Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12202322 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2023, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) 2023 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 21/ 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 22. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 2 DBE/2023 SC/NSC PFESESANI 1. Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso. 2. Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga dzine na tama u fhindula. 3. Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 4. Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI DZIºWE na DZIºWE. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 6. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse. 7. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE na IºWE nga vhuronwane. 8. Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 9. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 75 kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 3 DBE/2023 SC/NSC ZWI RE NGOMU Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. NOMBORO YA MBUDZISO MARAGA SIA¹ARI 1. U tshila ndi u vhona 35 5 2. Ho dina one 35 8 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. 3. Findinkodo 35 12 KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. 4.1 'Wo mu nonela' 17 16 NA 4.2 'Ndi a pu¾edza ha itea µembe' 18 17 KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5.1 'Mbingano' 18 19 NA 5.2 'Sa musadzi' 17 21 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 4 DBE/2023 SC/NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone. KHETHEKANYO MBUDZISO MBUDZISO DZI LUSWAYO TEAHO U √ FHINDULWA A: Nganea 1–2 2 B: ¶irama 3 2 C: Nganeapfufhi 4.1–4.2 2 D: Vhurendi 5.1–5.2 2 PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI fhedzi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maμadzhe Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha nganea ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. DZHIELANI NZHELE HEZWI: Fhindulani mbudziso dzo vhudziswaho dzi no bva kha mafhungo a bugu e na ½ewa, MBUDZISO 1.1 na MBUDZISO 1.2. 1.1 TSHIBVELEDZWA TSHA A 'Inwi Mpho ni a bora.' Fhungo i¼i Maria, Mpho ¼o mu wana a songo ¼i lavhelela. 'Ndi bora ngani Maria?' 'Inwi ngoho ni a bora, a ni vhuyi na fhisa.' Mpho o ri u pfa fhungo i¼i, a zwi »ivha uri Maria u khou amba mini. A thoma u takala na zwenezwo. 5 'Naa zwino o no vha afhio? No tou »a u mmbudza zwenezwo?' 'Ni khou ¾o»a ndi tshi tou bula ndi wa musidzana?' Maria u ralo a tshi khou ¿we¿wela, a dovha a isa phan»a. 'A thi ri hu pfi khuhu ya phambo a i imbi mutsho!' Maria u ralo na a¼a ma½o awe matshenatshena a tshi vhonala a tshi tou 10 vhangama. 'Zwi na mini? Bulani! Ano ma»uvha a hu tshe na u pfi gukulume kana phambo. Ngauri ni khou nkombetshedza uri ndi bule, ndi »o bula. Mpho!' 'Ni tshi tou ntsedzavho sa musidzana, ni mmbona hani?' 'U amba ngoho zwi a tshidza Maria, n½e ndi ni vhona ni musidzana wavhu»i nga maan»a.' 'Arali zwo ralo, na n½e ndi pfa ndo takala nga 15 maan»a. Tshi¿we hafhu ndi tsha uri ndo »a u ni ramba uri …' 'N½e zwa u ya phathini a thi pfani nazwo.' 