Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2012 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2012 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: awara 2½ Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 8. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 2 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC PFESESANI 1. He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea) (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30) KHETHEKANYO YA C: Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani/ zwa tsumbedzi/zwa mafhungo (20) 2. Fhindulani mbudziso NTHIHI u bva kha khethekanyo IºWE NA IºWE. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa ngalwo. 4. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/ maipfi a re khii na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u. Pulane ya½u i tea u RANGELA maanea. 6 U pulana ho¾he hu tea u sumbedzwa nga u ralo. Ni eletshedzwa u thutha pulane yo¾he nga u tala mutalo u bu»ekanyaho khayo. 7. Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise minetse i re henefha kha 80 kha KHETHEKANYO YA A, minetse ya 40 kha KHETHEKANYO YA B na minetse ya 30 kha KHETHEKANYO YA C. 8. Nomborani phindulo dza½u sa zwe ¾hoho dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 9. ¸eani phindulo i¿we na i¿we ¾hoho yo teaho. PFESESANI: Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi, maipfi a re kha ¾hoho ye na nanga ha tei u katelwa kha itsho tshivhalo. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 3 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 250 u ya kha 300. 1.1 Kusini kwa ha½u ho fha¾wa giratshi khulu ya u rengisa zwivhaswa na dzigoloi. ºwalani maanea nga ¾hoho i tevhelaho: Giratshi khulwane kusini kwa hashu [50] 1.2 Nga n¾hani ha vhuμifari vhu si havhuμi ha vhagudi vha tshikolo tsha ha½u, ¾hohoyatshikolo vho ramba mapholisa uri vha μe vha vha thuse kha nyimele iyi. ºwalani maanea nga ¾hoho i tevhelaho: ¶uvha ¼e mapholisa vha dalela tshikolo tsha hashu [50] 1.3 Vhathu vha wana dzilafho fhethu ho fhambanaho. Henefho hune muthu a wana dzilafho hone, ene mu½e u vhona hu hone ha khwi½esa. ºwalani maanea ni tshi khou ima na ¾hoho i tevhelaho kana ni tshi khou i hanedza: Zwibadela zwa phuraivethe zwi khwi½e u fhira zwibadela zwa muvhuso/Zwibadela zwa muvhuso zwi khwi½e u fhira zwibadela zwa phuraivethe [50] 1.4 Dziμoroboni ho μalesa vhathu vha rengisaho zwi¼iwa zwi¾ara¾ani. ºwalani maanea nga ¾hoho i tevhelaho: Vhuμi na vhuvhi ha u rengisa zwi¼iwa zwi¾ara¾ani [50] 1.5 Ma¾aka e a vha o pinzana e na mitshelo minzhi ya μaka na dziphukha, ½amusi o remekanywa. Vhudzuloni hao ndi masimu. Musi ni tshi vhona zwo itwaho kha ma¾aka haya mbilu ya½u i a vhavha, zwa ni humbudza Venμa ¼a mulovha. ºwalani maanea nga ¾hoho i tevhelaho: Zwi nkhumbudza Venμa ¼a ma¾aka na mitshelo ya¼o [50] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 4 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC 1.6 ¹alelani zwifanyiso hezwi nga vhuronwane uri ni μo kona u ¿wala maanea ane a anana nazwo. Maanea a½u ni a ½ee ¾hoho ine na funa. Ni nga nanga 1.6.1 kana 1.6.2 kana 1.6.3. 1.6.1 [50] 1.6.2 [50] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 5 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC 1.6.3 ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 6 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 2 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha n½a dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 120 u ya kha 150. 2.1 VHURIFHI HA VHUKONANI No ri u phasa nga vhukoni ha n¾hesa kha gireidi ya 12, khonani ya½u a ni ¾u¾uwedza uri ni tevhele bu»o ¼a Computer Engineering. No swika na shuma zwavhuμi na vuledza buμo i¼i nga vhukoni ha n¾hesa naho ¼i tshi kon»a. ºwalelani khonani ya½u lu¿walo ni tshi khou mu livhuha zwe a ni ¾u¾uwedza uri ni tevhele buμo i¼i. [30] 2.2 NGANEAVHUTSHILO Kha holodeni dza mafheloni a ¿waha hu bvelela mpfu nnzhi. Murathu wa½u o vha mu¿we wa vhe vha lovha nga khombo ya goloi. ºwalani nganeavhutshilo ya murathu wa½u ine na »o i vhala nga »uvha ¼a mbulungo. [30] 2.3 MUVHIGO Muhasho wa pfunzo u lavhelela vhu»ifari havhu»i zwikoloni, ndi ngazwo u tshi lugisela vhagudi khoso dzine khadzo vha pfumbudzwa nga ha vhu»ifari. Inwi sa mu¿waleli wa Khoro ya vhaimeleli vha vhagudi no rambiwa u dzhenelela i¿we ya khoso idzo. ºwalani muvhigo une na »o u ½ea ¾hohoyatshikolo. [30] 2.4 ATHIKILI YA GURANN¶A Vha vhupo ha ha½u vho dzudzanya »uvha ¼a mitambo ya sialala, ye ya tambwa nga n»ila ya vhudele. Mu¿we na mu¿we a pfa o fushea. ºwalani athikili ya gurann»a nga zwe zwa bvelela »uvha i¼o. [30] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 7 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI: ZWA VHUDAVHIDZANI/ZWA TSUMBEDZI/ZWA MAFHUNGO MBUDZISO 3 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha hone vhu tea u vha maipfi a u bva kha 80 u ya kha 100: 3.1 GARA¹A YA THAMBO Shangoni ¼a ha½u ho vha hu na ¾hahelelo khulwane ya maμi. Muvhuso wo pfa tshililo tsha vhadzulapo wa fha¾isa damu ¼ihulu nga rakhon¾hiraka makone. Damu i¼i ¼o fhela u fha¾wa, ¼o lindela u vulwa lwa tshiofisi nga minis¾a wa zwa maμi. ºwalani gara¾a ni rambe vha mitshino ya sialala yo fhambanaho uri vha μe vha mvumvuse vhathu musi damu ¼i tshi vulwa lwa tshiofisi. [20] 3.2 DAYARI Makhantse¼ara a wadi dzo fhambanaho o rambiwa nga masipala mu¾anganoni wa ma»uvha mararu. Inwi ni mu¿we wa makhantse¼ara eneo e a rambiwa. ºwalani dayari ya zwe zwa bvelela kha ayo ma»uvha mararu. [20] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma(FAL)/P3 8 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2012 NSC 3.3 NDAELA ¶uvha ¼e na dalela vhugalaphukha, mulanguli wa hone o thoma a ni ½ea ndaela ya kutshimbilele na zwi¿we zwine ni si fanele u zwi pfuka. ºwalani ndaela ye na ½ewa nga mulanguli. [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa