Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2019 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12201921 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 question paper from the NSC May June 2019, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC May June 2019

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) 2019 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 21. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 2 DBE/2019 SC/NSC PFESESANI 1. Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso. 2. Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga dzine na tama u fhindula. 3. Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 4. Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI DZIºWE na DZIºWE. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso MBILI kha nganea ye na guda. KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 6. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse. 7. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE na IºWE nga vhuronwane. 8. Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 9. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 60 kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 3 DBE/2019 SC/NSC ZWI RE NGOMU Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. NOMBORO YA MBUDZISO MARAGA SIA¹ARI 1. U tshila ndi u vhona 17 5 2. U tshila ndi u vhona 18 6 3. Ho dina one 18 8 4. Ho dina one 17 9 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda. 5. Findinkodo 18 11 6. Findinkodo 17 13 KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. 7. 'Wo mu nonela' 17 15 8. 'Ni khou pfuka mulayo' 18 16 KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 9. ' Nµuni dza RDP' 18 18 10. 'Kha Mudzulathungo' 17 20 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 4 DBE/2019 SC/NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone. KHETHEKANYO MBUDZISO MBUDZISO DZI LUSWAYO TEAHO U √ FHINDULWA A: Nganea 1–4 2 B: ¶irama 5–6 2 C: Nganeapfufhi 7–8 2 D: Vhurendi 9–10 2 PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI fhedzi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha nganea ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA A 'He inwi Maria, ni songo vhuya na vula, na vula ndi hone ndo lovha. Hoyu muthu anga µi vha o fara mbaµo.' 'Irini ndi vule. Zwi a fana hoyu Mashudu u fanela u zwi µivha zwauri a thi tsha mu funa.' Nga murahu ha tshifhinganyana, Maria o ya o vula vothi. Mashudu o dzhena afha 5 nµuni o sinyuwa sa ndau ya tsadzi. 'Ni nga tou nyita nga u tou rali,' Muvhudzisi ndi Mashudu. 'Ndo ni ita zwifhio? Ni a zwi µivha. Iyi goloi i re afha nnµa ndi ya nnyi? A ni mphinduli? Ndi a vhona a ni nnµivhi zwavhuµi lini!' Mashudu u ralo a tshi khou la¾ela mipama kha Maria. Mpho nga u pfa Maria a 10 tshi khou rwiwa, a mbo µi gidimela ngei ha Mashudu. Mpho u vhonala e muthu o kambiwaho tsho¾he lwa mafhelelo. Muthada i tshimbila i tshi µitika nga mbondo na zwidulo. Zwezwi a tshi kha µi ri a fare Mashudu, Mashudu a vha o ¼i litsha vili hanefha kha ningo, Mpho a ya e fhasi nga tshitiko ga! Mukota na wone u tshi thi ta¿wi. A konµeledza a vuwa, a tshi ri a rwe-vho Mashudu, Mashudu a dovha a ¼i 15 litsha ¼i¿we vili hanefha kha ningo hafhu, Mpho a ya e fhasi bi! Ha mbo vha u dzidzivhala. Mashudu a tshi vhona o no fushea nga u rwa avha vhathu, mbiti dza vutshela goloi ya Mpho. 1.1 Fhethu hune aya mafhungo a khou bvelela hone ndi ngafhi? (1) 1.2 No vhala ayo mafhungo a re afho n¾ha ni vhona khuµano yo vhangwa nga mini? (1) 1.3 Lufuno lwa Maria na Mpho lwo thoma hani? (2) 1.4 Mafhungo aya a sumbedza tshipiµa tshifhio tsha puloto? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 1.5 Mafhungo e na vhala afho nṱha a ṱana Mashudu sa mubvumbedzwa wa lushaka lufhio? Tikedzani phindulo yaṋu. (2) 1.6 ¹alutshedzani mvumbo ya Maria buguni iyi. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DBE/2019 SC/NSC 1.7 Mpho u a zwifha. Tendani kana ni hanedze no µisendeka kha nyambedzano yo vhaho hone vhukati ha Mpho na Phophi. (2) 1.8 Sumbedzani masiandaitwa e Mpho a ¾angana nao nga n¾hani ha Nda¾iso a si na tsha khanani. (2) 1.9 Vhuµipfi ha½u ndi vhufhio no sedza zwiito zwa Mpho wa dokotela. (3) [17] NA MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA B 'Goloi na yone ya vha i tshi khou swika khothoni. Vhuraru havho vha ya vha valelwa, fhedzi vha valelwa fhethu ho fhambanaho.' Vho Phophi vho ri u vhona zwauri munna wavho o farwa, vho mbo µi gidimela ha Vho Ravhutsi vha vha humbela uri ndi khwi½e vha tshi ya u humbelela munna wavho beili. Vho Ravhutsi a vho ngo hana, vho mbo µi doba bege yavho vha 5 gidimela tshi¾itshini tsha mapholisa. Vho Ravhutsi vha swika vha lingedza uri Mpho a fhiwe beili, fhedzi zwe vhutoto. Ha pfi mulandu wa Mpho ndi muhulwane nga maanµa lune a fhiwa beili, a nga kha µi shavha. Tshi¿we tsha vha tsha uri mulandu uyu u µo ¾avhanya uya khothe lune a hu nga µo vha na maµuvha manzhi ane a nga wanala sa a beili. Nga murahu, ndi hone-ha 10 Vho Ravhutsi vha tshi vhudzisa Mpho zwauri o farelwa mini. Mpho a vha ¾alutshedza u bva mathomoni u swika magumoni; a vha vhudza nga ha vhukonani hawe na Maria; nga ha dzinndwa dzawe na Mashudu; nga ha musi ene Mpho a tshi ya u hira Dugudzha na Dzwaini. Zwenezwi Mpho a tshi khou amba, Vho Ravhutsi vho vha vha tshi khou talatadza mbuno khulwane buguni. 15 'Ndi khou ri ndi tshi sengulusa mulandu wavho, nda wana hu uri hezwi vha tshi ya khothe, vha fanela u hanedza zwo¾he zwine zwa µo ambwa nga Dugudzha na Dzwaini.' 'Vha ri ndi hanedze? Zwi µo shuma?' 2.1 Mafhungo aya a khou bvelela ngafhi? (1) 2.2 Muanewa dendele buguni iyi ndi nnyi? (1) 2.3 Sumbedzani uri ndi tshini tsho itaho uri avho vhathu vha valelwe khothoni. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DBE/2019 SC/NSC 2.4 Vhambedzani hune Dzwaini na Dugudzha vha fana hone zwi tshi ya kha matshilele avho. (2) 2.5 Nangani phindulo yo teaho. Phophi o olwa sa muanewa ane a ... A pfela munna wawe vhu¾ungu. B si pfele munna wawe vhu¾ungu. C funa u lifhedza. D vhenga vhoramilayo. (1) 2.6 Mafhungo aya a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani phindulo yaṋu. (2) 2.7 U vha na tshelede a zwi tandululi thaidzo ine muthu a vha nayo vhutshiloni. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwo bvelelaho kha Mpho. (2) 2.8 ¹alutshedzani zwo bvelelaho kha thasululo ya bugu iyi zwi tshi elana na vhutshilo ha Mpho, Dugudzha na Dzwaini. (2) 2.9 Phophi na u pfiswa hawe vhu¾ungu, u a kona u hangwela. Sumbedzani vhungoho ha fhungo i¼o nga mbuno MBILI. (2) 2.10 Ngavhe no vha ni ramilayo, no vha ni tshi µo vha no fhelisa mulandu wa Dzwaini, Dugudzha na Mpho nga nµila-µe? ¹alutshedzani nga mbuno THARU. (3) [18] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DBE/2019 SC/NSC MBUDZISO 3: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha nganea ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA C 'N½e ndo µa hafha vhathu vha hashu nge nda guda zwi¿we zwithu vhutshiloni.' O ri u ralo avha vhavhili vha sokou sedzana. Ene a tshi isa phanµa a ri: 'Ndo lwisa nga nµila dzo¾he u sendedza vhathu kule na lupfumo lwa khotsi anga nge nda humbulela uri vhathu vha khou ¾oµa u nnµeledza. ¸amusi ndi tshi khou amba a thi tsheena na peni naho ndo vha ndi si na shaka ¼i no khou nnµeledza. 5 Vhathu vha hashu, ndo zwi dzhiela n¾ha na u kona u zwi vhona uri vhathu nga lufu lwa mme anga vho vha vho µa u ntikedza na u mphalala fhedzi. Kha ndi farelwe kha maipfi o¾he e nda pora vhathu ngao nga mulandu wa tseµa. Ngoho ndi khou µisola vhukuma. Nga mbilu yanga yo¾he ndi khou humbela pfarelo. Vhathu kha vha dovhe vha n¾anganedze sa ¿wana wavho.' O ri u ralo a lila lu 10 ¾omolaho mbilu. Tshililo itshi tsha kwama khaladzi na khaladzi. 'Ri½e ro vha ro no hangwa kale zwo iteaho muµuhulu. Nahone a ro ngo vhuya ra zwi dzhenisa mbiluni. Ene kha pfe e hayani muµuhulu. A ri koni u la¾a ¿wana nga phaµi na musi na muthihi. Ene u muraµo wa vhutshilo hashu. Sa zwenezwo kha pfe o swika hayani; a si zwone kani khaladzi?' Vho ri u ralo Vho Maboho vha 15 lavhelesa khaladzi. Munna we a vha o fha¾wa sa musadzi. Kaleni havho u a zwi vhona uri vho vha vha tshi tou fhunzhela vhasidzana. Zwo¾he khavho zwo vha zwo linganela. 3.1 Mafhungo a nganea iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio? (1) 3.2 Ngeletshedzo o olwa sa muanewa wa lushaka lufhio? Ndi ngani ni tshi ralo? ?(2) 3.3 Ndi mini tsho itaho uri Ngeletshedzo a µiwane a tshi khou amba na vhathu vha re afho mafhungoni? (2) 3.4 Khuµano yo bvelelaho vhukati ha Ngeletshedzo na vhathu vha re afho n¾ha musi wa nzudzanyo ya mbulungo ya mme awe ndi ya lushaka lufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.5 Nangani phindulo yo teaho. Vhushaka vhukati ha Ngeletshedzo na Vho Olga ndi ha ... A makhulu na muµuhulu. B mme na ¿wana. C muzwala na muzwala. D malume na muµuhulu. (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DBE/2019 SC/NSC 3.6 Vhuµipfi ha Ngeletshedzo mafhungoni aya ndi vhufhio? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 3.7 Dzina ¼a bugu ¼i elana hani na mafhungo a nganea iyi no sedza vhutshilo ha Ngeletshedzo? (2) 3.8 ¹alutshedzani ma¾hakhe a nganea iyi (2) 3.9 No sedza mafhungo a re afho n¾ha ndi pfunzo ifhio ine na guda? (2) 3.10 Arali ni khonani ya Ngeletshedzo no vha ni tshi µo mu eletshedza zwifhio malugana na ndeme ya pfunzo? (2) [18] NA MBUDZISO 4: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA D Veronica na Sibongile vha dzhia madzulo fha¼a. Zwa dzhia tshifhinga Zakes a sa khou bvelela. Nga murahu a swika a dzhena. Sibongile a µidzudzanya zwavhuµi. Veronica a sa vhuye a dzinginyea. Khae o dzhenaho a si Bra Zakes. 'Welcome Sib, 100% protected.' O ri u ralo Bra Zakes a dzula kha sofa ¼awe ¼i re thungo ha ma¿we ¼o kwamaho luvhondo. 5 'Thanks, welcome my colleaque, her name is Veronica.' U khou ralo Sibongile o tou takuwa a ima nga milenzhe. 'Welcome Veronica.' U khou ralo Bra Zakes o dzula kha Sofa ¼awe a tshi nga o tou eµela. Khofheni o ambara ngilasi ntswu. 'Thanks!' Ndi Veronica we a ralo o dzula kha Sofa. 'Kha ri ambe mushumo Sib, no vhewa ngani fhano?' U khou 10 ralo Zakes o sedza Sibongile. Nga itshi tshifhinga o vha a tshi vho amba nga Tshizulu. Sibongile: 'Hoyu mushumisani u na thaidzo na ¼i¿we tsilu ¼i re Limpopo. O ¼i rwa tshelede, zwino ¼i khou i ¾oµa murahu.' Zakes: 'Zwino?' 15 'Ha khou ¾oµa u ¼i vhulaha, zwine a khou ¾oµa ndi uri ¼i dzule kana u fela dzhele.' 'A hu na thaidzo, tenda a µa tsini hanga. Ha nga fhedzi ¿wedzi a songo farwa hoyo.' 'N½e na inwi Sib ri a µivhana.' O ri u ralo Zakes a ita ngafhadzo i µivhiwaho nga Sibongile. 20 4.1 Mafhungo e na vhala afho nṱha a khou bvelela ngafhi? (1) 4.2 Madalo a Veronica na Sibongile afho mafhungoni o vhangwa nga khuµano i re vhukati ha nnyi na nnyi? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DBE/2019 SC/NSC 4.3 Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.4 Mafhungo e na vhala a ¾ana Bra Zakes sa muthuµe? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.5 Sibongile o olwa sa mubvumbedzwa wa lushaka lufhio? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 4.6 Mafhungo a nganea iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio? Tikedzani nga mbuno MBILI. (2) 4.7 Thero ine ra i wana kha nganea iyi ndi ifhio? (2) 4.8 Muhumbulo muhulwane u no wanala kha nganea iyi ndi ufhio? (2) 4.9 Ni a pfela vhu¾ungu Ngeletshedzo kha zwe a ¾angana nazwo nga mulandu wa tshikwekwe tshe a lukelwa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA MBUDZISO 5: FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha µirama ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA E MUTHUMUKHULU: Kha muvhuso une wa µo vha hone mi¿waha miraru iµaho, Phuresidenthe wa shango u µo vha muthihi, a vha tsha µo vha vhavhili. DE WIT: Ri½e i¼o a ri imi na¼o. Ri vhona ¼i sa µo fha¾a lushaka, ¼i µo hudza dziphambano vhukati ha lushaka, khwi½e ndi 5 musi vhathusaphuresidenthe vhe vhavhili. SKOSANA: Thaidzo ndi ya uri zwi khou µurela shango u badela poswo dzi si na mushumo. Mi¿we mishumo i khou sokou dovholola ngeno i sa µisi mvelephanµa. Phuresidenthe kha vhe muthihi, a vhe na mufarisi muthihi. 10 MUºWE WA CAP: I¼o ri ima na¼o. MUºWE WA VCP: Na ri½e ri ima na ¼a phuresidenthe muthihi na muthusaphuresidenthe muthihi. Kha zwi ombedzelwe kha ndayotewa heyi. COETZEE: Vhanna, kha ri litshe u ita zwithu ri songo thoma 15 ra humbula. ·a phuresidenthe muthihi na muthusaphuresidenthe muthihi a thi imi na¼o. ·i na vhu¾udze¾udze ngauri muvhuso uyu a u na ndinganyelo ya mihumbulo ya vhathu vho fhambanaho. U µo isa phanµa na vhufogoli hawo hu si na mu¿we a kaidzaho na 20 u sumba nµila dzo peamaho. DE WIT: Ri khou amba nga 'Checks and balances'. MUTHUMUKHULU: A si dimokirasi heyo. Vhathu vha µo vhusa nge vha voutelwa nga vhathu. Hezwi zwa u sokou kumedza vhathu zwidulo ngeno vha songo voutelwa zwi khou µo 25 fheliswa kha khetho dzi µaho. DE WIT: Ndi ngazwo ri½e ri tshi ri kha ri tendelwe ri bve muvhusoni hoyu hu tshee na tshifhinga ngauri arali ra ¾wa muvhusoni hoyu, ri µo ¼iwa. Vhathu a vha nga ri µivhi. 30 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DBE/2019 SC/NSC 5.1 Mafhungo e na vhala a wela kha tshipiµa tshifhio tsha puloto? (1) 5.2 Bulani fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone? (1) 5.3 Sumbedzani hune Muthumukhulu na De Wit vha fhambana hone siani ¼a zwa polotiki? (2) 5.4 Ndi mini tsho vhangaho uri hu songo vha na vhathusaphuresidennde vhavhili sa zwe De Wit na Coetzee vha zwi tamisa zwone? (2) 5.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. ¹halutshedzo ya dimokirasi ndi … A u µivoutela iwe mu½e. B u wana zwidulo zwinzhi kha muvhuso wa vundu. C muvhuso wa vhathu nga vhathu. D u kona u vhusa vhathu. (1) 5.6 Mvumbo ya De Wit siani ¼a zwa polotiki ndi ifhio? (2) 5.7 Muthumukhulu u wela kha lushaka lufhio lwa vhaanewa. Tikedzani. (2) 5.8 Ndi ngani hu na khuµano kha mafhungo e na vhala? (2) 5.9 Ndi zwifhio zwe na guda kha µirama iyi? (2) 5.10 Ni vhona polotiki i tshi vhuedza lushaka? Tikedzani phindulo ya½u nga zwi bvaho kha µirama iyi. (3) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 13 DBE/2019 SC/NSC MBUDZISO 6: FINDINKODO – TT Mudau Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha µirama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA F SKIET: (E e¾he) Matshelo ndi µuvha ¼a khetho dza masipala. Ha, ri µo vhona. (ºo tshifhinganyana) Onoyu De Wit u imelela nnyi ngauri o no tou dzhena kha u vha hawe murema? Hoyu munna u khou thoma u rengisa lushaka lwa Maafurikanere. Na zwine a amba zwone a zwi pfali. (Hu dzhena 5 Skosana) SKOSANA: Môre! Môre! Gaan dit goed? SKIET: More minista, dit gaan goed, hoe gaan dit met jou? SKOSANA: Random somaar! (Vha a sea) Edzou mmbudza Skiet, u ngafhi Muhulisei De Wit? 10 SKIET: De Wit Khayelitsha? (U a humbula. ºo tshifhinganyana.) Minista hafhu? SKOSANA: U humbula zwone, a thi tsha vha minista. SKIET: Ek is jammer, ek is jammer, minista. SKOSANA: Ek voel jammer vir jou ook. 15 SKIET: (O akhamala) Wat? SKOSANA: U a vhona hou¼a murangaphanµa wau u khou sokou µinetisa. U khou pwasha vhuthihi ha lushaka lwa Maafurikanere. Vhona, u pesukana hawe Khayelitsha a ho ngo mu vhuisela lukuna, o bva nga dza mapfene henengei. U a µivha ndi mini, Skiet? 20 SKIET: Ii! SKOSANA: Muthu mutswu u nga si mu renge. De Wit kha litshe u rengisa lushaka lwa hawe a lu fha¾e a ¾utshele u amba mazwifhi phanµa ha vhathu ngauri vha µo mu rwa. SKIET: Eyaa? 25 SKOSANA: Iwe na Klank na Jan khwi½e ni tshi bva na litsha De Wit a tshi penga e e¾he. Pfesesai hafha. SKIET: Ndo thetshelesa. 6.1 Bulani fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone. (1) 6.2 Skiet ni mu vhona sa muanewa wa mvumbo-µe? (1) 6.3 Ndi ngafhi hune Skosana na Skiet vha fhambana hone siani ¼a polotiki na murafho? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 14 DBE/2019 SC/NSC 6.4 Ndi tshini tsho itaho uri De Wit a vhe na muhumbulo wa u ya Khayelitsha? (2) 6.5 Ho bvelela mini musi De Wit o ya Khayelitsha? (2) 6.6 Nangani phindulo yo teaho. Mafhungo a ino bugu a elana na zwa … A vhurereli. B pfunzo. C politiki. D mutakalo. (1) 6.7 Tshipiµa tsha ma¾hakhe kha iyi µirama ndi ngafhi? ¹alutshedzani. (2) 6.8 Muhumbulo muhulwane wa mafhungo a re afho nṱha ndi ufhio? (2) 6.9 Khuḓano ya Skiet na De Wit yo µiswa ngani? ¹alutshedzani. (2) 6.10 Inwi ni vhona u thathiwa ha De Wit ngei Khayelitsha zwo khakhea? Tikedzani muhumbulo wa½u. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 15 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya MBUDZISO 7: 'WO MU NONELA' – LL Mafenya Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA G Lwendo lwo vha lwone mu bva na nye¾e. Ndi zwine vhanzhi vha µi ri lwendo lu naka u na mu¿we. Nge a vha e e¾he, o mbo µi µi¾oµela khonani kha tshigwada hetshi tshine a vha natsho. Dzone ha ngo vhuya a lenga u dzi wana. Nahone vha tshi sala vha tshi takuwa vhukavhamabufho o vha o no µi vha na khonani. U dina khonani ye a wana ndi ya tshinnani. 5 Vhu¼a vhukonani ho mbo µi vhidza vhuµavhu. Lwendoni vhathu vho tou µivhonisa, ndi kakara-kakara. Vhane vha mu µivha Thathani vho pfa zwi tshi ita na u shonisa. Ndi hune vha tshi swika hayani zwa tea u ambiwa, kana ndi dzone dzi no fela maramani. Hu tou vha ene mu¾hannga na musidzana, u ¾angana ndi kule na haya, areµi. Vho µi tou vhuya vha vhuya lwendoni a tshi µi vha kha 10 mishumo yawe Thathani. Zwithu i¾eli zwa thoma u huma zwi a konµa. A vho ngo zwifha vhe vha ri ya ¼a mu½awa a i humi. Naho izwi zwe a vha e khazwo ngei Isiraele zwi tshi nga a zwo ngo swika nµevheni dza Humbulani, zwine a vho ita zwi nga zwi µo dina. U vhuya Isiraele o no µigudisa miµifho ya tshifhinga nyana zwi khou dina. U vho 15 tou zwi vhona tsho¾he uri munna wawe ha khou mu londa lini. U vho dzula a tshi khou gungula. Ndi zwe u gungula hawe a vhuya a hu swikisa na kha khonani yawe hoyu Mukatshelwa. 7.1 Ndi ngafhi hune vhathu vha khou dala hone mafhungoni a re afho n¾ha? (1) 7.2 Tshivhangi tsha khuḓano yo vhaho hone mafhungoni aya ndi tshifhio? (2) 7.3 Sumbedzani muanewa dendele na thaidzo yawe. (2) 7.4 Inwi ni vhona muṅwali o kona u fusha ṱhoµea ya nganeapfufhi zwi tshi kwama ṱhoho? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 7.5 Mafhungo e na vhala a wela kha tshipiµa tshifhio tsha puloto. Tikedzani phindulo ya½u. (2) 7.6 Thathani o olwa sa mubvumbedzwa-µe u ya nga mafhungo e na vhala? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 16 DBE/2019 SC/NSC 7.7 Thero ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio? (2) 7.8 'Tshelede a si hone vhutshilo' Ni a tendelana naa na ¼ikumedzwa i¼i? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 7.9 Ni vhona mu¿wali o kona u bveledza tshipiµa tsha vhaanewa vhahulwane kha nganeapfufhi iyi naa? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI dzi pfalaho. (2) [17] NA MBUDZISO 8: 'NI KHOU PFUKA MULAYO' – NA Milubi TSHIBVELEDZWA TSHA H Maduka o ri u dzhena rumuni yawe a sutula avurolo ¼awe. Kana o vha mafhungo a uri u khou ¾oµwa nga tshikhaphikhaphi nga musadzi wa mukhuwa wee, a mbo µi gidimela shawarani. U dzhena a vulela maµi, ha mbo µi vha u thoma na u µidoswola a songo tsha kokodza na lu¼a lulabi lwa pulasi¾iki. Ha ri a tshi tou ima nga fasi¾ere ma¾o a ri vhona. U¼a musadzi wa vhathu u vhona 5 maduka a tshi khou pupumisa tshisibe. Musi a tshi µodza muvhilini a vhona zwifhanga zwa Maduka zwo vhea thavha. Misipha ya zwirumbi yo vhea migero sa i livhaho masimuni. Maµi a shawara a tshi khou munela sa mvula ya mibvumbi. U ralo ya kuvhulula tshisibe tshi¼a tshi re kha muvhili wa Maduka. Maduka a isa tshanµa, a mbo µi vala a¼a maµi. A anulula thaula yawe ye ngayo a 10 thoma u µiphumula ngauralo, a sedza mbumbo ya muvhili wawe a pfa a tshi fushea. Ha ri a tshiri ma¾o hari! A vhona u¼a mufumakadzi wa mukhuwa o ima o mu tielela. A mbo µi thamuwa, a fara lu¼a lulabi lwa pulasi¾iki a lu kokodza lwa vala. A ima e ¿oo! Maduka a tshi livha nµuni ya u¼a mukhuwa ndi musi o rwela zwithu zwawe. 15 Muvhilini ndi musi o tshikhipha tshi no sia khana yo tou dimutshela nnµa zwavhuµi. Vhurukhu hone ¼o vha ¼i sila ¼a 'cut-rite'. Milenzheni o rwa nga tshienda tsha dzina tshitswu na swogisi dza mavhalamavhala. 8.1 Maduka o olwa sa mubvumbedzwa-µe? (1) 8.2 Bulani vhaanewa VHAVHILI vhe khuḓano ya µisendeka khavho mafhungoni aya. (2) 8.3 Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani phindulo ya½u. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 17 DBE/2019 SC/NSC 8.4 Mu¾oµo muthihi wa nganeapfufhi iyi ndi ufhio? (2) 8.5 Mu¿wali o kona naa u fusha ¾hoµea ya vhaanewa kha nganeapfufhi iyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 8.6 Nomathemba ndi musidzana wa mvumbo-µe? ¹alutshedzani. (2) 8.7 Mafhungo a nganeapfufhi iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio no sedza tshanduko shangoni ¼ashu? (2) 8.8 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone ndi … A muµini wa Maduka. B muµini wa Janet. C ¶oroboni ya Sibasa. D tshikoloni. (1) 8.9 Inwi ni vhona zwiito zwa Maduka na Janet zwo tea naa musalauno? Tikedzani nga mbuno MBILI. (2) 8.10 Inwi ni vhona mu¿wali o zwi konana u fusha ¾hoµea ya u sia muyani? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 18 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI SHOTHODZO – TN Pholi na TK Mkansi Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho:  'Nµuni dza RDP' – TN Pholi  'Kha mudzulathungo N Mmbi' – TN Pholi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. MBUDZISO 9 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. N¶UNI DZA RDP – TN Pholi 1 Ma¾o o vhona ndi kule nda kungea, 2 Tsini-tsini nda sendela, 3 Muhumbulo wo pika u fushea, 4 Nda sendelesa nda ¾ovhowa. 5 Nnµu dzavhuµi mafasi¾ere mabuli, 6 Mbondo dzo kunaho dzo dona kavhili, 7 Mivhala i kungaho i ½engisa u sedza, 8 ¹hanga dzo fulelwaho, fhasi malege o awela. 9 Zwi¾ara¾a zwo shanduka mabunga, 10 Milambwana i elaho wa nwa maµi u a golola, 11 Dzo faho mmbwa haya hadzo ndi henefho, 12 Vhadzadze a vhana mashika vha posa. 13 Nnµu dza RDP vhadzuli vhadzo, 14 Namusi ndi vhano, matshelo ndi avho, 15 Nµevhe u dzinga ho µala, 16 Zwilidzo u µala, miungo phosho zwo hudza. 17 Vhana na vhokhotsi vha gekhana khoroni, 18 Vha¿we vha tshi dzhena, vha¿we vha tshi bva, 19 Zwi ½engisaho zwo¾he fhano ndi hone haya, 20 Vhathu vho shanduka zwipuka nga husili. 21 Vhahashu, nnµu dze na ½ewa, 22 Tondani, kunakisani ni fushe vhafhi, 23 Shandukani, vhuthu na vhudele zwi vhe zwa½u, 24 Nµuni dza RDP fha¼a. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 19 DBE/2019 SC/NSC 9.1 Murendi a tshi ri nnµu dza RDP u khou amba nnµu dzifhio? (1) 9.2 Sumbedzani zwine vese ya 5 ya amba zwone. (2) 9.3 Nga murahu ha u vhala vese 13 na 14 ni µelwa nga tshifanyiso tshifhio? (2) 9.4 ¹alutshedzani ndeme ya ipfi: 'Dona' ·i re kha tshitanza tsha vhuvhili. (2) 9.5 Murendi uyu o takala naa? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) 9.6 Sumbedzani tshikimu tsha raimi kha tshitanza tsha vhuraru. (2) 9.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Murendi o sumbedzisa vhadzuli vha nµuni dza RDP vhe vhathu vha … A Vhudele. B Zwivhuya. C Vhuaµa. D Vhuthu. (1) 9.8 Ndi ufhio mulaedza une murendi a tama u u fhirisa nga tshitanza tsha vhurathi? (2) 9.9 ¹alutshedzani zwine vese 9 ya amba zwone. (2) 9.10 Inwi ni nga takalela u dzula nµuni dza RDP dzine murendi a khou amba ngadzo? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 20 DBE/2019 SC/NSC MBUDZISO 10 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. KHA MUDZULATHUNGO N MMBI – TN Pholi 1 U µiita mudzulathungo khole, 2 Vhukati ha vhathu u dzula u hone fha¼a, 3 Zwauri u mudzulathungo zwa mbo hanedzwa, 4 U mudzulavhathuni nga zwe wa fhiwa. 5 Mbilu yau a si mmbi, 6 Yau ndi mbuya zwi a µivhea, 7 Zwau u pfi mmbi ndi dzina, ndi nzulele, 8 Thuso kha vhanzhi wo ½ekedza. 9 Vhukati ha vhathu ndo u vhona, 10 Vhuimo ha u vha murangakusi ndo hu vhona, 11 Zwi mbo bula uri a u pfi mudzulathungo, 12 ·au ndi ¼a mudzulavhukati ha vhathu. 13 ¸ala dzau iwe Mudzulathungo, 14 Ho¾he he dza fara ndo vhona, 15 Zwivhuya sa mvula ya mibvumbi zwo u ½ela, 16 U sa mwemwela khofheni u tou µifara ndi a tenda. 17 Vhubva a si ¾hama yau, 18 Ndo u vhona u tshi shishinika, mabiko a phopha, 19 Wa kokodza na ri½e vhe ra vha ro tibwa, 20 Wa ri vusa ra µivha vhuri½e, ra tevhela ro fhumula. 21 Mmbi yau ½amusi yo khwa¾ha, 22 Sedza murahu u vhone, 23 Mutshatshame we wa alusa wo¾he, 24 Pfunzoni na vhutshiloni, 25 Ndi mmbi mbuya a si mmbi mmbi. 10.1 Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio? (1) 10.2 Kha mutaladzi kana vese 25, murendi o shumisa ndovhololo ya maipfi. O zwi itela mini? (2) 10.3 Vese kana mutaladzi 23 u khou bvisela khagala zwifhio? (2) 10.4 Murendi u khou renda e kha ¼imudi ¼ifhio ¼a tshirendo? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 21 DBE/2019 SC/NSC 10.5 Murendi o shumisa tshiga: '¸ala' Kha vese 13. Inwi ¾alutshedzani uri tsho imela mini? (2) 10.6 Sumbedzani figara ya muambo yo shumiswaho kha vese 15 ni dovhe ni ½ee na ¾halutshedzo yayo. (2) 10.7 Muhumbulo muhulwane wa tshirendo itshi ndi ufhio? (2) 10.8 Topolani vese he murendi a shumisa khaesura ni dovhe ni sumbedze uri o zwi itela mini? (2) 10.9 Nga murahu ha u vhala tshirendo itshi, ndi zwifhio zwine na sala no guda vhutshiloni? (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all