'Inwi ni khou dinwa nga u nnzhena ha½wani. N½e a thi khou ni ramba u ya phathini lini. Ni khou rambwa nga n½e.' 'Ndi khou rambwa nga inwi?' 'Ndi khou ni ramba uri matshelo ni »e n»uni 20 yanga ri ¼e ro¾he zwi¼iwa zwa nga madekwana.' 1.1.1 Ndi nnyi a no pfi u a bora mafhungoni e na vhala? (1) 1.1.2 Ndi tshini tsho ¾anganyaho Mpho na Maria? (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DBE/2023 SC/NSC 1.1.3 ¹alutshedzani uri ndi ngani Maria o »ibvisa kha Mashudu nga zwi¾uku nga zwi¾uku. (2) 1.1.4 Ndi mini tshi sumbaho uri Maria ndi phiranawe? (2) 1.1.5 Sumbedzani mathomo a nganea iyi. (2) 1.1.6 Muanewa mulu¾anyi ndi nnyi buguni iyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.1.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Kha nganea iyi khotsi a Phopi ndi Vho … A ·iedza. B Ravhutsi. C Maano. D Aifheli. (1) 1.1.8 Masiandaitwa o vhaho hone kha Dzwaini na Dugudzha nga murahu ha u funesa tshelede ndi afhio? (2) 1.1.9 Ni vhona tsheo ya khothe kha Mpho yo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.1.10 Arali no vha ni shaka kana khonani ya Mpho no vha ni tshi »o mu eletshedza zwifhio malugana na u ¾hogomela mushumo wawe? (2) NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DBE/2023 SC/NSC 1.2 TSHIBVELEDZWA TSHA B 'A hu na tshe nda ita. N½e ndo mangala Mashudu na mufumakadzi wanga vha tshi shavha.' 'Mufumakadzi wa½u o shavhela ngafhi?' 'O shavhela ha vhabebi vhawe.' 'Zwenezwo, zwa itisa zwauri inwi ni ¾o»e u lifhedza, a si zwone?' 5 'Hai, n½e a tho ngo ¾o»ou lifhedza. Ndo zwi »ivha zwauri arali muthu a sa u funi, u nga si kone u mu kombetshedza uri a u fune. Fhedzi nge musadzi wanga nda vha ndi tshi mu funa, ndo mu tevhelela ha vha hawe. U swika zwino ndi tshi farwa, ro vha ro dzula ¼i ¼a maladze. Arali ho vha hu u ¾o»a u lifhedza, ndi musi na musadzi wanga ndi songo mu tevhelela.' 10 'Muha¾uli, mbudziso dzone a thi tshe na.' Khothe yo mbo »i ya u awela. Musi khothe yo no dzula nga murahu ha tshifhinga tsha u awela, muha¾uli o »o ha¾ula nga n»ila i tevhelaho, 'Ndi tshi sedza zwe vhu¾anzi ha tshimbilisa zwone, na u sedza hafhu uri muvhuso wo kundwa nga u 15 sumbedza hu si na u kanakana zwauri muhwelelwa ndi ene o vhulayaho Mashudu, ndi vhona muhwelelwa a si na mulandu na muthihi. Kha a vhofhololwe zwino. Nndaa.' 1.2.1 Muthu wa munna o shavhaho mafhungoni aya ndi nnyi? (1) 1.2.2 Ndi tshini tsho itaho uri Phophi a ye ha hawe? (2) 1.2.3 Sumbedzani zwi no khwa¾hisedza uri Phophi na ene u tshila sa vha¿we vhathu siani ¼a ndifhedzo. (2) 1.2.4 ¹alutshedzani nyito dza Mpho na Phophi dzi no sumbedza uri ndi ngoho vho hangwelana. (2) 1.2.5 Lushaka lwa khu»ano kha nganea iyi ndi lufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.2.6 Buletshedzani uri Maria ndi muanewa wa mvumbo-»e. (2) 1.2.7 Mpho ha na ¾honifho. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwo bvelelaho hayani ha Phophi. (2) 1.2.8 Muhumbulo muhulwane wa u sumbedza vhufarekano ha Maria na Mpho ndi ufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.2.9 Arali no vha ni shaka kana khonani ya Phophi no vha ni tshi nga mu kho»a kha zwifhio no sedza vhu»ifari havhu»i khae. (3) [35] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DBE/2023 SC/NSC MBUDZISO 2: HO DINA ONE – S Mbedzi Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. DZHIELANI NZHELE HEZWI: Fhindulani mbudziso dzo vhudziswaho dzi no bva kha mafhungo a bugu e na ½ewa, MBUDZISO 2.1 na MBUDZISO 2.2. 2.1 TSHIBVELEDZWA TSHA C 'Uyu u »o ni vhudza mini o shavha tshikolo. Ndi ngazwo na ifa ¼awe a songo ita tshithu nga¼o. Mu¾hannga ndi mbudzi hoyu.' O ri a tshi tou ralo Osbon a mbo »i kwama ¾hoho ya Ngeletshedzo nga munwe wa musumbavhaloi. A takuwa o vhila vhukuma. Na u sinyuwa 5 hawe, o ri a tshi humbula u dobana na Osbon a zwi elelwa uri ene u tou vha lusunzi kha ndau. Vho¾he vha a zwi »ivha uri Osbon zwa mavili u a zwi funa nahone a dovha a zwi kona. O mbo »i dovha a dzula fhasi milomo i vhumbe»umbe»u. 'O, ndi litshe u amba ngoho i re khagala, hoyu o tou dzula n¾ha ha lupfumo 10 ngeno a tshi khou tambula. U sa funzea zwi a ¾ungufhadza ngoho.' O ri u ralo Osbon a lavhelesa Ngeletshedzo lwa u mu pfela vhu¾ungu. Ngeletshedzo o mbo »i takuwa a ¾uwa a songo tsha amba tshithu. 'Ai, ni khou ¾uwa nga n¾hani ha nyambo ya uyu na Ngeletshedzo, hoyu ndi mpengo wa shango.' 15 U khou ralo Musuku o lavhelesa Ngeletshedzo we a ¾uwa a songo tsha sedza murahu. 2.1.1 Ndi nnyi o no pfi o shavha tshikolo mafhungoni aya? (1) 2.1.2 Ndi tshini tsho ¾anganyaho Ngeletshedzo na Osbon? (2) 2.1.3 ¹alutshedzani tsho ¾ungufhadzaho Ngeletshedzo kha nyambedzano yawe na Osbon. (2) 2.1.4 Ndi mini tshi sumbedzaho uri Ngeletshedzo u a ofha Osbon? (2) 2.1.5 Sumbedzani mathomo a nganea iyi. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DBE/2023 SC/NSC 2.1.6 Tshi no khou vhanga khu»ano vhukati ha Ngeletshedzo na mme awe ndi mini? (2) 2.1.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Kha nganea iyi, khotsi a Veronica ndi Vho … A Ramagwedzha. B Gwede. C Maboho. D Olga. (1) 2.1.8 Masiandaitwa o vhaho hone kha Ngeletshedzo o vhangwa nga u sa funzea ndi afhio? (2) 2.1.9 Ni vhona zwa musi Ngeletshedzo a tshi »ifanyisa na lwanzhe zwo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.1.10 Arali no vha ni mu¿we wa vhabindudzi kana vhoramabindu no vha ni tshi »o eletshedza Ngeletshedzo zwifhio siani ¼a vhubindudzi? (2) NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DBE/2023 SC/NSC 2.2 TSHIBVELEDZWA TSHA D O ri u dzhena goloi ya takuwa sa tshi»umbukwe. Ha mbo vulelwa muzika dza pohoshana. Vhuraru havho vho vha vho sedza bada fhedzi ngeno milomo yo valwa. BMW yo dzhena Soweto ¼o no tou dzhena nga thavha. Yo ri u swika mu»ini vha tsa. Ngeletshedzo a shuma u sala murahu ha vha¼a vha¾hannga. A swika a dzheniswa kha lu¿we lufhera lwe a ri u dzhena a wana ho dzula vhathu 5 vhavhili. Ho vha hu Zakes na Sibongile. Ngilasi ma¾oni i¾eli ndi mulayo. O mbo »i sumbedzwa ha u dzula a dzula. Zakes: 'Khezwo-khezwo maswuhana, vheiwe tshimbilani ndi sale na ngamula yanga.' Vha¾hannga vha ita ngafhadzo vha bva vha ¾uwa. A ene Zakes a tshi amba 10 na Sibongile nga Tshizulu: 'Hafhu dzina ndi nnyi ¼a ngamula?' 'Ndi Nge¼otshedzi Gwede.' U khou ralo Sibongile a tshi khou tou vhala kubammbiri. 'Gwede, no swika fhano munna wa hashu. Vha hu »ivhaho vhe ½ama a i 15 fheli hu fhela ma½o a munna. Vha khou pfa musi?' U khou ralo Zakes a tshi ngaria Tshiven»a. 'Ee ee, ndi khou zwi pfa.' Ndi Ngeletshedzo a tshi ita na u tendela nga ¾hoho. 'Ndo zwi pfa uri vhone vho fhuriwa tshelede i si na vhukono. Zwino hu »o 20 ri hu tshi khou dzudzanywa mafhungo avho vha vha vha tshi khou shuma na ri½e. Vha na ¾hanziela ya u reila musi?' Ndi Zakes we a ralo. 2.2.1 Dzina ¼a goloi yo shumiswaho afho mafhungoni ndi ¼ifhio? (1) 2.2.2 Ndi tshini tsho swikisaho Ngeletshedzo Soweto? (2) 2.2.3 Sumbedzani zwi khwa¾hisedzaho uri Veronica u a fhura naho e mufumakadzi? (2) 2.2.4 ¹alutshedzani nyito dza Bra Zakes dzi no khwa¾hisedza vhuvha hawe vhu si havhu»i. (2) 2.2.5 'Ho dina one', ndi dzina ¼a nganea, ¼i bviselani khagala uri ndi ma»ithu»e e a dina? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DBE/2023 SC/NSC 2.2.6 Buletshedzani uri Veronica ndi muanewa wa mvumbo-»e? (2) 2.2.7 Ngeletshedzo ha ngo ¾alifha. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwo bvelelaho buguni. (2) 2.2.8 Muhumbulo muhulwane wa u shumisa Veronica kha u fhura Ngeletshedzo tshelede i si na vhukono nga n»ila i leluwaho ndi ufhio? (2) 2.2.9 Ni vhona tshikwekwe tshe Ngeletshedzo a lukelwa nga Bra Zakes tsho tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha µirama ye na guda. MBUDZISO 3: FINDINKODO – TT Mudau Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. DZHIELANI NZHELE HEZWI: Fhindulani mbudziso dzo vhudziswaho dzi no bva kha mafhungo a bugu e na ½ewa, MBUDZISO 3.1 na MBUDZISO 3.2. 3.1 TSHIBVELEDZWA TSHA E MUTHUMUKHULU: Vho De Wit vho vhuya vha nnduma nμevhe nga mafhungo a u μo litsha u shumisana na ri½e kha muvhuso wa mbuelano ya lushaka. SKOSANA: Mulandu? MUTHUMUKHULU: Vha ri a vha vhoni vha tshi nga ½ekana tshanμa na 5 ri½e ngauri vha pfa vha sa vhofholowi. Tshi¿we hafhu, vha ri vha ¾oμa u fha¾a ¼ihoro ¼a Lushaka vhe nnμa ha khoro dza phalamennde. DUMA: Aya ndi maswa. SKOSANA: N½e a thi vha vhoni mulandu havha vhanna, nga 10 maanμa arali polotiki yavho i ya u fha¾a hu si u thutha. Arali polotiki yavho ya nga ya Kapa Vhukovhela, ine ya vha ya phurophaganda ya 'swaart gevaar' afho a ri nga anμani. DUMA: Vhanna, ri fanela uri ri thanye ri vule ma¾o. Havha 15 vhanna vha vhona u nga vha nga ¾anzwa nguvho dzavho dzo donaho. MUTHUMUKHULU: N½e a thi na ndavha na zwinzhi, tenda vharema vha dzula vho vhofholowa, vhe na pfanelo dzo¾he dzo vha teaho. 20 DUMA: Vha¿we vhathu vha vhona vho tshinya avho madzina buguni dza μivhazwakale, zwino vha vho ¾oμa u penndulula vhuaμa he vha ita nga pennde ntswa. SKOSANA: Ndi vhone vho μaho na 'apartheid'. Ro liga ri tshi 25 tambula ri si na ndaka, ri si na shango, ri si na mulomo nga phula shate-shate. Nμila ya hone i yeneyi nthihi ya u panga vhathu dzhele tshi¾angadzimeni hangei. DUMA: Hu tou nga vho humbula uri vharangaphanμa 30 vhashu vha μo hangwiwa vha fhedza vho fela dzhele. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 13 DBE/2023 SC/NSC 3.1.1 Ndi nnyi o sevhelwaho mafhungo mafhungoni aya? (1) 3.1.2 Mafhungo a bugu iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio? (1) 3.1.3 Bulani mahoro mavhili a re muvhusoni. (2) 3.1.4 Ndi phurophaganda ifhio ine ya »o fhambanya vharema na vhatshena? (2) 3.1.5 Vho De Wit vha vhonala vhe muanewa wa mvumbo»e? (2) 3.1.6 Kha mafhungo a bugu iyi, ndi zwifhio zwi fhambanyaho Muthumukhulu na vha ¼ihoro ¼awe? (2) 3.1.7 Ndi zwifhio zwine vharema vha re muvhusoni vha khou tama zwi tshi bvelela kha vhathu vho vha vouthelaho? (2) 3.1.8 U ya nga Skosana, ndi zwifhio zwe apartheid ya ita kha vharema? (2) 3.1.9 Tshi¾uhu tshe vhatshena vha tshi itela vharangaphan»a vha vharema ni vhona tsho tea? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.1.10 Ni vhona nyito dza vharema buguni iyi dzo bveledza zwivhuya naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 14 DBE/2023 SC/NSC 3.2 TSHIBVELEDZWA TSHA F MUTHUMUKHULU: Kha muvhuso une wa μo vha hone mi¿waha miraru iμaho, Phuresidenthe wa shango u μo vha na mufarisi muthihi, a vha tsha μo vha vhavhili. DE WIT: Ri½e i¼o a ri imi na¼o. Ri vhona ¼i sa μo fha¾a lushaka, ¼i μo hudza dziphambano vhukati ha lushaka, 5 khwi½e ndi musi vhathusaphuresidenthe vhe vhavhili. SKOSANA: Thaidzo ndi ya uri zwi khou μurela shango u badela poswo dzi si na mushumo. Mi¿we mishumo i khou sokou dovholola ngeno i sa μisi mvelaphanμa. 10 Phuresidenthe kha vhe muthihi, a vhe na mufarisi muthihi. MUºWE WA CAP: I¼o ri ima na¼o. MUºWE WA CP: Na ri½e ri ima na ¼a phuresidenthe muthihi na muthusaphuresidenthe muthihi. Kha zwi 15 ombedzelwe kha ndayotewa heyi. COETZEE: Vhanna, kha ri litshe u ita zwithu ri songo vhuya ra humbula. ·a phuresidenthe muthihi na muthusaphuresidenthe muthihi a thi imi na¼o. ·i na vhu¾udze¾udze ngauri muvhuso uyu a u na 20 ndinganyelo ya mihumbulo ya vhathu vho fhambanaho. U μo isa phanμa na vhufogoli hawo hu si na mu¿we a kaidzaho na u sumba nμila dzo peamaho. DE WIT: Ri khou amba nga 'Checks and balances'. 25 MUTHUMUKHULU: A si dimokirasi heyo. Vhathu vha μo vhusa nge vha voutelwa nga vhathu. Hezwi zwa u sokou kumedza vhathu zwidulo ngeno vha songo voutelwa zwi khou μo fheliswa kha khetho dzi μaho. DE WIT: Ndi ngazwo ri½e ri tshi ri kha ri tendelwe ri bve 30 muvhusoni hoyu hu tshee na tshifhinga ngauri arali ra ¾wa muvhusoni hoyu, ri μo ¼iwa. Vhathu a vha nga ri µivhi. 3.2.1 Kha mafhungo e na vhala ndi nnyi ane a khou »a na muhumbulo wa muthusaphuresidenthe muthihi? (1) 3.2.2 Vhavhusi vha dzudzanya zwithu hu tshe na tshifhinga. Tikedzani fhungo i¼o nga zwi re mafhungoni e na vhala. (2) 3.2.3 Musi phalamenndeni vho vhofha fhungo ¼o khwa¾haho, zwi ¿walwa ngafhi uri zwi dzule zwo vhulungea? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 15 DBE/2023 SC/NSC 3.2.4 Khuµano i re hone buguni iyi i khou vhangwa nga mini? (2) 3.2.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. U vha na vhathusaphuresidenthe vhavhili zwi μo … A thusa shango u bvelela. B thusa vha¿we u wana tshelede. C µurela shango. D takadza ma¿we mahoro. (1) 3.2.6 Ndi ngani Muthumukhulu a tshi khou vhambedzwa na Murena Yesu? (2) 3.2.7 Ni vhona zwine vharema vha khou ita zwa u ¾o»ou dzhena phalamenndeni buguni iyi zwo tea? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.2.8 Ndi zwifhio zwine mu¿wali a tama u ri funza nga mafhungo a iyi bugu? (2) 3.2.9 Ni vhona zwe vharema vha vha vha khou ita musi bugu i tshi fhela zwo tea? Tikedzani muhumbulo wa½u. (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 16 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Kha khethekanyo iyi, mbudziso dzo vhudziswa dzi tshi bva kha NGANEAPFUFHI dzi tevhelaho:  'WO MU NONELA' – LL Mafenya  ' NDI A PU¹EDZA HA ITEA ¶EMBE' – NA Milubi MBUDZISO 4: ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganeapfufhi MBILI dze na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. DZHIELANI NZHELE HEZWI: Fhindulani mbudziso dzo vhudziswaho dzi no bva kha mafhungo a bugu e na ½ewa, MBUDZISO 4.1 na MBUDZISO 4.2. 4.1 'WO MU NONELA' – LL Mafenya TSHIBVELEDZWA TSHA G Mafhungo o khakhea musi hu tshi swika vhana vha muvhundu wa hawe vha tshikolo vho »a u dala hafha fhethu. Kana vhathu kuambele ku no ri u vhonwa zwi a vhonwa zwi ila u ambwa vha tou sa ku »ivha. Vha¿we ¾hingo vho rwa dzi tshi ya hayani. Na kha ene mu½e Humbulani lwo swika. Vhe musadzi u kha zwihulu. Na musi hoyu a tshi founa nga madekwana ha 5 ngo vhuya a nga o pfa tshithu Humbulani. O vha o dzika a tshi nga mutuku. Musadzi u khou amba zwa tshi¾uvho tshine a vha natsho uyu a sa vhuyi a nga hu na zwi¿we zwe a pfa lini. O »i vhuya a vhuya a sa humbuleli tshithu Thathani. Nyambo ya munna i »i vha yenei¼a ya ma»uvha ya lufuno. 10 Khoyu Humbulani afha vhukavhamabufho ha Kapa. O swika nga tsha vhukoma. U khou fara ¼ene¼ia, u shonolola phombwe ndi u tou ya malaloni. U a mu »ivha Thathani, o thanya lune a sa tou mu wana a hu lugi tshithu. Zwino u »o mu ¾ala a sala a si na tshe a fara. O kon»elela ndi zwone. 15 Hafhu na zwi¼a zwa Isiraele o »i zwi pfa a kon»elela. Zwino hezwi u vho ofha uri zwi »o »isa lufu lwawe. Tenda mafhungo o¾he a uri vha dzula ngafhi o no a pfeledza. Na hezwi a tshi nanga bufho ¼i no »o swika vhusiku o itela uri a tou wana ¿wongo wa mafhungo. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 17 DBE/2023 SC/NSC 4.1.1 Ndi vhafhio vhe vha vha vhe kha madalo? (1) 4.1.2 Musadzi ane a khou ambiwa afha ndi nnyi? (1) 4.1.3 Ndi zwifhio zwe Humbulani a vha a tshi khou ¾oµa u wanulusa nga mufumakadzi wawe? (2) 4.1.4 Ndi ngani mu¿wali o shumisa ¼ifanyisi: 'o vha o dzika sa mutuku,' mafhungoni e na vhala? (2) 4.1.5 Mufumakadzi wa Humbulani ndi muanewa wa mvumbo-µe? (2) 4.1.6 Ndi ngani mufumakadzi wa Humbulani o vha a tshi bva nyendo a si na munna wawe? (2) 4.1.7 Tshi itisaho uri Humbulani a ½amele bufho ¼a nga madekwana ndi mini? (2) 4.1.8 Ndivho ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio? (2) 4.1.9 Ni vhona u nga ndi ifhio thuso ine mufumakadzi wa Humbulani a tea u i wana malugana na zwiito zwawe? (3) NA 4.2 'NDI A PU¹EDZA HA ITEA ¶EMBE' – NA Milubi TSHIBVELEDZWA TSHA H Vha mbo »i monisa khii, vothi ¼a vulea. Vha dzhena vha ¼i vala zwavhu»i vha sa vhuyi vha ita phosho. Vha dzhenisa khii vhe ngomu, vha monisa, ha vha u khia. Vha ima vha sedza, vha wana ho tou bobobodo nga swiswi. Vha ½angavhedza vha swika vha dzhena rumuni ya u e»ela. Vha vula xara»eni zwi¾uku¾uku uri vha kone u vhona zwavhu»i zwa nn»a. Vho no 5 ita ngauralo, vha mbo »i dzula henefha ¾hodzini ya mbete, ma¾o ngeno o »i ¾alela ngei nn»a. Zwenezwo vha vhona goloi mavhone zaa … ya »a ya ima henefha phan»a ha ma¾o avho. Vha vhona vhathu vha tshi kwambatelana vha mbo »i lumelisana nga meme dza mulomo. Vha dovha vha dovha hafhu. U fhedza 10 uyu wa mufumakadzi a vula vothi, vha tshi sedza vha wana a hu na zwi¿we, ndi Narina musadzi wavho. Vha mbo »i bwela tshifha¾uwo tshavho zwan»ani vha sedza fhasi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 18 DBE/2023 SC/NSC Zwo¾he zwo thoma sa madze. Havha Vho Gideon Dimbalala vho »i vhudza mufumakadzi Vho Narina zwauri vhone vha khou ya mi¾anganoni 15 ngeyo-ngeyo. Vha ri arali hu u vhuya vha »o vhuya nga Swondaha. Mufumakadzi ndi u vha longela zwo¾he zwo fanelaho. Nangoho vha¼a vha dzhena goloini vha »i¾utshela. 4.2.1 Ndi khii»e i no khou ambiwa ngayo afho mafhungoni? (1) 4.2.2 Ndi zwifhio zwi no sumba uri vhane vha khou dzhena nµuni a vha ¾oµi u ita phosho? (2) 4.2.3 Tsho itisaho uri Vho Gideon vha vule xaradeni ndi mini? (2) 4.2.4 Muanewa dendele wa nganeapfufhi iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.2.5 Ndi zwifhio zwi sumbaho uri Vho Gideon vho pfa zwi¿we nga ha mufumakadzi wavho? (2) 4.2.6 Mu¿wali u khou ¾oµou bvisela khagala zwifhio nga kutshilele kwa Vho Narina? (2) 4.2.7 No vhala nganeapfufhi iyi, Nora ndi ene mulu¾anyi. Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.2.8 Muthu a no nga Nora u a wanala naa vhutshiloni? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.2.9 Arali no vha ni kha nyimele ye Vho Gideon vha ¾angana nayo, no vha ni tshi µo ita mini u tandulula thaidzo iyo? (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 19 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI SHOTHODZO – TN Pholi NA TK Mkansi Kha khethekanyo iyi, mbudziso dzo vhudziswa dzi tshi bva kha ZWIRENDO zwi tevhelaho:  'MBINGANO' – TN Pholi  'SA MUSADZI' – TK Mkansi DZHIELANI NZHELE HEZWI: Fhindulani mbudziso dzo vhudziswaho dzi no bva kha mafhungo a bugu e na ½ewa, MBUDZISO 5.1 na MBUDZISO 5.2. MBUDZISO 5 5.1 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. MBINGANO – TN Pholi 1 Thi lali nda ni humbula, 2 Zwa½u zwi¾havhi ndi zwanga, 3 Dakalo ndi tshi¾ahe ni siho, 4 Mapwali na mapwapwalala lufherani. 5 Mbingano a si mafha¾a na miloro, 6 Zwi a ila u i fanyisa na mutambo, 7 Ya vha miloro i a swa ha sala miora, 8 Mudavhi wa mbingano ndi mbilu, 9 Vhatambi ndi lufuno na u kon»elelana. 10 Vha ¾anganelanaho mbinganoni, 11 A vha fhambanywi nga vha mi¾anganozwitshele, 12 Vha a kuvhatedzelana zwitshimbili, 13 Vha thathedza vho¾he muthuthi, 14 Muhumbuloni vho vhofhekanywa nga pfundomulalo. 15 Munna ha na nn»u, nn»u ndi ya mufumakadzi, 16 Mufumakadzi ha na mu»i, mu»i ndi wa munna, 17 Mu¾a ndi wa vho¾he sa mu¾angano, 18 ºwananga haho, a re hone ndi ¿wanashu, 19 U hanedza ndi u shaya mbingano vhuluvhini. 5.1.1 U ya nga vese/mutaladzi 1, ndi zwifhio zwine zwa ita uri murendi a si eµele? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 20 DBE/2023 SC/NSC 5.1.2 Bulani zwivhili zwine mbingano ya sa fanyiswe nazwo u ya nga murendi. (2) 5.1.3 No sedza vese/mutaladzi 9, ndi ngani ho shumiswa 'lufuno' na 'u konµelelana'? (2) 5.1.4 Vese/Mutaladzi 13 u khou ombedzela zwifhio? (2) 5.1.5 ¹alutshedzani zwine vese12 kha ndima/tshitanza 2 ya amba zwone. (2) 5.1.6 Khaesura yo shumiswaho kha vese/mutaladzi 18 i khou shuma mini? (2) 5.1.7 ºwalani tshikimu tsha raimi tsha tshitanza/ndima 2. (2) 5.1.8 Muhumbulo muhulwane zwi tshi elana na nµila ye murendi a bveledza vese/mutaladzi 17 na 18 ndi ufhio? (2) 5.1.9 Ni a tendelana na murendi nga zwine a khou amba kha tshitanza/ndima 2? Tikedzani phindulo ya½u. (2) NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 21 DBE/2023 SC/NSC 5.2 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. SA MUSADZI – TK Mkansi 1 Sa musadzi wo ¾oka midzi mavuni, 2 Matavhi a takala nga vhuvha hau, 3 Ma¾ari a fhefhe»a nga dakalo ¼au, 4 Mitshelo, u bveledza ya fusha tshitshavha, 5 Thumbu yo fura main»a. 6 Sa musadzi wo dziba. 7 Uri shango ¼i songo thengathenga, 8 U balamutshenzhe nga husili. 9 Mimuya na u vhudzula hani, 10 I mangadzwa nga vhuvha hau. 11 Pharani dza matombo u a manyuludza, 12 Ho omaho na hone, u a phuletshedza, 13 U tshi lilela ma¾ari u titima, 14 U tshi lilela mitshelo u rothisa nthe. 15 U fhasi mavuni, sa vha kale vha re fhasi, 16 Fhedzi u shaea hau, 17 Ndi zwililo na u shenganya ma½o, 18 Ma¾ari a puta nga u ¾avha ha¼o, 19 Mitshelo ya mo»a i sa athu u swika. 20 Ha vha zwililo shango ¼o¾he, 21 Vhumatshelo, ha »imuwa sa murongwe, 22 N»ala ya kora i songo kora, 23 Ha fhisa ha shaya na murunzi, 24 Ngauri u musadzi sa mudzi u wa ndeme. 25 Ngauri musadzi sa mudzi u wanala fhasi mavuni, 26 Sa musuku u vhonalaho vhu»i, nge wa penyiswa. 27 Zwi tshilaho zwi khana nga vhuvha hau. 28 Zwi wana vhutshilo nge wa »iita tshi¾havhelo. 29 Ngauri u musadzi, sa mudzi u wa ndeme. 5.2.1 Topolani maipfi o shumiswaho kha vese/mutaladzi 1 a sumbedzaho u ima wo khwa¾ha? (1) 5.2.2 Ndi zwifhio zwi no khou ombedzelwa kha vese 2–3? (1) 5.2.3 Figara ya muambo yo shumiswaho kha vese/mutaladzi 2 ndi ifhio? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 22 DBE/2023 SC/NSC 5.2.4 Thounu ya tshirendo itshi ndi ifhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 5.2.5 Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 5.2.6 ¹alutshedzani zwine vese/mitaladzi 11–12 ya khou amba zwone. (2) 5.2.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. 'Mimuya' kha vese/mutaladzi 9, yo imela ... A musadzi. B thaidzo. C mvula. D zwithu zwavhuµi. (1) 5.2.8 Ipfi titima kha vese/mutaladzi 13, ¼i bvisela zwifhio khagala? (2) 5.2.9 Ndi zwifhio zwine zwa khou khwa¾hisedzwa kha vese/mutaladzi 22? (2) 5.2.10 No μisendeka kha tshirendo, inwi ni vhona musadzi e muthu wa ndeme tshitshavhani? Tikedzani phindulo ya½u. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all