Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2022 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) 2022 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 21/ 2 TableMountain Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 21. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 2 DBE/2022 SC/NSC PFESESANI 1. Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso. 2. Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga dzine na tama u fhindula. 3. Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 4. Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI DZIºWE na DZIºWE. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso MBILI kha nganea ye na guda. KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse. 6. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE na IºWE nga vhuronwane. 7. Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 8. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 75 kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE. 9. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala. TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 3 DBE/2022 SC/NSC ZWI RE NGOMU Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. NOMBORO YA MBUDZISO MARAGA SIA¹ARI 1. U tshila ndi u vhona 18 5 2. U tshila ndi u vhona 17 6 3. Ho dina one 18 8 4. Ho dina one 17 9 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. 5. Findinkodo 18 11 6. Findinkodo 17 13 KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. 7. 'Ai! Ndi mini?' 18 15 8. 'Vulani mufunwa wanga' 17 16 KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 9. 'Sa musadzi' 18 18 10. 'Mbingano' 17 20 TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 4 DBE/2022 SC/NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone. KHETHEKANYO MBUDZISO MBUDZISO DZI LUSWAYO TEAHO U √ FHINDULWA A: Nganea 1–4 2 B: ¶irama 5–6 2 C: Nganeapfufhi 7–8 2 D: Vhurendi 9–10 2 PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI fhedzi. TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DBE/2022 SC/NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha nganea ye na guda. MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma¶adzhe Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA A 'Naa ndi nnyi ane a khou khokhonya?' Vho ·iedza vha vhudzisa mbudziso iyi vha tshi nga vho μalelwa zwi¾uku, hanefha hune muthu wa hone a tshi khokhonya a tou nga a sa wisa na mihangammbwa? Vha ya vula vothi. 'Kha vha vule nga u ¾avhanya, ndi ¾uwe na musadzi wanga!' Vho ·iedza vho mbo μi zwi μi zwi μivha zwauri muambi uyo ndi Mpho. Vhunga muthada yo μitika nga 5 vothi, vho ri vha tshi tou vula vothi, ya mbo μi tou wela nga ngomu nμuni nga dzithumbu ye phasha! Izwi ndi zwi¿we vho, a si zwi¿we vho ngani? Hu na mukwasha a no dzhena nμuni ya makhulu nga u tou wa. Halwa ho¾he ha mbo μi bva. 'He Phophi! Iμani na maμi na labi ni phumule tshika heyi ya munna wa½u.' 'A nga 10 vha munna wanga a mpandamedza nga banga?' 'Tshivhanda! Ri vhudzeni uri ni khou ¾oμa mini fhano muμini wanga?' Vho ·iedza vha ralo na a¼a ma¾o avho matswuku o bvaho tsho¾he. 'N½e ndo μa u dzhia musadzi wanga kana arali vha sa mphi ene, ndo μa u dzhia tshelede yanga.' Mpho u amba zwanμa zwi tshi ya n¾ha na fhasi. 15 'N½e a thi tsha vhuyelela kha hoyu muthu.' Phophi u amba tshifha¾uwo tsho tswuka tsho tou pilivhili. 1.1 Vhathu vha re afho mafhungoni vha khou amba vhe ngafhi? (1) 1.2 Bulani vhushaka vhu re hone vhukati ha Vho ·iedza na Phophi? (2) 1.3 Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana Mpho sa mubvumbedzwa wa mvumbo-μe? (2) 1.4 Ndi tshipiμa tshifhio tsha puloto tshi ¾anwaho nga mafhungo a re afho n¾ha? (2) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DBE/2022 SC/NSC 1.5 Nangani phindulo yo teaho. Maria o vha a tshi shuma sa ... A dokotela. B loyara. C muongi. D mulimisi. (1) 1.6 Muanewa mupikisi kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.7 Ndi ngani Mpho e afha hune a vha hone? (2) 1.8 ¹alutshedzani mulaedza une mu¿wali wa nganea iyi a tama u ri vhudza. (2) 1.9 U funana ha Mpho na Maria ho shandukisa hani kutshilele kwa Mpho? (2) 1.10 Inwi ni vhona fhungo ¼a u sa fhulufhedzea ha Mpho kha mufumakadzi wawe ¼i ¼one ¼o vhangaho u farwa hawe? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] NA MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma¶adzhe Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA B 'Irini ndi vule. Zwi a fana hoyu Mashudu u fanela u zwi μivha zwauri a thi tsha mu funa.' Nga murahu ha tshifhinganyana, Maria o ya a vula vothi. 'Ni nga tou nnyita nga u tou rali?' Muvhudzisi ndi Mashudu. 'Ndo ni ita zwifhio ngauri n½e?' 'Ni ri no nnyita zwifhio? Ni a zwi μivha. Iyi goloi i re afha nnμa ndi ya nnyi? A ni 5 mphinduli? Ndi a vhona a ni nnμivhi zwavhuμi lini!' Mashudu u ralo a tshi khou la¾ela mipama kha Maria. Mpho nga u pfa Maria a tshi khou rwiwa, a mbo μi gidimela ngei ha Mashudu. Mpho u vhonala e muthu o kambiwaho tsho¾he. TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DBE/2022 SC/NSC Muthada i tshimbila i tshi tou μitika nga mbondo na zwidulo. Zwezwi a tshi kha μi 10 ri a fare Mashudu, Mashudu a vha o ¼i litsha vili hanefha kha ningo, Mpho a ya a wela fhasi nga tshitiko ga! Mukota na wone wa vha u tshi ri a thi ta¿wi. A konμelela a vuwa, a tshi ri a rwe vho Mashudu, Mashudu a dovha a ¼i litsha ¼i¿we vili hanefha kha ningo, Mpho a ya e ri fhasi bi! Ha mbo μivha u dzidzivhala. Mashudu a tshi vhona o no fushea nga u rwa avha vhathu, mbiti dza vutshela goloi ya Mpho. 15 2.1 Ndi nnyi ane a si tsha funiwa nga Maria? (1) 2.2 Hune mafhungo aya a khou itea hone ndi ngafhi? (1) 2.3 Vhuμipfi ha Mpho afho mafhungoni ndi vhufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.4 Ndi khuμano ya lushaka lufhio i re mafhungoni e na vhala? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 2.5 Vhambedzani vhuvha ha Dzwaini na Dugudzha kha nganea iyi. (2) 2.6 Ndi mini tsho itaho uri Mpho a thathwe mushumoni wawe wa vhudokotela? (2) 2.7 Muanewa dendele kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.8 Vhu»ifari ha Mpho a vhu tshimbilelani na mushumo wawe. Tendani kana ni hanedze ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u. (2) 2.9 Arali no vha ni khonani ya Mashudu no vha ni tshi μo mu eletshedza zwifhio malugana na u tandulula thaidzo nga u rwa? (3) [17] TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DBE/2022 SC/NSC MBUDZISO 3: HO DINA ONE – S Mbedzi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha nganea ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA C U khou ralo a tshi khou ¾hopha zwiambaro n¾ha ha zwe a fara. Zwi¿we i¾eli zwo no tou vhewa na n¾ha ha shaμa. Ngeletshedzo o ri u vhona u davhidzana uho a mbo μi sendela a ima nga henefho tsini. A mbo μi sendela tsini na Veronica a ri: 'Uyu hafhu zwi¼a ndi nnyi kubavhurana kwanga? U a μivha ndo sala nga murahu hawe ndi tshi mu sedza a tshi khou tshimbila ndo vha ndi tshi khou tou fhela'. 5 Kubavhurana kokotolo ku tshi khou tala zwitivhani zwa Magulula. U a μivha Vero u a n¾anganya ¾hoho. O ri u ralo Ngeletshedzo a sokou lavhelesa Vero nga hafha kha khundu. Ruth o bva na u konμelela uri a songo sea, fhedzi tshiseo tsha tou ndunya sa tshisima musi wa mvula dza miμalo. Vhukuma Veronica o vha a tshi wela kha vhasidzana vha si gathi vho fha¾waho 10 zwavhuμi. Musidzana we a vha e vhukati ha u lapfa na u pfufhifha. O vha a tshi fanelwa nga mavhudzi o¾he. O vha a tshi ri u kangwa e ma¾uku a mu fanela. Zwi μi nga o ralo u dzheniswa iyo mitshila ya bere, o vha a tshi sokou fanelwa. Zwiambaro i¾eli ho vha hu si na tshi sa mu faneli. Naho a tsha μi tou bva u sema vhakegulu, o vha a tshi vhonala uri khuvhani maμamu a μo hula vhukuma. 15 3.1 Vhathu vha re afho mafhungoni vha khou amba vhe ngafhi? (1) 3.2 Bulani vhushaka vhu re vhukati ha Ruth na Veronica. (2) 3.3 Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana Veronica sa mubvumbedzwa wa tshivhumbeo-μe? (2) 3.4 Ndi tshipiμa tshifhio tsha puloto tshi ¾anwaho nga mafhungo a re afho n¾ha? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Khaladzi a Vho Nyamasindi ndi … A Ngeletshedzo. B Vho Maboho. C Osbon. D Musuku. (1) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DBE/2022 SC/NSC 3.6 Muanewa mupikisi kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.7 Ndi ngani Ngeletshedzo o rengela Veronica na Ruth zwiambaro zwi no μura? (2) 3.8 ¹alutshedzani mulaedza une mu¿wali wa nganea iyi a tama u ri vhudza. (2) 3.9 U lovha ha mme a Ngeletshedzo ho shandula hani kutshilele kwawe? (2) 3.10 Inwi ni vhona fhungo ¼a u sa dzhena tshikolo ha Ngeletshedzo ¼i ¼one ¼o vhangaho u fhurwa hawe tshelede nga Veronica? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] NA MBUDZISO 4: HO DINA ONE – S Mbedzi Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA D Ngeletshedzo: 'Ai, he vhathu, na ndi ma¾ula a mini naa. U tou pu¾edza gwati ¼avho vha tshi khou pu¾edzela u ntsema, vha a μivha nda vha μivha ndi μo vha farisa kana nda vha suka n½e. Phungo yanga a i athu u swika nμevheni dzavho ya uri ndi rwa zwi no wa?' O ri u ralo Ngeletshedzo a tou suka tshi¼a tshiseo. Ipfi: 'Vili ¼avho ¼o vha ¼o tea ¼i vhuluvhi havho. Vho vha vha sa μo bvisa tshelede 5 nngafha¼a vha i fha mavemu na ¾hanzi vha si na. Nazwino kha hu kundwe ¼o vha ¼i tshi tou vha ifa ¼avho. Zwazwino ndi tshi khou amba ndo dzula kha Hummer H2 ya muvhala mutswu. Kha vha thetshelese na bele yayo kheyo.' Ha mbo μi lidzwa bele. Vhukuma a i pfa uri heyo ndi yone. O ri u pfa uri bele ndi ya i¼a Hummer, a vho yo u vuwa a dzula henefho n¾ha ha mmbete. Nga itshi tshifhinga o vha o no μiimisela u 10 thetshelesa na uyo muambi. 'Ndaa khaladzi anga, a vha mpfeli vhu¾ungu vha mmbuisela tshelede yanga murahu na vhanna vha hashu.' Ngeletshedzo u khou ralo a sa tsha kona u μilanga. Maduda na mi¾odzi zwo sokou ¾anganana tshifha¾uwoni. Zwo vha zwi sa dzumbami kha lu¾ingo uri uyo muthu u khou lila. U lila vhuμe mu¾hannga, muthu we a mu itela 15 vhumbulu u khou mu pfa nga dzawe nμevhe. Ngoho a zwi vhavhi nyana. TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DBE/2022 SC/NSC 4.1 Ngeletshedzo a tshi ri gwati u khou amba mini afho mafhungoni? (1) 4.2 Kha mafhungo a re afho n¾ha Ngeletshedzo u khou amba na nnyi? (1) 4.3 Vhuμipfi ha Veronica afho mafhungoni ndi vhufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.4 Ndi khuμano ya lushaka lufhio i re mafhungoni e na vhala? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 4.5 Vhambedzani vhuvha ha Bra Zakes na Veronica. (2) 4.6 Ndi mini tsho itaho uri Ngeletshedzo a si kone u shumisana na vhathu vhe vha vha vha tshi shumisana na khotsi awe u bveledza mabindu? (2) 4.7 Muanewa dendele kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.8 Tshelede ndi mavhulaise. Tendani kana ni hanedze no zwi livhanya na Ngeletshedzo. Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.9 Arali no vha ni khonani ya Veronica no vha ni tshi μo mu eletshedza zwifhio malugana na zwa lufuno? (3) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DBE/2022 SC/NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha µirama ye na guda. MBUDZISO 5 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA E DE WIT: Vhahashu, kha ri ... MUºWE: Mu¾angano kha u balangane. Ri kha »i amba afhio vhathu vho balangana? MUNNA: Kha ri tende, ¼ihoro ¼o balangana. MUSADZI: A hu tshe na ¼ihoro ¼a ¼ushaka. 5 MUKEGULU: Ii, ¼ihoro he¼i ¼o rengisa Lushaka lwa Mavhuru. I ngafhi Volkstaat. DE WIT: (O sinyuwa) Volkstaat ya mini? Hu na Volkstaat Afrika? Fhano ndi Afrika, a si Armsterdam. Ri½e vha ¼ihoro ¼a ... MUKEGULU: Wo rengisa lushaka lwa Maafurikanere. DE WIT: Vhathu, Muafurikanere, Muven»a, Muzulu, ro¾he ri vhathu vha 10 Afrika Tshipembe. MUKEGULU: N½e ndi Muafurikanere, a thi Muthoza, wo ri rengisa. MUSADZI: ·ihoro he¼i ¼o fa! Hu kha »i vha na ¼ihoro ¼ifhio? (Hu dzhena Coetzee) COETZEE: Vha ngafhi vhatikedzi vhau? U dinwa nga u sa pfa? N½e, Kiep 15 Pieter Coetzee … ndi ¼ihoro ¼a Lushaka! Ndo thoma ¼ihoro he¼i. arali ho bva n½e, a hu tshe na ¼ihoro. De Wit, tenda zwauri po¼itiki yau vhudzuloni hayo ndi »ale»aleni. Vhathu vha ¾o»a Volkstaat. DE WIT: Vhathu vhafhio? Nahone o u rambaho fhano ndi nnyi? Ibva! COETZEE: (A tshi bva) A hu tshee na ¼ihoro ¼a … 20 (U a bva) DE WIT: (A tshi vhona vhathu vha tshi balangana) Vhathu, ni ya ngafhi? (U a bva) 5.1 Lushaka lwa mavhuru lwo rengiswa nga ¼ihoro ¼ifhio? (1) 5.2 Vhatambi vha re kha mafhungo e na vhala ndi vha lushaka lufhio kha ¼a Afrika Tshipembe? (1) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DBE/2022 SC/NSC 5.3 Khu»ano kha avha vhathu i khou vhangwa nga mini? (2) 5.4 Mafhungo e na vhala a khou bvelela kha tshifhinga tshifhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 5.5 Nangani phindulo yo teaho: Vhaambi vha mafhungo aya vha sa athu u »a Afrika Tshipembe vho vha vha tshi dzula … A Botswana. B Britain. C Armsterdam. D Angola. (1) 5.6 Ndi tshigwada tshifhio tsha vhathu vhane vha nga vha vha tshi khou takalela u fhambana ha he¼i ¼ihoro? (2) 5.7 Tshine tsha khou sinyusa nga maan»a Coetzee ndi mini? (2) 5.8 Tshanduko dzi a vha hone shangoni dzo vhangwa nga mahoro a polotiki. Tikedzani phindulo ya½u no zwi livhanya na zwo bvelelaho kha μirama iyi. (2) 5.9 Arali no vha ni kha tshigwada tsha avha vhane vha khou fhambana no vha ni tshi μo dzhia sia ¼ifhio? (2) 5.10 Inwi ni vhona mafhungo ane a khou bvelela kha μirama iyi a tshi itea kha mahoro a po¼itiki? Tikedzani muhumbulo wa½u. (3) [18] TableMountain NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 13 DBE/2022 SC/NSC MBUDZISO 6 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha µirama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA F SKOSANA: Hafhu u minista wa ... DUMA: Hai, sokou amba zwine wa amba. SKOSANA: Zwine nda amba ndi zwauri ri fanela u tou vhonana na havha vhaisa. DUMA: Vhaisa vhafhio? SKOSANA: Ndi »o u vhudza vhone. Litshai ndi thome ndi »idzudzanye. (U a 5 takuwa) Ndi a vhuya zwenezwino. (Hu bva Skosana) DUMA: (E e¾he) Vhukuma, Skosana u amba zwone. Muthumukhulu u fela u luga. (Hu dzhena Skosana o ambara dzhasi o fara fosholo na piki, milenzheni o ambara magambutsu) 10 SKOSANA: Iwe Duma, u dzula hashu dziofisini, ri tshi nwa ma»i a rotholaho a zwi nga ri isi fhethu. Matshelo ndi ya ofisini dza dzangano ¼a vhashumi ndo tou rali. DUMA: (O akhamala) Mulandu? SKOSANA: Tshifhinga tsha u tamba tsho fhira. 15 DUMA: A tambaho ndi nnyi? SKOSANA: No¾he ni khou tamba, ni kha bune na miswaswo. Sedzani hafha Duma. DUMA: Ndo sedza. SKOSANA: Ro lwa nndwa ya u ri vhea zwiduloni hezwi, ½amusi iwe u pfi Minista. 6.1 Ndi nnyi ane a pfi u minista mafhungoni aya? (1) 6.2 Vhaisa vhane vha khou ambiwa ni vhona u nga ndi vhafhio? (1) 6.3 Muthumukhulu o fara vhuimo-μe kha ¼ihoro ¼a Madimokirati? (2) 6.4 Duma u khou ¾o»ou ombedzela mini nga u fara fosholo na u ambara magambutsu? (2) 6.5 Ndi vhafhio vha no khou μisa khaedu kha vhatshena? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 6.6 Ofisi dza vhashumi dzi bvukulula tshifhinga tshifhio? (2) 6.7 Ma¾hakhe a μirama iyi ndi ngafhi? (2) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 14 DBE/2022 SC/NSC 6.8 Ndi pfunzo ifhio ine ra guda kha »irama iyi? (2) 6.9 Arali no vha ni muraμo wa ¼ihoro ¼a Lushaka no vha tshi μo μipfisa hani nga u langiwa nga ¼ihoro ¼a Madimokirati? (3) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 15 DBE/2022 SC/NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya MBUDZISO 7: 'AI! NDI MINI?' – LL Mafenya Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA G Nga itshi tshifhinga Vho Mathada vho vha vha tshi khou kumedza. Avhaathu a sedza Vho Mathada hafhu a tshi vhona dzi tshi khou ¼ela a vho vhudza hoyu Mangalani uri ene u khou pfa a si khou takala hezwi a tshi khou amba na Sofi. A tshi isa phan»a a vho amba na nga tshikhuwa a ri 'I am becoming jeolousy'. Mangalani u pfa izwo a tou funa hone. A vho thoma u isa tshan»a tshawe kha 5 tshirumbi tsha Avhaathu. Tshikete tsha Avhaathu tsho vha tshi na pili¾i, tsho vulea nga hafha phan»a. Vha no zwi »ivha vha ri ndi tshikete tsha 'vu¼a'. Tsho vha tsho vulea lune zwirumbi zwa hoyu Avhaathu wa wana zwo sala nn»a. Tshan»a tsha Mangalani tsho ri tshi tshi khou »i ya tshi tshi ya. Avhaathu a vho vhonala a tshi vho sokou poidza poidza ma¾o. Mu¿we nga fha¼a a pfala a tshi tou 10 ambela fhasi a tshi ri: 'Vhafunzi ndi vha mulovha, vha ½amusi ndi ma¾arelwa.' Kale hu si lini, Mangalani a vhonala a tshi khou hevhedzana na Avhaathu. Zwenezwo Avhaathu taku! Nga murahu Mangalani na ene taku! Vho Salani vha sala vho fara ¾haha. Vho Mathada vha tshi ri papara vha wana Avhaathu haho. Vha livhalivha vha tshi 15 khou ¿oliedza ma¾o. 7.1 Vhushaka vhukati ha Vho Mathada na Avhaathu ndi vhufhio? (2) 7.2 Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipiμa tshifhio tsha puloto. (2) 7.3 Thaidzo ine Avhaathu a vha nayo mafhungoni aya ndi ifhio? (2) 7.4 Ndi ngani Vho Mathada vha songo »ivha uri Avhaathu o ya ngafhi? (2) 7.5 Zwiito zwa Avhaathu na Mangalani zwi a fana. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwi bvaho kha nganeapfufhi iyi. (2) 7.6 Thero ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio? (2) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 16 DBE/2022 SC/NSC 7.7 Fhungo ¼o swifhadzwaho ¼i ni »isela muhumbulo ufhio no sedza zwo bvelelaho kha nganeapfufhi yashu? (2) 7.8 Ni a pfela vhu¾ungu Vho Mathada kha zwine vha khou itwa nga Avhaathu? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 7.9 Inwi ni vhona zwiito zwa Avhaathu na Mangalani zwi tshi ¾anganedzea kha tshitshavha? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] NA MBUDZISO 8: 'VULANI MUFUNWA WANGA' – NA Milubi TSHIBVELEDZWA TSHA H ¸eani o ri u fhedza u shawara, a μiphumula a sa vhuyi a sumbedza u gidima. O no fhedza a μishamula nga thaula. A ya a ima tshivhonini, a μisedza a vhona o naka lwo fanelaho. A tshi μisedza hafhu a vhona a tshi nga nngu i si na tshivhala yo fanelwaho nga u vha tshi¾havhelo tshone-tshone. A mbo μi vula voti a sia a songo tsha ¼i vala. A ralo ha vha u livha rumuni. 5 A khuya a dovha a khuya hafhu. U ralo ha vha u dzhena phasedzheni ya rumu yawe. E nμilani ma¾o awe o vha e kha mushumo wa u μisedzasedza. Zwenezwi a tshi tou takula ma¾o, ma¾o e vhona! U vhona aai! Ndi munna wawe. Munna wawe u mu vhona-vho a takala zwihulu. A thoma u mwemwela, fhedzi a mangala u mwemwela hawe hu tshi vho nga hu shusha musadzi wawe. 10 Musadzi wawe-vho na ene a vho thoma u hwala milenzhe sa i no khou lemelwa nga matombo. Munna wawe a ya khae a mu fara nga zwanμa zwawe a mu khisa. U ralo vha dededzana vha swika vothini. Vho no swika munna u mangala musadzi o sokou fara khii a tshi kolo¿wa u vula. Munna a mbo μi: 'Vulani mufunwa wanga'. ¸eani n¾hani ha u vula a sokou fara khii nga tshanμa a mbo μi thoma u ¾hukhula tshililo. 15 8.1 Ndi nnyi o no khou μikhoμa nga lunako lwawe mafhungoni aya? (1) 8.2 Ndi nyito ifhio yo itwaho nga ¸eani i sumbedzaho uri hu na zwine a khou dzumba? (1) 8.3 Ndi zwifhio zwo ¾u¾uwedzaho Vho Dinani u ya yunivesithi ya Henefha? (2) 8.4 Sumbedzani mvumbo ya ¸eani. (2) 8.5 Muanewa dendele kha nganeapfufhi iyi ndi nnyi. Tikedzani phindulo ya½u. (2) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 17 DBE/2022 SC/NSC 8.6 Ndivho khulwane ya nganeapfufhi ndi ifhio kha ri½e vhavhali? (2) 8.7 Khuμano yo bvelelaho kha nganeapfufhi ndi ya lushaka lufhio. Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 8.8 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Munna wa ¸eani ndi … A Vho Dinani. B La¾ani. C Vho Dimbalala. D Vho Dembe. (1) 8.9 Masiandaitwa a vhathu vha re na vhuμifari ho no nga ha ¸eani vhutshiloni ndi afhio. Tikedzani phindulo yanu. (2) 8.10 Arali no vha ni shaka ¼a ¸eani, no vha ni tshi μo mueletshedza zwifhio malugana na vhuμifari hawe? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 18 DBE/2022 SC/NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI SHOTHODZO – TN Pholi na TK Mkansi Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho:  'SA MUSADZI' – TK Mkansi  'MBINGANO' – TN Pholi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. MBUDZISO 9 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. SA MUSADZI – TK Mkansi 1 Sa musadzi wo ¾oka midzi mavuni. 2 Matavhi a takala nga vhuvha hau. 3 Ma¾ari a fhefheμa nga dakalo ¼au. 4 Mitshelo , u bveledza ya fusha tshitshavha. 5 Thumbu yo fura mainμa. 6 Sa mudzi wo dziba, 7 Uri shango ¼i songo thengathenga. 8 U balamutshenzhe nga husili. 9 Mimuya na u vhudzula hani. 10 I mangadzwa nga vhuvha hau. 11 Pharani dza matombo u a vhanyuludza. 12 Ho omaho na hone, u a phuletshedza, 13 U tshi lilela ma¾ari u titima, 14 U tshi lilela mitshelo u rothisa nthe. 15 U fhasi mavuni, sa vha kale vha re fhasi. 16 Fhedzi u shaea hau, 17 Ndi zwililo na u shenganya ma½o. 18 Ma¾ari a puta nga u ¾avha ha¼o. 19 Mitshelo ya moμa i sa athu u swika. 20 Ha vha zwililo shango ¼o¾he. 21 Vhumatshelo, ha dimuwa sa murongwe. 22 Nμala ya kora i songo kora, 23 Ha fhisa ha shaya na murunzi, 24 Ngauri u musadzi sa mudzi u wa ndeme. TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 19 DBE/2022 SC/NSC 25 Ngauri u musadzi sa mudzi u wanala fhasi mavuni. 26 Sa musuku u vhonalaho vhuμi, nge wa penyiswa. 27 Zwi tshilaho zwi khana nga vhuvha hau. 28 Zwi wana vhutshilo nge wa μiita tshi¾havhelo. 29 Ngauri u musadzi, sa mudzi u wa ndeme. 9.1 Murendi u khou renda nga muthu wa mbeu-μe kha tshirendo itshi? (1) 9.2 Bulani ZWIVHILI zwe ma¾ari a imela zwone tshirendoni itshi. (2) 9.3 Kha vese/mutaladzi 18 ipfi: 'Ha¼o' ·o imela mini? (2) 9.4 Ndi figara-μe ya muambo yo shumiswaho kha vese/mutaladzi 15? Tikedzani phindulo. (2) 9.5 Kha tshitanza/ndima ya 6 murendi o vhambedza musadzi na zwithu ZWIVHILI. Ndi zwifhio? (2) 9.6 Sumbedzani tshikimu tsha raimi kha tshitanza/ndima ya 6. (2) 9.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Balamutshenzhe ndi nμuhu dzo … A sinaho. B vhibvaho. C ¾ukufhadzwaho. D balaho u mu½iwa nga mutshenzhe. (1) 9.8 ¹alutshedzani vese/mutaladzi 21 no livhanya na tshirendo. (2) 9.9 Bviselani khagala ndivho ya murendi kha tshirendo itshi? (2) 9.10 Inwi ni vhona muthu wa musadzi e wa ndeme fhano shangoni? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] TableMountain NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 20 DBE/2022 SC/NSC MBUDZISO 10 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. MBINGANO – TN Pholi 1 Thi lali nda ni humbula, 2 Zwa½u zwi¾havhi ndi zwanga, 3 Dakalo ndi tshi¾ahe ni siho, 4 Mapwali na mapwapwalala lufherani. 5 Mbingano a si mafha¾a na miloro, 6 Zwi a ila u fanyisa na mutambo. 7 Ya vha miloro i a swa ha sala miora, 8 Mudavhi wa mbingano ndi mbilu, 9 Vhatambi vhayo ndi lufuno na u konμelelana. 10 Vha¾anganelanaho mbinganoni. 11 A vha fhambanywi nga vha mi¾anganozwitshele, 12 Vha a kuvhatedzelana zwitshimbili. 13 Vha thathedza vho¾he muthuthi, 14 Muhumbuloni vho vhofhekanywa nga pfundomulalo. 15 Munna ha na nnμu, nnμu ndi ya mufumakadzi, 16 Mufumakadzi ha na muμi, muμi ndi wa munna, 17 Mu¾a ndi wa vho¾he sa mu¾angano, 18 ºwananga haho, a re hone ndi ¿wanashu, 19 U hanedza ndi u shaya mbingano vhuluvhini. 10.1 Topolani tshiga tsho imelaho zwithu zwi si zwavhuμi kha phara/tshitanza 2. (1) 10.2 Mbingano i vha hone vhukati ha vhathu VHAVHILI. Bulani vhathu avho. (2) 10.3 Mapwali na mapwapwalala kha vese/mutaladzi 4 hu khou ambiwa mini? (2) 10.4 Sumbedzani zwithu ZWIVHILI zwine vha vhinganaho vha tea u vha nazwo u ya nga tshirendo itshi. (2) 10.5 ¹alutshedzani zwine vese/mutaladzi 13 wa amba zwone. (2) 10.6 Vese/Mutaladzi 3 u ni μisela muhumbulo ufhio kha tshirendo itshi (2) 10.7 Ndi vhafhio vhathu vhane mbingano ya si ¾oμe vhone u ya nga tshirendo itshi? (2) TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 21 DBE/2022 SC/NSC 10.8 Mulaedza wa tshirendo itshi ndi ufhio? (2) 10.9 Arali inwi ni shaka ¼a muthu ane mbingano yawe i si khou tshimbila zwavhuμi ni nga mu eletshedza zwifhio uri nyimele i shanduke? (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 TableMountain Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa