NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2016
VISUELE KUNS V1
MEMORANDUM
PUNTE: 100
Hierdie memorandum bestaan uit 21 bladsye.
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 Memo (Afr)
Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2016 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.
Visual Arts · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2016. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Visual Arts
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 632.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2016
Questions in this paper
- Question 1Socio-Political Art20 marks
- Question 2SA Artists Influenced by African and Indigenous Art Forms20 marks
- Question 3Visual Literacy and Art Analysis20 marks
- Question 5Socio-Political Art20 marks
- Question 6Post-1994 Democratic Identity in South African Art20 marks
- Question 7Gender Issues in South African Art20 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
INSTRUKSIES EN INLIGTING
Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
1. Die memorandum bestaan uit AGT vrae. Kandidate moes enige VYF vrae vir ʼn
totaal van 100 punte beantwoord.
2. Dit is BAIE BELANGRIK dat voorsiening gemaak word vir die kandidate in baie
gevalle:
Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
antwoorde gee.
Krediet moet ook aan laterale denke gegee word.
Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur na
spesifieke faktore te verwys.
3. Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
Kolpunte (‘Bullets’) dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
antwoord te struktureer.
4. Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry as
dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
kunswerke is toelaatbaar.
5. Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
noem, waar van toepassing.
6. Kandidate mag beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige antwoord
bespreek, waar van toepassing.
7. Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek, terwyl hulle dit nog
nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike, akademiese inligting
verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings, kulture en interpretasies van die
kunswerke put, binne die konteks van die vraag. Daarom moet nasieners
onbevooroordeeld en buigbaar wees in die nasienproses.
ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
Hierdie memorandum moet as ʼn riglyn vir nasieners sowel as ʼn
onderrigmiddel dien. Daarom is die memorandum vir sekere vrae in groter
diepte behandel sodat die materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word.
Ander dele van die memorandum kan slegs ʼn voorgestelde gids wees.
LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat
hulle weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate
in opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op ʼn holistiese wyse
bespreek.
Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord,
volgens die vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde sal nie
volpunte behaal nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 3
RIGLYNE:
Daar word van die kandidaat om die volgende te demonstreer:
Om enige VYF vrae vir ʼn totaal van 100 punte beantwoord.
Vrae en onderafdelings moet duidelik en korrek genommer wees.
Inligting wat alreeds in ʼn vraag bespreek is, moet nie herhaal word nie. As dit
herhaal word, word punte toegeken slegs vir die eerste keer toegeken.
Kruisverwysing na kunswerke is toelaatbaar.
Antwoorde sal in volsinne en paragrawe wees, volgens die instruksies by elke
vraag . Puntsgewys SAL slegs minimale punte te verdien.
Die gebruik van korrekte kunsterminologie.
Die gebruik en implementering van visuele ontleding en kritiese denke.
Skryf- en navorsingsvaardighede binne ʼn geskiedkundige en kulturele
konteks.
Plasing van spesifieke voorbeelde in ʼn kulturele, sosiale en historiese
konteks.
ʼn Begrip van eienskappe / eienaardige kreatiewe styl.
Die identifisering van die professionele praktyk van plaaslike kunstenaars.
Daar word verwag dat die merker om die volgende te demonstreer:
Die aanvaarding van gemotiveerde beredenering binne die konteks van die
vraag.
Hou in gedagte inligting wat reeds hierbo in ʼn paar van die vrae verskaf is.
Om te merk volgens riglyne om die kandidate wat hierbo verskaf word.
Om te erken dat hierdie memorandum is om te dien as beide ʼn riglyn vir
nasieners sowel as ʼn onderrigmiddel. Om hierdie rede die inligting vir ʼn paar
antwoorde is in meer diepte en inligting met betrekking tot ander antwoorde,
kan bloot voorgestelde riglyne wees.
Om leerders te beloon vir wat hulle weet, eerder as om hulle te diskrediteer
vir dit wat hulle nie ken nie.
Om te verwys na die Visuele Kunste SAG dokument matriks (p.24) as riglyn
om vlakke van prestasie te bepaal. (Sien volgende bladsy.)
LET WEL:
Onthou dat baie kandidate sal hierdie voorbeelde bespreek alhoewel hulle
dit nog nooit gesien het nie. Merkers kan dus nie dat feitelike akademiese
inligting verwag nie. Hulle moet neem uit hul eie ervarings, kulture en
interpretasies van die kunswerke, binne die konteks van die vraag. Daarom
moet merkers onbevooroordeeld wees en buigsaam in die merkproses
wees.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
4 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
PRESTASIE-
LEERUITKOMS 4: VISUELEKULTUUR-STUDIES
KODE
7 Demonstreer uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
Uitstekend sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
80–100% lewer.
Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die
studie van kuns.
Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.
6 Demonstreer ʼn goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Verdienstelik kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
70–79% kommentaar te lewer.
Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie
van kuns.
Toon uitstekende insig en begrip.
5 Demonstreer substansiële vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Substansieel kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
60–69% kommentaar te lewer.
Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn redelik goeie vlak van insig en begrip.
4 Demonstreer gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
Gemiddeld sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
50–59% lewer.
Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn redelik goeie vlak van insig en begrip.
3 Demonstreer bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Bevredigend kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
40–49% kommentaar te lewer.
Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
kuns.
Toon ʼn bevredigende vlak van insig en begrip.
2 Demonstreer slegs ʼn basiese vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Elementêr kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
30–39% kommentaar te lewer.
Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn elementêre vlak van insig en begrip.
1 Demonstreer ʼn geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding met hul
Nie behaal nie kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
0–29% kommentaar te lewer.
Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon min of geen begrip of insig nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 5
VRAAG 1
DIE STEM VAN OPKOMENDE KUNSTENAARS
Suid-Afrikaanse swart en blanke kunstenaars het tydens die vroeë en middel twintigste eeu
gesukkel om formele kunsopleiding te bekom. Ten spyte daarvan het hierdie opkomende
kunstenaars werk van ʼn hoë kwaliteit geproduseer, waarvan vele kommentaar gelewer het op
hul daaglikse lewens en die gemeenskap waarvan hul deel was.
1.1 Kies TWEE kunswerke uit FIGUUR 1a, FIGUUR 1b en FIGUUR 1c en verduidelik in
twee aparte paragrawe hoe die kunstenaars se werke op daaglikse lewe in hul
gemeenskap kommentaar lewer.
Verwys na die volgende:
Komposisie
Toepassing van kunselemente
Medium en tegniek
Sigbare invloed op styl
Leefstyl atmosfeer
In FIGUUR 1a:
Komposisie: Die kyker neem die Zoeloe-man se portret (kop en skouers) van ʼn skuins
aangesig waar. Die kyker het geen oogkontak met die ou man nie en daar kan van sy
postuur afgelei word dat hy met ʼn ongesiene persoon na regs, in geselskap verkeer.
Die figuur is sentraal geplaas en met warm kleure soos geel, rooi en aardse bruine
delikaat geverf. Gesien teen die agtergrond van die plat, koel romerige ligbruines is die
ou man die fokuspunt.
Kunselemente:
Kleur: Warm aardse bruine gee ʼn Afrika gevoel aan die kunswerk.
Lyn: Sagte, fyn en delikate lyne definieer die vorm, terwyl dit ook tekstuur verleen om
die natuurlikheid van die figuur te verbeter. Dit laat die kyker tot die
gevolgtrekking kom dat die kunstenaar gebruik gemaak het van ʼn lewende
model.
Vorm: Die postuur verleen drie-dimensionaliteit aan die figuur en maak dat die
voorgestelde kenmerke meer natuurlik en realisties vertoon.
Medium en Tegniek: Waterverf
Kwashale vertoon egalig. Daar is ʼn egalige integrasie van toon wat bydra tot die
definisie van die kleed en gelaatstrekke.
Invloed op Styl: Westerse invloed – Naturalisme
Leefstyl atmosfeer: Rustig en kalmeerend – Landelike omgewing
Gerard Bhengu was ʼn kunstenaar bekend vir realistiese uitbeeldings van die inheemse
kultuur en lewe van ʼn Zoeloe. Hy was aangemoedig om sy natuurlike vaardighede te
ontwikkel, maar het gesukkel om kuns te studeer weens die gebrek aan geleenthede as
gevolg van Apartheid. Die kunswerk in FIGUUR 1a is portret van ʼn Zoeloe-man, wat
met waterverf gedoen was. Hy het waterverf as medium die meeste gebruik en het sy
kleurgebruik tot sepia (swartbruin) beperk omdat hy dit nie kon bekostig om ander
kleure te koop nie. Sy tegniek word beskou as konserwatiewe naturalisme (Westerse
invloed) maar die unieke aspek van sy werk kan in die onderwerp bespeur word.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
6 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
In FIGUUR 1b Dumile Feni. Father teach me how to pray. Contè-kryt op papier:
Komposisie: Die komposisie is oorwegend ʼn vertikale struktuur. Hiermee word
die pa (aan die bopunt) se krag en gesag oor die kind (aan die onder kant)
bevestig. Omdat die werk uit twee tonele bestaan is daar geen sentrale
fokuspunt nie. Die boonste toneel beeld ʼn breë voorstelling van ʼn ontevrede
gesin uit. Die onverantwoordelike (half aangetrek) wie die baba se melk drink.
Die ma wat afwesig is en die koei in haar plek los net om deur die pa misbruik
te word. Die onderste toneel beeld die seun uit wat probeer bid om die saak te
beredder maar nie weet hoe nie. Vandaar die titel, ‘Father teach me how to
pray’ (Vader leer my om te bid.’
Kunselemente:
Sterk toonwaardes is aangewend en dit beklemtoon sekere aspekte van die
kunswerk, soos figure en diere.
Sterk ekspressiewe lyn word gebruik om die verwronge vorms uit te beeld. Dit
gee aanleiding tot ʼn gevoel van chaos.
Tegniek: Werk met grafiese kuns in monochromatiese kleure. Die kunstenaar
het die vermoë en visie om die bepaalde in die universele te omskep, met contè-
kryt op papier. Skerp kontras tussen donker skaduwee en wit areas beklemtoon
die figure en skep ʼn droomagtige kwaliteit.
Invloed op styl:
Cecil Skotnes het hom voorgestel aan die medium ‘contè’ en het hom
gehelp om sy tekenstyl te ontwikkel.
Surrealisme – spontaan uitgevoer volgens die kunstenaar se gedagtes en
beelde uit sy onderbewussyn. Dit bly steeds verstaanbaar en het betekenis
vir die kyker.
Leefstyl atmosfeer: Die inhoud van die tekeninge is gebaseer op sosiale
realisme wat hoofsaaklik die sosiale omstandighede en probleme van die Swart
man in stedelike Suid-Afrika aanspreek. Dit besit die kwaliteite van ʼn
droomagtige verhaal.
Feni se ekspressiewe vermoë is uniek en kragtig. Hy was daartoe in staat om
sy onmiddellike omstandighede te oorkom deur uit te beeld wat hy ondervind
het op ʼn universeel verstaanbare wyse wat sy begrip van menslike lyding
uitbeeld.
Westerse invloed: Surrealisme
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 7
FIGUUR 1c George Pemba – New Brighton Port Elizabeth 1977 – olie op doek:
Komposisie: Pemba het na hierdie stedelike landskap gekyk vanaf ʼn
posisie in die middel van die straat, op wat voorkom soos ʼn eiland. Dit
begin van naby en strek in die verte in. Baie mense is met ʼn sy-aansig
geverf of met hul rug na die kunstenaar asof hul besig is met hul
daaglikse take, onbewus van die oë op hulle. Meeste van die
komposisie is gevul met die straat en huise, mense is die naaste aan
die kyker in die voorgrond. Die ligblou horison ly ʼn mens se oog na die
stad in die verte.
Kunselemente:
Gebruik van helder kleure:
- Die kontras van warm en koud dra by tot die lewendige gevoel van die
gemeenskap.
- Diagonale lyn by die mense skep die idee van beweging.
- Die gebruik van liniêre perspektief met die huise skep diepte; Die plasing en
groottes van die figure skep ook diepte.
Tegniek: Pemba gebruik sigbare kwasmerke wat bydra tot die drie-dimensionaliteit
van vorms soos bome, bosse en figure. Hy wend verf in egalige tekstuur
aan en gebruik kwasmerke om rondheid in die vorms te skep.
Sigbare Invloed op styl:
- Professor Austin Winter Moore van Rhodes Universiteit
- Dorothy Kay met haar naturalistiese en realistiese
- Gerard Sekoto en Koenakeefe Mohl het hom beide aangepor om ʼn voltydse
kunstenaar te word en op meer aandag aan sy onmiddellike omgewing te skenk.
- Impressionisme – Pemba som sy skildery op volgens wat hy gesien het en
beleef het.
Leefstyl atmosfeer: Alledaagse township toneel waar hy meeste van sy lewe
gewoon het, besig en vol energie.
Punte moet toegeken word vir volgende: dat die inhoud van al drie die
kunswerke die alledaagse lewe in Suid-Afrika is.
1.2 Kies TWEE bekende Swart Suid-Afrikaanse kunstenaars, wie jy bestudeer het en wie
se werk sosiale/ekonomiese kommentaar lewer. Skryf ʼn opstel van 1–1½ bladsye
waarin jy EEN van elke kunstenaar se werke bespreek.
Jou bespreking moet die volgende insluit:
Name van kunstenaars en werke
Inspirasie en invloede op hul werk
Inhoud
Komposisie, tegniek en styl
Evalueer die suksesvolheid van die werk as kommentaar
Die bespreking van die kunstenaar se werk as ook die leerder se interpretasie
van die sukses (volgens tema) daarvan is belangrik.
Ken punte vir elkeen van die werke as volg toe: 5 + 5 (10)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
8 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
VRAAG 2
SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA- EN/OF
INHEEMSE KUNSVORMS
Deur die eeue heen beïnvloed Afrika- en inheemse kuns die wêreld deur:
landskappe, godheid beeldjies en primitiewe maskers. Hierdie kunsvorme het
aanleiding gegee tot nuwe kunsbewegings onder andere, Kubisme en Stedelike
kuns.
2.1 Hou die bogenoemde in gedagte en skryf ʼn kort opstel of twee paragrawe
waarin jy FIGUUR 2a en FIGUUR 2b analiseer en interpreteer om te bewys dat
die kunstenaars suksesvol was met die vaslê van die ‘gees’ van Afrika in ʼn
nuwe/ander konteks.
Verwys na die volgende:
Media en tegniek
Komposisie
Simbole
Kleur
Inhoud
FIGUUR 2a:
Media En Tegniek: Swart en wit fotografie
Komposisie: Driehoekige komposisie. Figure sentraal as fokuspunt geplaas.
Simbole: Graffiti op mure beeld armoede onder Afrikaners uit; Maskers is ʼn
Afrika invloed.
Kleur: Swart en wit kan verwys na dit wat vergete is of dit wat nie gesien kan
word nie. Dit kan ook verwys na die kontemporêre siening van Afrika-identiteit:
wat eerder ʼn gevoel bewustyd is. Sodoende behou wit en swart mense wat in
Afrika gebore is en hier erk, hul Afrika-identiteit.
Inhoud: Die vergete en ongesiene arm, blanke Afrikaner in landelike Suid-
Afrika.
Die Antwoord Reeks. Roger Ballan gebruik swart en wit fotografie om sekere
eienskappe van die wit Afrikaner se lewe in armoedige landelike gebiede uit te
beeld. Die figure in die foto dra “primitiewe” maskers en die graffiti stel
rotstekeninge voor. Dit beklemtoon die primitiewe leefwyse in landelike Suid-
Afrika.
FIGUUR 2b: Irma Stern, Pondo Woman (Pondo-vrou), 1929, olie op doek:
Media en tegniek: Olieverf op doek, gebruik van los kwashale, lewendige
gevoel
Komposisie: Driehoekige komposisie; vroulike figuur sentraal geplaas as
fokuspunt.
Simboliek: Tradisionele Afrika klere en juwele
Kleur: Baie gebruik van geel en bruin (word gesien as stroef)
Inhoud: Pondo-vrou wat sit en dink (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 9
Die werk Pondo Woman is ʼn voorbeeld van ʼn figuurstudie waarin die
vereenvoudigde gesigskenmerke, haarstyl, dekoratiewe kralewerk en
tradisionele klere die uitbeelding van die vrou oorheers. Dit verteenwoordig ʼn
tipe in plaas van die individu. Die houding van die vrou is na ‘binne gekeer’. Sy
is peinsend, asof sy rustend is, of besig is om te dagdroom. Die feit dat die
vrou afkyk, skep ʼn versperring tussen haar en die kyker, haar persoonlikheid
word verberg en gevolglik dra dit by tot die stereotipiese weergawe van die
vrou. Soos meeste van haar portret- en figuurstudies het Stern die onderwerp
sentraal in die komposisie geplaas. Dit is soortgelyk aan Westerse portrette.
Die invloed van Duitse Ekspressionisme is duidelik te bespeur, veral met die
kaal figuur en die besige agtergrond.
2.2 Verwys na FIGUUR 2c. In ongeveer Bespreek Andries Botha se werk met
spesifieke fokus op die volgende:
Toepassing van formele kunselemente
Tema/boodskap
Stemming (gevoel) met betrekking tot Afrika
Die olifant-trop installasie by Panne-strand in België is gemaak van 14
verskillende soorte hout wat in KwaZulu Natal gekry is van dooie bome of
bome wat omgeval het. Die stukke hout is gekerf om te pas en is vasgeskroef
aan die metaalstruktuur deur ʼn span werkers. Die gevolge van kolonialisme
op Afrika is sentraal tot die interpretasie van hierdie werk. Die instelling van
kapitalisme het gelei tot die kommersialisasie van alles – ʼn tradisionele
kulture, die natuurlike omgewing en die diere wat daarin woon. Die olifant stel
geheue voor en is die grootste soogdier op land. Hulle vergeet nooit nie en
simboliseer dus geheue. Hulle het ʼn trofee geword en ʼn simbool van die mens
se uitwerking en oorheersing van die natuur. (6)
2.3 Kies EEN ander kunswerk (wat nie in hierdie vraestel voor kom nie), deur ʼn
Suid-Afrikaanse kunstenaar wie se werk Afrika/Inheemse invloede toon. Skryf
ʼn opstel van ten minste ʼn ½ bladsy, waarin jy die werk analiseer en evalueer
met betrekking tot bogenoemde invloede.
Verwys na die volgende:
Naam van kunstenaar en kunswerk
Toepassing van formele kunselemente
Tema/boodskap
Stemming (gevoel) met betrekking tot Afrika
Ken punte as volg vir elke werk toe: 3 + 3 (6)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
10 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
VRAAG 3
SOSIO-POLITIEKE KUNS – INSLUITEND WEERSTANDSKUNS
Deur die eeue heen was daar nog altyd ʼn sterk verbandskap tussen kuns en politiek. In
tye van politieke onrus gebruik kunstenaars hul werk as ʼn mondstuk vir hul eie
propoganda en sienswyses, of om hul onderdrukking deur diegene aan bewind, bekend
te maak.
Bewys die bogenoemde stelling as waar deur FIGUUR 3a, FIGUUR 3b en FIGUUR 3c
te analiseer. Skryf ʼn opstel van ongeveer een bladsy en verwys na die volgende:
Historiese konteks en inhoud
Gebruik van formele kunselemente en komposisie
Materiale en tegnieke
Boodskap/betekenis
3.1 FIGUUR 3a – Historiese konteks en inhoud
Hierdie skildery vier ʼn dag gedurende die 1830 Revolusie in Frankryk, toe mense
vir hul vryheid geveg het. Delacroix het die skildery as ʼn politieke plakkaat gebruik.
Hy was ʼn lid van die Nasionale Wag en het homself binne die werk geplaas as die
man aan die linkerkant met die (top hat) – keil (naby/onder). Vryheid word
voorgestel as ʼn majestieuse vrou met ʼn vlag en ʼn pistool wie die mense lei teen
die koning se soldate. Die heldedade van die mense van Parys word voorgestel
deur die tonele in die straat, seun met pistool, werker met sy swaard en die
geleerde met sy keil.
Maks. 3
Kunselemente en komposisie
In ware romantiese styl word Delacroix se inhoud deur individuele kreatiwiteit, en
emosionele drama gedryf. Die komposisie is gebaseer op dramatiese diagonale
lyne soos voorgestel deur die vrou wat aanval, in haar hand ʼn vlag ʼn teenstrydige
hoek met die vlagpaal; die seun se postuur en arms wat die pistool vashou; die
postuur van die naakfiguur se bene, die hoek waarteen die pistool in die man se
hand geplaas is, verteenwoordig die drama en beweging wat plaasvind. Aksie in
die onderste helfte van die kunswerk word geskep deur die lyke se figuur in ʼn
driehoekige komposisie. Ryk blou, rooi en wit kleur van die klere en vlag dra by tot
intensiteit en emosie van die werk. Die agtergrond links, word gevul met ʼn skare
protesteerders. Terwyl die perspektief aan die regterkant volgemaal word deur die
rook van kanonne en wolke, dit dra by tot die plofbare atmosfeer. (4 punte)
Maks. 4
Materiaal en Tegniek
Die kunstenaar het nie swart vir skaduwee gebruik nie, eerder groen en violet. Los
kwas hale dra by tot lewendige gevoel van kleur wat terselfde tyd die intensiteit
van emosie tydens geveg, die lewe, pyn en dood oordra in sy werk.
Maks. 2
Boodskap en betekenis
Die mens se weerstand teen outoritêre gesag sal altyd oorwin. (Aanvaar enige
logiese antwoord.) Maks. 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 11
FIGUUR 3b:
Historiese gebeurtenis: Kommentaar gelewer op Amerikaanse militêre optrede in
Sentraal Amerika/Vietnam. In Interrogation III is die absolute kwesbaarheid van die
vrou is sigbaar want sy is geblinddoek en vasgebind. Sy word ondervraag en
gemartel deur twee polisiemanne/soldate
Kunselemente: Golub skep sy werk op ongerekte doek soos baniere wat hang.
Lyn: Soortgelyke strukture as die van Cezanne word gebruik om ondervraers se
monsteragtige marteling voor te stel.
Vorm: Die ondervraers se vorm is twee dimensioneel, wat ʼn gevoel van
onmenslikheid skep, asook om hul determinasie om die slagoffer van alle
menswaardigheid te stroop voor te stel.
Tekstuur: Sy tegniek is om blootgesteldheid te skep deur lae verf aan te wend en
gedeeltelik te stroop met ʼn chemiese middel en dan daar oor te krap om ʼn
growwe tekstuur van die vel te skep wat die hardheid en brutaliteit van die
ondervraers vertoon en terselfdertyd die blou kolle en merke van die
slagoffer wys.
Kleur: Vaal donker grys en blou pers word gebruik. Die slagoffer se liggaam word
uitgebeeld in vaal pers wat ʼn gevoel van onheil en ʼn bleek toekoms gee.
Spasie: Die agtergrond is ʼn vaal ligte pers wat weergalm in die donkerder pers van
die slagoffer. Dit skep ʼn muur wat voorstel dat daar geen kans van
ontsnapping is nie.
Materiaal: Akriel op doek gestroop met chemikalieë en gekrap, verminder die
chromatiese effek van die verf en skep ʼn vaal en bleek atmosfeer.
Boodskap en betekenis:
Die slagoffer is ʼn vrou wat met seksuele voorneme geteister word deur twee
geklede mans, terwyl sy kaal sit met haar bene oop. Aangesien sy die enigste vrou
in hierdie reeks skilderye is word sy ʼn simbool van manlike oppressie
(onderdrukking) asook die objek van terrorisme in ʼn spesifieke situasie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
12 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
FIGUUR 3c –
Historiese konteks en inhoud: Graffiti gedoen in 2005–2007 in Israel en
Palestina. Kommentaar word gelewer op die aanhoudende konflik/oorlog tussen
die twee lande.
Kunselemente en komposisie: Die man asook die papier om die blomme is in
swart geverf en die blomme in kleur.
Materiale en tegnieke: Vooraf gemaakte stensils, spuitverf op muur/doek–graffiti
styl
Boodskap of bedoeling: Woede en frustrasie kan waargeneem word in die figuur
se postuur. Hy gooi ʼn bom maar in die geval blomme. Die blomme verteenwoordig
hoop en vreedsame oplossing van die konflik.
Banksy is die skuilnaam van hierdie bekende Britse graffiti kunstenaar. Sy politieke
en sosiale kommentaar word op strate, geboue en brûe wêreldwyd uitgestal. In
verband met die Israeli-Palestina konflik het hy werke aan die Palestina kant van
die grens/muur in 2005 en 2007 geskep. Volgens Banksy verander sy kunswerk
Palestina in die wêreld se grootste tronk. In FIGUUR 3c word die petrolbom met ʼn
bos blomme vervang. (10)
3.2 Kies TWEE kunswerke wat jy bestudeer het wat ʼn sosio-politieke boodskap lewer
en skryf ‘n opstel (ten minste twee paragrawe van ʼn halwe bladsy elk) waarin jy
die volgende insluit.
Name van kunstenaars en kunswerke
Inhoud/kwessies wat deur kunstenaar angespreek word
Media en tegnieke
Toepassing van kunselemente
Evaluering van sukses met oordrag van boodskap (10)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 13
VRAAG 4
KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK UIT LANDELIKE
SUID-AFRIKA
Wanneer jy met die term ‘Afrika-kunsvlyt’ gekonfronteer word begin jy wonder wat is
kuns en wat is kunsvlyt? Daar is verskillende menings in die kunsgemeenskap wat
lei tot interessante debattering.
Kunsvlyt verg sekere vaardighede om ʼn item te kan skep. Dit beteken meeste ‘kuns’
is ook kunsvlyt. Beteken dit dan dat kunsvlyt ook ‘kuns’ is?
Meningsverskille ontstaan as gevolg van die Westerse siening oor kuns in die
klassieke sin, soos die verf van portrette. Afrika verfwerke behels die versiering van
klip, velle, hout, keramiek, beeldhoustukke en die menslike liggaam.
4.1 Met verwysing na die bogenoemde stelling, analiseer en interpreteer FIGUUR
4a en FIGUUR 4b deur ʼn opstel te skryf van 1 ½ tot 2 bladsye.
Kies ook EEN ander kunswerk van jou keuse en EEN ander kunsvlyt stuk (van
ʼn plattelandse area) van jou keuse en verduidelik wanneer iets as kuns
geklassifiseer kan word. Verwys na die volgende:
Kunselemente
Funksie
Mediums
Tradisionele gebruik
Religieuse en spirituele elemente
Titels
Inhoud
Punte word as volg toegeken:
3 punte vir inleiding wat handel oor jou siening met betrekking tot die vraag
16 punte vir insiggewende kommentaar oor die vier kunswerke
1 punt vir ʼn kort slot (opsomming)
FIGUUR 4A:
Kunselemente:
Vorm: Die pot neem ʼn sferiese vorm aan en is ’n tradisionele Zoeloe/Xhosa
pot. Soortgelyke metodes en tegnieke as vir die maak van enige
moderne keramiekpot is gebruik om dit te maak. Versameling van klei,
prosessering van klei, bewerking (knie), vorm en gevuur. Dus kan dit as
kuns gesien word asook kunsvlyt afhangende van persoonlike
uitgangspunt.
Kleur: Meeste Zoeloe-potte word swart gemaak nadat dit gevuur is, vir rituele
aangesien die voorvadergeeste in donker plekke bly. Met tyd en
gebruik kry die pot ʼn warm, bruin glans – tipies van die tipe pot.
Glassering word nie gedoen nie en is ʼn moderne keramiekproses. Dit
beteken nie dat die pot nie as kuns beskou kan word nie. As gevolg
van die estetiese waarde en die proses wat gevolg word tydens die
skepping pas dit in met die definisie van kuns.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
14 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
Patrone: Verskil van familie tot familie asook landelike omgewing. Daar kan
tussen twee versierings onderskei word. Of uitgekerf of klei word
bygevoeg. Die Nala familie maak van beide gebruik. Die kennis
word van een generasie na die ander oorgedra om die tradisie te
laat voortleef maar dis die unieke patrone en versiering wat dit kuns
maak.
Funksionaliteit: As ʼn pot funksioneer dit net so goed soos enige moderne
keramiekpot wat as kuns geklassifiseer word, al kan dit as
kunsvlyt geklassifiseer word.
Medium: Alhoewel kuns handel oor kreatiwiteit, is die oordra van
vakmanskap van geslag tot geslag dieselfde as wanneer daar ʼn
aantal van dieselfde moderne kunswerke geproduseer word.
Tradisionele gebruik: Drie grotes. Grootste een ‘Imbiza’ vir bier brou; die
‘Ukhamba’ vir bediening van kos; ‘Umancishana’ om
vleis en graan te kook of suurmelk te drink.
Religieuse en spirituele elemente: Na ʼn ontmoeting met argeoloog, Len
van Schalkwyk, is Nesta beïnvloed deur die gebruik van patroon deur haar
voorvaders. Sy het die tradisie aan haar dogters Jabu, Thembi en Zanele
oorgedra. Alhoewel die dogters hul eie styl het teken hul die werke – ʼn
Zoeloe tradisie. Met Nesta se kleindogters leef die tradisie voort.
Titel: Ukhamba – Erdewerk – Ukhamba is die Zoeloe naam vir ʼn pot waarin
bier voorgesit word.
Inhoud: Om bier te bedien is ʼn baie belangrike deel van Zoeloe kultuur. Die
kunstenaar wil dit behou.
Aanvaar enige ander logiese bespreking en evaluering.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 15
FIGURE 4B:
FIGUUR 4b is beeldhouwerk wat onder die klas van Westerse beeldhou val.
Al is dit van hout gemaak wat tradisioneel in kunsvlyt gebruik word in Afrika
gesinne met die maak van Opperwese figure, is die proses en tegniek asook
finale produk in lyn met ‘kuns’ eerder as kunsvlyt.
Kunselemente:
Vorm: Die komposisie is gevlegte figure, die vloei simboliseer ʼn vloed.
Komposisie is driehoekig en stel slagoffers wat swem na veiligheid
voor. Die figure is effens plat en stel die krag waarteen hul veg
voor.
Tekstuur: Is relatief glad, om ʼn vloeiende atmosfeer rondom die slagoffers te
skep.
Spasie: Daar is in die uitwaartse vloei vanaf die klouende figuur skep die
illusie van ʼn onbeheerbare krag.
Funksionaliteit: ʼn Dekoratiewe herinnering van ʼn tragiese gebeurtenis.
(Picasso se “Guernica”)
Medium: Maroela-hout. Maklik bekombaar nes marmer vir die Grieke of soos
kalksteen maklik bekombaar vir die Egiptenare was.
Tradisionele gebruike:
Religieuse en Spirituele elemente:
Mabasa sê dat sy deur voorvadergeeste gesê is om klei as medium te los en
met hout moes eksperimenteer. Wat meestal deur mans gedoen is, sy oorbrug
so die geslagsbeperkinge van haar tyd. Sy vind inspirasie deur haar drome en
skep al vir die laaste 25 jaar kuns.
Titel: The Flood (Die Vloed) – verwys na die tragiese gebeurtenis wat deur ʼn
groter gesag as die natuur georkestreer is.
Inhoud: Geïnspireer deur ʼn TV uitsending oor die vloed wat KZN en ander
dele van SA getref het. Daar word gewys hoe mense en diere
probeer om die vloedwaters te ontsnap. ʼn Formidabele stryd tussen
mens en natuur lyk of dit besig was om plaas te vind.
Aanvaar enige ander logiese bespreking en evaluering. [20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
16 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
VRAAG 5
MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE, KONTEMPORÊRE EN
POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA
Multimedia kunstenaars maak gebruik van elemente wat spreek tot al vyf die
sintuie. In klassieke kuns word slegs die sintuig van sig geprikkel.
As gevolg van Marchel Duchamp en sy “Ready-mades”, geniet sig (as ʼn sintuig)
steeds groter belangrikheid in multimediakuns.
5.1 Met verwysing na die bogenoemde stelling en FIGUUR 5a; skryf ʼn paragraaf
(ʼn halwe bladsy) waarin jy die stelling bespreek.
Neem die volgende in ag:
Die medium wat gebruik is
Die boodskap van die kunswerk
FIGUUR 5a (Mag FIGUUR 5b sleg as verwysing gebruik)
Kendall Geers The Terrorist’s Apprentice, 2002. Vuurhoutjie/gevonde
voorwerpe. Die kunswerk bestaan uit ʼn vuurhoutjie wat in eie spasie uitgestal
word. Geers verwys na ʼn stelling deur Winnie Mandela: “We don’t have guns
– we have doeke, boxes of matches and our “necklaces” with which we will
free this country.” Die ironie is dat ʼn veiligheidsvuurhoutjie uitgestal word
maar dit kan eindelose skade aanrig. Die konsep agter die werk is belangriker
as die objek self. (4)
5.2 Ook met verwyssing na die bogenoemde stelling, analiseer en bespreek
FIGUUR 5b in opstel formaat (ten minste ½ bladsy). Verwys na die volgende:
Toepassing van kunselemente en beginsels
Mediums se relevansie tot konsep
FIGUUR 5c – Willem Boshoff, Blind Alphabet 1990. Hot, staal en
aluminium.
Die kunstenaar het diskriminasie beleef as gevolg van sy Afrikaanse
aksent. Toe hy by ʼn Engelse skool skoolgehou het, het hy ʼn lys van
moeilike Engelse woorde saamgestel en hy het die woorde in gesprekke
met Engelssprekendes gebruik om hul oningeligtheid ten opsigte van hul
eie taal te ontbloot. Toe begin hy ʼn woordeboek van moeilike woorde
saamstel. Met die kunswerk het hy gestreef om blinde mense die
kunswerk te laat ‘sien’ en sodoende iets daaruit te leer. Hierdeur is die
blinde in ʼn bevoordeelde posisie met die oorhand ten opsigte van die
kunswerk. Mense wat kan sien word die ‘ongeletterde’. Die kunswerk
bestaan uit 338 houtbeelde in staalkaste. Die deksel van elk het ʼn
aluminium plakker met woorde in Braille op. Blinde mense gebruik
Braille om te lees; hulle gebruik hul vingers. Die woorde in Braille is
moeilike Engelse woorde met hul betekenis en herkoms. Die beelde
binne verteenwoordig die woord op die gedenkplaat .
Aanvaar enige ander interpretasie solank dit ʼn logiese interpretasie
ondersteun met verwysing na die werk. (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 17
5.3 Skryf ʼn opstel van ten minste een bladsy waarin jy TWEE multimedia werke
wat jy bestudeer het, herroep, bespreek en vergelyk deur die volgende te
verwys:
Name van werke en kunstenaars
Media
Boodskap en/of betekenis
Deur watter kuns styl is dit beïnvloed
Voorlegging
ʼn Werk wat in hierdie vraestel voorkom , mag nie gebruik word nie,
maar 'n ander werk deur een van die kunstenaars wat in hierdie
vraestel gebruik is toelaatbaar . (10)
[20]
VRAAG 6
POST-1994-DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA
Post-Apartheid visuele kuns het ʼn definitiewe bydra gemaak tot die integrasie en
emansipasie van verskillende rasse in Suid-Afrika. Dit het gelei tot ʼn
geloofwaardige, kontemporêre Suid-Afrika waarin kunstenaars weereens kon fokus
op hul eie identiteit.
6.1 Skryf ʼn opstel van ʼn ¾ bladsy en bespreek hoe die kunstenaars van die
visuele bronne FIGURE 6a en 6b hul identiteit uitdruk deur hul kunswerke.
Verwys na die volgende:
Mediums wat gebruik word
Style en tegnieke
Kommentaar wat deur die kunstenaars gelewer word
Watter kunstenaar maak die grootste impak op jou, gee redes vir jou keuse
In FIGUUR 6a:
Kunselemente: Konsepsuele fotografie, Tegniek minder belangrik as
inhoud en boodskap
Styl en Tegniek: Gebruik kleurfoto’s as medium om idees oor te dra. In
Islam is dit verbode om die menslike vorm uit te beeld en daarom is die
kunstenaars ook die modelle in hul werk.
Kommentaar deur kunstenaars gelewer: Die kunstenaars bevraagteken
hul herkoms as Moslem, Indiërs en Suid-Afrikaners. ʼn Soeke na hul plek in ʼn
multikulturele en multi-religieuse samelewing. Die Vyf Pilare van Islam word
uitgebeeld deur die pilare (geloof, gebed, vas, liefdadigheid, pelgrimstog). Dit
lyk of daar ʼn selfmoordbom-aanvaller in die middel van die toneel is.
Kommentaar gelewer op die Westerse siening van Moslems.
Watter een maak die sterkste impak , met redes vir sy / haar
keuse? (8)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
18 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
In FIGUUR 6b – Wim Botha. Mieliepap Pïeta, 2004. mieliepap, resin
Kunselemente: Spieëlbeeld voorstelling van die Pïeta deur Michelangelo
met ooreenstemmende dimensies.
Styl en Tegniek: ʼn klassieke naturalistiese aanslag wat lyk soos wit marmer
wat gebruik is in oorspronklike kunswerk. Mieliemeel en resin word gebruik
om beeld te vorm. Soos wat meel gebruik word om ongesuurde brood te
maak. Mieliemeel is ʼn stapelvoedsel in Afrika en plaas die beeld in ʼn Afrika
konteks.
Kommentaar deur kunstenaar: Botha se Pïeta handel oor hartseer en
verlies. Dit kommunikeer menslike tragedie. Die jeugdige Madonna in
kontras met die lewelose liggaam van Jesus oor haar skoot. Haar oë wat
fokus op sy wonde. Mieliemeel is ʼn stapelvoedsel vir Suid-Afrika se laer
ekonomiese klasse. Botha wys die verhouding tussen stapelkos en geloof.
Sy word ʼn Afrika Madonna.
Watter kunstenaar maak die grootste impak op jou, gee redes vir
jou keuse.
Leerders moet hul keuse verduidelik ten opsigte van werk met grootste
impak.
6.2 Skryf ʼn opstel van ten minste 1½ bladsye waarin jy die werke van enige
TWEE kunstenaars wie jy bestudeer het wie se werk hul post-1994 identiteit
bevraagteken en reflekteer, bespreek. Verwys na spesifieke kunswerke in
jou antwoord, hulle mag nie in hierdie vraestel voor kom nie. (12)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 19
VRAAG 7
GESLAGSKWESSIES – MANLIKHEID EN VROULIKHEID
Vanaf die Renaissance era is die vroulike figuur ʼn fokuspunt vir menigte
kunstenaars, waarvan die meeste mans is. Mettertyd het vroulike kunstenaars ook
op die vroulike figuur begin fokus, maar nie om haar as die stereotipies idee van
wat ʼn vrou is uit te beeld nie.
7.1 Met verwysing na die bogenoemde stelling en FIGUUR 7a en FIGUUR 7b,
skryf ʼn opstel van ongeveer ʼn ¾ bladsy, waarin jy verduidelik en bespreek
hoe hierdie kontemporêre vroulike kunstenaars die vroulike vorm voorstel.
Verwys na die volgende:
Komposisie
Styl
Formele kunselemente
Hoe geslag bevraagteken/bevestig word
FIGUUR 7a – Jenny Saville, Propped, 1992, olie op doek:
Titel: Die titel Propped verwys letterlik na die figuur se postuur soos wat
dit op die stoel sit. Die stoel bied ondersteuning en hou die figuur regop
al is dit massief, vleesagtig en belaglik.
Komposisie: Die figuur is sentraal geplaas op die doek en is die fokuspunt.
Die komposisie fokus op en beklemtoon die liggaam met ʼn
verkorte vooraansig van die vroulike vorm. Die figuur het ʼn klein
kop en voete met oorgrote bobene. Dit is bedoel om die kyker
te ontstig. Opper kwessies soos skoonheid en verleidelikheid
met betrekking tot vroulike vetsug.
Styl: Die kunstenaar verf figure gebaseer op haarself. Die aanwending van
verf is soos bloukolle op die groot liggaam.
Formele elemente van kuns:
Lyn en Kleur: Duidelike harde buitelyn van figuur beklemtoon die massiewe
sittende kaal vrou teen ʼn blou muur met half uitgeveede woorde op.
Vorm: Al is daar ʼn direkte vooraansig van die figuur, kontrasteer die bruin
saam met gebruik van lig op gesigstrekke en beklemtoon so die drie-
dimensionaliteit van die vorm om die vetsug van die figuur te aksentueer.
Hoe geslag bevraagteken/bevestig word: Die werk bevraagteken
konvensionele skoonheid. Die figuur poseer op ʼn verleidelike manier wat
haar meer interessant maak. Skoonheid is sigbaar in ekspressiewe natuur
van die werk wat ʼn Venus of Willendorf/Moeder Aarde gevoel skep. (8)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
20 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2016)
FIGUUR 7b: Mary Sibande. Red Dogs, 2015, Installasie.
Gebruik van titel: Vyf rooi honde in die voorgrond van die installasie. Die
vroulike figuur lyk of sy hulle beveel om iets/iemand buite sig aan te val. Of sy
jaag hulle weg asof hulle haar pla.
Komposisie: Driehoekig. Vroulike figuur is sentraal – fokuspunt. Arms na
vore gestrek na die kyker. Vyf honde op die aanval van iets/iemand buite sig.
Lyk of hulle vorentoe hardloop. Die vrou beveel hulle om aan te val of sy jaag
hulle (die honde) weg.
Styl: Die teatrale kwaliteit van haar werk plaas dit in die klas van fantasie.
Haar werk lewer kritiek op die stereotipering van vrouens, veral swart vrouens
in ons samelewing. Haar passie vir mode en klere word in haar kuns gesien
en lewer kommentaar op status.
Kunselemente:
Vorm en Kleur: Die vroulike figuur wat in die installasie gebruik word is ʼn
beeld van die kunstenaar self, gemaak met veselglas en silikoon, soos ʼn
mannekyn. Figuur is pers en honde is rooi in kontras met swart en wit
agtergrond. Die gevaarlikheid van die honde (Rottweilers) word beklemtoon
met hul rooi kleur – gevaar.
Hoe geslag bevraagteken/bevestig word: Die kunswerk is nie gemaak om
ʼn gevoel van woede oor te dra nie, ook nie skaamte of vernedering nie.
Eerder hoe die verwagtende ma (Arm beskermend oor maag) heeltemal
beheer uitoefen oor die bloeddorstige honde. Sy het die vermoë om iets te
beheer wat mans sou bang hê.
7.2 Skryf ʼn opstel van ongeveer 1 ½ bladsye oor enige TWEE kunstenaars wat jy
bestudeer het wie se werk manlike/vroulike identiteit aanspreek. Noem,
beskryf en vergelyk die kunswerke. Sluit jou opstel af met ʼn bespreking van
die impak van albei werke. (12)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2016) VISUELE KUNSTE V1 21
VRAAG 8
ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA
Die 20ste en 21ste eeu het gesorg vir uitsonderlike baanbrekerswerk in argitektuur.
Innoverende ontwerpe, wat ook omgewingsbewus, is word wêreldwyd aangetref.
8.1 Met betrekking tot die bogenoemde stelling, bestudeer die innoverende
strukture (elk een relevant tot hul eie tyd) in FIGUUR 8a en FIGUUR 8b.
Skryf ʼn opstel (1 bladsy) waarin jy die innoverende prestasies van elk een
evalueer.
Sluit jou gedagtes oor die volgende in:
Toegepaste elemente van ontwerp
Moontlike invloede en kreatiwiteit
Interessante karakterseienskappe
Doel en effektiewe funksionaliteit
FIGUUR 8a – KIKS Gebou in Kaapstad, Suid-Afrika.
Groot glasstrukture is geplaas in oop modulêre staalstrukture. Dit skep ʼn
gevorderde tegnologie “High Tech” indruk en gevoel. Die gebou het ʼn
drieverdieping sirkulasie “ruggraat”. Aan die strandfront moes sterk winde en
baie geraas in ag geneem word. Wind en Hitte/Koue (Termiese) studies het
gewys dat die hangende sonskerms en potplante noodsaaklik sou wees om
die weerstoestande te akkommodeer asook ʼn eko-vriendelike omgewing
skep.
FIGUUR 8b – House Rhino, 2011. Crossways, Oos-Kaap, Suid-Afrika.
ʼn Omgewingsvriendelike groenhuis, eerste van sy soort in Afrika. Herwinde
materiaal is oral gebruik, bv. by die dek, ʼn natuurlike rotstuin.
As gevolg van insulasie het die huis minder verhitting/verkoeling nodig.
Dis Hydromedic – alle reënwater word onmiddellik opgevang en onder die
huis gestoor. Dit word dan herwin en hergebruik. Die huis word deur
sonpanele, op die dak, van krag voorsien. (8)
8.2 In ʼn opstel van ongeveer 1½ bladsye analiseer TWEE geboue, deur
bekende, populêre Suid-Afrikaanse argitekte. Bespreek vorms, materiale en
ontwerp wat hierdie geboue in ʼn kategorie van uitmuntende impak plaas.
Die volgende aspekte mag relevant wees:
Name van argitekte/besighede en geboue
Spesiale eienskappe
Ligging en plasing
Gebruik van boumateriale, tegnologie en ontwerp
Ekologiese inagneming
Omgewingskwessies
Funksionaliteit (12)
[20]
TOTAAL: 100
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 Memo (Eng)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 QP (Afr)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2016 Memo (English)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2016 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 Memo (Afr)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 Memo (Eng)
More from Grade 12 Visual Arts

Annual teaching plan
Gr 12 Vis Arts ATP 2023 24

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (Eng)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2025 QP (Afr)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2025 QP (Eng)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P2 NSC November 2025 QP (Afr)

Question paper