Downloaded from hlayiso.com
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2017
VISUELE KUNSTE V1
NASIENRIGLYN
PUNTE: 100
Hierdie nasienriglyn bestaan uit 21 bladsye.
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 Memo (Afr)
Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2017 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.
Visual Arts · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2017 · Afrikaans. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Visual Arts
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 486.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2017
Questions in this paper
- Question 1Visual Literacy and Art Analysis20 marks
- Question 2Visual Literacy and Art Analysis20 marks
- Question 3Socio-Political Art20 marks
- Question 4Art Craft and Spiritual Works from Rural South Africa20 marks
- Question 5Multi-Media and New Media Art20 marks
- Question 6Gender Issues in South African Art20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
INSTRUKSIES EN INLIGTING
Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
1. Die memorandum bestaan uit AGT vrae. Kandidate moes enige VYF vrae vir
ʼn totaal van 100 punte beantwoord.
2. Dit is BAIE BELANGRIK dat voorsiening gemaak word vir die kandidate in
baie gevalle:
Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
antwoorde gee.
Krediet moet ook aan laterale denke gegee word.
Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur
na spesifieke faktore te verwys.
3. Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
Kolpunte (‘Bullets’) dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
antwoord te struktureer.
4. Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry
as dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
kunswerke is toelaatbaar.
5. Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
noem, waar van toepassing.
6. Kandidate mag beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige
antwoord bespreek, waar van toepassing.
7. Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek, terwyl hulle dit
nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike, akademiese
inligting verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings, kulture en interpretasies
van die kunswerke put, binne die konteks van die vraag. Daarom moet
nasieners onbevooroordeeld en buigbaar wees in die nasienproses.
ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
Hierdie memorandum moet as ʼn riglyn vir nasieners sowel as ʼn
onderrigmiddel dien. Daarom is die memorandum vir sekere vrae in groter
diepte behandel sodat die materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word.
Ander dele van die memorandum kan slegs ʼn voorgestelde gids wees.
LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat
hulle weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate
in opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op ʼn holistiese wyse
bespreek.
Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord,
volgens die vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde sal nie
volpunte behaal nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 3
RIGLYNE:
Daar word van die kandidaat verwag om die volgende te demonstreer:
Om enige VYF vrae vir ʼn totaal van 100 punte beantwoord.
Vrae en onderafdelings moet duidelik en korrek genommer wees.
Inligting wat alreeds in ʼn vraag bespreek is, moet nie herhaal word nie. As
dit herhaal word, word punte toegeken slegs vir die eerste keer toegeken.
Kruisverwysing na kunswerke is toelaatbaar.
Antwoorde sal in volsinne en paragrawe wees, volgens die instruksies by
elke vraag . PUNTSGEWYS SAL SLEGS MINIMALE PUNTE TE VERDIEN.
Die gebruik van korrekte kunsterminologie.
Die gebruik en implementering van visuele ontleding en kritiese denke.
Skryf- en navorsingsvaardighede binne ʼn geskiedkundige en kulturele
konteks.
Plasing van spesifieke voorbeelde in ʼn kulturele, sosiale en historiese
konteks.
ʼn Begrip van eienskappe / eienaardige kreatiewe styl.
Die identifisering van die professionele praktyk van plaaslike kunstenaars.
Daar word verwag dat die MERKER om die volgende te demonstreer:
Die aanvaarding van gemotiveerde beredenering binne die konteks van die
vraag.
Hou in gedagte inligting wat reeds hierbo in ʼn paar van die vrae verskaf is.
Om te merk volgens riglyne om die kandidate wat hierbo verskaf word.
Om te erken dat hierdie memorandum is om te dien as beide ʼn riglyn vir
nasieners sowel as ʼn onderrigmiddel. Om hierdie rede die inligting vir ʼn
paar antwoorde is in meer diepte en inligting met betrekking tot ander
antwoorde, kan bloot voorgestelde riglyne wees.
Om leerders te beloon vir wat hulle weet, eerder as om hulle te diskrediteer
vir dit wat hulle nie ken nie.
Om te verwys na die Visuele Kunste SAG dokument matriks (bl. 24) as
riglyn om vlakke van prestasie te bepaal. (Sien volgende bladsy.)
LET WEL:
Onthou dat baie kandidate sal hierdie voorbeelde bespreek alhoewel hulle
dit nog nooit gesien het nie. Merkers kan dus nie dat feitelike akademiese
inligting verwag nie. Hulle moet neem uit hul eie ervarings, kulture en
interpretasies van die kunswerke, binne die konteks van die vraag. Daarom
moet merkers onbevooroordeeld wees en buigsaam in die merkproses
wees.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
4 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
PRESTASIE-
LEERUITKOMS 4: VISUELEKULTUUR-STUDIES
KODE
7 Demonstreer uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Uitstekend kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
80–100% kommentaar te lewer.
Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die
studie van kuns.
Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.
6 Demonstreer ʼn goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Verdienstelik kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
70–79% kommentaar te lewer.
Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie
van kuns.
Toon uitstekende insig en begrip.
5 Demonstreer substansiële vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Substansieel kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
60–69% kommentaar te lewer.
Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn redelik goeie vlak van insig en begrip.
4 Demonstreer gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Gemiddeld kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
50–59% kommentaar te lewer.
Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn redelik goeie vlak van insig en begrip.
3 Demonstreer bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Bevredigend kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
40–49% kommentaar te lewer.
Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
kuns.
Toon ʼn bevredigende vlak van insig en begrip.
2 Demonstreer slegs ʼn basiese vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Elementêr kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
30–39% kommentaar te lewer.
Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
Demonstreer basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon ʼn elementêre vlak van insig en begrip.
1 Demonstreer ʼn geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding met
Nie behaal nie hul kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
0–29% kommentaar te lewer.
Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
terminologie.
Demonstreer beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
Toon min of geen begrip of insig nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 5
VRAAG 1: DIE OPKOMENDE STEM VAN SWART KUNS IN DIE 1950’s EN 1960’s
1.1 Onderwerp
FIGUUR 1a is ʼn figuurlike uitdrukking van die lewe in die township wat ʼn alledaagse
toneel toon van mense wat besig met hul daaglikse lewe is. Drie vroue met hul rug
na die kyker hou hul kleintjies vas terwyl hulle na ʼn verkoopsman se vragmotor
jaag, om hulself met die korrekte kruideniersware te help en terug te keer huis toe
voor die onstuimige stormagtige weer vererger in ʼn storm wat die donkergrys blou
lug in die agtergrond voorspel. Die feit dat die vroue met hul kinders beweeg, dui
daarop dat hulle niemand het om hulle by hul huis om in hul sorg te laat nie,
aangesien die mans werk toe is of hul besig hou met hul eie dinge. In die agtergrond
links van die vragmotor hou ʼn man vas aan die wankelende stam van ʼn boom wat
sy bestaan bedreig, terwyl links daarvan die melkverkoper op sy fiets besig met sy
daaglikse rondtes is. Die skoorsteenrook in die huise praat van die kook wat op
die steenkoolstowwe in die huise plaasvind, aangesien die bewoners nie
elektrisiteit gehad het nie.
FIGUUR 1b: Die fisiese effek van die Groepsgebiedewet op die lewens van mense
word in hierdie gouache skildery getoon. Mense is verskuif van plekke soos
Simonstad en Distrik Ses, wat dan deur die regerings as ‘wit gebiede’ geklassifiseer
was. Hulle was verskuif na nuwe ontwikkelings op die Kaapse Vlakte soos Atlantis,
Bonteheuwel, Lavender Hill en Ocean View. Die nuwe gemeenskappe was in
sanderige gebiede sonder behoorlike paaie en hulle was ver weg van
werksgeleenthede en stadsentrums gevestig. Dit was deel van die lyding wat
veroorsaak is deur die verskuiwing van voorheen gehegte gemeenskappe. In die
werk beskryf Clarke die ervaring van mense wat moet loop na hul afgesonderde
huise op die sandduine wat sukkel teen die sterk ‘Kaapse dokter’ (suid-oostelike
wind) waarvoor die skiereiland bekend is. Drie mense, ʼn jong vrou met ʼn sak en ʼn
man met ʼn kind loop na drie armsalige sinkhuisies.
Komposisie en fokuspunt
In FIGUUR 1a staan drie vroue en hul kleintjies almal met hul rug na die kyker,
op die voorgrond met twee bome, een sigbaar aan die linkerkant en een
gedeeltelik sigbaar aan die uiterste regs, alles wat dit voorkom of die kyker op ʼn
afstand volg. Die sentrale deel is ʼn oop ruimte wat beset word deur maer honde
wat in ʼn profiel verteenwoordig word wat in die neus-tot-neus-bedreigingspel
betrokke is. Die agtergrond word in twee dele deur die vragmotor verdeel. Aan
die linkerkant ʼn huis, twee bome en ʼn figuur en aan die regterkant, die fietsryer,
melkman, die boom en ʼn huis. Die opstelling maak die komposisie asimmetries.
Die kyker se oog merk eers die drie vroue op, veral die een in ʼn rooi rok. Die
rigting wat hulle na staar, lei die kyker se oog na die vorm van die hoekige
vragmotor wat geteken was om die gebruik van lineêre perspektief te beklemtoon.
Die sterk rooi rok van die vrou op die voorgrond lok die kyker se oog as ʼn
dominante fokuspunt wat dan in die rooi serp op die ander vorm en die hemp van
die man op die fiets opgetel word. In hierdie reghoekige samestelling dien die
vragmotor in die middelafstand ook om die oog in die komposisie te lei. Die sterk
kontras van die warm geel van die aarde wat na die kyker kom, herinner baie aan
die werk van Gauguin en Nolde. Die koeler blou kleure van die lug in die verte
gee ʼn gevoel van resessie van die ruimte.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
6 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
In FIGUUR 1b met die drie mense met hul rug na die kyker uitgebeeld deur ʼn
lineêre perspektief te gebruik. Dit laat dit voorkom asof die kyker in hul
oënskynlik lang en moeisame voetstappe volg. Alles leun regs, die yl gras op
die duine, die rimpels op die duine, die boom en die figure wat praat van die
sterkte van die stormkrag wat ervaar word. Die neiging van die twee figure aan
die linkerkant, parallel met die diagonale lyne van die sandduine en die lyn in
die lug, skep almal ʼn ritme van ʼn gedeelde ervaring. Die kunswerk kan in twee
dele verdeel word; die romige dofgroen in die voorgrond en die pers blou en wit
in die agtergrond lug. Die fokuspunt is die meisie met die sak. Sy is nie net die
grootste figuur in die werk nie, maar die lyne van die sandduine lei dat sy die
oog vang. Die huise bevestig die gebruik van lineêre perspektief. Daar is ook
die gebruik van ʼn verhewe perspektief wat gelei het tot ligte kleure en minder
gedefinieerde skadu’s op die kleiner figure en sandduine in die middelste
gedeelte.
Die gebruik van kleur
FIGUUR 1a: Die skildery word hoofsaaklik gekenmerk deur die gebruik van
sterk kontrasterende kleure soos groen, geel, rooi, blou en bruin vir die
verskillende aspekte. Dit is behalwe die vrou aan die linkerkant en haar seun
wat in dowwe room en roombruin geverf is. Die figure is geverf in sterk kleure
wat die kyker se oog vinnig vasvang. Die vrou in die sentrale voorgrond is in
sterk rooi geverf, wat haar verbind met die fietsryers op die agtergrond. Die
een aan die linkerkant is in sterk geel kleure met haar baba se rok en koprok
in rooi. Die bome en hul grond waaruit hulle stam, word behandel met ʼn sterk
groenagtige geel wat kontrasteer met die baie warm geel wat gebruik word vir
die middelste gedeelte en agtergrond. Die sterk kontras van die warm geel van
die aarde wat na die kyker kom, herinner baie aan die werk van Gauguin en
Nolde. Die koeler blues van die lug in die verte gee ʼn gevoel van resessie van
ruimte.
FIGUUR 1b: In teenstelling met Maqhubela gebruik Clarke kleure wat subtiel
is; meestal wit, room, bruin, grys en blou, wat op ʼn winderige dag die
uitgewaste kleur van die Kaapse Vlaktes akkuraat herskep. Die donker bruine
word in die komposisie herhaal in lang skaduwees op die dogtertjie en die
man, en die meisie se geblaasde hare en rok. Die geel huis aan die bokant
gee ʼn bietjie warmte en kan simbolies wees – na die stryd teen die wind gee
die eenvoudige huis ten minste beskerming teen die elemente en moeilike
sosiale toestande.
Styl
FIGUUR 1a: Maqhubela skep ʼn lewendige toneel vol ekspressionistiese kleur
en lewenskragtigheid. Sy figuurlike uitdrukking van die lewe in die township
toon die alledaagse toneel van mense wat hul daaglikse aktiwiteite doen.
Maqhubela gebruik sterk kontrasterende kleur wat baie effens tonaal is om dit
byna plat te maak. Hy gebruik ʼn donker dik, gebroke omtrek om die definisie
van sy vorms en vorm en ruwe buitelyne vir tekstuur te verbeter. Maqhubela
soos Van Gogh gebruik dik impasto-verf wat sterk lyne vorm en kronkelende
borsels, wat ʼn gevoel van energie en lewe in die bome skep.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 7
FIGUUR 1b: Clarke gebruik subtiel kleure, meestal wit, room, bruin-grys en
blou, wat die uitgewaste kleur van die Kaapse Vlakte akkuraat herskep. Die
bewolkte lug is skematies behandel. Daar is vereenvoudiging in en hoekigheid
in die vorms wat ʼn ekspressionistiese invloed toon. Alles word afgestroop na
basiese vorms soos die sandduine is deur hulle as hoekige vorms voor te stel.
Hierdie hoekigheid word herhaal in die skerp gedefinieerde vorm van die
meisie se rok en meer geverfde gerippelde oppervlak van die sandduine.
Clarke se vermoë om gestileerde geometriese ritme te skep deur die hele
komposisie word in hierdie skildery voorgestel.
Die atmosfeer en gevoel
FIGUUR 1a: Energiek/Opgewonde – Alles wat uitgebeeld word is aktief en
besig.
FIGUUR 1b: Hartseer en Depressie – Ervaar hoe hierdie mense terug moes
gaan na hul verlate huise op sandduine, wat sukkel teen die ‘Kaapse Dokter’
(suid-oosterse wind).
Aanvaar relevante en insiggewende kommentaar, met motivering.
Die gebruik van die figuur (e) in elke werk
FIGUUR 1a: Figure word gebruik om te praat van lyding wat hulle ondervind
het deur hulle verskuiwing.
FIGUUR 1b: Die figure word gebruik om te wys hoe mense met entoesiasme
met daaglikse lewens aangegaan het ten spyte van die omstandighede.
Kunswerk wat die grootste visuele impak het
Aanvaar relevante en insiggewende keuse met motivering.
Kandidate moet ten minste ʼn punt van elke kolpunt kry. (8)
1.2 Skryf ʼn opstel van minstens 1½ bladsye waarin jy voorbeelde evalueer en
bespreek deur enige TWEE kunstenaars wat jy bestudeer het en wie se
werke gewone mense besig met hul daaglikse lewens reflekteer, op ʼn manier
wat kalm uithouvermoë van hul pynlike ervarings uitdruk of ʼn atmosfeer van
bruisende aktiwiteite wat hierdie ervarings verberg.
Jou bespreking moet die volgende insluit:
Naam van kunstenaar (s) en kunswerke
Onderwerp
Gebruik van komposisionele middele
Formele elemente
Styl en tegnieke
Boodskap oorgedra
(12)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
8 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
VRAAG 2: SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA- EN/OF
INHEEMSE KUNSVORMS
2.1 Onderwerp en komposisie
FIGUUR 2a: The Kraal (Die Kraal), een van Preller se poëtiese interpretasie van die
Ndebele se lewe en kultuur. Dit is ʼn moderne skildery van Afrika-vroue in ʼn dorpie. In die
onderste regterhoek loop ʼn vrou met rooi hare na die middel van die dorp. Die hemp wat
sy dra, dek net die boonste helfte van haar borste en die uitdrukking op haar gesig is
gewydig. Sy is op die punt om ʼn vrou in ʼn pienk rok verby te gaan wat gehurk weg van
kyker is. ʼn Vrou se gesig is baie naby die onderste middel van die prentjie, haar hare is
ook baie ongewoon, of daar is voorwerpe wat uit haar skedel uitsteek. Die onderste
linkerhoek het vier vroue, geen van hulle dra hemde, met slap hangende houdings. Een
van die vroue lê in die straat.
Die middelpunt van die skildery het ʼn rooi lama-agtige wese wat ʼn abstrakte voorwerp
balanseer, met ʼn reuse kers op sy rug en klein figure wat om die vlam van die kers dans.
Aan die linkerkant van hierdie vreemdheid is ʼn naakte vrou wat ʼn kers knip wat twee
maal so lank is soos sy is. Een van die huise in die middel van die toneel het groot stukke
van sy dak wat ontbreek. Die huis aan die linkerkant daarvan het vlae en komberse om
dit gedrapeer, wat moontlik meer gate wegsteek.
Die werk is ʼn visuele heelal van die eksoties, opwindende en vreemd – ʼn antieke Afrika-
heelal. ʼn Persoonlike romantiese visie van ʼn argetipiese Afrika-stam. Stil- lewe
voorwerpe as elemente van die sentrale tema: huishoudelike of huishoudelike gode,
maskers, vaas met patrone, skulpe, mango’s en eiers.
In FIGUUR 2b trek die vissers nette in. Battis het ʼn naturalistiese toneel van die daaglikse
take van ʼn groep Afrikane geverf. Die mense word verteenwoordig as anonieme
silhoeëtte wat herinner aan die figure wat deur die San gebruik was. Die figure kan in
twee groepe verdeel word: Die diagonale lyn wat in die linkerkantse hoek van
halfgebukkende figure staan, met een wat staan om blykbaar die bote nie te laat wankel
nie en in die boonste gedeelte ʼn ander ewewydige diagonale lyn van figure, teenoor die
een onder waarvan die meeste dubbel gebuig is soos hulle probeer om die vangs met
die nette in te haal. Die samestelling dui daarop dat die kyker uit ʼn skuins lugposisie
staan wat af die aktiwiteit kyk, sodat die plat blou tonaliteite van gebroke kwasstrepe nie
veel ruimtelike resessie voorstel nie, wat die agtergrond relatief plat maak.
Simbole
In FIGUUR 2a maak mens waarnemings van stamlewe en rituele van die geheimsinnige
oorlewende ruïnes, fetisjes en simbole uit die kuns van die oeroue verlede. Die dorp is
in twee afdelings verdeel: Die voorgrondafdeling wat deur vroue beset word, waarvan
baie halfgekleed is en die marges van die gedeelte beslaan en die mans in die agterste
gedeelte.
Die middelpunt van die skildery het ʼn rooi lama-agtige wese wat ʼn abstrakte voorwerp
balanseer, met ʼn reuse kers op sy rug en klein figure wat om die vlam van die kers dans.
Aan die linkerkant word die kers herhaaldelik herhaal om twee keer so lank te wees soos
die naakte vrou dit omhels. Agter dit sit twee ander naakte vroue op die vloer wat saam
met die kers staan. Die kers is wit en aangesteek. Dit kan die belangrikheid van
suiwerheid en maagdelikheid wat deur die maagde van die stam gevier word
simboliseer.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 9
Dit word waarskynlik gedoen voordat ʼn senior moeder wat in die ingang sit wat die taak
het om jong meisies te lei om hul maagdelikheid heilig te hou. Suiwerheid word die
tromslag van oorgang na vroulikheid. In die mansafdeling dans vier naakte mans
rondom ʼn reuse-falliese struktuur wat ook voorkom asof dit ʼn voëlnes is. En in die heel
boonste regterhoek is ʼn reuse-eier, alleen in ʼn omheinde tuin. Die struktuur kan
manlikheid simboliseer wat deur mans na besnydenis gevier word. ʼn Eier alleen in ʼn
omheinde tuin wat verteenwoordig hoe maagde bewaar word tot die tyd reg is om hul
maagdelikheid te verloor – die eier uitbroei. Daar is baie wit voëls in die prentjie; daar
is ʼn oortuiging dat dit die siele is van mense wat ʼn hoë staat van volmaaktheid bereik
het. Die voël is die vryste van die vrye, die vet, die kunsmis. Dit is ook bekend dat
Noord-sprekende mense hierdie bome nooit afkap nie.
Hoekom? Dit is die bome op wie se takke trekvoëls rus, wanneer hulle op sekere tye
van die jaar in suidelike Afrika kom en voëls is simbole van heiligheid en
vrugbaarheid.
In FIGUUR 2b het Walter simboliek vermy wat ons in sy Symbols of life en Mantis
man sien.
Aanvaar enige gemotiveerde simboliese interpretasie.
Formele elemente
FIGUUR 2a: Preller gebruik ʼn formaat wat die horisontale en vertikale balanseer om
harmonie, vrede en eenheid in die werk te skep. Die horisontale landskap praat van
vrede en kalmte, terwyl die vertikale voorgestel word in die strukture en die figure wat
praat van geestelike en kulturele krag en krag in die gemeenskap. Hy gebruik ook ʼn
kritiese presiese omtrek wat die vorms en figure definieer wat ʼn tekstuur met sagte dun
vir naturalistiese tekstuurkwaliteit en gestileerde patrone het. Preller gebruik ook sterk
kontrasterende kleure; rooi, bruin, geelgroen, wit en koel pithalo-blou. Die warm kleure
word hoofsaaklik gebruik vir die vorms op die voorgrond met beklemtoning met ʼn paar
wit kleure soos op die kerse en voëls, en koel pithalo-blou kleure op die gesig van die
mure onderskei word. Die agtergrond is gedoen in koel pithalo-blou kleure om die
ruimtelike resessie te verbeter.
FIGUUR 2b: Lines-Batiss pas ʼn relatief horisontale formaat toe, met dik swart hoeklyne
wat gevormde silhoeëtjies is wat die swart vissermanne verteenwoordig. Diagonaal
geboë lyne word gebruik om die vorm van bote en die trekkery van die nette voor te
stel. Lineêre effekte van kalligrafiese punte kan gesien word in die hantering van die
vis wat wemel. Kleure – Batiss gebruik gemengde rooi en lemoene vir die bote en nette
om hulle te kontrasteer met die verskeidenheid van blou kleure wat gebruik is om die
water uit te beeld en sodoende ʼn gevoel van driedimensionele diepte te skep.
Styl
FIGUUR 2a: Die styl is surrealisties met elemente en beelde van die werklike en die
nie-werklike kombineer om ʼn dromerige atmosfeer te skep. Intense kleur en
vervorming word gebruik om ʼn perfekte gebalanseerde palet te skep. Gestileerde;
goeie struktuursamestelling, met skaalverskille, veral van die figure, in verhouding tot
die perspektief word aangewend. Die werk het dekoratiewe eienskappe. Sterk
kontrasterende kleure word gebruik en die verf is glad gemeng in ware surrealistiese
styl.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
10 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
FIGUUR 2b: Batiss het ʼn naturalistiese toneel van die daaglikse take van ʼn groep
Afrikane geverf. Dit is waarskynlik ʼn toneel wat hy in ʼn ekspressiewe styl gesien
en herskep het. Dit hou verband met die fauwiestiese dekoratiewe komposisie en
dit kan ook gesien word in die ritmiese verspreiding van figure in kombinasie met
die diagonale gekromde vorms van die visnette. Die swartheid van die figure
kontrasteer skerp met die agtergrond waarin die losse kwashale die gevoel van
beweging van water en oorvloed van die vis wat in die net gevang word, skep. (10)
2.2 Kies en interpreteer enige TWEE werke van enige ander kunstenaar(s) wat jy
bestudeer het, wie se werk deur Afrika- / inheemse kunsvorme (1 bladsy)
beïnvloed is.
Verwys na die volgende:
Naam van kunstenaars en titels van die werk
Invloede
Visuele wat verband hou met Afrika- / inheemse kunsvorme
Gebruik van materiaal en styl
Inhoud en betekenis
Puntetoekennings vir elk van die twee werke vanaf 5 + 5. (10)
[20]
VRAAG 3: KUNS EN POLITIEK – WEERSTANDKUNS
3.1 Leerders moet die visuele bron FIGUUR 3a bestudeer en in ʼn paragraaf bespreek
hoe hierdie werk die misbruik en uitbuiting van goedkoop swart arbeid weerspieël:
In FIGUUR 3a het Zylla ʼn komplekse stel karakters gebruik om die storie van Suid-
Afrika in 1985 te vertel. Vier jong swart seuns ontspan op sandduine in die middel
van die werk; dan besef ons dat hulle agter ʼn veerpyltjiebord is, met veerpyltjies
na hulle gegooi word. In die boonste linkerhoek, vertel die tellingbord ons die spel
word genoem Moordenaar (Killer). Hierdie onheilspellende gevoel word versterk
deur die stel figure wat die seuns omring. Daar is baie militêre figure wat die seuns
aanval. Hierdie figure is gebaseer op modelsoldate en sluit in Romeinse soldate
en ridders in blink pantserdrag. Aan die linkerkant is daar parlementariërs wat na
die wedstryd kyk. Hul lessenaars is groot banknote, die twee groter glimlaggende
figure is vorige ministers van finansies, met hul oë wat deur banknote verberg
word. Daar word ook wolkekrabbers gemaak van stapels geldnote en ʼn groot paar
hande druk meer geld onder die weermag in wat die vier seuns aanval. Regs daar
is motors geparkeer sodat die mense die spel kan sien. Boaan is die
vuurhoutjiedosehuise van Khayelitsha wat ironies beteken ‘nuwe huis’. In die werk
wys Zylla hoe geld ʼn groot rol gespeel het in die handhawing van die
apartheidstelsel. Diegene in die gesag wou die finansiële mag behou en moes die
groot poel goedkoop swart arbeid uitbuit ten koste van die arbeiders se lewens. (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 11
3.2 Leerders moet die visuele illustrasie bestudeer en in ʼn paragraaf van ongeveer
½–¾ bladsy beantwoord die volgende:
Beskryf en verduidelik wat hulle meen dat dit gebeur het.
Bespreek die verskillende aspekte van die medium wat gebruik word en hoe
hulle die boodskap verbeter
Hoe die titel bydra tot die boodskap wat oorgedra word
FIGUUR 3b is geïnspireer deur ʼn nuusvideo wat die wêreld geskok het. Die
beeldmateriaal het gewys hoe plaaslike polisiebeamptes van die SAPD-honde-
eenheid hul honde opgelei het deur hulle op onwettige Afrika-immigrante uit
Mosambiek los te laat. Die honde het drie mans aangeval en waarskynlik een van
hulle doodgemaak. Die voorval is ʼn wrede herinnering van hoe rassisme nog
steeds deel van Suid-Afrika is. Dit is ook ontstellend dat ʼn lid van die honde-
eenheid die voorval verfilm het. Die werk is ʼn installasie van ʼn reeks lewensgrootte
beeldhouwerke, gedeeltelik verteenwoordigend en deels saamgestel uit
weggooide voorwerpe. ʼn Slagoffer lê in pyn terwyl ʼn hond hom aanval, terwyl ʼn
polisieman kyk en ʼn ander polisieman ʼn video maak. Die twee polisiemanne is
monumentale figure wat hul aandag op die slagoffer fokus. Een het ʼn ketting wat
ʼn hondmuilband sleep. Hulle is skrikwekkende figure. Die installasie word begelei
deur ʼn klankbaan van die honde wat blaf, die pynkrete van die slagoffers en die
ruwe taal van die polisiemanne. Die titel van die kunswerk is ironies dieselfde as ʼn
popliedjie van die tyd. Bester herinner daaraan dat die 'hondete veel te dikwels in
ons samelewing uitgelaat word' en diegene wat hulle uitlaat, maak asof hulle niks
daarvan weet nie. (6)
3.3 Kies EEN spesifieke kunswerk wat jy bestudeer het wat ons bewus maak van die
onreg in ons verlede en hede. Bespreek hierdie werk in detail. (1 bladsy).
Verwys na die volgende:
Naam van die kunstenaar en titel van die kunswerk
Onderwerp
Invloede
Media en tegniek
Stilistiese eienskappe
Sukses van kuns as ʼn instrument om ons van die onreg bewus te maak
(8)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
12 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
VRAAG 4: KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK UIT
LANDELIKE SUID-AFRIKA
Baie plattelandse swart Suid-Afrikaanse kunstenaars is beïnvloed deur die Christendom
wat met tradisionele geestelike oortuigings en gebruike gekombineer is.
4.1. Met verwysing na die stelling hierbo, ontleed en interpreteer die gegewe
illustrasie FIGUUR 4a deur ʼn opstel van ½–¾ bladsy te skryf. Verwys na die
volgende in jou opstel:
Invloede
Medium en tegniek
Onderwerp
Komposisie
Styl en betekenis van die teks
Betekenis van die kunswerk
FIGUUR 4a: Muafangejo se Christelike invloed het by die Anglikaanse
sendingstasie in Epinga begin, waar haar ma na sy pa se dood verhuis het. Sy
talent vir tekenwerk is opgemerk deur ʼn oom wat hom aangemoedig het om die
alledaagse lewe te teken. ʼn Amerikaanse priester, John Mallory, het voorgestel dat
hy verder in die kuns by die Rorke’s Drift-kunssentrum moet studeer. Muafangejo
het tussen 1968 en 1969 by die sentrum opgeleiding gedoen. Onder die invloed
van Azaria Mbatha Muafangejo het sy artistieke vermoë en voorkeur vir linosnee
ontwikkel, ʼn medium wat vir FIGUUR 4a gebruik word.
FIGUUR 4a is ʼn gepersonaliseerde voorstelling van die geboorte van Christus. In
die voorgrond is Maria, wat knielend na die kyker gedeeltelik kyk in die
gebedsposisie kyk, op die uiterste regs. Aan die uiterste linkerkant is Josef in
profiel en kyk na Maria. Tussen hulle in die middel lê baba Jesus in ʼn ovaalvormige
krip. Agter die krip kyk twee beeste na die nuwe gebore Christus. In die agtergrond
is gebuigde takke van die plantegroei en hoekige gestileerde vorms en patrone
beklemtoon hierdie takke gespeel om ʼn atmosfeer van digte plantegroei te skep.
In die werk vereenvoudig Muafangejo’s sy figure en vorms met vorms met ʼn
duidelike gesnyde wit omtrek. Sy styl kan dus beskryf word as ʼn ekspressiewe
weergawe van die werklikheid wat ʼn dieper insig in die lewe openbaar soos
waargeneem en ervaar, byvoorbeeld die skaal van Christus is veel groter en ouer
as ʼn pasgebore, wat dit beklemtoon dat Christus voor die geboorte bestaan het.
Nog ʼn voorbeeld is die posisie van die goddelike figure waar Jesus en Maria
heiligekranse toegeken word, terwyl Josef een ontken word. In kombinasie met die
ekspressiewe manier waarop hy ervarings vasgelê het, het hy ook ʼn hoogs
dekoratiewe styl geskep met herhaling van lyne en vorms wat tot patroonagtige
styl gelei het. Deur hierdie dekoratiewe styl het hy ʼn sterk ritmiese effek geskep in
die kontras van plat swart areas soos dit in die figure van Josef, Jesus en een van
die beeste of lyne in die positiewe en negatiewe vorms gesien word, byvoorbeeld
die vloer van die krip, Maria se rok, een van die beeste en die hoekigevorms in die
agtergrond tussen die takke aan die bokant.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 13
Tipies van sy styl het Muafangejo ʼn teks in hierdie werk voorsien – (“Die geboorte
van Christus “The birth of Christ in 1977”) . Omdat die werk moontlik in 1977 voltooi
was, kan hierdie stelling verklaar dat die voltooiing van die werk daardie jaar ten
tye van die viering van die geboorte van Christus was.
Aanvaar enige ander verduideliking met logiese motivering.
FIGUUR 4b is ʼn heiligdombeeld en is dus veronderstel om in godsdienstige
doeleindes in ʼn heiligdom gehuisves te word. Die beeldhoukuns sal beskou word
as ʼn magtige figuur en die stammense sal tot haar bid en haar geskenke aanbied. (7)
4.2 Bespreek die vorms en kenmerke van die beeldhouwerk wat dit ʼn tipiese
landelike Afrika-houtsnywerk maak en wys hoe die houding van die figuur van sy
geestelike krag praat.
Die kenmerke is geneig om geometriese vereenvoudigings te wees. Die kop
is 'n vereenvoudigde keël met maskeragtige vorm van die gesig; groot ronde
oë; borste is skerp horingagtige ens.
Die kop dra ʼn hoofbedekking wat merkbaar in die ruimte afsteek. Dit is
ontwerp om geestelike krag te lok en te konsentreer.
Die nek, torso en arms is verleng.
Die liggaam is klein aangesien dit minder belangrik is.
Die ma-figuur dra ʼn baba op haar rug, wat suggereer dat sy ʼn
vrugbaarheidsvoorvaderlike figuur kan wees.
Die moeder-figuur kniel in ʼn respekvolle en vereerde houding wat verwag
word van ʼn Afrika-vrou wat haar man of ʼn hoër geestelike dien. Haar oë lyk
gesluit soos in gebed. Die postuur kan ook beskou word as ʼn postuur van ʼn
beeldjie wat verwag word om vereer te word op ʼn manier van haar statuur en
dat offerandes in ʼn houer geplaas moet word wat sy uithou. (6)
4.3 Verwys na FIGUUR 4c. Credo Mutwa kombineer kultuur en natuur wat hom as 'n
'inheemse omgewingspesialis' omskryf het.
Met die bogenoemde in gedagte, moet leerders die eienskappe van die beeld
binne die konteks van die volgende definieer:
Titel
Skaal
Ligging
Vorms en kenmerke
Die vroegste geskrewe gedateerde letterlike verwysings na die term “Moeder
Aarde” kom voor in Mycenae Grieks. Ma-ka (getransstitueer as ma-ga), "Mother
Gaia", geskryf in lineêre B-syllabiese skrif (13de of 12de eeu vC). Moeder Aarde is
ʼn lewende godin. Hierdie geloof is deur talle kulture deur die geskiedenis gehou,
en in sekere tradisies, soos sjamanisme, word steeds as sentraal beskou in terme
van beide filosofie en praktyk. In baie van die wêreld se mitologieë verwys moeder
natuur na die aardgodin. ʼn Aardgodin is ʼn verdeling van die aarde, in die sin van
vrugbare grond – produsent en voeder van die natuur. Die titel van die kunswerk
spruit hieruit.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
14 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
Die kunswerk is ʼn groot, breë beeldhouwerk van ʼn vrou wat drie keer die hoogte
van die struik hoort, waar dit geleë is. Dit spreek van die grootte van die aarde as
ʼn produsent en versorger van die lewe. Die plek van die standbeeld – Shamwari
wildreservaat dra by tot die interpretasie van die rol van moeder aarde; produseer,
voed, koester en bewaar/beskerm wat die doel van hierdie groot
wildreservaatbewaring is.
Moeder Aarde het drie borste wat voëls, vis en diere op die land verteenwoordig.
Die figuur hou ʼn mieliestronk wat van moedergrond praat, die voeder, die
verskaffer van kos aan die landwesens. Die skedel waarop sy leun,
verteenwoordig die voorouers wat ʼn belangrike rol in die Xhosa-kultuur speel. Die
dolfyn word gesien deur Credo as mens se verbintenis met die natuur en god.
Volgens Mutwa was beide die walvisse en dolfyne bonatuurlike wesens en
inkarnasies van ʼn dooie god. Volgens Mutwa, kon die San met die dolfyne
kommunikeer deur ʼn reeks kliek en ander klanke wat na verwant aan die Khoisan-
taal is, te gebruik.
Aanvaar enige ander gemotiveerde definisie van die eienskappe. (4)
4.4 Leerders om die drie visuele illustrasies te hersien en te wys hoe word die begrip
van voortplanting in die drie kunswerke beklemtoon.
FIGUUR 4a: Geboorte van Christus
FIGUUR 4b: Die heiligdombeeldjie dra 'n baba
FIGUUR 4c: Die drie groot borste wat 'n bron van kos vir wesens is,
verteenwoordig hulle (3)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 15
VRAAG 5: MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE
KONTEMPORÊRE EN POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA
“Dit is baie maklik om te sê, ‘Ek kon dit gedoen het’, nadat iemand dit gedoen het.
Maar ek het dit gedoen. Dit het nie bestaan totdat ek dit gedoen het nie.” – Damien
Hirst
5.1 Met verwysing na bogenoemde stelling en visuele bron, FIGUUR 5a, skryf ʼn
paragraaf (minstens ½ bladsy) waarin leerders die bostaande stelling
bespreek deur die volgende te oorweeg:
Die medium wat gebruik word
Die boodskap van die kunswerk
FIGURE 5a was gemaak met behulp van die volgende medium: glas,
geverfde staal, silikoon, monofilament, haai en formaldehiedoplossing.
Die feit dat die hoofpunt van waarneming die haai is wat natuurlik geskep is
en dat alles wat Damien moes doen, was om ʼn manier te skep om ʼn illusie
te skep dat dit lewend is en ʼn lewensbedreigende aanval uit te druk. Dit het
kritici genoop om weer die vraag wat tydens Duchamp se tyd ontstaan het,
weer te stel of gereedgemaakte produkte as kuns beskou moet word en dat
daar kommentaar gelewer word om te suggereer dat dit nie kuns was nie
omdat enigiemand dit kon gedoen het. Hirst het geantwoord: “Maar ek het dit
gedoen. Dit het nie bestaan totdat ek dit gedoen het nie.”
Die boodskap van die kunswerk lê meer in die interpretasie van die titel binne
die konteks van die kunsvoorwerp – die haai in die tenk. Die stuk bestaan uit
ʼn dooie tierhaai wat in ʼn tenk formaldehied gesuspendeerd is. Dit is bedoel
om te skok – en dit doen beslis – maar die betekenis daarvan gaan veel
dieper. Dit kan beteken dat die idee van lewe na die dood in die verstand van
die lewendes bly lewe, alhoewel daar duidelike bewyse van die fisiese dood
is, wat die fisiese dood onmoontlik maak in die verstand. Die lewe na die
dood bly 'n illusie in die gees en word verteenwoordig in die fisiese voorkoms
van die haai wat blykbaar lewendig te wees en die voorkoms daarvan bewaar
dit. Hierdie betekenis dryf die spot met die oortuigings van baie godsdienstige
denominasies.
Sodra die aanvanklike skok van die haai se teenwoordigheid daal, kan jy
betrokke raak by dieper konseptuele lae van die stuk.
Hierdie karkas is ʼn ruwe stuk natuur, en tog is daar iets vreemds om ʼn haai
te sien in hierdie hoogs onnatuurlike konteks. Die blou vloeistof emuleer die
haai se natuurlike habitat – wat vir ʼn opwindende saamgestelde posisie in die
omgewing van ʼn kunsmuseum maak. Die haai word nie omring deur
golwende visskole nie, maar eerder deur museummense luidrugtig daar
rondspeel met audiogidse in die hand. Dit laat jou sintuie op aandag kom, en
jy begin wonder: Is dit stil by die onderkant van die see? Binne die tenk? Aan
die ander kant van die dood?
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
16 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
Die haai is spookagtig en gruwelik. Die gloeiende witterige bleekheid gee dit
ʼn eteriese teenwoordigheid in die donker formaldehied, en tog is dit in ʼn
sigbare toestand van verval. Die haaitenk funksioneer as beide die kis en die
artistieke voetstuk. Die kunswerk herinner jou altyd aan twee eenvoudige
feite: ‘Hierdie ding is dood. En toe dit lewendig was, kon dit jou vermoor het.’
Aanvaar enige ander logiese interpretasie met motivering.
Leerder kan slegs 'n maksimum van twee punte uit 'n antwoord op elke
kolpunt toegeken word. (4)
5.2 Ook met verwysing na bogenoemde stelling, ontleed en bespreek
FIGUUR 5b in opstelformaat (minstens ¾ bladsy). Oorweeg die volgende:
Toepassing van kunselemente en -beginsels
Mediums relevant tot die konsep
Betekenis of boodskap
Vir die liefde van God (For the Love of God) is ʼn beeldhouwerk van die
kunstenaar Damien Hirst wat in 2007 vervaardig is. Dit bestaan uit 'n
platinumgooi van ʼn 18de-eeuse menslike skedel wat versier is met 8,601
suiwer diamante, insluitende ʼn pêrelvormige pienk diamant wat op die
voorkop staan, wat bekend staan as Die Skedelstêr diamant (Skull Star
Diamond). Die beeldhouwerk neem basies die vorm en ruimtes (positief en
negatief), vorms van die oorspronklike skedel, behalwe vir die tande wat
werklik is; natuurlike gemaak. Die omhulsel van die skedel met die diamante
het nie net die tekstuur van gladde tot ruwe getransformeer nie, maar het ook
die voorkoms van skrikwit tot blink ornamentele voorkoms omskep.
Die skedel se tande is oorspronklik, en is deur Hirst in Londen aangekoop.
Die feit dat die oorspronklike waaruit die gietstuk gemaak is, was ʼn natuurlike
en die diamante wat versier is, was ook gereed gemaak. Die saak word
beskou as wat kuns beskou word as nie kuns nie. As kunsvorm, vind
voorwerpe die uitwerking van die kunstenaar – ten minste 'n idee daaroor, dit
wil sê die kunstenaar se benaming van die voorwerp as kuns – wat amper
altyd met ʼn titel versterk word. Daar is gewoonlik ʼn mate van verandering van
die voorwerp wat gevind word, hoewel dit nie altyd in die mate dat dit nie
herken kan word nie, soos in die geval van gereedgemaakte produkte. In
hierdie geval is daar waarneembare verandering wat ten spyte van die feit
dat die titel net geskep was en sê min daaroor sê, bly die werk Hirst se
kunswerk.
Die kunswerk is ʼn Memento mori, of herinnering aan die sterftes van die
kyker. Die skedel is uit hierdie wêreld, hemelse byna. Dit verklaar oorwinning
oor verval. Terselfdertyd verteenwoordig dit die dood as iets oneindig meer
meedoënloos. In vergelyking met die traagheid van ʼn vanitas-toneel, is die
diamantskedel self verheerlik. Wat sierlike, kosbaar en ewigdurend voorkom
dra die dood onder dit.
Aanvaar enige ander logiese interpretasie met motivering. (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 17
5.3 Vir hierdie vraag mag jy nie ʼn werk gebruik wat in hierdie vraestel verskyn nie.
Jy mag egter ʼn ander werk gebruik deur een van die kunstenaars wat in hierdie
vraestel gebruik word.
In opstelformaat, van ten minste EEN bladsy, herroep, bespreek en vergelyk
ten minste TWEE werke in multimedia wat jy bestudeer het, en motiveer elk
van die volgende:
Noem die werk(e) sowel as die kunstenaar
Media
Boodskappe en/of betekenisse
Beïnvloed deur watter styl van kuns
Aanbieding (10)
[20]
VRAAG 6: DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA NA 1994
In FIGUUR 6a en 6b hanteer Thembinkosi Goniwe en Churchhill Madika krities die
kwessie van identiteit as ʼn sosiale konstruksie onderskeidelik. Terwyl Goniwe handel oor
hedendaagse “onuitgesproke rassekonstrukte” wat vandag sigbaar is, bevraagteken
Madika opgelegde Amaxhosa-tradisies wat inbreuk maak op ʼn persoon se vryhede.
6.1 Met die bogenoemde in gedagte, skryf ʼn opstel van ongeveer ¾ van ʼn bladsy
waarin jy bespreek hoe elke kunstenaar sy probleem in die visuele bronne
hanteer.
Verwys na die volgende:
Mediums wat gebruik word
Styl en tegniek
Die kommentaar wat hierdie kunstenaars maak
Watter een maak die sterkste impak, met redes vir jou keuse
FIGUUR 6a handel oor die ‘onuitgesproke rassekonstrukte’ wat sigbaar en
implisiet is in ons ‘post-koloniale en post-apartheid era’. Die Band-Aid-stroke is
die misleidende term van die sogenaamde ‘vlees’-kleur. Die pienk
gomverbande wys daarop dat die samelewing nog witgeoriënteerd is en dat dit
onmoontlik is om ʼn bruin verband te koop. Die werke maak ʼn duidelike
verklaring van die diep wonde wat na apartheid oorgebly het. Goniwe het gesê:
“Ons moet wit bevoorregting breek en ʼn tweerigting-dialoog oopmaak.” Uit die
werk leer ons dat dit nie vir die rassekonstrukte (gesimboliseer deur die pienk
verband) is wat 'n verdeling tussen die twee rasse skep nie, dat die tweerigting-
dialoog baie moontlik is. As ‘wit’ Payne is hy in swart geklee en teen 'n donker
agtergrond geplaas en 'swart' Goniwe is wit geklee en teen ʼn wit agtergrond
geplaas. Albei deel baie van mekaar.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
18 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
Churchill Madikida is 'n konseptuele kunstenaar wat van ʼn reeks
hedendaagse media soos video, fotografie en installasies gebruik maak.
FIGUUR 6b is stilfoto’s van sy video-werk met die titel Struggles of the heart.
Die video-werk begin met klank en ʼn kliek van die tong wat van die Xhosa
taal praat. Die stilfoto’s toon ʼn wit bedekte gesig van 'n geïnisieerde
(Madikida) wie se gekreukelde gesig lyk asof pap in sy mond gedwing was.
Die stilfoto’s praat ook van hom wat verstik en dit uitdwing. Sy oë word styf
gesluit in konsentrasie en die mond is in pyn gekreukel.
Die verbruik en uitbraking van pap is ʼn metafoor vir die inisiasie en
besnydenis van jong mans in die isiXhosa-tradisie. Madikida se gesig is wit
geverf wat verwys na die geestelike ryk van suiwerheid. Die video wys hoe
die tradisie van inisiasie ingedwing is in hom is en hoe hy dit verwerp.
Daarom bevraagteken hy sy identiteit as ʼn isiXhosa-man.
Leerders kies uit die twee kunswerke watter werk hulle dink die sterkste
impak het en gee redes vir hul keuse. (8)
6.2 Leerders kies uit die twee kunswerke watter werk hulle dink die
sterkste impak gee en redes vir hul keuse gee. Kandidaat kies
TWEE werk wat by 'n formele of informele skool gedoen word en
bespreek dit. HULLE MOET NIE DIESELFDE WERK SOOS OP
DIE VRAESTEL KIES NIE.
Leerders moet aandag gee aan kunselemente, komposisionele reëlings
wat moderniteit toon of nie, en hoe boodskappe uit die beelde
geïnterpreteer kan word. (12)
[20]
VRAAG 7: GESLAGSKWESSIES
FIGUUR 7a is ʼn selfportret deur die kunstenaar Frida Kahlo. Die Mexikaanse
kunstenaar se persoonlike lewe en geskiedenis word direk in haar kuns uitgebeeld.
Haar werk het hartverskeurend van haar eie fisiese en geestelike lyding getuig.
Nandipha Mntambo se werk ‘Emabutfo’, aan die ander kant, handel oor die
verteenwoordiging en persepsie van die vroulike liggaam.
7.1 Met verwysing na die stelling hierbo en FIGURE 7a en 7b, moet leerders die
moontlike betekenisse van hierdie twee werke en hoe hul werk betrekking het
op geslagskwessies en geslagsidentiteit bespreek. Verwys na die volgende:
Gebruik van titel
Onderwerp
Samestelling
Styl en benadering
Beide titels beeld geslagsverwante onderwerpe direk uit.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 19
FIGUUR 7a:
Frida se werk getuig van haar eie fisieke en geestelike lyding nadat hulle
in ʼn padongeluk was toe die bus waarmee sy op reis was, met ʼn trem
gebots het. In hierdie skildery, The Broken Column, spreek Frida haar angs
en lyding op die mees eenvoudige en verskriklike manier uit; sy maak haar
torso oop om ʼn gebreekte kolom te vertoon wat haar beseerde ruggraat
simboliseer, van die skeuring lyk soos ʼn aardbewingskeur. Die naels sit in
haar gesig en hele lyf. Op die agtergrond is die aarde met donker klowe.
Aan die begin het sy haar naak geverf, maar later haar onderkant bedek
met iets wat soos ʼn hospitaallaken lyk. ʼn Gebreekte kolom word in die plek
van haar ruggraat geplaas, waarvandaan die titel Die Gebreekte Kolom
(The Broken Column) ontleen is..
Die kolom blyk op die rand van ineenstorting in puin te wees. Gepenetreer
van lende tot ken, lyk die kolom fallies, en die seksuele konnotasie is al hoe
meer voor die handliggend vanweë die skoonheid van Frida se borste en
bolyf. Haar gebroke lyf word deur ʼn staalkorset ondersteun. Dit is een van
haar mees direkte uitbeeldings van haar lyding – sy huil wit trane, ʼn
uitdrukking van pyn en lyding. Nieteenstaande die uitbeelding van fisiese
lyding, behou sy haar vroulikheid in haar lang los hare en blootgestelde borste
wat wys dat sy nog ʼn sensuele vrou is. Dikwels in haar werk is die portret
gesentraliseer om die kyker te konfronteer. Sy plaas haarself teen ʼn
agtergrond van ʼn leë landskap, wat simbolies van haar lewe en verlange vir ʼn
kind kan wees.
Haar werk is ʼn mengsel van naïwiteit, naturalisme en surrealisme met ʼn
sterk Mexikaanse volksinvloed. Oor die algemeen word haar gesig en
figuur natuurlik geverf, maar die naels op haar lyf en die gesplete torso
openbaar die gebreekte en die onvrugbare agtergrond wat die werk 'n
aura van surrealisme gee.
FIGUUR 7b: Die titel van die werk Emabutfo beteken krygers van die
Swazi-regimente by die koninklike woning van die koning. In die titel word
verwys na die koeihuidvorms van haar lyf wat vertoon word in geledere
soos regimente wat oorlog toe marsjeer. Die huid van sterte wat van die
kante hang in die plek van die arms, verwys na die tradisionele harige
bande wat deur beide Zoeloe- en Swazi-stryders gedra word. Maar die
huide is nie van mans nie, maar van vroue wat harig is. Die versteekte
vorms word leë swewende houers, dadelik pragtig en afstotend. Hierdie
harige vroulike vorms verdedig ons idee van vroulike skoonheid. Hul naakte
vorm herleef naaktheid van die vroulike vorm wat verleidelik en aantreklik
is, maar die feit dat dit harig is, word afstootlik. Die harige vel wat in vorm
gegooi word, word gebruik om vooroordele oor die verteenwoordiging van
die vroulike liggaam uit te daag en om persepsies van besienswaardighede
en afwykings te ontwrig. Alhoewel die fokus op die menslike vroulike
liggaam en identiteit in beeldhoukuns is, kritiseer dit die politiek en estetika
van vroulikheid en skoonheid en dui op die maniere waarop (swart) vroue
hul liggame herinterpreteer en sigbaarheid beweer.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
20 VISUELE KUNSTE V1 (EC/SEPTEMBER 2017)
Nandipha het ʼn kenmerkende estetiese ontwikkeling ontwikkel deur haar
gebruik van koeihuid wat sy op ʼn kastrol van haar lyf giet en vorm. Sy koop
die huid wanneer dit so rou as moontlik is om ten volle met die materiaal
om te gaan – die ruik, sy teksture wat afwyking veroorsaak, maar ook ʼn
bewustheid van die fisiese aard daarvan veroorsaak. Sy maak gipsvorms
van haar eie lyf en omhul hulle met die nog buigbare koeihuid wat sy
deeglik skoongemaak en drooggemaak het. Die huidvorme word leë
swewende houers, dadelik pragtig en afstotend. (8)
7.2 Skryf ʼn opstel van minstens 1½ bladsye, en bespreek die werk van enige
TWEE kunstenaars wat jy bestudeer het, wat geslagsidentiteit bevraagteken.
Verwys na spesifieke kunswerke in jou antwoord, wat nie in hierdie vraestel
voorkom nie.
Die volgende moet in hulle bespreking ingesluit word:
Naam van kunstenaars en titels van die werk
Invloede
Visuele wat 'n bevraagtekening van geslagsidentiteit verband hou
Gebruik van materiaal en styl
Inhoud en betekenis
Puntetoekennings vir elk van die twee werke vanaf 6 + 6. (12)
[20]
VRAAG 8: ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA
“Afrika is onder konstruksie en plaaslike talent het vorentoe gegaan om die
landskap te vorm. Daar is baie goeie inheemse kennis op die vasteland.”, sê Iain
Low, professor van argitektuur aan die Universiteit van Kaapstad.
8.1 Met inagneming van bogenoemde, bestudeer FIGUUR 8a en 8b en beskou
die toepaslikheid daarvan in sy eie tyd as ʼn voorbeeld van innoverende
argitektuur. Skryf ʼn opstel van EEN bladsy waarin jy die innoverende
prestasies evalueer. Jy mag gedagtes oor die volgende insluit:
Beginsels van ontwerp toegepas
Invloede en kreatiewe denke
Eie eienskappe
Doelwitte en effektiewe funksionaliteit
Die gebou staan soos 'n beeldhouwerk en gee ʼn spesiale identiteit aan die
terrein. Die grondvloer bied 106 vierkante meter galeryruimte. ʼn Metaal-
reddingtoestel wat apart is van die gebou, lei van die boonste verdieping af.
Dit maak dit moontlik dat die rankplante in sy lengte opgroei, wat die gebou
esteties verbind met die natuur, sowel as die verskaffing van suurstof.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017) VISUELE KUNSTE V1 21
Daar is ʼn aangrensende dek wat uitsig oor Jan Smutslaan en die
omliggende welige woonbuurte bied. Die vyfhonderd-lange aluminiumlatte
wat die spiraal vorm, is veertien meter hoog en sluit die drieverdieping-
gebou heeltemal in.
Die gebou het ʼn dramatiese spiraalvorm en saam met die beligting in die
nag is dit ontwerp om verbygangers te lok.
Verdere eko-vriendelike faktore is die elektrisiteit wat deur middel van
voltaïse panele vervaardig word. Sonverwarming word gebruik om die water
te verhit. Reënwater word opgevang en gebruik vir alles behalwe om te
drink. (8)
8.2 Ontleed TWEE gedenkstrukture deur ʼn Suid-Afrikaanse argitek (s) in ʼn
opstel van ongeveer 1½ bladsye. Bespreek die vorms, materiale en ontwerp
wat hulle in 'n kategorie van uitstaande impak plaas.
Die volgende aspekte kan dalk relevant wees:
Name van argitekte / maatskappye en geboue
Spesiale eienskappe
Besondere materiaal, tegnologie en ontwerp
Ekologiese oorwegings
Omgewingskwessies
Funksionaliteit (12)
[20]
TOTAAL: 100
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2017 Memo (English)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 Memo (Eng)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 Memo (Afr)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2018 Memo (Afr)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2018 Memo (Eng)

Memorandum
Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 Memo (Eng)
More from Grade 12 Visual Arts

Annual teaching plan
Gr 12 Vis Arts ATP 2023 24

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2025 QP (Afr)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2025 QP (Eng)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P2 NSC November 2025 QP (Afr)

Question paper
Visual Arts Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (Eng)

Question paper