Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2018 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) 2018 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 23. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 2 DBE/2018 SCE PFESESANI 1. Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso. 2. Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga dzine na tama u fhindula. 3. Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 4. Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha KHETHEKANYO MBILI DZIºWE na DZIºWE. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha irama ye na guda. µ KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 6. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse. 7. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE na IºWE nga vhuronwane. 8. Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 9. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 60 kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 3 DBE/2018 SCE ZWI RE NGOMU Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. NOMBORO YA MBUDZISO MARAGA SIA¹ARI 1. U tshila ndi u vhona 18 5 2. U tshila ndi u vhona 17 6 KANA 3. Ho dina one 17 7 4. Ho dina one 18 9 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha dirama ye na guda. 5. Findinkodo 18 11 6. Findinkodo 17 13 KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na newa. 7. 'Ai! Ndi mini?' 17 15 8. 'Ni khou pfukha mulayo' 18 16 KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso MBILI kha zwirendo zwe na ½ewa. 9. 'Ndo ¾uvha mulovha' 18 18 10. 'Luvhondo lu o wa' µ 17 20 KANA 11. 'Muvhuso wa ½ama' 18 21 12. 'A ¾o aho mu½amba ndi nnyi?' µ 17 23 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 4 DBE/2018 SCE MUTEVHE WA U SEDZULUSA Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone. KHETHEKANYO MBUDZISO MBUDZISO DZI LUSWAYO TEAHO U √ FHINDULWA A: Nganea 1–4 2 B: ¶irama 5–6 2 C: Nganeapfufhi 7–8 2 D: Vhurendi 9–12 2 PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI fhedzi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 5 DBE/2018 SCE KHETHEKANYO YA A: NGANEA MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma adzhe µ Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha nganea ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA A 'Ndo ni ita zwifhio ngauri n½e?' 'Ni ri no nnyita zwifhio? Ni a zwi μivha. Iyi goloi i re afha nnμa ndi ya nnyi? A ni mphinduli? Ndi a vhona a ni nnμivhi zwavhuμi lini!' Mashudu u ralo a tshi khou la¾ela mipama kha Maria. Mpho nga u pfa Maria a tshi khou rwiwa, a mbo μi gidimela ngei ha Mashudu. Mpho u vhonala e muthu o 5 kambiwaho tsho¾he lwa mafhelelo. Muthada i tshimbila i tshi tou μitika nga mbondo na zwidulo. Zwezwi a tshi kha μi ri a fare Mashudu, Mashudu a vha o litsha vili henefha kha ningo hafhu, Mpho a ya e ri fhasi bi! Ha mbo μi vha u dzidzivhala. Mashudu a tshi vhona o no fushea nga u rwa avha vhathu, mbiti dza vutshela goloi ya Mpho. 10 'Hai nandi Mashudu, ni songo pwasha goloi ya muthu nga n¾hani ha n½e lini. Nahone hafhu ndo vha ndi si tsha ni funa!' Zwe zwa ambiwa nga Maria a zwo ngo vhuya zwa dzhena kha Mashudu. Nga tshifhinga itshi ho vha hu tshi sokou pfala u pwashea ha ngilasi. 'Mulandu ndi mini Phophi! ni tshi khou paka thundu dza½u kha bege?' Ndi 15 zwenezwi Mpho o no vha hayani a tshi khou vhudzisa musadzi. 'Ndo konμelela ndi zwone. Ndo neta n½e ¿wana wa Vho-Mavhungu.' 1.1 Bulani fhethu he Mpho na Maria vha thoma u μivhana hone? (1) 1.2 Ndi tshini tsho dinaho Mashudu uri ambo μi ¾anga lwendo na zwezwo? (2) 1.3 Sumbedzani zwi no khwa¾hisedza uri Mpho o vha a sa fulufhedzei siani ¼a lufuno. (2) 1.4 Muanewa dendele ndi Mpho kha iyi bugu. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwi bvaho buguni. (2) 1.5 ·ifurase ¼o swifhadzwaho afho mafhungoni ¼i ni »isela muhumbulo ufhio malugana na Phophi? (2) 1.6 Mafhungo a no khwa¾hisedza mathomo a bugu iyi ndi afhio? (2) 1.7 Sumbedzani khu ano yo bvelelaho vhukati ha Mashudu na Mpho yo µ vhangwaho nga u sa fulufhedzea buguni iyi? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 6 DBE/2018 SCE 1.8 Zwiito zwa Mpho a zwi yelani na u funzea hawe. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwo bvelelaho buguni. (2) 1.9 Arali no vha ni mushumelavhapo, no vha ni tshi nga eletshedza Mpho kha zwifhio u itela u vhuisa tshirunzi tsha muμi wawe. (3) [18] NA MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma adzhe µ Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA B 'Mashudu u ralo a tshi khou vula vothi. Zwezwi Mashudu a tshi tou ri vothi phamu, avha vha¾hannga vhavhili vho mbo i ri nga ngomu nμuni khilikhithi! Vho¾he vho µ mbo μi bvisa zwigidi. Mashudu nga ngeno a mbo μi vha o dzhenwa nga phepho tshilimo. Tshifha¾uwo tshawe tsho vha tshi tshi tou sisima nga biko. Milomo yone i tshi pfala musi i tshi rwana. Milenzhe i tshi tou vha vhungwendengwende'. 5 'Iμanu fhumula mu¾hannga. Ndi ri½e vhane vha fanela u vhudzisa.' Dugudzha u ralo nga ipfi ¼a vhuhali. Vha sa athu na u fhedza tshifhinga tshingafhani, vha mbo fara Mashudu vha mu kokodzela nμuni ya u ¾ambela. Musi vhe nμuni iyo ya u ¾ambela, Dugudzha o mbo μi bvisa lu¼a lutambo, a mbo μi ri mukuloni wa Mashudu kosho. 'Vhanna vha hashu, ndi khou tou humbela, ndi khou tou luvhelela nga zwanμa 10 zwivhili. Ni songo mmbulaha, afhu hu si na tshe nda ni khakhela ngatsho. Ni songo mbulaha, ndi na tshelede nnzhi nga maanμa, na zwigidi zwi¾anu ndi nga ni fha ....' Mashudu ho ngo fhedza u amba zwe a vha a tshi khou ¾oμou amba. Vha¾hannga a vha vhavhili vho mbo μi mu tshipa. Ha ri musi Mashudu o no welela vha dzhia vha mu nembedza henefho nμuni ya u ¾ambela. U bva afho, ha bebwa tsho poswaho. 15 2.1 Fhethu he mafhungo aya a bvelela hone ndi ngafhi? (1) 2.2 Ndi tshini tsho ¾u¾uwedzaho vhaambi kha u amba mazwifhi? (2) 2.3 Tshivhangi tsha nyimele ine Mashudu a khou ¾angana nayo ndi mini? (2) 2.4 Vhambedzani hune Mpho na Maria vha fana hone zwi tshi ya kha mushumo wavho. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 7 DBE/2018 SCE 2.5 Nangani phindulo yo teaho. Vuvha hu wanala ... A sedzhari. B kiliniki. C mavhengeletserekano. D sibadela. (1) 2.6 Sumbedzani zwo bvelelaho kha ma¾hakhe a bugu iyi? (2) 2.7 Muhumbulo muhulwane wa mafhungo aya ndi ufhio? (2) 2.8 Zwo iteaho kha thasululo zwi a tendisea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.9 Tsheo yo dzhiiwaho nga Mpho ya u vhulaha Mashudu ni vhona yo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u nga zwo bvelelaho buguni. (3) [17] KANA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 8 DBE/2018 SCE MBUDZISO 3: HO DINA ONE – S Mbedzi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha µirama ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA C 'Ndo vha ndo thetshelesa musi hu tshi khou ambiwa, zwi no khou nkanganyisa ndi zwa uri afha ho dzula lushaka fhedzi kana hu na vha¾aleli naa? Kha ndi fhire kha i¼o, o¾he maambiwa u bva tshe a thoma a khou rumela tshanμa tshikwamani. Uri mbekanyamushumo i ye phanμa, nyambo i¿we na i¿we kha i tevhelwe nga nyito. Ndo pfa hu khou ambiwa nga ha kholomo mbili kana tharu, malume kha vha pose 5 fhasi u thoma na vha¿we vha μo kona u posela.' Vhathu vho¾he vhe dzhudzhuru vha tshi pfa nyambo ya Ngeletshedzo. E e ene a tshi isa phanμa: 'Zwenezwi vha tshi tou posa, mme muhulu vha μo mbo μi tevhela. Kha vha thome.' O ri u ralo Ngeletshedzo a pinika milenzhe. Tshanμa tsha u ¼a a tshi vhea n¾ha ha tshirumbi nga lukuμavhavha ngeno o farelela tshi¾efu lwa u tshi tika. 10 Khaladzi na khaladzi vha sokou sedzana vho ruμelana ma¾o. Na tshigwada tshe tsha vha tshi henefho tsha sokou vha zwondolola. Vhuvhili havho vha vha vha tshi khou sokou tumba-tumba sa vhathu vho dzulaho n¾ha ha mulindi wa vhudada. Nga murahu ha kufhinganyana Ngeletshedzo a mbo ri: 'Ai, vhathu kha ri sumbedzise nga nyito uri vho μa u tikedza mushumo wa shaka 15 ¼avho.' Vhathu vha kotamisela zwifha¾uwo fhasi vha tshi khou sea. Izwi zwa ita uri khaladzi na khaladzi vha niwe nga ¾honi vhukuma. O ri u vhona vha sa khou bvisa tshelede a vho tou amba o halifha vhukuma. 3.1 Bulani fhethu he aya mafhungo a bvelela hone. (1) 3.2 Ndi mini tsho vhangaho khuμano vhukati ha Ngeletshedzo na malume awe na lugwada lwavho ni bule na lushaka lwa khuμano? (2) 3.3 Mafhungo e na vhala a ola Ngeletshedzo sa muthu wa mvumboμe? (1) 3.4 Mushumo u no khou ambiwa afha mafhungoni ndi wa mini nahone ndi wa nnyi? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 9 DBE/2018 SCE 3.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Lunyadzo lwa Ngeletshedzo lwo vhangwa nga … A u vha ¿wana muthihi fhedzi muμini. B u vha o funzea. C u vha e na tshelede. D u vha ¿wana wa ramabindu. (1) 3.6 Muanewa dendele kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.7 Vhuμipfi ha Vho Maboho mafhungoni aya vhufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.8 Muhumbulo muhulwane wa nganea iyi ndi ufhio ro μisendeka kha vhutshilo ha Ngeletshedzo. Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.9 Ni vhona nμila ye Ngeletshedzo a μi fara ngayo mafhungoni aya i tshi ¾anganedzea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.10 U ya nga inwi zwi no khou bvelela kha mafhungo e na vhala zwi a bvelela kha vhutshilo ha μuvha na μuvha naa? Ndi ngani ni tshi ralo? (2) [17] NA MBUDZISO 4: HO DINA ONE – S Mbedzi Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha irama ye na guda uri ni kone u µ fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa µ nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA D A sokou pfa hu tshi khou thomiwa u kwa¾ukana maseo. Maseo a kuμanyedzwa lwe ha shanduka mapwapwalala. A lu bvisa nμevheni a sedza a wana uri muthu wa hone u tshe o lu fara. A tshi lu vhuedzedza nμevheni a pfa zwo tou ½a½a. Mu¾hannga a rwa i¿we tsa¿wa khulu o μi lu vhea nμevheni. A ene a ri: 'Ndi khou ¾ulelwa kana ndi tshipengo? Kha vha μo amba mafhungo vha litshe u mphedzela tshifhinga. Uyo 5 muya we vha u renga vho tou u rengela u ntsea ngawo?' O ri a tshi khou ralo a vha a tshi khou tou ½a½isa maseo. Ngoho a zwi pfa nμevheni uri musei o neta tsho¾he. A philiphithea lwe a dovha a vhudzisa: 'Ndi ri vha tou vha thu¿wa kana muloi? Vha a μivha nda tou vha wana nda vha fara ndi μo dinana navho vhukuma.' 10 Ipfi ¼o mbo μi ¾aha kha lu¾ingokhwalwa. Ipfi: 'Ndi litshe u sea ndo takala. Inwi no dzivhiswa nga nnyi u sea ngauri ni na mulomo wa u sea?' 'Ndi nnyi onoyo ane a khou amba ma¾amvu awe. He ndaa!, Vha na zwilonda khanani kana vho tou hangwa u mila philisi?' U khou ralo u vhudzisa nge ipfi ¼a bva 15 ¼i sa pfali zwavhuμi. Muthu wa hone o vha a tshi pfala uri u khou amba o thivha ningo uri a songo vhuya a μihwa na luthihi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 10 DBE/2018 SCE 4.1 Nμila ya vhudavhidzani ho shumiswaho afho mafhungoni ndi ifhio? (1) 4.2 Ndi tshini tsho ¾u¾uwedzaho muhomboki u founela Ngeletshedzo? (2) 4.3 Tshivhangi tsha u dinalea ha Ngeletshedzo mafhungoni aya ndi mini? (2) 4.4 Ngeletshedzo o vha a tshi μi fanisa na mini? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.5 Mafhungo a bugu iyi a khou bvelela lini? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.6 Nangani phindulo yo teaho. Ngeletshedzo o hombokwa … A tshelede. B goloi. C Hummer. D H2. (1) 4.7 Ndi zwifhio zwine zwa khwa¾hisedza uri Veronica ndi muanewa mupikisi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.8 Masiandaitwa o bvelelaho kha Ngeletshedzo ro sedza tshikwekwe tshe a lukelwa nga Bra Zakes ndi afhio? (2) 4.9 Sumbedzani tshipi a tsha ma¾hakhe a bugu iyi? µ (2) 4.10 Inwi ni vhona zwi zwa ndeme u vha na nμivho ya u langa masheleni naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 11 DBE/2018 SCE KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA MBUDZISO 5: FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha µirama ye na guda. Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA E DE WIT: (U a ho¾ola) Vhahashu, u dzhenela hashu kha muvhuso uyu wa mbuelano ya lushaka, zwi nga zwi o isa tsira kha ¼ihoro ¼ashu. (A µ µ tshi posa ma¾o a wana tshan a tsho no ima) Mulandu? µ COETZEE: Tsira ya mini, khufha ri tshi khou vhusa shango? DE WIT: I¼o-vho n½e a thi imi na¼o, ngani ngauri khufha tshashu hu u bvumela 5 luimbo lwo simiwaho nga Madimokirati. Vhahashu, kha ri tende zwauri Madimokirati vha na maan a, ngauri na zwidulo zwe vha zwi µ wina phalamenndeni ndi zwinzhi. (Hu pfala phosho) MUNNA: N½e ndi ima na muhulisei Vho de Wit. A thi vhoni ri tshi kha i vha µ 10 na mulomo kha khabinethe heyi yo rangwaho phan a nga µ Madimokirati. Khwi½e kha ri bve, ri sasaladze hoyu muvhuso wa Madimokirati ri nn a ha khabinethe. µ DE WIT: Khe¼o fhungo! COETZEE: Vhanna, po¼otiki ya u sasaladza muvhuso na u khwikhwidzela gariki 15 murahu yo fhelelwa nga mushumo. Naa khezwi ri sa omeleli muvhuso wonoyo ra u tikedza nga hune ra kona? Vhathu ri songo hangwa hune ra bva hone. Mvelaphan a ndi nge ri½e Maneshinala ra i tumba n¾ha µ nga mulayo washu wa khethano-ngalukanda. DE WIT: Minista Coetzee, n½ee n evhe. µ 20 COETZEE: Ndo thetshelesa. DE WIT: Ri½e ri khou bva muvhusoni hoyu ri na muya wa u fha¾a. U tikedza hashu muvhuso wa Madimokirati zwi o ri sia ri½e ri si tshee na µ mushumo u pfalaho. Nahone arali ra sa bva kha uno muvhuso ndi hone u fa ha ·ihoro ·a Lushaka! 25 COETZEE: U bva hashu kha muvhuso wa mbuelano, ndi u la¾edza vha¼a vhe vha ri vouthela. DE WIT: Na khathihi. U bva hashu kha khabinethe zwi o ri ½ea tshifhinga tsha µ u khwa¾hisa lufhafha lwa ¼ihoro ¼ashu. Zwi dovha hafhu zwa ri konisa u vhona na u vhonolola vhua a ha muvhuso wa Madimokirati. Vhonai, µ 30 zwa zwino ri ngomu muvhusoni hoyu, a ri koni na u hanedza zwi¿we zwiga zwi sa ri fushi kha ndayotewa. Ra vha vha u hanedza, ri milwa nga dzivoutu, vhunga vhaisa havha¼a phalamenndeni ndi vhone fhedzi. 5.1 Vhuimo ha De Wit afha mafhungoni ndi vhufhio? (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 12 DBE/2018 SCE 5.2 Mu¾angano uyu ndi wa vha ¼ihoro ¼a lushaka lufhio? (1) 5.3 Tshipikwa tsha mu¾angano uyu ndi tshifhio? (2) 5.4 Ndi ngani vha tshigwada tsha De Wit vha tshi khou ¾o ou µ µ ibvisa phalamenndeni? (2) 5.5 ·ifurase ¼o swifhadzwaho ¼i khwa¾hisedza hani mafhungo e na vhala? (2) 5.6 Khu ano mafhungoni aya i khou iswa ngani? µ µ (2) 5.7 Aya mafhungo e na vhala a khou bvelela kha tshifhinga tshifhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 5.8 Zwithu a zwi dzuli zwo ralo zwi a shanduka. Sumbedzani vhungoho ha fhungo i¼i no sedza mafhungo e na vhala. (2) 5.9 Arali no vha ni kha tshigwada tsha De Wit, no vha ni tshi o ita mini nga µ nzulele yo raliho? (2) 5.10 Inwi ni vhona mafhungo ane a khou bvelela kha iyi bugu, a tshi itea shangoni? Tikedzani muhumbulo wa½u. (2) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 13 DBE/2018 SCE MBUDZISO 6: FINDINKODO – TT Mudau Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha irama ye na guda uri ni kone u µ fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa µ nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA F MUTHUMUKHULU: Ri½e a ri mangali vhoiwe ni tshi rula muhwalo nda n ila µ heyi yo raliho. Ro vha ro zwi lavhelela. Arali ni tshi khou humbula uri u ralo zwi o ri vun a maan a, hangwani. µ µ µ Pfesesani hafha De Wit, u luvhelela ho fhela. Vhathu vhashu vho ima vho sedza, vho vhea ma¾o avho kha ri½e. 5 Vhathu vhashu tshee vha tambula a si zwino. Ri½e ro hwala vhu ifhinduleli he na vhu sika nga mi¿waha heyi uri ri µ sumbedze kana ri shandukise zwe inwi na sika nga mi¿waha heyi. (U ita ngafhadzo) 10 DE WIT: Muphurese, a si uri … MUTHUMUKHULU: No thanya ano ngo thanya. Zwenezwi ni tshi bva kha khabinethe ni ruma vhazwala vha vhoiwe uri vha bvise tshelede maragani u itela u ri tshinya dzina, hu u itela u isa n a o fhedzi. µ µ µ 15 DE WIT: Ri½e ro iimisela u fha¾a. Maraga u waho ayo a si ashu. Ndi µ vhu ifhinduleli ha muvhuso na vhoramabindu. Ebo, vhathu µ ri½e litshani u ri shata. Ndi ngazwo ro bva kha muvhuso hoyu ngauri zwithu zwi tshi tshinyala ri o sumbwa nga µ minwe ya musumbavhaloi. 20 MUTHUMUKHULU: Ni a funa kana a ni funi, ri½e ri o ¼i fha¾a he¼i shango. Ni a µ pfuluwa kana a ni pfuluwi, ri o i bvela phan a na µ µ µ mbekanyamushumo dzashu dza u takula tshiimo tsha zwishai. DE WIT: Na ri½e ro iimisela u takula tshiimo tsha zwishai, hone ri µ 25 sa khou tsitsa tshiimo tsha ikonomi. MUTHUMUKHULU: Ndi adza. DE WIT: Ngoho. 6.1 Muthumukhulu o olwa sa muanewa e buguni iyi? µ (1) 6.2 Ndi vhuimo vhufhio vhune Muthumukhulu a vha khaho hune a kona u shandukisa na khabinethe? (2) 6.3 Tshifhinga hetshi a si tsha u ofha lukanda lwa muthu. Tikedzani vhungoho ha fhungo i¼i. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 14 DBE/2018 SCE 6.4 Ndi ngani tshigwada tsha De Wit tshi tshi khou kokodzela thungo kha mafhungo e na vhala? (2) 6.5 U ya nga ha Muthumukhulu, hu na vhathu vhe vha tambula tshifhinga tshilapfu, vhathu vhenevho ndi vhafhio nahone vha khou tea u lamulelwa kha mini? (2) 6.6 Mafhungo e na vhala a bveledza tshipi a tshifhio tsha puloto? Tikedzani µ phindulo ya½u. (2) 6.7 Ndi zwifhio zwine zwa nga itwa u fhelisa phambano ya avha vharangaphan a kha zwine vha khou amba zwone? µ (2) 6.8 Masiandaitwa ane a nga vha hone nga mulandu wa u sa vha hone ha tshumisano kha vhorapolotiki a nga vha afhio? (2) 6.9 U ya nga ha inwi ni vhona zwine zwa khou itwa nga vha tshigwada tsha De Wit kha tsha Muthumukhulu malugana na kushumele zwo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 15 DBE/2018 SCE KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya MBUDZISO 7: 'AI! NDI MINI?' – LL Mafenya Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA G Afha afulani iyi ye Vho Mathada na mufumakadzi vha vha vho dzula khayo, ho µ vha hu na vhafunzi vhavhili. Mangalani na Tshi¾ereke. Mangalani ndi mufunzi we a vha e na bvumo ¼ihulu u ya nga he shango ¼a ya. Musi waini yo no ya ¾hohoni, Mangalani zwe a vha a tshi vho amba na u ita zwo vha zwi si tsha pfadza. Vhathu vho vha vha tshi vho mangala uri naa vhufunzi hawe ndi vhufunzi- e. 5 µ phan a Mangalani ho vha ho dzula mu¿we misi¾iresi wa figa i mangadzaho. µ Mangalani u vho thoma u vhudza uyu misi¾irese Sofi zwauri u o mu fhelekedza µ hayani. 'A thi fhelekedzwi nga muthu.' 'A zwiho hezwo, ndi a ni fhelekedza Sofi. Ndi hone ni tshi µ o vhona uri ndi kona 10 hani u fhelekedza.' ndi Mangalani. Nga itshi tshifhinga Vho Mathada vho vha vha tshi khou kumedza. Avhaathu a sedza Vho Mathada hafhu, a tshi vhona dzi tshi khou ¼ela a vho vhudza hoyu Mangalani uri ene u khou pfa a si khou takala hezwi a tshi khou amba na Sofi. A tshi isa phan a a vho amba na nga tshikhuwa a ri 'I am becoming jeolousy.' µ 15 Mangalani u pfa izwo a tou funa hone. A vho thoma u isa tshan a tshawe kha µ tshirumbi tsha Avhaathu. Tshikete tsha Avhaathu tsho vha tshi na pi¼iti, tsho vulea nga hafha phan a. Vha no zwi ivha vha ri ndi tshikete tsha 'vu¼a'. Tsho vha tsho µ µ vulea lune zwirumbi zwa hoyu Avhaathu wa wana zwo sala nn a. µ 7.1 Ndi vhushaka- e vhu re hone vhukati ha Avhaathu na Vho Mathada? µ (1) 7.2 Fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone ndi ngafhi? (1) 7.3 Sofi na Avhaathu vha fhambana hani malugana na kutshilele? ¹alutshedzani. (2) 7.4 Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipi a tshifhio tsha puloto? Tikedzani. µ (2) 7.5 ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho no zwi livhanya na Vho Mathada. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 16 DBE/2018 SCE 7.6 Mangalani o olwa sa muanewa wa mvumbo e? Tikedzani. µ (2) 7.7 Ndi zwifhio zwo bvelelaho kha thasululo ya nganeapfufhi iyi? (2) 7.8 Mafhungo a nganeapfufhi iyi a ni funza mini? (2) 7.9 Ni vhona nyito dza vhafunzi Vho Mangalani dzi tshi isa mulaedza wa u fha¾a kha lushaka naa? Tikedzani phindulo ya½u. (3) [17] NA MBUDZISO 8: 'NI KHOU PFUKA MULAYO' – NA Milubi Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA H Maduka a tshi livha n uni ya u¼a mukhuwa ndi musi o rwela zwithu zwawe. µ Muvhilini o vha o ambara tshikhipha tshi no sia khana yo tou dimutshela nn a µ zwavhu i. Vhurukhu hone ¼o vha ¼i sila ¼avhu i ¼a 'cut-rite'. Milenzheni o rwa nga µ µ tshienda tsha dzina tshitswu na swogisi dza mavhalamavhala. Mavhudzi o vha o a odza zwi olo zwa hone. O nakelela a tshi penyelela. Hu hone 5 µ µ ho takuwa nyololo ya ha Maduka. A tshi swika mu½angoni a wana mufumakadzi wa mukhuwa, Janet o mu lindela. Maduka ndi afha a tshi ri arali hu ene o luga kha u iimisela hawe u rumiwa … µ Janet a mu vhudza uri a dzhene. A tshi dzhena u wana uri u khou livhiswa ¾afulani. A vhudzwa zwauri kha i lugisele u eka afula na Janet. µ µ µ 10 Maduka a si zwi pfesese uri ene a nga eka hani ¾afula na 'misisi' ngeno mulayo u sa µ tendi. Nga murahu ndi fha¼a Janet a tshi ¾alutshedza nga hune a ¾alutshedzisa zwone. Maduka nangoho ndi u eka afula. µ µ Vho no fhedza ndi fha¼a Maduka a tshi vhidzelwa bvungwi. Henengei ndi he a vho humbelwa u thusedza kha u ambadza Janet. Maduka a pfa a sa zwi wani uri hani 15 hani 'misisi' a tshi nga mu ¾ulela ngauralo. 8.1 Ndi nnyi we a ramba Maduka u ¼a nae? (1) 8.2 Bulani fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone. (2) 8.3 Mafhungo a re afho n¾ha a wela kha tshipi a tshifhio tsha puloto? Ndi µ ngani ni tshi ralo? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 17 DBE/2018 SCE 8.4 Ndi tshini tsho itaho uri Maduka a rambiwe zwi¼iwani? (2) 8.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Muanewa mulu¾anyi kha nganeapfufhi iyi ndi … A Mapholisa. B Nomathemba. C Maduka. D Janet. (1) 8.6 Ndivho ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio? (2) 8.7 Mafhungoni aya ndi nnyi ane a khou pfukiswa mulayo? Tikedzani. (2) 8.8 U ya nga mafhungo e na vhala Maduka o olwa sa mu¾hannga- e? µ (2) 8.9 Ni vhona tshipiμa tsha u ri sia muyani mu¿wali o tshi kona naa kha nganeapfufhi iyi? ¹alutshedzani. (2) 8.10 Arali no vha ni mu¿we wa mapholisa o vhidzwaho muμini wa Janet, no vha ni tshi μo ita mini nga nyimele iyo? (2) [18] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 18 DBE/2018 SCE KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho: • 'Ndo ¹uvha mulovha' – TK Mkansi • 'Luvhondo lu ¶o wa' – TK Mkansi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. MBUDZISO 9 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. NDO ¹UVHA MULOVHA – TK Mkansi 1 Nda humbula mulovha ndi tsengisa mi¾odzi, 2 Wo ntsiela vhusiwana vhuhulu, 3 Vho ¾uwaho na iwe, 4 Vho ita. 5 Vho fhambana na vhu¾udzi vhu imisaho mavhudzi, 6 Vhakegulu vha a shandulwa khomba dzo vhibvelaho, 7 Vhukhan a na hone, vhu a shandulwa khomba dzo vhibvelaho, µ 8 Yawee! Mulovha, vhuya na mihwalo yau. 9 Vhuvhabva ho a na vhana vhaho, µ 10 Muthu u ¾hukhulwa mukulo, ¼i n¾ha ha ¾hoho, 11 Kho½o dza nn u ndi tshinembe khambana ya Funzani, µ 12 Naho zwo ralo, u tshi vuwa, u wana thundu dzi tshi ri a pfumelwa. 13 Yawee! A u vhuyi naa? 14 Vhasidzana vha tshi ri u ¾angana na vhahulwane, 15 Vha wa nga lurumbu, 16 Vhafumakadzi vho ya nga zwirivha 17 Vha tshi khotha. 18 Vhasidzana vha tshi ri u sema vhakegulu 19 Vha dzhena tshivhamboni 20 N evhe dza roredzwa a mupfure, µ 21 Hu si zwino, vha no tamba nga u bvula marukhu. 22 Vha¾hannga vha tshi wela, 23 U tshi swa vha vhuya vhe vhannanna, 24 Vha tshi fara amu, mbilu vha pfa yo rula, µ 25 Dzi a tamba ¾hamu dza ngeyo? 26 Hu tshi ¼iwa vhutete, 27 Mukhaha hu vhutevhutevhu. 28 Zwino tse a ¼o i½ea maan a µ µ µ 29 Vhuthu ho pfuluwa tsho¾he. 30 Ho sala mu¼ano na mudzhombano, 31 Mu¿we na mu¿we o puta ha putululi. 32 Uri tshanga ndi tshanga, 33 A si na u o ¼a u vhona. µ Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 19 DBE/2018 SCE 9.1 Kha tshitanza/ndima tsha u thoma ndi ngafhi hune murendi a khou sumbedza u lila? (1) 9.2 Mitaladzi/Vese 7 na 8 dzi khou ombedzela zwifhio zwi fanaho? (2) 9.3 ºwalani tshikimu tsha raimi tsha tshitanza/ndima 3. (2) 9.4 Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiswaho kha mutaladzi/vese 9? (2) 9.5 Ndi zwifhio zwine murendi a khou ¾o ou bvisela khagala nga mutaladzi/ µ vese 15? (2) 9.6 Vhu ipfi ha murendi kha tshirendo itshi ndi vhufhio? Tikedzani phindulo µ ya½u. (2) 9.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Nga mutaladzi wa 18 murendi u khou amba u ri vhasidzana vho … A dzhenelwa. B aluwa. C phasa mulingo. D wela mulambo. (1) 9.8 Thero ya tshirendo itshi ndi ifhio? (2) 9.9 Ndi zwifhio zwine zwa khou dina murendi kha tshitanza/ndima 7? (2) 9.10 Ni vhona nangoho murendi o ¾uvha mulovha? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 20 DBE/2018 SCE MBUDZISO 10 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. LUVHONDO LU ¶OWA – TK Mkansi 1 Luvhondo lulapfu sa thavha ya Everest, 2 Lwo tou dzii phan a hau, µ 3 Wa tetemela sa lu¾anga lu ma ini. µ 4 Biko ¼a elela sa mulambo wa Luvuvhu. 5 Phan a na murahu wa wana hu tshi fana, µ 6 Sa zwi¼a Vhaisiraele vhe vhukati ha lwanzhe na maswina. 7 Wo hangwa zwe zwa bvelela Yeriko? 8 Vhaisiraele vho fha¾elwa nn a ha luhura? µ 9 Muvhi u u fha¾ela luvhondo, 10 A tshi vhona mitshelo ine Mudzimu a khou dzudzanya. 11 A tshi vhona u tshi o vha mukundi wa vhakundi. µ 12 A u netisa wa la¾ela thaula. 13 Muya wa½u u songo neta, 14 Naho hu si na tshi no dzhena, 15 Naho hu si na tshi no bva, 16 Nga luvhondo lulapfu lwo imaho. 17 Naho vhuiwa hu kule, 18 Naho ho tou zwii, 19 Hu sa vhonali na tshi linganaho na tsha tshikenzekenze. 20 Magona a tshi dunga, a sa tsha kona u hwala muvhili. 21 U songo fholodza mi¼oro yau. 22 U tsini na u swika hayani, 23 Maneto a vhuya tsho¾he, 24 Monani nalwo, lu o vhuya lwa wa. µ 25 A hu na masiari, hu songo a vhusiku, µ 26 A hu na tshilimo, hu songo vha na vhuriha, 27 A hu na Kanana, hu songo fhirwa nga sogani, 28 Lu o wa lwa Yeriko, tenda ni na Khotsi. µ 10.1 Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiseswaho kha tshitanza/ndima 1? (1) 10.2 Luvhondo kha tshirendo itshi lwo imela mini? (1) 10.3 Kha tshitanza/ndima 3, topolani mitaladzi i sumbedzaho uri zwithu zwi khou tshimbila zwavhu i. µ (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 21 DBE/2018 SCE 10.4 U ya nga murendi ndi nnyi ane a fha¾ela vhathu mbondo? (2) 10.5 ¹alutshedzani zwine mitaladzi/vese 13 na 14 ya amba zwone. (2) 10.6 Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 10.7 Sumbedzani ndeme ya u shumisa mutaladzi/vese 22. (2) 10.8 Muhumbulo muhulwane wo faredzwaho nga tshitanza/ndima 5 ndi ufhio? (2) 10.9 Vhu ipfi ha½u ndi vhufhio no sedza vhungoho ha tshirendo itshi? µ Tikedzani phindulo ya½u. (3) [17] KANA Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho: • 'Muvhuso wa nama' – NA Milubi • 'A ¹o¶aho munamba ndi nnyi' – TT Mudau Fhindualni mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. MBUDZISO 11 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. MUVHUSO WA ¸AMA – NA Milubi 1 Muvhuso wa ½ama 2 U kuku¾a vhawo sa ndungula 3 Vha vho mangala vho no vha n½da mu¾avhani 4 Sa khovhe vha tshi khou ratha ratha nga mitshila 5 Vha tshi lilela u vhuedzedzwa ma ini µ 6 Yawee! Ndi ngani hoyu muvhuso wa ½ama hoyu 7 U tshi fhuredzela wa kuku¾a vha ma ana na ma ana µ µ 8 Ngeno muvhuso u aho µ 9 Sa vhulungu ha ma i µ 10 U tshi dobedzela vha si gathi 11 Yawee!Elelwani nandi 12 Uri musuku a u wanali n½da luvhalani 13 U rola musuku 14 Zwi ¾o a yone ngolovane µ 15 I no tsa fhasi 16 Yo tsa fhasi-fhasi 17 Ya roala ya vhuisa musuku 18 Thwavha i vhukuma µ Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 22 DBE/2018 SCE 11.1 Kha tshitanza/ndima tsha u thoma ndi ngafhi hune murendi a khou sumbedza u sa londa? (1) 11.2 Mutaladzi/Vese 4 u khou ombedzela zwifhio? (2) 11.3 ºwalani tshikimu tsha raimi tshi wanalaho kha tshitanza/ndima ya u thoma. (2) 11.4 Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiswaho kha mutaladzi/vese 9. ¹alutshedzani uri hu khou ambiwa mini. (2) 11.5 Ndi zwifhio zwine murendi a khou ¾o ou bvisela khagala nga mutaladzi/ µ vese 5? (2) 11.6 Vhu ipfi ha murendi kha tshirendo itshi ndi vhufhio? Tikedzani phindulo µ ya½u. (2) 11.7 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Nga mutaladzi wa 3 murendi u khou amba u ri vhathu vho iswa … A hu takadzaho. B hune vha hu funesa. C hune vha khou tambula. D kha mulalo. (1) 11.8 Thero ya tshirendo itshi ndi ifhio? (2) 11.9 Ndi zwifhio zwine zwa khou dina murendi kha tshitanza/ndima 2? (2) 11.10 Ni vhona nangoho muvhuso wa ½ama u wavhu i? Tikedzani phindulo µ ya½u. (2) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 23 DBE/2018 SCE MBUDZISO 12 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. A ¹O¶AHO MUNAMBA NDI NNYI – TT Mudau 1 A ¾o aho munamba ndi nnyi? µ 2 N uhu na tshikoli mu¼i wazwo ufhi? µ 3 Dzi lilaho u ruthutha mipale iyi 4 Dzi none nga manona a shango 5 ¶ikandeni kha½o kheyi ikandeni nandi µ 6 Ni pfe mutoli wa mbofholowo ni gana! 7 Ni vhumbuluwe kha 'king bed' ni khosi 8 I¼ani, inwani ni khane sa ½amana 9 Ni si hangwe gwala ¼a mbofholowo 10 Ni si livhale mi¾odzi ya mulovha 11 ¶ikandeni ni kha mi¾odzi ya tshililo 12 Ni lilele u pwashekanywa ha mbondo 13 Dza tshi¾alula,tshan anguvhoni na tshikhuna µ 12.1 Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiswaho kha vese/mutaladzi 8? (1) 12.2 Munamba kha tshirendo itshi wo imela mini? (1) 12.3 Mutaladzi/Vese 7 u khou khwa¾hisedza zwifhio tshirendoni itshi? (2) 12.4 U ya nga murendi ngei murahu ho vha hu tshi khou bvelela mini? (2) 12.5 ¹alutshedzani zwine mitaladzi/vese 5 wa amba zwone. (2) 12.6 Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 12.7 Sumbedzani ndeme ya u shumisa mutaladzi/vese 2. (2) 12.8 Muhumbulo muhulwane wo faredzwaho nga tshirendo itshi ndi ufhio? (2) 12.9 Vhu ipfi ha½u ndi vhufhio no sedza vhungoho ha tshirendo itshi? µ Tikedzani phindulo ya½u. (3) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa