela naho zwi tshi kon»a u swika zwi tshi luga. (2) 5.2.7 B/thaidzo. (1) 5.2.8 ·i bvisela khagala uri vhana vha a takala. (2) 5.2.9 Vha khou khwa¾hisedza uri vhathu vha farwa nga n»ala. (2) 5.2.10 Ee, ndi wa ndeme ngauri mufumakadzi ndi thikho ya lushaka. Mi¾a minzhi yo tikwa nga vhafumakadzi. Vhana vhanzhi vha aluwa fhasi ha vhafumakadzi ngeno vhokhotsi vho ya na¼o.  (Na dzi¿we phidulo dzi pfalaho.) (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa